{"work":{"slug":"havelaar","title":{"source":"Max Havelaar","translated":"Max Havelaar"},"language":"Dutch","languageCode":"nl"},"letter":"e","url":"https://1732studios.com/books/havelaar/words/e","headwords":[{"lemma":"e","count":3,"glosses":["e","e's"],"forms":["e","e's"],"morphology":["list label","noun, letter name, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s118","id":"h4-s118","source":"Hy heeft een lystje van woorden die met twee e's geschreven worden, en Marie kan alles in 't net schryven."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s107","id":"h9-s107","source":"e) Te gelasten dat de Javaan door arbeid tot God worde gebracht. 6° Het geven van ruime bydragen aan de zendelingsgenootschappen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s109","id":"h9-s109","source":"Doch, lezer, hebt gy op nummer 5, e gelet?"}]},{"lemma":"E","count":1,"glosses":["E"],"forms":["E"],"morphology":["letter name"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s219","id":"h11-s219","source":"Dit is 't oogenblik waarop ik hoop te sterven, om ginder aantekomen met een inofficieel gezicht. Dit is 't oogenblik waarop je vrouw iets weervindt in je gelaat, van wat haar ving toen ze je dien zakdoek behouden liet met een gekroonde E op de punt ..."}]},{"lemma":"E.H.V.W","count":1,"glosses":["own hearth much worth"],"forms":["E.H.V.W"],"morphology":["initialism"],"note":"The initials expand to eigen haard veel waard.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s56","id":"h12-s56","source":"--E.H.V.W: eigen haard veel waard."}]},{"lemma":"eb","count":1,"glosses":["ebb tide"],"forms":["eb"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s19","id":"h1-s19","source":"De eb, in 1672 geloof ik, duurde wat langer dan gewoonlyk, expres om Nederland te beschermen. Leugens!"}]},{"lemma":"ebbe","count":2,"glosses":["ebb"],"forms":["ebbe"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s23","id":"h4-s23","source":"Over ebbe en vloed der beschaving. Over epidemisch bederf in staathuishoudingen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s217","id":"h14-s217","source":"Tot de vele uitvloeisels van deze voorschriften behoorden ook de door my genoemde opgaven van uit-en ingevoerde ryst, opdat de Regeering voortdurend het oog houden kon op de ebbe en den vloed van dat levensmiddel."}]},{"lemma":"echt","count":1,"glosses":["real"],"forms":["echte"],"morphology":["adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s65","id":"h9-s65","source":"En als hy buiten 't kantoor met verzen bezig is, zeg hem dan zoo-eens, dat hy 't hier by ons zoo goed heeft, en dat Marie pantoffels voor hem heeft geborduurd met echte floszy."}]},{"lemma":"echter","count":37,"glosses":["however","nevertheless","nonetheless","but"],"forms":["echter"],"morphology":["adverb","sentence adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s23","id":"h3-s23","source":"Een jong mensch schreef aan zyn moeder, dat hy verliefd was geweest, en dat zyn meisje met een ander getrouwd was--waarin ze groot gelyk had, vind ik--dat hy echter, in weerwil hiervan, altyd veel van zyn moeder hield. Zyn deze laatste drie regels duidelyk of niet?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s79","id":"h3-s79","source":"Daar ik u de geschiedenis van den Griek verteld heb, weet ge reeds dat ik in myn jeugd eenigszins ben gelatinizeerd geworden, en hoezeer ik my in korrespondentie onthoud van alle citaten --wat op een makelaars kantoor ook niet te-pas komen zou--dacht ik echter by het zien van dat alles: multa, non multum. Of: de omnibus aliquid, de toto nihil."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s94","id":"h4-s94","source":"Ik verzuim echter nooit, iets te vernemen wat te-pas kan komen in de zaken, en daarom vroeg ik aan Gaafzuiger waar die Sjaalman woonde? Hy gaf my 't adres, en ik schreef het op."}]},{"lemma":"echtestaat","count":1,"glosses":["married state"],"forms":["echtestaat"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"A dated compound meaning the state of being married.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s17","id":"h9-s17","source":"En ge hebt den roman uitgelezen tot \"waar ze elkaar krygen\" toe, en ge zegt--een andere vorm, van welsprekendheid in den echtestaat--geeuwend:"}]},{"lemma":"echtgenoot","count":5,"glosses":["husband"],"forms":["echtgenoot"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s86","id":"h7-s86","source":"Mevrouw Slotering had den resident verzocht haar voorspraak te zyn by den opvolger van haar echtgenoot, om de vergunning dat oude huis te bewonen tot na haar verlossing, die zy over eenige maanden te-gemoet zag."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s240","id":"h14-s240","source":"Hy had dus niet alleen te stryden met vrees voor menschen of met de zorg voor loopbaan en bevordering, noch ook alleen met de plichten die hy als echtgenoot en huisvader te vervullen had: hy moest een vyand overwinnen in zyn eigen hart."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s24","id":"h18-s24","source":"--Ja, maar hy heeft myn echtgenoot slechts kort behandeld, omdat deze kort na zyn komst gestorven is."}]},{"lemma":"echtheid","count":2,"glosses":["authenticity"],"forms":["echtheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s120","id":"h19-s120","source":"De lezer heeft immers reeds lang ingezien waarom ik zoo gemakkelyk afstand kon doen van alle aanspraken op juridieke echtheid der geschiedenis van Saïdjah?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s183","id":"h20-s183","source":"Ik doe dit opmerken, om niet uit het gemis aan letterlyke overeenstemming van dit stuk, twyfel te doen geboren worden aan de echtheid der andere officieele stukken die ik meedeelde, en die allen door een vreemde hand voor eensluidend afschrift zyn geteekend."}]},{"lemma":"economisch","count":1,"glosses":["economic"],"forms":["oekonomische"],"morphology":["adjective, plural, inflected"],"note":"Historical spelling of economisch.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s143","id":"h6-s143","source":"Dichter in den hoogsten zin van 't woord, droomde hy zich zonnestelsels by een vonk, bevolkte die met schepsels van zyn maaksel, voelde zich heer van een wereld die hyzelf had in 't leven geroepen ... en kon toch zeer goed terstond daarop zonder de minste droomery een gesprek voeren over den prys van de ryst, de regels der taal, of de oekonomische voordeelen eener egyptische hoenderbroeiery."}]},{"lemma":"Edda","count":1,"glosses":["EDDA"],"forms":["EDDA"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s11","id":"h4-s11","source":"Over de skandinavische EDDA. Over den plicht van Frankryk, om in den indischen Archipel zich een tegenwicht tegen Engeland te verschaffen. (Dit was in 't fransch, ik weet niet waarom?)"}]},{"lemma":"edel","count":7,"glosses":["noble","nobility","precious"],"forms":["edel","edele","edelen","edels"],"morphology":["adjective","substantivized adjective, neuter singular","adjective, attributive, plural","adjective, dative singular","adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s122","id":"h5-s122","source":"Als men let op de ontzettende massa javasche produkten die in Nederland worden te-koop geveild, kan men zich overtuigen van het doeltreffende dezer staatkunde, al vindt men ze niet edel. Want, mocht iemand vragen of de landbouwer zelf eene met deze uitkomst evenredige belooning geniet, dan moet ik hierop een ontkennend antwoord geven."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s56","id":"h7-s56","source":"Wel begreep hy nog altyd die vreugde niet over de armoede in Lebak, maar hy drong zich op, die uitdrukking verkeerd verstaan te hebben. Later evenwel, toen Havelaar hem meermalen hetzelfde zeide, zag hy in hoeveel groots en edels er was in die vreugde."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s118","id":"h8-s118","source":"Hy had veel gouds en zilvers en edele steenen in menigte, doch de landbouwer die in de nabuurschap woont, wist den honger niet te stillen van zyn kind."}]},{"lemma":"edelgestrengheid","count":1,"glosses":["most honourable sirs"],"forms":["edelgestrengheden"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s148","id":"h15-s148","source":"Hy had te veel ziel om zyn gedachten te verdrinken in de \"ik heb de eers\" en de \"edelgestrengheden\" en de \"eerbiedig-in- overweging-gevingen\" die den wellust uitmaken van de kleine wereld waarin hy zich bewoog."}]},{"lemma":"edelmoedig","count":1,"glosses":["high-minded"],"forms":["edelmoedig"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s16","id":"h1-s16","source":"Het nieuwe zusjen is van de groenvrouw gekomen in een groote kool. Alle Hollanders zyn dapper en edelmoedig."}]},{"lemma":"edelmoedigheid","count":3,"glosses":["magnanimity","generosity"],"forms":["edelmoedigheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s35","id":"h15-s35","source":"Met een edelmoedigheid die aan de fouten herinnerde waardoor hy zoo arm gemaakt was, schoot hy den Regent gedurig op eigen verantwoordelykheid geld voor, opdat niet behoefte al te sterk zou dringen tot vergryp, en hy vergat als gewoonlyk zich zelf zóó ver dat hy aanbood zich en de zynen tot het strikt noodige te bekrimpen, om den Regent ter-hulpe te komen met het weinige dat hy nog van zyn inkomsten zou kunnen uitsparen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s72","id":"h16-s72","source":"Myn vertelling is dus alleen gericht aan hen die in-staat zyn tot het moeielyk geloof dat er harten kloppen onder die donkere opperhuid, en dat, wie gezegend is met blankheid en de daarmee samengaande beschaving, edelmoedigheid, handels- en Godskennis, deugd ... zyn blanke hoedanigheden zou kunnen aanwenden op àndere wyze dan tot nog toe ondervonden werd door wie minder gezegend zyn in huidskleur en zielevoortreffelykheid."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s171","id":"h18-s172","source":"Hy kon 't bestuur van de kolonien niet genoeg roemen, want hy zei overtuigd te wezen dat er veel verloren werd op de thee die men van hem kocht, en dat het dus een ware edelmoedigheid was, by voortduring een zoo hoogen prys te betalen voor een artikel dat eigenlyk weinig waarde heeft, en dat hyzelf dan ook niet lustte, want hy dronk altyd chinesche thee."}]},{"lemma":"eed","count":15,"glosses":["oath","oaths"],"forms":["eed","eeden"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s149","id":"h5-s149","source":"Alom wordt den Europeaan, met gezag in de binnenlanden bekleed, als een zyner duurste verplichtingen op 't hart gedrukt, de bevolking te beschermen tegen haar eigen onderworpenheid en de hebzucht der Hoofden. En, als ware het niet genoeg, deze verplichting voorteschryven in 't algemeen, er wordt nog van de adsistent-residenten, by de aanvaarding van 't bestuur eener afdeeling, een afzonderlyke eed gevorderd, dat zy deze vaderlyke zorg voor de bevolking zullen beschouwen als een eersten plicht."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s163","id":"h5-s163","source":"Dit blykt reeds hieruit, dat de neiging der inlandsche Hoofden om de grens van 't geoorloofd beschikken over arbeid en eigendom hunner onderhoorigen te overschryden, overal volmondig erkend wordt ... dat alle adsistent-residenten den eed doen die misdadige hebbelykheid te-keer te gaan, en ... dat toch slechts zeer zelden een Regent wordt aangeklaagd wegens willekeur of misbruik van gezag."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s164","id":"h5-s164","source":"Er schynt dus wel een byna-onoverkomelyke moeielykheid te bestaan, om gevolg te geven aan den eed: \"de inlandsche bevolking te beschermen tegen uitzuiging, en knevelary.\""}]},{"lemma":"een","count":1672,"glosses":["a","an","one","of a","A","some","of an","An","any","a whole","one thing"],"forms":["een","Een","eener","eene","eenen","en","Één","'n"],"morphology":["determiner","determiner, indefinite","indefinite article","indefinite determiner","indefinite article, singular","determiner, indefinite, singular","indefinite determiner, singular","indefinite article, common gender singular","indefinite article, neuter singular","indefinite pronoun","indefinite article, common gender, singular","indefinite pronoun, singular","indefinite determiner, neuter, singular","determiner, neuter, singular","determiner, archaic genitive feminine singular","indefinite article, feminine genitive singular","cardinal numeral","determiner, indefinite, feminine singular, genitive","numeral","determiner, feminine singular, genitive","indefinite determiner, genitive singular","indefinite article, feminine singular, genitive","numeral, substantivized","determiner, feminine singular","cardinal numeral, historical masculine accusative","determiner, common gender, singular","determiner, contracted","indefinite article, colloquial reduced form","indefinite article, neuter, singular","determiner, feminine singular, archaic genitive","determiner, indefinite, feminine genitive singular","determiner, genitive feminine singular, archaic","determiner, indefinite, feminine genitive singular, archaic","determiner, indefinite, historical inflected form","cardinal numeral used substantively","determiner, genitive singular, archaic","indefinite article, common gender singular, inflected","indefinite article, genitive, feminine, singular","determiner, genitive feminine singular","determiner, singular","determiner, neuter singular","substantivized numeral, neuter, singular","determiner, indefinite, genitive feminine singular, archaic inflection","indefinite article, genitive feminine singular","indefinite determiner, genitive feminine singular","determiner, archaic genitive form","indefinite article, genitive, feminine singular","cardinal numeral, masculine singular, archaic inflection","indefinite article, feminine genitive singular, archaic","indefinite determiner, inflected, archaic","indefinite article, feminine singular, genitive form","determiner, feminine genitive singular","determiner used adverbially","pronoun, indefinite","determiner, masculine singular, oblique","determiner, feminine oblique singular","indefinite article, inflected historical form"],"note":"Een jaar of dertien is an idiom meaning approximately thirteen years.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s2","id":"h1-s2","source":"Het is myn gewoonte niet, romans te schryven, of zulke dingen, en het heeft dan ook lang geduurd, voor ik er toe overging een paar riem papier extra te bestellen, en het werk aantevangen, dat gy, lieve lezer, zoo-even in de hand hebt genomen, en dat ge lezen moet als ge makelaar in koffi zyt, of als ge wat anders zyt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s3","id":"h1-s3","source":"Niet alleen dat ik nooit iets schreef wat naar een roman geleek, maar ik houd er zelfs niet van, iets dergelyks te lezen, omdat ik een man van zaken ben."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s4","id":"h1-s4","source":"Sedert jaren vraag ik my af, waartoe zulke dingen dienen, en ik sta verbaasd over de onbeschaamdheid, waarmede een dichter of romanverteller u iets op de mouw durft spelden, dat nooit gebeurd is, en meestal niet gebeuren kan."}]},{"lemma":"een en ander","count":6,"glosses":["some","one or two things","one thing and another","thing or two","a thing or two"],"forms":["een-en-ander","en-ander"],"morphology":["indefinite pronoun, singular","indefinite pronoun, neuter singular","indefinite pronoun phrase, singular","indefinite pronoun"],"note":"Een en ander is an idiom meaning “a thing or two” or “various things.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s28","id":"h3-s28","source":"Straks zult ge zien dat er ook andere dingen in dat pak waren van meer solieden aard, en daarvan komt een-en-ander in dit boek, omdat de Koffiveilingen van de Handelmaatschappy er mee in verband staan. Want ik leef voor myn vak."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s98","id":"h3-s98","source":"Ik geloof dat hy de makelaars wil afschaffen. Maar ik heb het toch ter-zyde gelegd, omdat er een-en-ander in voorkomt, dat ik gebruiken kan voor myn boek.)"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s24","id":"h4-s24","source":"Over bevoorrechte Handelmaatschappyen. (Hierin komt een-en-ander voor, dat ik noodig heb voor myn boek.) Over etymologie als hulpbron by ethnologische studien."}]},{"lemma":"eenentwintig","count":1,"glosses":["twenty-one"],"forms":["een-en-twintig"],"morphology":["cardinal numeral"],"note":"Historical hyphenation of modern eenentwintig.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s112","id":"h13-s113","source":"Is gegeven: een langwerpig vierkant dat ge wel wilt verdeelen in een-en-twintig vakken, drie breed, zeven diep."}]},{"lemma":"eenheid","count":1,"glosses":["unity"],"forms":["eenheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s108","id":"h3-s108","source":"Over de duitsche eenheid. Over de lengte op zee. (Ik denk dat op zee alles wel even lang zal wezen als op 't land.)"}]},{"lemma":"eenmaal","count":26,"glosses":["once","one day","simply","once and for all","indeed","once for all","even","time"],"forms":["eenmaal","éénmaal","Eenmaal"],"morphology":["adverb"],"note":"In nu eenmaal, eenmaal conveys that a fact is settled and cannot now be changed.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s45","id":"h3-s45","source":"En dàt beeld, my 't schoonste op aarde, Dat ik omdroeg in 't gemoed Als een onwaardeerbaar goed, En zoo trouw in 't hart bewaarde... Vreemd was 't eenmaal aan myn zinnen!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s68","id":"h3-s68","source":"Ik deed Frits, die dat ding nu eenmaal \"uitwendig wist\" zooals Stern dit noemt, beloven dat hy 't nooit weer opzeggen zou --althans niet voor hy lid van Doctrina wezen zal, omdat daar geen jonge meisjes komen--en toen borg ik het in myn lessenaar, het vers meen ik. Maar ik moest weten of er niet meer in dat pak was, dat aanstoot geven kon."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s59","id":"h4-s59","source":"Hem het pak terugzenden, kon ik niet, want ik wist niet waar hy woonde. Het was nu eenmaal open."}]},{"lemma":"eens","count":125,"glosses":["once","just","for once","even","a moment","sometime","perhaps","occasionally","one day","now","in agreement","suppose","happened to","ever","at some point","just once","someday","please","sometimes","only","briefly"],"forms":["eens","Eens","ééns","es"],"morphology":["adverb","modal adverb","modal particle","adverbial particle","focus particle","adjective, predicative","adverb, colloquial reduced form","focus adverb","adverb, modal particle"],"note":"Colloquial 'es is a reduced form of eens, used here to soften the command.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s12","id":"h1-s12","source":"De fout begint al van Van Alphen af, en wel terstond by den eersten regel over die \"lieve wichtjes.\" Wat drommel kon dien ouden heer bewegen, zich uittegeven voor een aanbidder van myn zusje Truitje die zeere oogen had, of van myn broêr Gerrit die altyd met zyn neus speelde? En toch, hy zegt: \"dat hy die versjes zong, door liefde gedrongen.\" Ik dacht dikwyls als kind: \"man, ik wilde u graag eens ontmoeten, en als ge my de marmerknikkers weigerde, die ik u vragen zou, of myn naam voluit in banket--ik heet Batavus--dan houd ik u voor een leugenaar."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s30","id":"h1-s30","source":"--En vraag eens naar den prys van een stel billardballen! Ik heb niets tegen verzen op-zichzelf."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s36","id":"h1-s36","source":"En niet alleen die verzen lokken de jeugd tot onwaarheid. Ga eens in den schouwburg, en luister dáár wat er voor leugens aan den man worden gebracht."}]},{"lemma":"eens voor al","count":2,"glosses":["once and for all"],"forms":["eens-voor-al"],"morphology":["fixed adverbial phrase","adverbial phrase"],"note":"The now usual expression is eens en voor altijd, “once and for all.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s108","id":"h7-s108","source":"Maar mevrouw Slotering was eens-voor-al gevrywaard voor fouten in 't hollandsch, omdat ze nooit anders dan maleisch sprak."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s184","id":"h12-s184","source":"Hy gunde me niet het minste martelaars-air, ik werd niet belangwekkend door vervolging, en mocht niet ongelukkig wezen door verregaande geestigheid! O, Duclari ... o, Verbrugge ...'t was om eens-voor-al te walgen van puntdichten en kalkoenen!"}]},{"lemma":"eensklaps","count":2,"glosses":["suddenly"],"forms":["eensklaps"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s117","id":"h15-s117","source":"Om nu niet al de hoedanigheden van hoofd en hart te noemen die daartoe noodig zyn, vestige men slechts 't oog op de duizelingwekkende hoogte waarop zoo eensklaps de man wordt geplaatst, die--gisteren nog eenvoudig burger--heden macht heeft over millioenen onderdanen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s4","id":"h18-s4","source":"Mevrouw Slotering trad haar huis uit en scheen zich naar de Havelaars te willen begeven, maar eensklaps wendde zy zich naar 't hek, en wees daar met vry hevige gebaren een man terug die even te-voren was binnengetreden."}]},{"lemma":"eensluidend","count":1,"glosses":["true"],"forms":["eensluidend"],"morphology":["adjective, attributive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s183","id":"h20-s183","source":"Ik doe dit opmerken, om niet uit het gemis aan letterlyke overeenstemming van dit stuk, twyfel te doen geboren worden aan de echtheid der andere officieele stukken die ik meedeelde, en die allen door een vreemde hand voor eensluidend afschrift zyn geteekend."}]},{"lemma":"eentonig","count":10,"glosses":["monotonous","monotone"],"forms":["eentonig","eentonige","eentonigs","Eentonig"],"morphology":["adjective","nominalized adjective, neuter, singular","substantivized adjective, neuter singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s67","id":"h8-s67","source":"Toch sprak hy niet luid, noch drukte hy byzonder op enkele woorden, en zelfs was er iets eentonigs in zyn stem, maar hetzy studie of natuur, juist deze eentonigheid maakte den indruk zyner woorden sterker op gemoederen die zoo byzonder ontvankelyk waren voor zulke taal."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s46","id":"h11-s46","source":"En zonder de geschiedenis er byteroepen, is er wel veel schoons in sommige gebouwen, maar 't wordt gewoonlyk bedorven door gidsen--van papier, van vleesch en been ...'t komt overeen uit!--gidsen, die je den indruk wegstelen door hun eentonig: \"deze kapel is opgericht door den bisschop van Munster in 1423 ... de zuilen zyn 63 voeten hoog, en rusten op ... ik weet niet wat, en het kan me niet schelen ook."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s58","id":"h16-s58","source":"We zullen zien wat deze neiging tot slaap berokkend heeft aan de Lebaksche Afdeeling, aan Havelaar, en aan den Javaan Saïdjah, tot wiens eentonige geschiedenis--één onder zeer velen!--ik thans overga."}]},{"lemma":"eentonigheid","count":2,"glosses":["monotony"],"forms":["eentonigheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s118","id":"h7-s118","source":"De policie- en bureau-oppassers liepen bedryvig heen-en-weer. Kortom, alles toonde aan dat de eentonigheid op dat vergeten plekje gronds in den javaschen Westhoek, voor een oogenblik werd afgebroken door wat leven."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s67","id":"h8-s67","source":"Toch sprak hy niet luid, noch drukte hy byzonder op enkele woorden, en zelfs was er iets eentonigs in zyn stem, maar hetzy studie of natuur, juist deze eentonigheid maakte den indruk zyner woorden sterker op gemoederen die zoo byzonder ontvankelyk waren voor zulke taal."}]},{"lemma":"eenvoud","count":1,"glosses":["simplicity"],"forms":["eenvoud"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s144","id":"h15-s144","source":"Weg met gemoedelyke taal, weg met zachtheid, rondborstigheid, duidelykheid, eenvoud, gevoel!"}]},{"lemma":"eenvoudig","count":37,"glosses":["simple","simply","simplest","plain","plainly","simpler","plainest"],"forms":["eenvoudig","eenvoudige","eenvoudigste","eenvoudiger","eenvoudigsten","eenvoudigen"],"morphology":["adjective","adverb","adjective, superlative, inflected","adjective, attributive","adjective, predicative","adjective, inflected","adjective, uninflected","adjective, comparative","adjective, comparative, predicative","adjective, superlative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s40","id":"h2-s40","source":"Had ik eenvoudig gezegd, \"we zyn met ons dertienen, en ... goeien avend verder!\" dan was ik van hem af geweest."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s100","id":"h3-s100","source":"Over vermenigvuldiging. (Deze titel klinkt heel eenvoudig, maar er staat veel in dit stuk, waaraan ik vroeger niet gedacht had.)"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s198","id":"h4-s198","source":"Een makelaar is toch geen kruier, dunkt me, en ik beweer dat ik er fatsoenlyk uitzie. Ik had mijn jas met bont aan, en toch zat ze daar zoo eenvoudig, en praatte zoo kalm met haar kinderen, alsof ze alleen was."}]},{"lemma":"eenvoudigheid","count":2,"glosses":["simplicity"],"forms":["eenvoudigheid"],"morphology":["noun, feminine singular","noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s127","id":"h6-s127","source":"Ook in haar kleeding was zy een voorbeeld van eenvoudigheid."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s11","id":"h8-s11","source":"Zyn aanspraak tot de Lebaksche hoofden was natuurlyk in 't maleisch, en ontleende hieraan een eigenaardigheid temeer, daar de eenvoudigheid der oostersche talen aan veel uitdrukkingen een kracht verleent, die in ònze idiomen door litterarische gekunsteldheid is verloren gegaan, terwyl aan den anderen kant het zoetvloeiende van 't maleisch moeielyk in eenige andere taal is weertegeven."}]},{"lemma":"eenzaam","count":1,"glosses":["lonely"],"forms":["Eenzaam"],"morphology":["adjective, attributive, poetic uninflected form"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s51","id":"h3-s51","source":"Moeder! wil het niet gelooven, By den hemel die my ziet, Moeder! wil het niet gelooven, Neen, uw kind vergat u niet! 'k Ben hier vèr van wat het leven Ginds ons zoets en schoons kan geven En 't genot van de eerste jeugd, Vaak geroemd en hoog geprezen, Kan wel hier myn deel niet wezen: 't Eenzaam harte kent geen vreugd."}]},{"lemma":"eenzaamheid","count":1,"glosses":["solitude"],"forms":["eenzaamheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s105","id":"h15-s105","source":"Want hy wist hoe hy invloed had op het Volk, en hoe--als eenmaal de arme onderdrukten, opgeroepen om luide en voor 't gerecht te herhalen wat ze hem 's avends en 's nachts hadden toegefluisterd in eenzaamheid --hy wist hoe hy de macht had op hun gemoederen te werken, en hoe de kracht zyner woorden sterker zyn zou dan de angst voor wraak van Distriktshoofd of Regent."}]},{"lemma":"eer","count":32,"glosses":["honour","honor","rather","to the honour","hono--","sooner"],"forms":["eer","ter-eere","eers","eere"],"morphology":["noun, common gender, singular","adverb","noun, common gender, singular, fossilized dative phrase","noun, common gender, singular, truncated","adverb, comparative","noun, common gender, singular, archaic dative"],"note":"Eers is a deliberately cut-off form of eere in the formula ik heb de eere, “I have the honour.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s16","id":"h2-s16","source":"...dat ik de eer had gehad van den heer Saffeler te vernemen --Saffeler reist voor Stern--dat de geachte chef der firma, de heer Ludwig Stern, een zoon had, den heer Ernest Stern, die ter volmaking zyner kommercieele kennis, eenigen tyd in een hollandsch huis wenschte geëmploieerd te zyn. Dat ik met het oog op ..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s1","id":"h4-s1","source":"Over het begrip van eer. Over de apokriefe boeken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s159","id":"h4-s159","source":"--Wien heb ik de eer te spreken? zeide zy, en wel op een toon waarin iets lag, alsof ook ik wat eer had moeten brengen in myn vraag."}]},{"lemma":"eerbaarheid","count":1,"glosses":["modesty"],"forms":["eerbaarheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s156","id":"h7-s156","source":"Zy toonden elkaar de plekken waar ze zouden ontbyten, waar kleine Max spelen zou, waar de bibliotheek zou staan, waar hy 's avends haar zou voorlezen wat hy dien dag geschreven had, want hy was altyd bezig met het ontwikkelen zyner denkbeelden op 't papier ... en: \"eens zou dat gedrukt worden, meende Tine, en dan zou men zien wie haar Max was!\" Maar nooit had hy iets ter-perse laten leggen van wat er in zyn hoofd omging, omdat zekere schroom hem bezielde, die wel iets zweemde naar eerbaarheid."}]},{"lemma":"eerbied","count":8,"glosses":["respect","reverence"],"forms":["eerbied"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, masculine singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s141","id":"h5-s141","source":"Ja, hy zou meenen te-kort te doen aan den eerbied dien hy aan zyn erfelyken heer verschuldigd is, wanneer hy zonder geschenken diens kratoon betrad."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s114","id":"h6-s114","source":"De heer die het eerst was uitgestegen, had den Regent en den kontroleur Verbrugge de hand geboden, die zy met eerbied aannamen, en in hun geheele houding was te bespeuren dat zy gevoelden zich in de tegenwoordigheid te bevinden van een gewicht persoon."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s116","id":"h6-s116","source":"By 't lezen van verdichte verhalen, heb ik my meermalen geërgerd over den weinigen eerbied der schryvers voor den smaak van 't publiek, en vooral was dit het geval, waar zy blyk gaven iets te willen voortbrengen dat koddig of burlesk heeten moest, om nu niet van humor te spreken, een eigenaardigheid die byna doorgaande allerjammerlykst wordt verward met het komieke. Men voert een persoon sprekende in, die de taal niet verstaat of slecht uitspreekt, men laat een franschman zeggen: \"ka kauw na de krote krak\" of \"krietje kooit keen kare kroente kraak wek.\" By-gebrek aan een franschman, neemt men iemand die stamelt, of men \"schept\" een persoon die zyn stokpaardje maakt van een paar telkens wederkeerende woorden."}]},{"lemma":"eerbiedig","count":2,"glosses":["respectfully"],"forms":["eerbiedig"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s93","id":"h19-s93","source":"Wenscht dus het Gouvernement anders te worden gediend, dan moet ik als eerlyk man eerbiedig verzoeken my te ontslaan."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s95","id":"h19-s95","source":"Maar ik kan en wil niet gelooven dat uwe meening door zyne Excellentie den Gouverneur-generaal gedeeld wordt, en ik ben dus verplicht, vóór ik overga tot het bitter uiterste dat ik neerschreef in de vorige alinea, u eerbiedig te verzoeken aan het Gouvernement voortestellen:"}]},{"lemma":"eerbiedig-in-","count":1,"glosses":["respectful"],"forms":["eerbiedig-in"],"morphology":["first part of compound noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s148","id":"h15-s148","source":"Hy had te veel ziel om zyn gedachten te verdrinken in de \"ik heb de eers\" en de \"edelgestrengheden\" en de \"eerbiedig-in- overweging-gevingen\" die den wellust uitmaken van de kleine wereld waarin hy zich bewoog."}]},{"lemma":"eerbiedigen","count":2,"glosses":["respected","respect"],"forms":["geëerbiedigd","eerbiedig"],"morphology":["verb, past participle","verb, present, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s82","id":"h12-s82","source":"De surnumerair Valkenaar moet eens in een straatje naby 't meisjesweeshuis zyn inkognito zóó stipt geëerbiedigd hebben, dat hy hem een pak slaag heeft gegeven even als een gewonen straatschender."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s84","id":"h19-s84","source":"dat ik volkomen eerbiedig de wettigheid van uw gezag, waar het geldt de keuze, al of niet te treden in myn voorstellen;"}]},{"lemma":"eerbiedwaardig","count":1,"glosses":["venerable"],"forms":["eerbiedwaardig"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s35","id":"h5-s35","source":"Men kan den kunstenaar betalen, die een plan ontwerpt, en den metselaar die de steenen legt. Maar niet voor geld te-koop is 't verdwaald en toch eerbiedwaardig gevoel dat in een bouwontwerp een dichtstuk zag, een dichtstuk van graniet, dat luid sprak tot het volk, een dichtstuk in marmer, dat dáár stond als een onbewegelyk voortdurend eeuwig gebed."}]},{"lemma":"eerder","count":1,"glosses":["more"],"forms":["eerder"],"morphology":["adverb, comparative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s142","id":"h5-s142","source":"Zulke geschenken zyn dan ook dikwyls van zoo weinig waarde, dat het afwyzen iets vernederends zou in zich sluiten, en vaak is alzoo deze gewoonte eerder te vergelyken met de hulde van een kind dat zyn liefde tot den vader tracht te uiten door 't aanbieden van een klein geschenk, dan optevatten als schatting aan dwingelandsche willekeur."}]},{"lemma":"eergisteren","count":4,"glosses":["day before yesterday"],"forms":["eergister"],"morphology":["adverb used substantivally","temporal adverb","adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s112","id":"h16-s112","source":"Ik vroeg hem dit eergister, en zei er ronduit by, dat zyn hollandsch nog zoo gebrekkig was. \"O, dit is geen bezwaar, antwoordde hy."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s103","id":"h18-s104","source":"Daar ik nu een gewetenszaak maak van het wegwerpen der fondsen van de firma--Last & Co--want in principes ben ik onwrikbaar, kwam ik eergister op 't denkbeeld dat Sjaalman toch een tamelyk goede hand schryft, en daar hy er zoo armoedig uitziet, en dus voor matig loon wel zou te krygen zyn, begreep ik aan de firma verplicht te wezen, op de goedkoopste wys in de vervanging van Bastiaans te voorzien."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s83","id":"h19-s83","source":"Ik heb thans de eer, gelyk trouwens reeds in de konferentie van eergister mondeling geschiedde, nogmaals en ten-overvloede te verzekeren:"}]},{"lemma":"eerlijk","count":12,"glosses":["honest"],"forms":["eerlyk","eerlyke"],"morphology":["adjective, attributive","adjective","adjective, predicative, archaic spelling","adjective, predicative","adjective, uninflected","adjective, inflected"],"note":"Historical spelling of modern “eerlijk”.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s71","id":"h4-s71","source":"Als eerlyk man ben ik tegenover de firma--Last & Co, sedert de Meyers er uit zyn--verplicht te zorgen dat ieder zyn werk doe, en ik mag niet uit verkeerd begrepen medelyden of overgevoeligheid, het geld van de firma wegwerpen. Zóó is myn principe."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s4","id":"h6-s4","source":"Traag zoolang er niets te doen viel, en ver van de beredderingzucht die in Europa voor yver geldt, maar yverig waar bezigheid noodig was ... eenvoudig maar hartelyk voor wie tot zyn omgeving behoorden ... mededeelzaam, hulpvaardig en gastvry ... welgemanierd zonder styfheid ... vatbaar voor goede indrukken ... eerlyk en oprecht, zonder evenwel lust te voelen de martelaar van deze hoedanigheden te worden ... in 't kort, hy was een man die, zooals men 't noemt, overal op zyn plaats zou wezen, zonder dat men echter op 't denkbeeld komen zou de eeuw naar hem te noemen, wat hy dan ook niet begeerde."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s148","id":"h6-s148","source":"Hy was eerlyk, vooral waar eerlykheid in 't grootmoedige overging, en zou honderden die hy schuldig was, onbetaald laten omdat hy duizenden had weggeschonken. Hy was geestig en onderhoudend wanneer hy gevoelde dat zyn geest begrepen werd, maar anders stug en teruggetrokken."}]},{"lemma":"eerlijkheid","count":5,"glosses":["honesty"],"forms":["eerlykheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"Historical spelling of modern eerlijkheid.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s74","id":"h3-s74","source":"Het spreekt vanzelf dat ik eerst informatiën nemen zou naar eerlykheid, geloof en fatsoen, want ik neem niemand op 't kantoor, voor ik dáárvan zeker ben. Dit is een vast principe van me."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s148","id":"h6-s148","source":"Hy was eerlyk, vooral waar eerlykheid in 't grootmoedige overging, en zou honderden die hy schuldig was, onbetaald laten omdat hy duizenden had weggeschonken. Hy was geestig en onderhoudend wanneer hy gevoelde dat zyn geest begrepen werd, maar anders stug en teruggetrokken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s213","id":"h11-s213","source":"Een kontroleur--ik zeg dit niet voor u, Verbrugge!--een kontroleur wryft zich de oogen uit, en ziet er tegen op den nieuwen adsistent-resident te ontmoeten, die een bespottelyk overwicht wil aannemen op een paar jaren diensttyd meer, en van wien hy zooveel zonderlings gehoord heeft ... op Sumatra. Of hy moet dien dag velden opmeten, en staat in dubio tusschen zyn eerlykheid--jy weet dit zoo niet, Duclari, omdat je militair bent, maar er zyn werkelyk eerlyke kontroleurs!"}]},{"lemma":"eerloosheid","count":1,"glosses":["dishonour"],"forms":["eerloosheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s46","id":"h13-s46","source":"En zoo stond ik dus daar te Padang, nauw drie-en-twintig jaren oud, en staarde de toekomst aan, die my eerloosheid brengen zou!"}]},{"lemma":"eerst","count":41,"glosses":["first","only","first time","First","Only","At first","first of all"],"forms":["eerst","Eerst"],"morphology":["adverb","adverb, superlative","ordinal adjective, substantivized","ordinal adjective, uninflected","ordinal adjective used adverbially","adjective, superlative, substantivized","superlative adverb","adjective, superlative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s22","id":"h1-s22","source":"Wie dit het eerst ontdekte, heeft nooit zusters gehad. Liefde is een zaligheid."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s110","id":"h2-s110","source":"Als ik dus mag aannemen dat myn werk niet geheel zonder verdienste is, zou dat toch eerst na de uitgave blyken, en de boekhandelaars vragen de betaling van drukloon, enz. vooruit ... Daar hebben ze groot gelyk in."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s7","id":"h3-s7","source":"Frits was voor het eerst meegegaan."}]},{"lemma":"eerste","count":51,"glosses":["first","very first","first-rate","early","foremost"],"forms":["eerste","eersten","Eerste","eerst"],"morphology":["ordinal adjective","ordinal adjective, inflected","ordinal adjective, attributive","adjective, ordinal, inflected","adjective","ordinal adjective, attributive, inflected","adjective, inflected","adjective, ordinal","adjective, archaic inflected masculine singular","adjective, attributive, singular","ordinal adjective, substantivized","ordinal adjective, attributive, plural","ordinal adjective used as noun","adjective, ordinal, attributive singular","ordinal numeral, inflected","ordinal adjective, masculine singular, archaic accusative","adjective, masculine singular, archaic case inflection"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s12","id":"h1-s12","source":"De fout begint al van Van Alphen af, en wel terstond by den eersten regel over die \"lieve wichtjes.\" Wat drommel kon dien ouden heer bewegen, zich uittegeven voor een aanbidder van myn zusje Truitje die zeere oogen had, of van myn broêr Gerrit die altyd met zyn neus speelde? En toch, hy zegt: \"dat hy die versjes zong, door liefde gedrongen.\" Ik dacht dikwyls als kind: \"man, ik wilde u graag eens ontmoeten, en als ge my de marmerknikkers weigerde, die ik u vragen zou, of myn naam voluit in banket--ik heet Batavus--dan houd ik u voor een leugenaar."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s33","id":"h1-s33","source":"Maar als 't kwartier voor drieën is, kan ik, die myn woorden niet in 't gelid zet, zeggen: \"de lucht is guur, en 't is kwartier voor drieën.\" De verzenmaker is door de guurheid van den eersten regel aan een vol uur gebonden. Het moet voor hem juist een, twee uur, enz. wezen, of de lucht mag niet guur zyn."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s57","id":"h1-s57","source":"Dan komt haar eerste minnaar--die vroeger klerk was aan 't kopieboek, maar nu schatryk--op-eens terug, en trouwt haar."}]},{"lemma":"eerste-luitenant","count":1,"glosses":["First Lieutenant"],"forms":["eerste-luitenant"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s46","id":"h6-s46","source":"Een krachtig man van dertigjarigen leeftyd en flinke militaire houding, hoewel van uniform geen spoor was, trad de pendoppo in. Het was de eerste-luitenant Duclari, kommandant van 't kleine garnizoen te Rangkas-Betoeng."}]},{"lemma":"eerstopvolgend","count":1,"glosses":["next in line"],"forms":["eerstopvolgende"],"morphology":["adjective, substantivized, common gender singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s42","id":"h5-s42","source":"Ook de kontroleur, een man van middelbaren leeftyd, die sedert eenige maanden na den dood van den vorigen adsistent-resident, als eerstopvolgende in rang het bestuur had waargenomen, was daar tegenwoordig."}]},{"lemma":"eervol","count":2,"glosses":["honourable","honourably"],"forms":["eervol"],"morphology":["adjective, uninflected, neuter singular","adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s117","id":"h20-s117","source":"Ik zie me genoodzaakt, in antwoord op dat stuk, Uwe Excellentie te verzoeken my te verleenen een eervol ontslag uit 's Lands dienst."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s127","id":"h20-s127","source":"Het is u bewust dat ik by Gouvernements Besluit van den 4den dezer, N° 4, op myn verzoek eervol ben ontslagen uit 's Lands dienst."}]},{"lemma":"eerzucht","count":5,"glosses":["ambition"],"forms":["eerzucht"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, feminine, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s142","id":"h6-s142","source":"Hy gloeide van onverzadelyke eerzucht die hem alle gewone onderscheiding in 't maatschappelyk leven, als nietig deed voorkomen, en toch stelde hy zyn grootst geluk in een kalm huiselyk vergeten leven."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s146","id":"h7-s146","source":"Hyzelf echter beklaagde zich hierover volstrekt niet, want zyn eerzucht was geenszins van dien aard, dat hy bedelen zou om hoogeren rang of meer gewin. En dit laatste ware hem toch goed te-stade gekomen!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s168","id":"h11-s168","source":"Maar bovendien bevond ik my in een statie tusschen twee aanvallen van eerzucht. Ik had me koning gemaakt, en was weer onttroond."}]},{"lemma":"eeuw","count":6,"glosses":["centuries","ages","century","age"],"forms":["eeuwen","eeuw"],"morphology":["noun, plural","noun, common gender, singular","noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s38","id":"h3-s38","source":"O, hy liet in 't voorwaarts gaan, Diepe, diepe sporen staan! 'k Proefde vreugde en smart met-één, 'k Heb gedacht en 'k heb gestreden, 'k Heb gejuicht en 'k heb gebeden: 't Is me als vlogen eeuwen heen! 'k Heb naar levensheil gestreefd, 'k Heb gevonden en verloren, En, een kind nog kort te-voren, Jaren in één uur doorleefd!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s6","id":"h5-s6","source":"Dikwyls, als ik dien weg langs ging, was 't my als zou ik hier of daar een wagen vinden met reizigers uit de vorige eeuw, die in den modder gezakt, en vergeten waren."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s31","id":"h5-s31","source":"Hy geve zich rekenschap van de grootsche opvatting van dat gebouw, in de ziel des bouwmeesters Gerhard von Riehl ... van 't geloof in de harten des volks, dat hem in-staat stelde dat werk aantevangen en voorttezetten ... van den invloed der denkbeelden die zùlk een kolos noodig hadden om als zichtbare voorstelling te dienen van het ongezien godsdienstig gevoel ... en hy vergelyke deze overspanning met de richting, die eenige eeuwen later het oogenblik deed geboren worden, waarop men 't werk staakte. Er ligt een diepe kloof tusschen Erwin van Steinbach en onze bouwmeesters!"}]},{"lemma":"eeuwig","count":9,"glosses":["eternal","everlasting","ever"],"forms":["eeuwig","eeuwige","eeuwigen"],"morphology":["adjective","adjective, attributive","adjective, genitive singular","adjective, predicative","nominalized adjective","adjective, genitive singular, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s35","id":"h5-s35","source":"Men kan den kunstenaar betalen, die een plan ontwerpt, en den metselaar die de steenen legt. Maar niet voor geld te-koop is 't verdwaald en toch eerbiedwaardig gevoel dat in een bouwontwerp een dichtstuk zag, een dichtstuk van graniet, dat luid sprak tot het volk, een dichtstuk in marmer, dat dáár stond als een onbewegelyk voortdurend eeuwig gebed."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s79","id":"h6-s79","source":"Een jong mensch mag geen generaal plagen, die bovendien, als civiel gouverneur, zyn chef was. Dat andere versje vind ik aardig, maar ... dat eeuwige duelleeren!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s80","id":"h9-s80","source":"Neen, er zal niet gezegd worden dat het licht dat ons bestraalt, wordt weggezet onder de korenmaat, en niet ook dat wy gierig zyn in het meedeelen van het brood des eeuwigen levens!"}]},{"lemma":"eeuwigheid","count":3,"glosses":["eternity"],"forms":["eeuwigheid","EEUWIGHEID"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s83","id":"h3-s83","source":"Over den oorsprong van den adel. Over het verschil tusschen de begrippen: ONEINDIGE TYD en: EEUWIGHEID."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s58","id":"h13-s58","source":"Toen ik een paar jaren daarna wat geld had--beste Tine, jy hadt het me gegeven!--betaalde ik eenige duizenden guldens om de Natalsche kasrekeningen van 1842 en 1843 effen te maken, en toen zeide my iemand die geacht kon worden de Regeering van Nederlandsch-Indie voortestellen: \"dat had ik in uw plaats niet gedaan ... ik zou een wissel op de eeuwigheid gegeven hebben.\" Ainsi va le monde!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s134","id":"h16-s134","source":"Met zachtheid en teederheid smeekt hy hem, toch niet te verwerpen het brood des eeuwigen levens, en dusdoende te vervallen in de klauwen van Satan, die met zyn engelen het vuur bewoont, dat hem bereid is tot in eeuwigheid."}]},{"lemma":"effect","count":3,"glosses":["effect","an effect"],"forms":["effekt"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":"Effekt is an older spelling of modern effect.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s119","id":"h6-s119","source":"Ik moet van-tyd tot-tyd iemand ten-tooneele voeren--ik zal 't zoo weinig mogelyk doen--die inderdaad een manier van spreken had, welke my doet vreezen verdacht te worden van een mislukte poging om u te doen lachen, en hierom moet ik u uitdrukkelyk verzekeren dat het niet myn schuld is, als de hoogstdeftige resident van Bantam, van wien hier de rede is, iets zóó eigenaardigs vertoonde in zyn wyze van spreken, dat het me moeielyk valt dat weertegeven, zonder den schyn op me te laden dat ik effekt van geestigheid zoek in een tic."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s83","id":"h13-s84","source":"Wie nu al dat daarnaast gelegde als overtollig meent te kunnen verwerpen, verliest geheel uit het oog dat men dan, om effekt te-weeg te brengen, zou moeten overgaan tot de school die sedert 1830 zoolang in Frankryk gebloeid heeft, schoon ik ter-eere van dat land zeggen moet dat de schryvers die in dit opzicht het meest zondigden tegen den goeden smaak, juist in 't buitenland, en niet in Frankryk zelf, den grootsten opgang maakten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s228","id":"h20-s228","source":"\"Het boek is bont ... er is geen geleidelykheid in ... jacht op effekt ... de styl is slecht ... de schryver is onbedreven ... geen talent ... geen methode ..."}]},{"lemma":"effen","count":1,"glosses":["square"],"forms":["effen"],"morphology":["adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s58","id":"h13-s58","source":"Toen ik een paar jaren daarna wat geld had--beste Tine, jy hadt het me gegeven!--betaalde ik eenige duizenden guldens om de Natalsche kasrekeningen van 1842 en 1843 effen te maken, en toen zeide my iemand die geacht kon worden de Regeering van Nederlandsch-Indie voortestellen: \"dat had ik in uw plaats niet gedaan ... ik zou een wissel op de eeuwigheid gegeven hebben.\" Ainsi va le monde!"}]},{"lemma":"Egypte","count":1,"glosses":["Egypt"],"forms":["Egypte"],"morphology":["proper noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s60","id":"h2-s60","source":"--Meenin aeide thea, en ... dat Egypte een geschenk van den Nyl was."}]},{"lemma":"Egyptisch","count":1,"glosses":["Egyptian"],"forms":["egyptische"],"morphology":["adjective, singular, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s143","id":"h6-s143","source":"Dichter in den hoogsten zin van 't woord, droomde hy zich zonnestelsels by een vonk, bevolkte die met schepsels van zyn maaksel, voelde zich heer van een wereld die hyzelf had in 't leven geroepen ... en kon toch zeer goed terstond daarop zonder de minste droomery een gesprek voeren over den prys van de ryst, de regels der taal, of de oekonomische voordeelen eener egyptische hoenderbroeiery."}]},{"lemma":"Ehrenwort","count":1,"glosses":["word of honor"],"forms":["Ehrenwort"],"morphology":["noun, neuter, singular, German"],"note":"German auf Ehrenwort means “on my word of honor.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s4","id":"h10-s4","source":"Ik had hem hooren zeggen: auf Ehrenwort, en vroeg wat hy daarmee bedoelde?"}]},{"lemma":"ei","count":3,"glosses":["why","eggs","Ah"],"forms":["ei","eieren","Ei"],"morphology":["interjection","noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s89","id":"h1-s89","source":"Eilieve, steek het by u ...'t is een kleine moeite ... het kan te-pas komen ... ei zie, daar is het: een adreskaartje! Die Co ben ik, sedert de Meyers er uit zyn ... de oude Last is myn schoonvader."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s126","id":"h14-s126","source":"Na lang wachten waren de meubels van Batavia aangekomen, en waren ketimon's in zout gelegd, en als Max aan-tafel iets verhaalde, geschiedde dit in 't vervolg niet meer uit gebrek aan eieren voor de omelet, hoewel toch altyd de levenswys van 't klein gezin duidelyke blyken droeg dat de voorgenomen spaarzaamheid zeer werd in acht genomen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s9","id":"h20-s9","source":"Ei, heb je die strook aan?"}]},{"lemma":"eigen","count":56,"glosses":["own","its own","his own","their own","own rights","proper","my own","natural","one's own","your own"],"forms":["eigen"],"morphology":["adjective","adjective, attributive","adjective, predicative","adjective, substantivized","adjective, attributive, common gender, singular","adjective, uninflected","possessive adjective","adjective, attributive, uninflected"],"note":"“Zich iets eigen maken” means to make something one’s own.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s39","id":"h2-s39","source":"En toen vroeg ik hoe het hèm ging, wat me later speet, want hy scheen niet in goede omstandigheden te verkeeren, en ik houd niet van arme menschen, omdat er gewoonlyk eigen schuld onder loopt, daar de Heer niet iemand verlaten zou, die hem trouw gediend had."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s26","id":"h4-s26","source":"Over persoonlyke begrippen als maatstaf der verantwoordelykheid in de zedelyke wereld. (Bespottelyk! Hy zegt dat ieder zyn eigen rechter moet wezen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s72","id":"h4-s72","source":"Ik geef liever dien Bastiaans uit myn eigen zak een driegulden, dan dat ik voortga hem de zevenhonderd gulden 's jaars uittebetalen die hy niet meer verdient."}]},{"lemma":"eigenaar","count":4,"glosses":["owner","owners"],"forms":["eigenaar","eigenaren"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s22","id":"h14-s22","source":"Ook ben ik bekend met sommige eigenaren van partikuliere landen in 't Buitenzorgsche en in de Bataviasche ommelanden, en ik weet hoe van-oudsher die landheeren verheugd zyn over den slechten toestand dezer Afdeeling, omdat dit hun landeryen bevolkt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s73","id":"h16-s73","source":"Myn vertrouwen op medegevoel met de Javanen gaat echter niet zóó ver, dat ik by de beschryving hoe men den laatsten buffel rooft uit den kendang by-dag, zonder schroom, onder bescherming van 't nederlandsch gezag ... als ik 't weggevoerd rund laat volgen door den eigenaar en zyn schreiende kinderen ... als ik hem laat neerzitten op den trap van 't huis des roovers, sprakeloos en wezenloos en verzonken in smart ... als ik hem van daar laat wegjagen met hoon en smaad, met bedreiging van rottingslag en blokgevangenis ... zie, ik eisch niet--noch verwacht, o Nederlanders!--dat ge daardoor zult aangegrepen zyn in gelyke maat als wanneer ik u het lot schetste van een boer wien men zyn koe ontnam."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s207","id":"h17-s207","source":"Het diertje--de ergernis van den eigenaar des booms, maar lief toch in gedaante en beweging--klauterde onvermoeid op-en-neder."}]},{"lemma":"eigenaardig","count":8,"glosses":["peculiar","aptly","peculiarity"],"forms":["eigenaardig","eigenaardige","eigenaardigs"],"morphology":["adjective","adjective, attributive","nominalized adjective, neuter singular","adverb","adjective, attributive, singular, inflected","adjective, substantivized, neuter singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s96","id":"h5-s96","source":"Hy berispt hem, waar hy schuldig is aan plichtverzuim. Deze zeer eigenaardige verhouding wordt alleen mogelyk gemaakt door uiterst beleefde vormen, die evenwel noch hartelykheid, noch, waar 't noodig blyken mocht, strengheid behoeven uittesluiten en ik geloof dat de toon die in deze verhouding heerschen moet, vry wel wordt aangegeven in 't officieel voorschrift dienaangaande: de europesche ambtenaar hebbe den inlandschen beambte die hem ter-zyde staat, te behandelen als zyn jonger broeder."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s119","id":"h6-s119","source":"Ik moet van-tyd tot-tyd iemand ten-tooneele voeren--ik zal 't zoo weinig mogelyk doen--die inderdaad een manier van spreken had, welke my doet vreezen verdacht te worden van een mislukte poging om u te doen lachen, en hierom moet ik u uitdrukkelyk verzekeren dat het niet myn schuld is, als de hoogstdeftige resident van Bantam, van wien hier de rede is, iets zóó eigenaardigs vertoonde in zyn wyze van spreken, dat het me moeielyk valt dat weertegeven, zonder den schyn op me te laden dat ik effekt van geestigheid zoek in een tic."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s141","id":"h7-s141","source":"Max en \"zyn Tine\" waren eerst onlangs van een reis naar Europa teruggekeerd, en gevoelden zich vermoeid van wat ik eens zeer eigenaardig een koffertjes-leven heb hooren noemen. Zy achtten zich dus gelukkig, na veel omzwervens eindelyk weder eens een plek te bewonen waar zy zouden te-huis behooren."}]},{"lemma":"eigenaardigheid","count":5,"glosses":["peculiarity","quality"],"forms":["eigenaardigheid"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, feminine singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s14","id":"h6-s14","source":"Wat hy zeide, was gewoonlyk lang overdacht--een eigenaardigheid trouwens die by den beschaafden Oosterling algemeen is--en wanneer men met hem in gesprek was, gevoelde men dat men zyn woorden te beschouwen had als brieven, waarvan hy de minuut in zyn archief had, om zoo noodig daarop te verwyzen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s116","id":"h6-s116","source":"By 't lezen van verdichte verhalen, heb ik my meermalen geërgerd over den weinigen eerbied der schryvers voor den smaak van 't publiek, en vooral was dit het geval, waar zy blyk gaven iets te willen voortbrengen dat koddig of burlesk heeten moest, om nu niet van humor te spreken, een eigenaardigheid die byna doorgaande allerjammerlykst wordt verward met het komieke. Men voert een persoon sprekende in, die de taal niet verstaat of slecht uitspreekt, men laat een franschman zeggen: \"ka kauw na de krote krak\" of \"krietje kooit keen kare kroente kraak wek.\" By-gebrek aan een franschman, neemt men iemand die stamelt, of men \"schept\" een persoon die zyn stokpaardje maakt van een paar telkens wederkeerende woorden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s11","id":"h8-s11","source":"Zyn aanspraak tot de Lebaksche hoofden was natuurlyk in 't maleisch, en ontleende hieraan een eigenaardigheid temeer, daar de eenvoudigheid der oostersche talen aan veel uitdrukkingen een kracht verleent, die in ònze idiomen door litterarische gekunsteldheid is verloren gegaan, terwyl aan den anderen kant het zoetvloeiende van 't maleisch moeielyk in eenige andere taal is weertegeven."}]},{"lemma":"eigenbelang","count":2,"glosses":["self-interest"],"forms":["eigenbelang"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s105","id":"h12-s105","source":"Dit echter te uiten, verbiedt de goede toon en zelfs het eigenbelang, want zeer spoedig zou niemand ons gelooven ook al beweerden wy iets waars."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s165","id":"h14-s165","source":"Het denkbeeld alleen dat de gestrafte, ook zelfs hy die rechtvaardig gestraft was, vermeenen zou dat er eigenbelang schuilde onder het geslagen vonnis, deed hem, waar hy straffen moest, altyd de voorkeur geven aan de anders zeer afkeurenswaardige opsluiting."}]},{"lemma":"eigenbelangzuchtig","count":1,"glosses":["self-interested"],"forms":["eigenbelangzuchtige"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s82","id":"h9-s82","source":"Dáár kruipen zy rond in de walgelyke slangenholen van heidensche onkunde, daar buigen zy het zwarte kroesharige hoofd onder het juk van eigenbelangzuchtige priesters!"}]},{"lemma":"eigendom","count":6,"glosses":["property"],"forms":["eigendom","eigendommen"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, plural","noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s65","id":"h4-s65","source":"Ik had hem misschien iets gegeven, en als hy my dan den volgenden dag die massa schryvery had toegezonden, ware het myn wettig eigendom geweest."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s115","id":"h5-s115","source":"En eindelyk, de willekeurige beschikking over den arbeid en de eigendommen hunner onderhoorigen. De beide laatste bronnen van inkomsten vorderen eenige opheldering."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s132","id":"h5-s132","source":"My blyft over te spreken van de laatste en voornaamste soort der inkomsten van inlandsche hoofden: het willekeurig beschikken over personen en eigendommen hunner onderhoorigen."}]},{"lemma":"eigenliefde","count":2,"glosses":["self-regard","self-love"],"forms":["Eigenliefde","eigenliefde"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s80","id":"h11-s80","source":"Ge zet uw tafel er voor, en daarop een stoel met drie pooten, waarvan één wat zwak, je zag eens op de kermis een akrobaat die zeven stoelen op elkaar zette, en zich zelf daarop met het hoofd naar beneden. Eigenliefde en verveling dringen u iets dergelyks te doen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s48","id":"h16-s48","source":"De oorzaak ligt misschien hierin, dat de eigenliefde minder gekwetst wordt door 't erkennen van zoodanig overwicht, dan 't geval wezen zou wanneer men van dezelfde hulpmiddelen had kunnen gebruik maken, waardoor iets als wedyver ontstaan zou."}]},{"lemma":"eigenlijk","count":28,"glosses":["really","actually","proper","properly","properly speaking","indeed","in reality","truly"],"forms":["eigenlyk","eigenlyke","eigenlyken"],"morphology":["adverb","sentence adverb","adverb, archaic spelling","adjective, attributive, inflected","adverb, historical spelling","adjective, inflected","adjective, attributive, archaic inflection"],"note":"Old spelling of modern eigenlijk.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s80","id":"h3-s80","source":"Maar dit was eigenlyk meer uit een soort van wrevel, en uit zekeren aandrang om de geleerdheid die voor my lag, in 't latyn aantespreken, dan wel omdat ik het precies meende. Want, waar ik 't een of ander stuk wat langer inzag, moest ik erkennen dat de schryver me toescheen wel op de hoogte van zyn taak te staan, en zelfs dat hy een groote soliditeit in zyn redeneeringen aan den dag legde."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s37","id":"h4-s37","source":"Over de toekomst van den nederlandschen handel. (Dit is eigenlyk 't stuk dat me bewogen heeft, myn boek te schryven. Hy zegt dat er niet altyd zulke groote koffiveilingen zullen gehouden worden, en ik leef voor myn vak.)"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s105","id":"h4-s105","source":"En--zonderling toch, hoe de gedachten onder 't schryven in iemand opkomen --myn boek gaat ook de molenaars aan, en de dominees, en hen die Holloway- pillen verkoopen, en de likeurstokers, en de pannenbakkers, en de menschen die van staatsschuld leven, en de pompenmakers, en de touwslagers, en de wevers, en de slachters, en de klerken op een makelaarskantoor, en de aandeelhouders van de Nederlandsche Handelmaatschappy, en eigenlyk, wel beschouwd, alle anderen ook."}]},{"lemma":"eigenlijk-Javaans","count":1,"glosses":["Javanese woman proper"],"forms":["eigenlyk-javaansche"],"morphology":["substantivized adjective, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s88","id":"h7-s88","source":"We hoorden den resident zeggen dat mevrouw Slotering een \"inlandsche vrouw\" was. Dit vereischt voor niet-indische lezers eenige opheldering, daar men al licht tot de onjuiste meening geraken zou hier met een eigenlyk-javaansche te doen te hebben."}]},{"lemma":"eigenschap","count":9,"glosses":["qualities","quality","property","traits"],"forms":["eigenschappen","eigenschap"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, plural","noun, common gender, plural","noun, feminine, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s156","id":"h6-s156","source":"Ik bemerk nu reeds dat ik verzuimd heb als een zyner hoofdtrekken optegeven, dat hy de belachelyke en de ernstige zyde der dingen met dezelfde snelheid en te-gelykertyd opvatte, aan welke eigenschap zyn wyze van spreken, zonder dat hyzelf dit wist, een soort van humor ontleende, die zyn toehoorders gedurig in twyfel bracht, of ze getroffen waren door 't diep gevoel dat in zyn woorden heerschte, of dat ze te lachen hadden over de koddigheid die op-eenmaal den ernst daarvan afbrak."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s9","id":"h8-s9","source":"Het is waar dat hyzelf, die by zulke gelegenheid sprak als een apostel, als een ziener, later niet juist wist hoe hy gesproken had, en zyn welsprekendheid had dan ook meer de eigenschap van te verbazen en te treffen, dan door bondigheid van redeneering te overtuigen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s79","id":"h12-s79","source":"Ik wil u dat wel vertellen, schoon ik niet verzekeren kan dat ik alles juist weet, en alleen òverzeg wat men in de chinesche kerk te Padang voor waar hield, en wat dan ook--vooral met het oog op de bekende eigenschappen van den generaal--waar kan geweest zyn."}]},{"lemma":"eigenwaan","count":1,"glosses":["conceit"],"forms":["Eigenwaan"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s125","id":"h15-s125","source":"Eigenwaan. Onmatig zelfvertrouwen."}]},{"lemma":"eigenwillig","count":2,"glosses":["willful","wilful"],"forms":["eigenwillige"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s196","id":"h17-s196","source":"De natuur lachte hem toe en scheen hem welkom te heeten als een moeder haar teruggekeerd kind. En even als deze haar vreugde schildert door eigenwillige herinnering aan de voorbygegane smart, by 't vertoonen van wat ze bewaarde als aandenken gedurende het afzyn, liet ook Saïdjah zich vermaken door 't weerzien van zoovele plekken die getuigen waren van zyn kort leven."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s200","id":"h20-s200","source":"Als uwe Excellentie het met haar geweten kan overeenbrengen, van hier te vertrekken zonder my te hooren, het myne zal gerust zyn by de overtuiging al het mogelyke te hebben aangewend om de treurige, bloedige gebeurtenissen te voorkomen, die weldra 't gevolg zullen wezen van de eigenwillige onkunde waarin de Regeering wordt gelaten tenopzichte van hetgeen er omgaat onder de bevolking."}]},{"lemma":"eikentak","count":1,"glosses":["oak"],"forms":["eiken"],"morphology":["noun, plural, first element of split coordination"],"note":"In the split compound “eiken- en oranjetakken,” the omitted element -takken is supplied by the second noun.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s3","id":"h6-s3","source":"Als men hem daar zag zitten in zyn blauw-lakenschen frak, met geborduurde eiken- en oranjetakken op kraag en mouw-opslagen, was 't moeielyk in hem den type te miskennen die voorheerscht onder de Hollanders in Indie ... een menschensoort, in 't voorbygaan gezegd, die zeer onderscheiden is van de Hollanders in Holland."}]},{"lemma":"eiland","count":5,"glosses":["island","islands"],"forms":["eiland","eilanden"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s29","id":"h4-s29","source":"Over de niet-etende bevolking van het eiland Rotti by Timor. (Het moet daar goedkoop leven zyn.) Over het menschen-eten der Battah's, en het koppensnellen der Alfoeren."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s142","id":"h7-s142","source":"Vóór hun reis naar Europa, was Havelaar adsistent-resident van Amboina geweest, waar hy met veel moeielykheden had te stryden gehad, omdat de bevolking van dat eiland in een gistenden en oproerigen toestand verkeerde ten-gevolge van de vele verkeerde maatregelen die in den laatsten tyd genomen waren. Niet zonder veerkracht had hy dezen geest van verzet weten te onderdrukken, doch uit verdriet over de weinige hulp die men hem hierin van-hoogerhand verleende, en uit ergernis over 't ellendig bestuur dat sedert eeuwen de heerlyke streken der Molukken ontvolkt en bederft ..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s81","id":"h9-s81","source":"Slaat het oog op de eilanden des Indischen Oceaans, bewoond door millioenen en millioenen kinderen des verstooten zoons--en des te-recht verstooten zoons--van den edelen God gevalligen Noach!"}]},{"lemma":"Eile","count":1,"glosses":["haste"],"forms":["Eile"],"morphology":["noun, feminine, dative singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s284","id":"h14-s284","source":"--Ein Hirsch Der sich verspätet im Gebüsch, und jetzt Mit Eile heimwärts kehrt, und Ruhe sucht Bei andren Hirschen die ihm lieb sind."}]},{"lemma":"eilieve","count":1,"glosses":["pray"],"forms":["Eilieve"],"morphology":["interjection"],"note":"An archaic interjection used to add gentle insistence to a request.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s89","id":"h1-s89","source":"Eilieve, steek het by u ...'t is een kleine moeite ... het kan te-pas komen ... ei zie, daar is het: een adreskaartje! Die Co ben ik, sedert de Meyers er uit zyn ... de oude Last is myn schoonvader."}]},{"lemma":"ein","count":13,"glosses":["a"],"forms":["ein","eine","nen","einem","Ein"],"morphology":["indefinite article, nominative masculine singular","indefinite article, accusative feminine singular","determiner, indefinite, masculine nominative singular","indefinite article, masculine accusative singular, colloquial contraction","indefinite article, masculine nominative singular","indefinite article, feminine nominative singular","indefinite article, masculine dative singular","indefinite article, nominative neuter singular","indefinite article, accusative neuter singular","indefinite article, nominative feminine singular"],"note":"Colloquial contraction of einen after an omitted apostrophe.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s37","id":"h10-s37","source":"Da liegt ein rothblühender Garten Im stillen mondesschein; Die Lotosblumen erwarten Ihr trautes Schwesterlein; Die Veilchen kichern und kosen, Und schau'n nach den Sternen empor; Heimlich erzählen die Rosen Sich düftende Märchen in 's Ohr."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s262","id":"h14-s262","source":"--Ach, Mutter, lass mich noch 'nen Augenblick! Es is so sanft zu ruhen hier... und dort, Da drin auf meiner Matte, schlaf' ich gleich, Und weiss nicht einmal was ich träume!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s265","id":"h14-s265","source":"--'s War ein Klapper der da fiel. --Thut das dem Klapper weh?"}]},{"lemma":"eind","count":20,"glosses":["end","way","part","stretch"],"forms":["eind"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s78","id":"h7-s78","source":"Ieder had het gebruikelyke hè! geroepen, dat op zulk een stoot volgt, Max had in den schoot zyner moeder de pisang weergevonden, die hy door den schok verloor, en reeds was men een heel eind nader aan de modderdiepte die straks komen zou, voor de resident besluiten kon zyn zinsnede te voleinden, door er bytevoegen:"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s121","id":"h7-s121","source":"De mindere Hoofden zaten in een grooten kring, naar oostersche wyze op matten op den grond, en aan 't eind van de lange galery stond een tafel, waaraan de resident, de Adhipatti, de adsistent-resident, de kontroleur en een zestal Hoofden plaats namen. Men diende thee met gebak rond, en de eenvoudige plechtigheid begon."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s140","id":"h7-s140","source":"De Adhipatti gaf blyken van ingenomenheid met zyn nieuwen \"ouder broeder\" en Verbrugge verhaalde later dat ook de resident, dien hy op zyn terugreis naar Serang een eind wegs-uitgeleide had gedaan, zich zeer gunstig over de familie Havelaar, die op haar doortocht naar Lebak eenige dagen ten-zynen-huize vertoefde, had uitgelaten. Ook zeide hy dat Havelaar, by de Regeering goed aangeteekend staande, hoogstwaarschynIyk spoedig tot een hooger ambt bevorderd, of althans naar een meer \"voordeelige\" afdeeling verplaatst worden zou."}]},{"lemma":"einde","count":7,"glosses":["end","ends"],"forms":["einde","einden"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, neuter, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s23","id":"h1-s23","source":"Men vlucht met het een of ander voorwerp naar het einde der aarde. De aarde heeft geen einden, en die liefde is ook gekheid."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s25","id":"h1-s25","source":"Ik ben lid van Artis, zy heeft een sjaallong van twee-en-negentig gulden, en van zulk een malle liefde die volstrekt aan het einde der aarde wil wonen, is toch tusschen ons nooit spraak geweest."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s190","id":"h7-s190","source":"Hoe onbaatzuchtig ook, hy bouwde op deze en vele andere omstandigheden de meening dat hierachter een roman intime verscholen lag, en men mag 't hem niet euvel duiden dat hy, die voor zyn duren inborst veel behoefde, met vreugde dien roman een bly einde had zien nemen."}]},{"lemma":"eindelijk","count":34,"glosses":["at last","finally","eventually","lastly","in the end","eventual","ultimately"],"forms":["eindelyk","Eindelyk","Eind'lyk","eindelyke"],"morphology":["adverb","adverb, historical spelling","adjective","temporal adverb, historical spelling"],"note":"Historical spelling of eindelijk.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s46","id":"h3-s46","source":"En al houdt die liefde stand Tot de laatste snik van 't leven Me in een beter vaderland Eind'lyk haar zal wedergeven... 'k Had begonnen haar te minnen! Wat is min die eens begon, By de liefde mèt het leven 't Kind door God in 't hart gedreven Toen het nog niet staam'len kon?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s3","id":"h5-s3","source":"Wel bleef men gedurig steken in den modder, die in de Bantamsche laaglanden zwaar, kleierig en klevend is, wel was men telkens genoodzaakt de hulp interoepen van de bewoners der naastby gelegen dorpen--ook al waren ze niet zéér naby, want de dorpen zyn niet menigvuldig in die streken--maar als men er dan eindelyk in geslaagd was, een twintigtal landbouwers uit den omtrek by-een te krygen, duurde het gewoonlyk niet zeer lang, voor men paard en wagen weder op vasten grond had gebracht."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s8","id":"h5-s8","source":"Ik veronderstel dus dat allen die ooit dezen weg langs kwamen, eindelyk zyn aangeland waar ze wezen wilden."}]},{"lemma":"eindeloos","count":1,"glosses":["endless"],"forms":["eindelooze"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s236","id":"h20-s236","source":"Om te protesteeren tegen de eindelooze expeditien en heldendaden tegen arme ellendige schepsels, die men vooraf door mishandeling dwong tot opstand."}]},{"lemma":"eindigen","count":2,"glosses":["ended"],"forms":["geëindigd","eindigde"],"morphology":["verb, past participle","verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s32","id":"h10-s32","source":"Als de eerste regel geëindigd was op koek, wyn, kina, zou je aan Marie gevraagd hebben of ze meeging naar Broek, Berlyn, China, en zoo voort."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s42","id":"h13-s42","source":"Ik beantwoordde punt voor punt zoo goed ik kon, en eindigde myn brief--ik bezit daarvan nog de minuut--met de woorden: \"Ik heb de op myn administratie gevallen aanmerkingen, zoo goed het my zonder archief of lokale nasporing mogelyk was, beantwoord."}]},{"lemma":"eindloon","count":1,"glosses":["final reward"],"forms":["eindloon"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s40","id":"h3-s40","source":"Heel myn leven Scheen my door die liefde schoon. 'k Zag in haar een eerekroon, Als een eindloon van myn streven, My door God ten doel gegeven. Zalig door den reinen schat Die Zyn zorg my toegewogen, Die Zyn gunst geschonken had, Dankte ik met een traan in de oogen."}]},{"lemma":"einer","count":1,"glosses":["one"],"forms":["einen"],"morphology":["indefinite pronoun, accusative masculine singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s311","id":"h14-s311","source":"Ich gäb so gern dir einen!"}]},{"lemma":"einmal","count":1,"glosses":["even"],"forms":["einmal"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s262","id":"h14-s262","source":"--Ach, Mutter, lass mich noch 'nen Augenblick! Es is so sanft zu ruhen hier... und dort, Da drin auf meiner Matte, schlaf' ich gleich, Und weiss nicht einmal was ich träume!"}]},{"lemma":"eins","count":1,"glosses":["one"],"forms":["Ein"],"morphology":["cardinal numeral"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s297","id":"h14-s297","source":"--Ein, und zehn, und tausend!"}]},{"lemma":"einschlafen","count":1,"glosses":["fell asleep"],"forms":["ein"],"morphology":["separable verb particle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s312","id":"h14-s312","source":"Wenn ich gross bin, Dann will ich so dich lieben das ich's kann. Das Kind schlief ein."}]},{"lemma":"einst","count":1,"glosses":["once"],"forms":["einst"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s277","id":"h14-s277","source":"--Gewis! Erinn're dich Wie du, gestrauchelt einst, an einem Stein Dein Händchen hast verwundet, und geweint."}]},{"lemma":"eis","count":3,"glosses":["demand","demands"],"forms":["eisch","eischen"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, common gender, plural","noun, masculine singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s116","id":"h15-s116","source":"* * * * * Zeer weinig europesche lezers kunnen zich een juist denkbeeld vormen van de hoogte waarop een Gouverneur-generaal staan moet als mensch, om niet beneden de hoogte zyner bediening te blyven, en 't gelde dan ook niet als een te streng oordeel wanneer ik de meening aankleef dat zeer weinigen, geenen misschien, aan zóó zwaren eisch hebben kunnen beantwoorden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s120","id":"h15-s120","source":"En al stellen we voor een oogenblik dat de Koning altyd goed is voorgelicht, als hy zyn hoogen naam teekent onder de akte waarin hy zegt overtuigd te wezen van de \"goede trouw, den yver en de bekwaamheden\" des benoemden Stedehouders, al nemen wy aan dat de nieuwe Onderkoning yverig, trouw en bekwaam is, dan nog blyft het de vraag of die yver, en vooral of die bekwaamheid, by hem bestaat in eene maat, hoog genoeg verheven boven middelmatigheid, om aan de eischen van zyn roeping te voldoen. Want de vraag kan niet zyn of de man die te 's Gravenhage voor 't eerst als Gouverneur-generaal het kabinet des Konings verlaat, op dàt oogenblik de bekwaamheid bezit die noodig zal wezen voor zyn nieuw ambt ... dit is onmogelyk!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s60","id":"h19-s60","source":"Arme lieden die u gewond hadt aan de doornstruiken in den ravyn, hoe angstig zouden uw harten geklopt hebben als ge dezen eisch hadt kunnen hooren!"}]},{"lemma":"eisen","count":8,"glosses":["demand","ask"],"forms":["eischen","eisch"],"morphology":["verb, infinitive","verb, present, singular","verb, present, plural"],"note":"Eisch is a historical spelling of the first-person singular of eisen.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s83","id":"h1-s83","source":"Voor myn deugd eisch ik niets. En dat ik toch deugdzaam bèn, blykt uit myn liefde voor de waarheid."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s15","id":"h4-s15","source":"Over eenige punten in de krimineele rechtsvordering. Over het recht van een volk, te eischen dat de opgebrachte belasting ten-zynen-behoeve worde aangewend. (Dat was weer in 't javaansch.)"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s64","id":"h12-s64","source":"We hebben aanspraak op een volledig maal, en daarom eisch ik de geschiedenis van den kalkoen."}]},{"lemma":"eit","count":1,"glosses":["-eit ending"],"forms":["eit"],"morphology":["quoted letter sequence"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s76","id":"h8-s76","source":"En rollend roept Zijn donder: Majesteit!(*) (*)Frits zegt: ijd en eit rijmt niet, althans niet in Friesland en Zeeland."}]},{"lemma":"elders","count":16,"glosses":["elsewhere","else","Elsewhere"],"forms":["elders","Elders"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s70","id":"h2-s70","source":"Als op latere kermissen die man weer met zyn kraam op de Westermarkt stond, ging ik my altyd elders vermaken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s146","id":"h5-s146","source":"Maar naast dien aloen-aloen, of elders, liggen Sawah's die op den ploeg wachten, of op een leiding die het water daarheen moet voeren, dikwyls van mylen ver ... deze Sawah's behooren den Regent."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s66","id":"h8-s66","source":"Reeds nu wil ik 't kind kussen, dat zyn vader zoo spreken doet!\" Maar toen hy kort daarna, schynbaar met weinig geleidelykheid, overging tot de vragen waarom Lebak arm was, en waarom er zooveel bewoners van die streken verhuisden naar elders, klonk er in zyn toon iets dat denken deed aan 't geluid dat een boor maakt, als ze met kracht wordt geschroefd in hard hout."}]},{"lemma":"elektriciteit","count":1,"glosses":["electricity"],"forms":["elektriciteit"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s22","id":"h4-s22","source":"Over zieners en profeten. Over elektriciteit als beweegkracht, zonder week yzer."}]},{"lemma":"element","count":1,"glosses":["element"],"forms":["element"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s93","id":"h5-s93","source":"Bovendien is de Regent, als vertegenwoordiger van 't javaansch element eener landstreek, en verondersteld wordende te spreken uit naam der honderd- of meer duizend zielen, die zyn regentschap bevolken, ook in de oogen van 't Gouvernement een veel belangryker persoon, dan de eenvoudige europesche beambte, wiens ontevredenheid niet behoeft gevreesd te worden, daar men voor hem vele anderen in de plaats bekomen kan, terwyl de minder goede stemming van een Regent wellicht de kiem zou kunnen worden van beroering of opstand. Uit dit alles vloeit dus de vreemde omstandigheid voort, dat eigenlyk de mindere den meerdere beveelt."}]},{"lemma":"elf","count":2,"glosses":["eleven"],"forms":["elven","elf"],"morphology":["substantivized numeral","numeral"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s9","id":"h2-s9","source":"Gister-avend nog was de boekhouder na elven op 't kantoor, om zyn bril te zoeken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s48","id":"h7-s48","source":"In twaalf jaar zyn we maar elf procent gestegen, en dit is nog de vraag, want de tellingen waren vroeger zeer onnauwkeurig ... en nog! Van '50 op '51 is er zelfs een teruggang."}]},{"lemma":"elfde","count":1,"glosses":["eleventh"],"forms":["ELFDE"],"morphology":["ordinal adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s75","id":"h10-s75","source":"ELFDE HOOFDSTUK"}]},{"lemma":"Elizabeth","count":1,"glosses":["Elizabeth"],"forms":["Elizabeth"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s81","id":"h13-s82","source":"Maar de groote romanschryver die liever boeide door kunstige rangschikking van kleuren dan door grofheid van kleur, achtte het beneden zich zyn penseel te doopen in al het slyk en in al het bloed dat er kleefde aan den onwaardigen gunsteling van Elizabeth."}]},{"lemma":"elk","count":28,"glosses":["every","each","any"],"forms":["elke","elk","èlk"],"morphology":["determiner","indefinite determiner, singular","determiner, neuter, singular","determiner, common singular","determiner, indefinite","indefinite determiner, singular, inflected","determiner, singular, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s60","id":"h1-s60","source":"En als ge meent, dat dit op het tooneel er dóór kan als uitzondering, blyft toch myn aanmerking bestaan, dat men den zin voor waarheid bederft by het volk, dat de uitzondering als regel aanneemt, en dat men de publieke zedelykheid ondermynt, door het te gewennen iets toetejuichen op het tooneel, wat door elk fatsoenlyk makelaar of koopman voor een bespottelyke krankzinnigheid wordt gehouden in de wereld. Toen ik trouwde, waren wy op 't kantoor van myn schoonvader--Last & Co--met ons dertienen, en er ging wat om!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s130","id":"h4-s130","source":"7° Dat de afgewerkte hoofdstukken elke week op den krans zouden worden voorgelezen. 8° Dat alle onzedelykheid zou worden vermeden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s67","id":"h5-s67","source":"In elke afdeeling staat een inlandsch hoofd van hoogen rang met den titel van Regent, den adsistent-resident ter-zyde."}]},{"lemma":"elkaar","count":15,"glosses":["one another","each other","together"],"forms":["elkaar","elkander"],"morphology":["reciprocal pronoun","pronoun, accusative","reciprocal pronoun, indirect object"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s71","id":"h2-s71","source":"Daar ik veel van wysgeerige opmerkingen houd, moet ik u toch even zeggen, lezer, hoe wonderbaar de zaken dezer wereld aan elkander hangen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s9","id":"h3-s9","source":"De meisjes hadden piano gespeeld en gezongen, en by 't dessert plaagden ze elkaar met iets dat in de voorkamer scheen gebeurd te zyn, terwyl wy achter aan 't gentsch whisten waren, iets waarin Frits betrokken scheen. \"Ja, ja, Louise, riep Betsy Rosemeyer, geschreid heb je!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s22","id":"h5-s22","source":"Al die kasteelen gelyken op elkaar."}]},{"lemma":"elkander","count":11,"glosses":["one another","each other"],"forms":["elkander"],"morphology":["reciprocal pronoun","pronoun, accusative"],"note":"“Elkander” is an older form of “elkaar.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s26","id":"h2-s26","source":"Hy scheen ook my te herkennen, want onze blikken ontmoetten elkander gedurig. Ik moet betuigen dat ik te verdiept was in 't veegsel, om terstond optemerken, wat ik namelyk later zag, dat hy vry kaal in de kleeren stak."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s96","id":"h7-s96","source":"Maar 't goede en 't verkeerde dat aan beiden eigen is loopt te veel uit elkander, dan dat hun verkeering over 't algemeen tot wederzydsch genoegen kan strekken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s8","id":"h9-s8","source":"Als ge dus myn boek niet schoon vindt, en ge mocht my ontmoeten, houd u dan alsof wy elkander niet kenden."}]},{"lemma":"ellende","count":8,"glosses":["misery","want"],"forms":["ellende"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, feminine, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s26","id":"h8-s26","source":"Want ik weet dat Allah den arme liefheeft, en dat Hy rykdom geeft aan wien hy beproeven wil. Maar tot de armen zendt Hy wie zyn woord spreekt, opdat zy zich oprichten in hun ellende."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s147","id":"h12-s147","source":"Verbeeld je dat ik geen geld had, niets ontving, en van-dag tot-dag vreesde te sterven van honger, wat dan ook naby genoeg geweest is. Ik had weinig of geen betrekkingen op Padang, en bovendien, ik had den generaal geschreven dat hy verantwoordelyk was indien ik omkwam van ellende, en dat ik van niemand hulp zou aannemen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s71","id":"h16-s71","source":"Ik zal verhalen van menschen, van wezens die gelyke beweging hebben als wy. 't Is waar, wie aandoening schuwt en vermoeiend mede-lyden ontgaan wil, zal zeggen dat die menschen geel zyn, of bruin--velen noemen ze zwart--en voor dezulken is 't verschil van kleur beweegreden genoeg om hun oog aftekeeren van die ellende, of ten-minste àls zy er op neerzien, daarop neertezien zonder aandoening."}]},{"lemma":"ellendeling","count":3,"glosses":["wretch"],"forms":["ellendeling"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s129","id":"h18-s130","source":"Het scheen iemand te zyn, die yverig werkt voor den Heer, want hy schreef \"dat de vrouw van Sjaalman zich moest laten scheiden van zulk een ellendeling, die haar armoed liet lyden, die zyn brood niet kon verdienen, die bovendien een schurk was, omdat hy schulden had ... dat de schryver van den brief met haar toestand begaan was, hoewel zy zich dat lot had op den hals gehaald door eigen schuld, daar ze den Heer had verlaten, en Sjaalman aanhing ... dat ze tot den Heer moest terugkeeren, en dat dan de heele familie misschien de handen zou inéénslaan, om haar naaiwerk te bezorgen. Maar vóór alles moest ze scheiden van dien Sjaalman, die een ware schande was voor de familie.\""},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s54","id":"h20-s54","source":"Als er op dit oogenblik van die arme wezens ronddwalen daar buiten ... als zy 't schynsel zien van onze lampen, zullen zy zeggen: \"daar woont de ellendeling die ons beschermen zou! Daar zit hy rustig by vrouw en kind, en teekent borduurpatroontjes, en wy liggen hier als boschhonden op den weg verhongeren met onze kinderen!\" Ja, ik hoor het wel, ik hoor het wel, dat roepen om wraak over myn hoofd!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s56","id":"h20-s56","source":"En hy kuste zyn kind met een wildheid die 't verschrikte. --Myn kind, als men je zeggen zal dat ik een ellendeling ben die geen moed had om recht te doen ... dat er zooveel moeders zyn gestorven door myn schuld ... als men je zeggen zal dat het verzuim van je vader den zegen wegstal van je hoofd ... o Max, o Max, getuig dan wat ik leed!"}]},{"lemma":"ellendig","count":4,"glosses":["wretched","wretchedly"],"forms":["ellendig","ellendige"],"morphology":["adjective","adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s142","id":"h7-s142","source":"Vóór hun reis naar Europa, was Havelaar adsistent-resident van Amboina geweest, waar hy met veel moeielykheden had te stryden gehad, omdat de bevolking van dat eiland in een gistenden en oproerigen toestand verkeerde ten-gevolge van de vele verkeerde maatregelen die in den laatsten tyd genomen waren. Niet zonder veerkracht had hy dezen geest van verzet weten te onderdrukken, doch uit verdriet over de weinige hulp die men hem hierin van-hoogerhand verleende, en uit ergernis over 't ellendig bestuur dat sedert eeuwen de heerlyke streken der Molukken ontvolkt en bederft ..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s60","id":"h8-s60","source":"En ze komen ellendig om, want er is macht van de Regeering daar, die de opstandelingen verslaat."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s215","id":"h20-s215","source":"Halt, ellendig produkt van vuile geldzucht en godslasterlyke femelary!"}]},{"lemma":"Elssler","count":1,"glosses":["Elssler"],"forms":["Elssler"],"morphology":["proper noun, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s56","id":"h11-s56","source":"Hoe groot de behoefte is aan de beweging die ik bedoel, kan men eenigszins opmaken uit de walging die een danseres veroorzaakt, al ware zy Elssler of Taglioni, wanneer ze na een dans op haar linkerbeen staat en 't publiek toegrynst."}]},{"lemma":"emolument","count":2,"glosses":["emoluments","emolument"],"forms":["emolumenten","emolument"],"morphology":["noun, plural","noun, neuter, singular, mass"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s196","id":"h8-s196","source":"Die laatste heeft slechts rang van Tommongong, onze Regent is Adhipatti, en toch laten zyn inkomsten, omdat Lebak niet geschikt is voor koffi en hem dus geen emolumenten opbrengt, niet toe in praal en luister te wedyveren met een eenvoudigen Dhemang in de Preanger, die den stygbeugel houden zou als zyn neven te-paard stygen. Is dit waar?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s29","id":"h15-s29","source":"De Regent was oud, en 't Hoofd van een geslacht dat op grooten voet leefde in naburige provincien, waar veel koffi geoogst en dus veel emolument genoten werd."}]},{"lemma":"empat","count":2,"glosses":["four"],"forms":["ampat"],"morphology":["foreign numeral, historical spelling"],"note":"Malay pukul ampat names the four-o'clock flower.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s268","id":"h14-s268","source":"--Nein, Man sagt, sie fühle nicht. --Warum denn, Mutter, Als gestern ich die Pukul ampat brach Hast du gesagt: es thut der Blume weh?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s269","id":"h14-s269","source":"--Mein Kind, die Pukul ampat war so schön Du zogst die zarten Blättchen roh entzwei, Das that mir für die arme Blume leid. Wenn gleich die Blume selbst es nicht gefühlt, Ich fühlt' es für die Blume, weil sie schön war."}]},{"lemma":"Empfindelei","count":1,"glosses":["sentimentalism"],"forms":["EMPFINDELEI"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"A German term for affected or excessive sentimentality.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s35","id":"h4-s35","source":"Over gevoel, gevoeligheid, SENSIBLERIE, EMPFINDELEI, enz. Over het verwarren van Mythologie en Godsdienst."}]},{"lemma":"employeren","count":2,"glosses":["employed"],"forms":["geëmploieerd"],"morphology":["verb, past participle"],"note":"Geëmploieerd is a dated borrowing meaning ‘employed’.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s16","id":"h2-s16","source":"...dat ik de eer had gehad van den heer Saffeler te vernemen --Saffeler reist voor Stern--dat de geachte chef der firma, de heer Ludwig Stern, een zoon had, den heer Ernest Stern, die ter volmaking zyner kommercieele kennis, eenigen tyd in een hollandsch huis wenschte geëmploieerd te zyn. Dat ik met het oog op ..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s84","id":"h4-s84","source":"Doch zie, daar vertelde Frits dat hy Sjaalman gezien had, die by de verkooping geëmploieerd scheen. Hy had de boeken uit de kasten genomen, en die op de lange tafel voortgeschoven naar den afslager."}]},{"lemma":"empor","count":1,"glosses":["up"],"forms":["empor"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s37","id":"h10-s37","source":"Da liegt ein rothblühender Garten Im stillen mondesschein; Die Lotosblumen erwarten Ihr trautes Schwesterlein; Die Veilchen kichern und kosen, Und schau'n nach den Sternen empor; Heimlich erzählen die Rosen Sich düftende Märchen in 's Ohr."}]},{"lemma":"en","count":2733,"glosses":["and","And","AND","while","in the shape of","in","to","nor","whereas"],"forms":["en","En","EN","èn"],"morphology":["conjunction","coordinating conjunction","French preposition","preposition, French phrase","foreign preposition"],"note":"The French phrase en pomme de terre means “potato-shaped.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s1","id":"h1-s1","source":"Ik ben makelaar in koffi, en woon op de Lauriergracht, N° 37."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s2","id":"h1-s2","source":"Het is myn gewoonte niet, romans te schryven, of zulke dingen, en het heeft dan ook lang geduurd, voor ik er toe overging een paar riem papier extra te bestellen, en het werk aantevangen, dat gy, lieve lezer, zoo-even in de hand hebt genomen, en dat ge lezen moet als ge makelaar in koffi zyt, of als ge wat anders zyt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s4","id":"h1-s4","source":"Sedert jaren vraag ik my af, waartoe zulke dingen dienen, en ik sta verbaasd over de onbeschaamdheid, waarmede een dichter of romanverteller u iets op de mouw durft spelden, dat nooit gebeurd is, en meestal niet gebeuren kan."}]},{"lemma":"engageren","count":1,"glosses":["engaging"],"forms":["engageeren"],"morphology":["verbal noun, neuter, singular"],"note":"Engageeren is the older spelling of engageren, here used as a nominalized infinitive.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s13","id":"h2-s13","source":"...dat zulk een huis--ik bedoel Last & Co, makelaars in koffi, Lauriergracht N°. 37--niet omzichtig genoeg wezen kon met het engageeren van sujetten."}]},{"lemma":"engel","count":12,"glosses":["angel","angels"],"forms":["engel","engelen"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s21","id":"h1-s21","source":"En dan komen later weer andere leugens. Een meisjen is een engel."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s151","id":"h6-s151","source":"Het zal dan ook wel hierom wezen, dat romandichters hun helden gewoonlyk tot duivels of engelen maken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s258","id":"h11-s258","source":"En er kwam een engel uit den hemel, die zeide: u zy gelyk gy gezegd hebt."}]},{"lemma":"Engeland","count":4,"glosses":["England"],"forms":["Engeland"],"morphology":["proper noun","proper noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s11","id":"h4-s11","source":"Over de skandinavische EDDA. Over den plicht van Frankryk, om in den indischen Archipel zich een tegenwicht tegen Engeland te verschaffen. (Dit was in 't fransch, ik weet niet waarom?)"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s11","id":"h5-s11","source":"Geen paardenpostery dan ook in Europa--zelfs niet in Engeland, Rusland of Hongarye--kan met die op Java worden gelyk gesteld."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s183","id":"h7-s183","source":"Zyzelf, die nooit belang gesteld had in zaken van geldelyken aard, wist weinig of niets te antwoorden, toen Havelaar by haar aandrong op eenige inlichtingen aangaande de vorige bezittingen van haar verwanten. Haar grootvader, de baron Van W., was met Willem den vyfden naar Engeland uitgeweken en ridmeester geweest by 't leger des hertogs van York."}]},{"lemma":"Engels","count":4,"glosses":["English"],"forms":["engelsch","Engelschen","engelsche"],"morphology":["noun, neuter, singular","nominalized adjective, plural","adjective, inflected"],"note":"Engelschen is the historical spelling of modern Engelsen, ‘English people’.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s104","id":"h3-s104","source":"Over de macht der Engelschen buiten Europa. Over het Godsgericht in de middeleeuwen, en thans."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s131","id":"h4-s131","source":"9° Dat myn naam niet op den titel zou staan, omdat ik makelaar ben. 10° Dat Stern een duitsche, een fransche, en een engelsche vertaling van myn boek zou mogen uitgeven, omdat--zoo beweerde hy--zulke werken beter in 't buitenland worden begrepen dan by ons."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s25","id":"h11-s25","source":"Verbrugge zei dat hy geen engelsch las."}]},{"lemma":"Engelsman","count":2,"glosses":["English","Englishman"],"forms":["Engelschen","Engelschman"],"morphology":["noun, masculine plural, substantivized","noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s3","id":"h14-s3","source":"Men zegt dat een geheim artikel in het traktaat van 1824, ons jegens de Engelschen de verplichting oplegt, de rivier van Singkel niet te overschryden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s36","id":"h16-s36","source":"Kleeding, volksaard en taal zyn zoo geheel anders dan meer oostwaarts, dat de Soendanees of Orang Goenoeng van den eigenlyk gezegden Javaan meer verschilt dan een Engelschman van den Hollander."}]},{"lemma":"enig","count":78,"glosses":["some","a few","any","several","any single","only","certain","a certain","a number of","only one","Some","sole"],"forms":["eenige","eenigen","eenig","éénige","Eenigen","éénig"],"morphology":["indefinite determiner, inflected","indefinite determiner","adjective","adjective, inflected","indefinite determiner, plural","determiner","indefinite adjective, inflected","adjective, attributive, inflected","indefinite determiner, plural, historical spelling","indefinite determiner, emphatic, inflected","determiner, inflected, archaic spelling","adjective, attributive, plural","indefinite numeral, inflected, historical spelling","adjective, attributive","adjective, attributive, archaic inflection","determiner, neuter singular","indefinite numeral, attributive","indefinite adjective, plural","indefinite determiner, common gender, singular","indefinite numeral","indefinite adjective, attributive","indefinite determiner, inflected, archaic case form","quantifier, inflected","indefinite determiner, uninflected","indefinite adjective","nominalized adjective, singular","indefinite adjective, inflected plural","indefinite determiner, emphatic"],"note":"Old spelling of enige.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s54","id":"h1-s54","source":"Ze heeft eenige verleiders de trappen afgeworpen, ze roept gedurig: \"o myne moeder, o, myne moeder!\" en stelt dus de deugd voor."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s8","id":"h2-s8","source":"...dat die uitbreiding eenige vermeerdering van ons personeel noodzakelyk maakte. 't Is de waarheid!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s16","id":"h2-s16","source":"...dat ik de eer had gehad van den heer Saffeler te vernemen --Saffeler reist voor Stern--dat de geachte chef der firma, de heer Ludwig Stern, een zoon had, den heer Ernest Stern, die ter volmaking zyner kommercieele kennis, eenigen tyd in een hollandsch huis wenschte geëmploieerd te zyn. Dat ik met het oog op ..."}]},{"lemma":"enige","count":18,"glosses":["a few","some","several"],"forms":["eenige"],"morphology":["indefinite determiner, plural","indefinite determiner","adjective","adjective, inflected","determiner, plural","indefinite adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s58","id":"h4-s58","source":"Ik had, zooals ik reeds zeide, eenige stukken ter-zy gelegd, omdat ze my toeschenen in myn vak te-pas te komen, en voor myn vak leef ik. Maar ik moet erkennen dat ik met de rest verlegen was."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s61","id":"h4-s61","source":"Bovendien mag ik niet ontveinzen dat eenige stukken die over koffi handelden, my belang inboezemden, en dat ik gaarne daarvan gebruik maken zou. Ik las dagelyks hier-en-daar eenige bladzyden, en ik kwam hoe langer hoe meer--Frits zegt: \"hoe langs zoo meer\" maar dit doe ik niet--hoe meer, zeg ik, tot de overtuiging dat men makelaar in koffi moet wezen, om zóó juist te weten te komen wat er in de wereld omgaat."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s204","id":"h4-s204","source":"Sjaalman was er inderdaad geweest. Hy had Stern gesproken, en aan dezen eenige woorden en zaken uitgelegd, die hy niet begreep."}]},{"lemma":"enigermate","count":3,"glosses":["to some extent","somewhat"],"forms":["eenigermate"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s19","id":"h14-s19","source":"De eerste ontdekking hiervan had te Natal plaats gehad, wat natuurlyk is, daar men in nabyliggende provincien altyd beter van den stand der zaken onderricht wordt dan op de plaats zelf, dewyl velen die te-huis door vrees voor een betrokken Hoofd zich laten weerhouden van de openbaring eener hun bekende omstandigheid, die vrees eenigermate overwinnen zoodra ze zich op een grondgebied bevinden waar dat Hoofd geen invloed heeft."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s120","id":"h14-s120","source":"Ik hoop echter dat het meegedeelde voldoende wezen zal om eenigermate de beschryving te rechtvaardigen, die ik van Havelaars inborst en hoedanigheden gegeven heb, en dat de lezer niet geheel zonder belangstelling de lotgevallen zal gadeslaan, die hem en de zynen wachtten te Rangkas-Betoeng."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s56","id":"h16-s56","source":"Op den voorgrond stellende dat al de personen die daarvoor worden in aanmerking gebracht, rechtschapen zyn, en in 't bezit van een bevattingsvermogen dat hen eenigermate zal in-staat stellen te leeren wat ze zullen moeten weten, houd ik 't voor hoofdzaak dat men met eenig gegrond vertrouwen van hen de vermyding kunne verwachten van die aanmatigende betwetery in 't begin, en vooral van die apathische slaperigheid in de laatste jaren van hun bestuur."}]},{"lemma":"enigszins","count":22,"glosses":["somewhat","in any way"],"forms":["eenigszins","Eenigszins"],"morphology":["adverb","adverb, elliptical","adverb, archaic spelling"],"note":"Old spelling of modern enigszins.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s59","id":"h2-s59","source":"--Plaît-il? zeide zy. Ik herstelde my eenigszins, en ging voort:"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s97","id":"h2-s97","source":"Door velerlei omstandigheden ben ik op 't oogenblik eenigszins om geld verlegen. Eenigszins?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s98","id":"h2-s98","source":"Hy had geen hemd aan. Dat noemt hy eenigszins!"}]},{"lemma":"enkel","count":10,"glosses":["single","a few","ankle","Some"],"forms":["enkel","enkele","Enkelen"],"morphology":["adjective","determiner","noun, common gender, singular","adjective, uninflected","indefinite pronoun, plural","adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s49","id":"h3-s49","source":"En een hart, dat zóó zich hechtte Aan het schoon dat even blonk, Dat me niets dan doornen schonk, En geen enkel bloempje vlechtte... Zou datzelfde hart de trouw Van het moederhart vergeten?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s167","id":"h4-s167","source":"Zyn wyd broekje reikte ter-nauwernood tot de helft van de dy, en de beentjes waren bloot van daar tot aan den enkel. Heel indecent, vind ik."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s164","id":"h6-s164","source":"Men denke aan de Crusoë-romans, aan Silvio Pellico's gevangenschap, aan 't allerliefste Picciola van Saintine, aan den stryd in de borst eener \"oude vryster\" die haar geheel leven door, één liefde koesterde, zonder ooit door een enkel woord te verraden wat er omging in haar hart, aan de aandoeningen van den menschenvriend die, zonder uiterlyk in den loop der gebeurtenissen betrokken te zyn, vurig belang stelt in 't welzyn van medeburger of medemensch. Men stelle zich voor, hoe hy beurtelings hoopt en vreest, hoe hy elke verandering gadeslaat, zich opwindt voor een schoon denkbeeld, en gloeit van verontwaardiging, als hy het ziet wegdringen en vertrappen door de velen die, voor een oogenblik althans, sterker waren dan schoone denkbeelden."}]},{"lemma":"enkele","count":1,"glosses":["Some"],"forms":["Enkelen"],"morphology":["indefinite pronoun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s29","id":"h13-s29","source":"Enkelen daarvan kon ik terstond ophelderen. Voor anderen evenwel had ik inzage van zekere stukken noodig, en vooral was 't voor my van belang die zaken natesporen te Natal zelf, om by myn geëmployeerden naar de oorzaken der gevonden verschillen onderzoek te doen, en waarschynlyk zou ik dáár geslaagd wezen in myn pogingen om alles tot klaarheid te brengen."}]},{"lemma":"enorm","count":1,"glosses":["enormously"],"forms":["enorm"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s103","id":"h7-s103","source":"Een liplap moge beschaafd, goed onderwezen zyn, of geleerd--er zyn er zoo!--zoodra de Europeaan, die zich ziek hield om achterteblyven van 't schip waarop hy borden waschte, en die zyn aanspraken op beleefdheid bazeert op \"uwee\" en \"verexkuseer\" aan het hoofd staat van de handelsonderneming die zoo \"enorm\" gewonnen heeft op de indigo in 1800 zooveel ... neen, lang vóór hy de \"toko\" bezat, waarin hy hammen en jachtgeweren verkoopt--wanneer zoo'n Europeaan opmerkt dat de beschaafdste liplap moeite heeft de h en de g, uit elkaar te houden, lacht hy over de domheid van den man die niet weet dat er onderscheid is tusschen een gouden hek en een houten gek."}]},{"lemma":"entre","count":1,"glosses":["between"],"forms":["entre"],"morphology":["preposition"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s32","id":"h12-s32","source":"--En ook ik zou liever niet kiezen, voegde Duclari er by, want het is hier te doen om een uitspraak tusschen m'nheer en mevrouw, en: entre l'écorce et le bois, il ne faut pas mettre le doigt."}]},{"lemma":"entzwei","count":1,"glosses":["in two"],"forms":["entzwei"],"morphology":["resultative adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s269","id":"h14-s269","source":"--Mein Kind, die Pukul ampat war so schön Du zogst die zarten Blättchen roh entzwei, Das that mir für die arme Blume leid. Wenn gleich die Blume selbst es nicht gefühlt, Ich fühlt' es für die Blume, weil sie schön war."}]},{"lemma":"enzovoort","count":6,"glosses":["etc.","etcetera","and so on"],"forms":["enz"],"morphology":["abbreviation"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s110","id":"h2-s110","source":"Als ik dus mag aannemen dat myn werk niet geheel zonder verdienste is, zou dat toch eerst na de uitgave blyken, en de boekhandelaars vragen de betaling van drukloon, enz. vooruit ... Daar hebben ze groot gelyk in."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s35","id":"h4-s35","source":"Over gevoel, gevoeligheid, SENSIBLERIE, EMPFINDELEI, enz. Over het verwarren van Mythologie en Godsdienst."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s114","id":"h5-s114","source":"Vervolgens, een vaste som als schadeloosstelling voor afgekochte rechten die overgegaan zyn op 't nederlandsch bestuur. Ten-derde, een belooning in evenredigheid met de hoeveelheid der in hun regentschap voortgebrachte produkten, als koffi, suiker, indigo, kaneel, enz."}]},{"lemma":"enzovoorts","count":3,"glosses":["and so on","and so forth"],"forms":["enz"],"morphology":["abbreviation"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s33","id":"h1-s33","source":"Maar als 't kwartier voor drieën is, kan ik, die myn woorden niet in 't gelid zet, zeggen: \"de lucht is guur, en 't is kwartier voor drieën.\" De verzenmaker is door de guurheid van den eersten regel aan een vol uur gebonden. Het moet voor hem juist een, twee uur, enz. wezen, of de lucht mag niet guur zyn."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s84","id":"h5-s84","source":"Dit geschiedde dan ook gewoonlyk, schoon ik niet geloof dat ooit het recht op deze opvolging organisch is erkend geworden, althans wat deze beambten in de Nederlanden aangaat, by-voorbeeld, de graven van Holland, Zeeland, Henegouwen of Vlaanderen, de hertogen van Brabant, Gelderland, enz."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s167","id":"h11-s167","source":"Ik had, primo, een ongelukkige liefde, ten-tweede, een ... ongelukkige liefde, ten-derde ... nu ja, nòg iets van dien aard, enz. Och, dat hoort er zoo by."}]},{"lemma":"ephelkustiek","count":1,"glosses":["linking-n convention"],"forms":["ephelkustiek"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"Ephelkustiek is the insertion of a linking sound, here specifically the linking n in Dutch compounds.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s18","id":"h4-s18","source":"Over een konstitutie voor het Ryk INSULINDE. (Ik heb nooit van dat Ryk gehoord.) Over het gebrek aan ephelkustiek in onze taalregels."}]},{"lemma":"epicurist","count":1,"glosses":["Epicurean"],"forms":["Epikurist"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s92","id":"h13-s93","source":"Epikurist!"}]},{"lemma":"epidemisch","count":1,"glosses":["epidemic"],"forms":["epidemisch"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s23","id":"h4-s23","source":"Over ebbe en vloed der beschaving. Over epidemisch bederf in staathuishoudingen."}]},{"lemma":"epigram","count":3,"glosses":["epigram"],"forms":["epigram"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s59","id":"h11-s59","source":"Ze geeft het als de pointe van 't epigram, als 't aux armes! van de marseillaise die zy zong met haar voeten, als 't ruischen van de wilgen op het graf der zoo-even besprongene liefde. O, misselyk!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s73","id":"h12-s73","source":"--En dan dat epigram?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s178","id":"h12-s178","source":"En na dat epigram?"}]},{"lemma":"episode","count":1,"glosses":["episode"],"forms":["epizode"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"Historical spelling of modern Dutch ‘episode’.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s17","id":"h3-s17","source":"Dat was: de godenbruiloft, de boeken van het Oude-Testament op rym, en een epizode uit de bruiloft van Kamacho, dat de jongens altyd zoo aardig vinden, omdat er iets van een \"brillekiek\" in komt."}]},{"lemma":"er","count":669,"glosses":["there","it","There","in appearance","to it","of them","He","of it","them","some","er","in","some of them","from it","ones","with it","that","those","to him","into it","thereto","looks"],"forms":["er","Er","r","ihm"],"morphology":["adverb","existential adverb","pronominal adverb","expletive adverb","presentative adverb","expletive pronoun","adverbial pronoun","locative adverb","personal pronoun, nominative masculine singular","adverbial particle","adverb, existential","interjection","quantitative pronoun","partitive adverb","pronominal adverb component","quantitative er","partitive pronoun","pronoun, expletive","locative pronoun","pronoun, partitive","indefinite pronoun","quantitative pronoun, plural","pronominal adverb, split","pronoun","personal pronoun, dative masculine singular"],"note":"Together `ziet er ... uit` means “looks” or “appears.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s2","id":"h1-s2","source":"Het is myn gewoonte niet, romans te schryven, of zulke dingen, en het heeft dan ook lang geduurd, voor ik er toe overging een paar riem papier extra te bestellen, en het werk aantevangen, dat gy, lieve lezer, zoo-even in de hand hebt genomen, en dat ge lezen moet als ge makelaar in koffi zyt, of als ge wat anders zyt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s3","id":"h1-s3","source":"Niet alleen dat ik nooit iets schreef wat naar een roman geleek, maar ik houd er zelfs niet van, iets dergelyks te lezen, omdat ik een man van zaken ben."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s6","id":"h1-s6","source":"Ik pas er dus wel op, dat ik geen romans schryf, of andere valsche opgaven doe."}]},{"lemma":"erekroon","count":1,"glosses":["crown of honor"],"forms":["eerekroon"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"Old spelling of modern Dutch “erekroon”.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s40","id":"h3-s40","source":"Heel myn leven Scheen my door die liefde schoon. 'k Zag in haar een eerekroon, Als een eindloon van myn streven, My door God ten doel gegeven. Zalig door den reinen schat Die Zyn zorg my toegewogen, Die Zyn gunst geschonken had, Dankte ik met een traan in de oogen."}]},{"lemma":"eren","count":1,"glosses":["esteemed"],"forms":["geëerde"],"morphology":["past participle used as adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s7","id":"h2-s7","source":"Dat de groote uitbreiding die onze zaken den laatsten tyd genomen hadden, vooral door de vele geëerde orders uit Noord-Duitschland ... 't Is de zuivere waarheid!"}]},{"lemma":"erf","count":37,"glosses":["grounds","yard","plot","compound","A plot","plots","plot of ground","holding"],"forms":["erf","erven","Erf","erve"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, neuter singular","noun, neuter, singular, archaic form","noun, neuter, plural","noun, plural"],"note":"Erve is an older inflected form of erf.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s85","id":"h7-s85","source":"Er ware anders ruimte genoeg geweest, want behalve de vry groote adsistent-residentswoning zelf, stond daarneven op 'tzelfde \"erf\" nog een ander huis dat vroeger daartoe gediend had, en in-weerwil van den eenigszins bouwvalligen staat, nog altyd zeer geschikt was ter bewoning."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s4","id":"h8-s4","source":"Links voor zyn woning, doch op 'tzelfde \"erf\" en tegenover 't huis dat mevrouw Slotering bewoonde, stond een gebouw dat gedeeltelyk de bureaux der adsistent-residentie bevatte, waartoe tevens de landskas behoorde, en gedeeltelyk bestond in een vry ruime open galery, die een zeer goede gelegenheid tot zulk een vergadering aanbood."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s86","id":"h8-s86","source":"\"Kom eens hier, Max!\" riep Havelaar, die zyn kind gewaar werd, spelende op het erf, en de Regent nam den kleine op den schoot. Maar deze was te wild om daar lang te blyven."}]},{"lemma":"erfelijk","count":1,"glosses":["hereditary"],"forms":["erfelyken"],"morphology":["adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s141","id":"h5-s141","source":"Ja, hy zou meenen te-kort te doen aan den eerbied dien hy aan zyn erfelyken heer verschuldigd is, wanneer hy zonder geschenken diens kratoon betrad."}]},{"lemma":"erfelijkheid","count":3,"glosses":["heritability"],"forms":["erfelykheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"Erfelykheid is the older spelling of modern erfelijkheid.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s80","id":"h5-s80","source":"De omstandigheid nu, dat graven en hertogen gewoonlyk uit de baronnen werden gekozen, bracht te-weeg dat zy het gewicht hunner betrekking in de schaal legden by den invloed dien zy aan hun geboorte ontleenden, en hieruit schynt later, vooral toen men aan de erfelykheid dezer betrekkingen was gewoon geraakt, de voorrang ontstaan te zyn, dien deze titels hadden boven dien van baron."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s85","id":"h5-s85","source":"Het was in den beginne een gunst, weldra een gewoonte, en ten-slotte een noodzakelykheid, maar nooit werd deze erfelykheid wet."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s87","id":"h5-s87","source":"Ook hier is de erfelykheid, zonder door een wet vastgesteld te zyn, tot een gewoonte geworden."}]},{"lemma":"erg","count":13,"glosses":["worse","worst","badly","sorely","worst of all","bad","very worst","suspicion","anything worse"],"forms":["erg","erger","ergste","allerergste"],"morphology":["adverb","adjective, comparative, substantivized","adjective, superlative","substantivized adjective, superlative","adjective, superlative, nominalized","adjective, predicative","adjective, comparative","nominalized adjective, superlative, neuter singular","adverb, comparative","noun, neuter, singular"],"note":"Zonder erg means innocently or without suspecting any harm.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s40","id":"h1-s40","source":"Wat het ergste is by zulke vertooningen op het tooneel, het publiek gewent zich zóó aan al die onwaarheden, dat het ze mooi vindt en toejuicht."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s105","id":"h7-s105","source":"Zooveel eruditie is te veel gevergd van iemand die zyn fortuin maakte \"in\" de indigo, en z'n beschaving haalde uit het welgelukken van dobbelary ... of erger!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s162","id":"h7-s162","source":"--Hoewel 't my erg spyten zou, Tine, Lebak te verlaten, want er is hier veel te doen."}]},{"lemma":"ergens","count":7,"glosses":["somewhere","anywhere else","anywhere"],"forms":["ergens"],"morphology":["adverb","indefinite adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s21","id":"h5-s21","source":"Het is myn doel niet, vooral niet in het begin van myn vertelling, den lezer lang bezig te houden met het beschryven van plaatsen, landschappen of gebouwen. Ik vrees te zeer hem afteschrikken door wat zweemen zou naar langdradigheid, en eerst later, als ik gevoel dat hy voor my gewonnen is, als ik uit blik en houding bemerk dat het lot van de heldin die ergens van 't balkon eener vierde verdieping springt, hem belang inboezemt, dan laat ik, met stoute verachting van alle wetten der zwaartekracht, haar zweven tusschen hemel en aarde, tot ik myn hart heb lucht gegeven in de nauwkeurige schets der schoonheden van het landschap, of van 't gebouw dat daar ergens schynt geplaatst te zyn om een voorwendsel aan de hand te doen tot een veelbladzydig vertoog over middeleeuwsche architektuur."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s41","id":"h5-s41","source":"Er werd een nieuwe adsistent-resident verwacht, en het gebruik, dat in Indie meer dan ergens kracht van wet heeft, wil dat de beambte die met het bestuur eener afdeeling belast is, feestelyk worde ingehaald by zyn aankomst."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s39","id":"h11-s39","source":"Zóó-iets heb ik nooit ergens meer ontmoet."}]},{"lemma":"ergeren","count":2,"glosses":["been vexed","vexes"],"forms":["geërgerd","ergert"],"morphology":["verb, past participle","verb, present, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s116","id":"h6-s116","source":"By 't lezen van verdichte verhalen, heb ik my meermalen geërgerd over den weinigen eerbied der schryvers voor den smaak van 't publiek, en vooral was dit het geval, waar zy blyk gaven iets te willen voortbrengen dat koddig of burlesk heeten moest, om nu niet van humor te spreken, een eigenaardigheid die byna doorgaande allerjammerlykst wordt verward met het komieke. Men voert een persoon sprekende in, die de taal niet verstaat of slecht uitspreekt, men laat een franschman zeggen: \"ka kauw na de krote krak\" of \"krietje kooit keen kare kroente kraak wek.\" By-gebrek aan een franschman, neemt men iemand die stamelt, of men \"schept\" een persoon die zyn stokpaardje maakt van een paar telkens wederkeerende woorden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s130","id":"h16-s130","source":"Maar dit belet niet, dat het me ergert, Frits zyn hart te zien verharden, even als Pharao, die minder schuldig was dan hy, omdat hy geen vader had die hem zoo gedurig den rechten weg wees, want van den ouden Pharao zegt de Schrift niets."}]},{"lemma":"ergernis","count":4,"glosses":["vexation","annoyance"],"forms":["ergernis"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s142","id":"h7-s142","source":"Vóór hun reis naar Europa, was Havelaar adsistent-resident van Amboina geweest, waar hy met veel moeielykheden had te stryden gehad, omdat de bevolking van dat eiland in een gistenden en oproerigen toestand verkeerde ten-gevolge van de vele verkeerde maatregelen die in den laatsten tyd genomen waren. Niet zonder veerkracht had hy dezen geest van verzet weten te onderdrukken, doch uit verdriet over de weinige hulp die men hem hierin van-hoogerhand verleende, en uit ergernis over 't ellendig bestuur dat sedert eeuwen de heerlyke streken der Molukken ontvolkt en bederft ..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s144","id":"h7-s144","source":"Hoe dit zy, Havelaar deed te Amboina wat hy mocht en kon, maar uit ergernis over gebrek aan medewerking van hen die in de eerste plaats geroepen waren zyn pogingen te steunen, was hy ziek geworden, en dit had hem bewogen naar Europa te vertrekken. Strikt genomen had hy by wederplaatsing aanspraak gehad op beter keuze dan de arme geenszins welvarende afdeeling Lebak, daar zyn werkkring te Amboina van grooter gewicht was, en hy dáár, zonder resident boven zich, geheel op zichzelf gestaan had."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s282","id":"h8-s282","source":"--Mynheer Slotering had er veel ergernis over, vervolgde de kontroleur, hy schreef scherpe brieven aan de Hoofden ..."}]},{"lemma":"erinnern","count":1,"glosses":["remember"],"forms":["Erinn're"],"morphology":["verb, imperative, second-person singular, elided"],"note":"Erinn're is a poetic contraction of erinnere.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s277","id":"h14-s277","source":"--Gewis! Erinn're dich Wie du, gestrauchelt einst, an einem Stein Dein Händchen hast verwundet, und geweint."}]},{"lemma":"erkennen","count":26,"glosses":["admit","confess","acknowledged","own","acknowledge","may grant","grant","acknowledges","acknowledging"],"forms":["erkennen","erken","erkend","erkenden","erkenne","erkent"],"morphology":["verb, infinitive","verb, present, singular","verb, past participle","past participle","verb, past, plural","verb, present subjunctive, singular","verb, present, first-person singular","verb, infinitive used as noun"],"note":"Erkenne is a present subjunctive used optatively: “let one grant.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s41","id":"h2-s41","source":"Maar door dat vragen en antwoorden werd het hoe langer hoe moeielyker--Frits zegt: hoe langs zoo moeielyker, maar dit doe ik niet--hoe moeielyker dus, om van hem verlost te worden. Aan den anderen kant moet ik ook weer erkennen dat ge dan dit boek niet hadt te lezen gekregen, want het is een gevolg van die ontmoeting."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s52","id":"h2-s52","source":"Maar hy was de primus van onze klasse--want knap was hy, dit moet ik erkennen--en hy hield veel van spelen, stoeien en vechten. Dáárom was hy by ons."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s55","id":"h2-s55","source":"Nu erken ik, dat ik niet gaarne gevaren trotseer."}]},{"lemma":"erkenning","count":1,"glosses":["acknowledgment"],"forms":["erkenning"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s49","id":"h16-s49","source":"Het valt den Volksvertegenwoordiger gemakkelyk zyn gevoelen optegeven, zoodra 't bestreden wordt door iemand die geacht kan worden een juister oordeel te vellen dan het zyne, wanneer slechts zulke veronderstelde meerdere juistheid niet behoeft te worden toegeschreven aan persoonlyke meerderheid--waarvan de erkenning moeielyker vallen zou--doch alleen aan de byzondere omstandigheden waarin zoodanige tegenstander verkeerd heeft."}]},{"lemma":"erkranken","count":1,"glosses":["fall ill"],"forms":["erkranken"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s305","id":"h14-s305","source":"Und würden sie, wenn ich sie mit der Hand Berührte, gleich erkranken, und den Glanz Verlieren, wie das Flieglein?--Seh', noch schwebt es!"}]},{"lemma":"Ernest","count":3,"glosses":["Ernest"],"forms":["Ernest"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s16","id":"h2-s16","source":"...dat ik de eer had gehad van den heer Saffeler te vernemen --Saffeler reist voor Stern--dat de geachte chef der firma, de heer Ludwig Stern, een zoon had, den heer Ernest Stern, die ter volmaking zyner kommercieele kennis, eenigen tyd in een hollandsch huis wenschte geëmploieerd te zyn. Dat ik met het oog op ..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s18","id":"h2-s18","source":"Maar ... het kan nooit kwaad dat ze 't weten, dunkt me. ...dat ik met het oog dáárop, niets liever wenschte dan den heer Ernest Stern belast te zien met de duitsche korrespondentie van ons huis."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s20","id":"h2-s20","source":"Maar ik voegde er by: Dat, indien de heer Ernest Stern het verblyf ten onzen huize --Lauriergracht N° 37--wilde voor lief nemen, myn vrouw zich bereid verklaarde als een moeder voor hem te zorgen, en dat zyn linnengoed in huis zou versteld worden."}]},{"lemma":"ernst","count":3,"glosses":["seriousness","earnestness","earnest"],"forms":["ernst"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s156","id":"h6-s156","source":"Ik bemerk nu reeds dat ik verzuimd heb als een zyner hoofdtrekken optegeven, dat hy de belachelyke en de ernstige zyde der dingen met dezelfde snelheid en te-gelykertyd opvatte, aan welke eigenschap zyn wyze van spreken, zonder dat hyzelf dit wist, een soort van humor ontleende, die zyn toehoorders gedurig in twyfel bracht, of ze getroffen waren door 't diep gevoel dat in zyn woorden heerschte, of dat ze te lachen hadden over de koddigheid die op-eenmaal den ernst daarvan afbrak."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s130","id":"h7-s130","source":"De resident sprak wel iets sneller dan gewoonlyk, daar hy 't besluit en de eeden slechts behoefde vóórtelezen, 'tgeen hem de moeite bespaarde naar zyn slotwoorden te zoeken, maar toch geschiedde van zyn kant alles, met een deftigheid en een ernst, die den oppervlakkigen beschouwer een zeer hoog denkbeeld moesten inboezemen van 't gewicht dat hy aan de zaak hechtte."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s51","id":"h13-s51","source":"Waarlyk, wie schuldig is aan lage vergrypen, schryft anders! Men nam me niet gevangen, en dit had toch moeten geschieden als het ernst ware geweest met die krimineele verdenking."}]},{"lemma":"ernstig","count":7,"glosses":["serious","earnest","earnestly","graver"],"forms":["ernstig","ernstige","ernstigen","ernstiger"],"morphology":["adjective, attributive, inflected","adjective","adverb","adjective, attributive, uninflected","adjective, comparative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s156","id":"h6-s156","source":"Ik bemerk nu reeds dat ik verzuimd heb als een zyner hoofdtrekken optegeven, dat hy de belachelyke en de ernstige zyde der dingen met dezelfde snelheid en te-gelykertyd opvatte, aan welke eigenschap zyn wyze van spreken, zonder dat hyzelf dit wist, een soort van humor ontleende, die zyn toehoorders gedurig in twyfel bracht, of ze getroffen waren door 't diep gevoel dat in zyn woorden heerschte, of dat ze te lachen hadden over de koddigheid die op-eenmaal den ernst daarvan afbrak."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s191","id":"h14-s191","source":"Deze voorbeelden zouden, als niet de zaak om de eindelyke gevolgen te ernstig ware, aanleiding geven tot lach en spot, en men staat verbaasd over de naïveteit waarmee vaak in zoodanig geval de grofste onwaarheden worden staande gehouden en aangenomen, al biedt dan ook de schryver zelf weinig zinsneden verder de wapens aan waarmee die onwaarheden te bestryden zyn."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s88","id":"h15-s88","source":"Ik hoop ernstig dat gy geen enkele zinsnede van dezen brief zult opnemen, als geschreven met de bedoeling om u te krenken."}]},{"lemma":"eruditie","count":1,"glosses":["erudition"],"forms":["eruditie"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s105","id":"h7-s105","source":"Zooveel eruditie is te veel gevergd van iemand die zyn fortuin maakte \"in\" de indigo, en z'n beschaving haalde uit het welgelukken van dobbelary ... of erger!"}]},{"lemma":"eruitzien","count":4,"glosses":["looks","saw","looked"],"forms":["ziet","zag","uitzag","uitziet"],"morphology":["verb, present, singular","verb, past, third person singular, separable","verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s46","id":"h1-s46","source":"Met wat klatergoud en wat kant van uitgeslagen papier, ziet er dat alles zoo aanlokkelyk uit. Voor kinderen, meen ik, en voor menschen die niet in zaken zyn."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s48","id":"h2-s48","source":"Op de Westermarkt stonden kramen, en als ge een Amsterdammer zyt, lezer, en nagenoeg van myn leeftyd, zult ge u herinneren hoe daaronder één was, die uitmuntte door de zwarte oogen en de lange vlechten van een meisje, dat als een Griekin gekleed was. Ook haar vader was een Griek, of althans hy zag er uit als een Griek."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s181","id":"h6-s181","source":"Wanneer ge deze soort van bedienden kent, behoef ik u niet te zeggen hoe zy er uitzag. En als gy ze niet kent, kan ik het u niet zeggen."}]},{"lemma":"ervaring","count":2,"glosses":["experience"],"forms":["ervaring"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s158","id":"h6-s158","source":"Er zyn lieden die vyftig of zestig jaren lang meedreven met het stroompje, waarin ze beweren te zwemmen, en die van al dien tyd weinig anders zouden kunnen verhalen dan dat ze verhuisd zyn van de A-gracht naar de B-straat. Niets is gewoner dan op ervaring te hooren bogen, juist door hen die hun gryze haren zoo gemakkelyk verkregen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s70","id":"h8-s70","source":"Want niemand zyner hoorders had ooit de sterkte des leeuws ondervonden, en 't ware dus veeleer noodig geweest hun die sterkte te doen beseffen door vergelyking van den leeuw met iets waarvan de kracht hun by ervaring bekend was, dan omgekeerd. Men erkenne dat Havelaar werkelyk dichter was."}]},{"lemma":"erwarten","count":1,"glosses":["await"],"forms":["erwarten"],"morphology":["verb, present, third person plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s37","id":"h10-s37","source":"Da liegt ein rothblühender Garten Im stillen mondesschein; Die Lotosblumen erwarten Ihr trautes Schwesterlein; Die Veilchen kichern und kosen, Und schau'n nach den Sternen empor; Heimlich erzählen die Rosen Sich düftende Märchen in 's Ohr."}]},{"lemma":"Erwin","count":1,"glosses":["Erwin"],"forms":["Erwin"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s31","id":"h5-s31","source":"Hy geve zich rekenschap van de grootsche opvatting van dat gebouw, in de ziel des bouwmeesters Gerhard von Riehl ... van 't geloof in de harten des volks, dat hem in-staat stelde dat werk aantevangen en voorttezetten ... van den invloed der denkbeelden die zùlk een kolos noodig hadden om als zichtbare voorstelling te dienen van het ongezien godsdienstig gevoel ... en hy vergelyke deze overspanning met de richting, die eenige eeuwen later het oogenblik deed geboren worden, waarop men 't werk staakte. Er ligt een diepe kloof tusschen Erwin van Steinbach en onze bouwmeesters!"}]},{"lemma":"erzählen","count":2,"glosses":["tell","told"],"forms":["erzählen","erzählte"],"morphology":["verb, present, third person plural","verb, past, third-person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s37","id":"h10-s37","source":"Da liegt ein rothblühender Garten Im stillen mondesschein; Die Lotosblumen erwarten Ihr trautes Schwesterlein; Die Veilchen kichern und kosen, Und schau'n nach den Sternen empor; Heimlich erzählen die Rosen Sich düftende Märchen in 's Ohr."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s278","id":"h14-s278","source":"Auch weintest du, als Saudien dir erzählte Dass auf den Hügeln dort, ein Schäflein tief In eine Schlucht hinunter fiel, und starb. Da hast du lang geweint... das war Gefühl."}]},{"lemma":"es","count":25,"glosses":["it","she","to it"],"forms":["es","'s","Es","Ihm"],"morphology":["personal pronoun, nominative neuter singular","personal pronoun, accusative neuter singular","personal pronoun, neuter singular, nominative","personal pronoun, neuter singular, accusative","personal pronoun, nominative neuter singular, contracted","personal pronoun, accusative neuter singular, contracted","personal pronoun, dative neuter singular","personal pronoun, neuter singular, nominative, contracted"],"note":"Contraction of es in 's War.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s262","id":"h14-s262","source":"--Ach, Mutter, lass mich noch 'nen Augenblick! Es is so sanft zu ruhen hier... und dort, Da drin auf meiner Matte, schlaf' ich gleich, Und weiss nicht einmal was ich träume!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s265","id":"h14-s265","source":"--'s War ein Klapper der da fiel. --Thut das dem Klapper weh?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s268","id":"h14-s268","source":"--Nein, Man sagt, sie fühle nicht. --Warum denn, Mutter, Als gestern ich die Pukul ampat brach Hast du gesagt: es thut der Blume weh?"}]},{"lemma":"essentieel","count":3,"glosses":["essential","essential part"],"forms":["essentieel","essentieele"],"morphology":["adjective","substantivized adjective, neuter singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s9","id":"h9-s9","source":"Neen, zelfs zulk een hoofdstuk \"ter afwisseling\" komt me door het vergrootglas myner schryvers-ydelheid, hoogst belangryk en zelfs onmisbaar voor, en als ge het oversloegt, en daarna niet naar behooren waart ingenomen met myn boek, zou ik niet aarzelen u dat overslaan te verwyten als oorzaak dat ge myn boek niet kondet beoordeelen, want dat ge juist het essentieele niet gelezen hadt. Zóó zou ik--want ik ben man en schryver--elk hoofdstuk voor essentieel houden, dat gy hadt overgeslagen met onvergeeflyke lezerslichtzinnigheid."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s1","id":"h11-s1","source":"Zoodat ik maar zeggen wil, om met Abraham Blankaart te spreken, dat ik dit hoofdstuk als \"essentieel\" beschouw, omdat het, naar ik meen, Havelaar beter doet kennen, en hy schynt nu toch eenmaal de held van de historie te zyn. --Tine, wat is dat voor ketimon?"}]},{"lemma":"et","count":4,"glosses":["and"],"forms":["et"],"morphology":["coordinating conjunction","French conjunction","conjunction"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s66","id":"h11-s66","source":"Ze bewegen zich als een hobbelpaard, minus nog het va et vient. Ze geven geluid, maar spreken niet."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s32","id":"h12-s32","source":"--En ook ik zou liever niet kiezen, voegde Duclari er by, want het is hier te doen om een uitspraak tusschen m'nheer en mevrouw, en: entre l'écorce et le bois, il ne faut pas mettre le doigt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s172","id":"h12-s172","source":"Trop malheureux destin: Je meurs de faim, de froid, d'ennui et de chagrin, Vingt florins font pour moi deux mois de nourriture!"}]},{"lemma":"eta","count":1,"glosses":["ETA"],"forms":["ETA"],"morphology":["noun, letter name, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s16","id":"h4-s16","source":"Over de dubbele A en de grieksche ETA."}]},{"lemma":"eten","count":19,"glosses":["eat","eaten","ate","dine","eats","may eat","food"],"forms":["eten","gegeten","at","eet","ete"],"morphology":["verb, infinitive","verb, participle","verb, past participle","verb, past, singular","verb, past participle used attributively","verb, present, singular","verb, present subjunctive, singular","verb, present, first-person plural","noun, neuter, mass","verb, present, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s24","id":"h3-s24","source":"Vindt ge dat er veel omslag noodig is, om dat te zeggen? Welnu, ik heb een broodje met kaas gegeten, daarna twee peren geschild, en ik was ruim half gereed met het orberen van de derde, voor Frits klaar was met die vertelling."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s50","id":"h4-s50","source":"Over het zoutmonopolie op Java. Over de wormen in den sagopalm. (Die worden, zegt hy, gegeten ... bah!)"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s129","id":"h5-s129","source":"Moeders hebben hun kinderen gegeten ... Maar toen heeft zich 't moederland met die zaak bemoeid."}]},{"lemma":"ethnologisch","count":1,"glosses":["ethnological"],"forms":["ethnologische"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s24","id":"h4-s24","source":"Over bevoorrechte Handelmaatschappyen. (Hierin komt een-en-ander voor, dat ik noodig heb voor myn boek.) Over etymologie als hulpbron by ethnologische studien."}]},{"lemma":"etiquette","count":2,"glosses":["etiquette"],"forms":["etikette"],"morphology":["noun, feminine, singular","noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s5","id":"h7-s5","source":"Met deftige minzaamheid berispte hy hem over zyn te vurigen dienstyver, die in zùlk een weder hem tot aan de grenzen zyner afdeeling gevoerd had, 'tgeen dan ook de Regent, strikt genomen volgens de regelen der etikette, niet had behoeven te doen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s163","id":"h8-s163","source":"Daar de etikette niet toeliet den Djaksa een plaats aantebieden in tegenwoordigheid van den Regent, nam hy afscheid, en men was eenigen tyd by-een zonder iets aanteroeren dat betrekking had op den \"dienst.\" Maar op-eenmaal--en dus in stryd met den zoo uitermate hoffelyken volksaard --vroeg de Regent of zekere gelden die de belasting-kollekteur te-goed had, niet konden worden uitbetaald?"}]},{"lemma":"etwas","count":1,"glosses":["anything"],"forms":["etwas"],"morphology":["indefinite pronoun, neuter singular, nominative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s274","id":"h14-s274","source":"--Und kann dir etwas weh thun? Thut dir's weh, Wenn dir im Schooss so schwer mein Köpfchen ruht?"}]},{"lemma":"etymologie","count":1,"glosses":["etymology"],"forms":["etymologie"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s24","id":"h4-s24","source":"Over bevoorrechte Handelmaatschappyen. (Hierin komt een-en-ander voor, dat ik noodig heb voor myn boek.) Over etymologie als hulpbron by ethnologische studien."}]},{"lemma":"Europa","count":24,"glosses":["Europe"],"forms":["Europa"],"morphology":["proper noun","proper noun, neuter, singular","proper noun, singular","proper noun, neuter singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s104","id":"h3-s104","source":"Over de macht der Engelschen buiten Europa. Over het Godsgericht in de middeleeuwen, en thans."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s4","id":"h4-s4","source":"Over de slaverny in Europa. (Wat hy hiermee bedoelt, begryp ik niet. Nu, zoo is er meer!)"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s19","id":"h4-s19","source":"Over pedanterie. (Ik geloof dat dit stuk met veel kennis van zaken geschreven is.) Over de verplichting van Europa aan de Portugezen."}]},{"lemma":"Europeaan","count":28,"glosses":["European","Europeans","of Europeans"],"forms":["Europeaan","Europeanen"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, common gender, plural","noun, plural","noun, masculine, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s99","id":"h5-s99","source":"De Europeaan zy wel-opgevoed en kiesch, hy gedrage zich met vriendelyke waardigheid, en kan dan zeker zyn dat de Regent van zyn kant hem 't bestuur gemakkelyk maken zal."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s100","id":"h5-s100","source":"Het stuitend bevelen, in verzoekenden vorm geuit, wordt met stiptheid nagekomen. Het verschil in stand, geboorte, rykdom, wordt uitgewischt door den Regent zelf, die den Europeaan, als vertegenwoordiger des Konings van Nederland, tot zich opheft, en ten-slotte is een verhouding die, oppervlakkig beschouwd, botsing moest te weeg brengen, zeer dikwyls de bron van een aangenaam verkeer."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s102","id":"h5-s102","source":"De Europeaan, als hy geroepen wordt tot het besturen eener provincie die in oppervlakte met vele duitsche hertogdommen gelyk staat, is gewoonlyk iemand van middelbaren of meer dan middelbaren leeftyd, gehuwd en vader. Hy bekleedt een ambt om den broode."}]},{"lemma":"Europees","count":27,"glosses":["European"],"forms":["europesche","europeschen","europeesch"],"morphology":["adjective, inflected","adjective, attributive","adjective, attributive, historical spelling","adjective, attributive, inflected","adjective","adjective, uninflected, archaic spelling","adjective, inflected, plural","adjective, attributive, plural","adjective, masculine singular, inflected","adjective, inflected, historical spelling","adjective, attributive, masculine singular, dative","adjective, masculine singular, accusative","adjective, attributive, dative singular, archaic"],"note":"Europesche is the nineteenth-century spelling of Europese.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s42","id":"h4-s42","source":"Over den prys van de Java-koffi. (Dit heb ik ter-zy gelegd.) Over een europeesch muntstelsel."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s48","id":"h4-s48","source":"Over de verhouding der europesche ambtenaren tot de Regenten op Java. (Hiervan komt een-en-ander in myn boek.) Over het wonen in kelders, te Amsterdam."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s45","id":"h5-s45","source":"Verbeeld u vier of zes bamboezen palen in den grond geslagen, die aan de boveneinden met elkander verbonden zyn door andere bamboes, waarop een deksel is vastgehecht van de lange bladen van den waterpalm, die in deze streken atap heet, en ge zult u dusdanige pendoppo kunnen voorstellen. Het is, zooals ge ziet, zoo eenvoudig mogelyk, en het moest hier dan ook slechts dienen als pied à terre voor de europesche en inlandsche beambten die daar hun nieuw opperhoofd kwamen verwelkomen aan de grenzen."}]},{"lemma":"Europees marktproduct","count":1,"glosses":["European-market produce"],"forms":["europesche-marktprodukten"],"morphology":["noun, plural, historical spelling and hyphenation"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s130","id":"h5-s130","source":"In de raadzalen der volksvertegenwoordiging is men daarover ontevreden geweest, en de toenmalige Landvoogd heeft bevelen moeten geven, dat men de uitbreiding der dusgenaamde europesche-marktprodukten voortaan niet weder zou voortzetten tot hongersnood toe ..."}]},{"lemma":"Europeër","count":1,"glosses":["Europeans"],"forms":["Europeërs"],"morphology":["noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s53","id":"h4-s53","source":"Over de misdaden der Europeërs buiten Europa. Over de wapenen der zwakkere diersoorten."}]},{"lemma":"euvel","count":6,"glosses":["amiss","against"],"forms":["euvel"],"morphology":["adjective, predicative","adjective used adverbially","adverb","adverbial predicative","adjective used predicatively"],"note":"Iemand iets euvel nemen means ‘to hold something against someone.’","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s97","id":"h5-s97","source":"Maar hy vergete niet dat deze jonger broeder by de ouders zeer bemind --of gevreesd--is, en dat, by voorkomend geschil, zyn meerdere jaren zouden worden in rekening gebracht als beweegreden om hem euvel te nemen dat hy zyn jonger broeder niet met meer inschikkelykheid of takt behandelde."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s38","id":"h7-s38","source":"De vlugheid van zyn geest deed hem in gesprekken meermalen eenige schakels der redeneering overslaan, en hoe geleidelyk ook deze overgang plaats vond in zyn gedachten, was het toch iemand die minder vlug was, of niet gewoon aan zyn vlugheid, niet euvel te duiden wanneer men by zulk een gelegenheid hem aanstaarde met de onuitgesproken vraag op de lippen: ben je gek ... of hoe is het?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s93","id":"h7-s93","source":"Het staat natuurlyk ieder vry, zyn eigen omgeving en gezelschap te kiezen, en men mag het den eigenlyken Europeaan niet euvel duiden, wanneer hy den omgang met lieden van zyn landaard voortrekt boven 't verkeer met personen die--hun meer of minder zedelyke en verstandelyke waarde in 't midden gelaten--zyn indrukken en denkbeelden niet deelen, of--en dit is misschien by vermeend verschil van beschaving, zeer dikwyls de hoofdzaak--wier vooroordeelen een andere richting hebben genomen dan de zyne."}]},{"lemma":"Eva","count":2,"glosses":["Eve"],"forms":["Eva"],"morphology":["proper noun, feminine, singular","proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s208","id":"h11-s208","source":"Ik maakte er een vrouw van, de onmisbare, ondeugende Eva ..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s118","id":"h18-s119","source":"En er scheen in gelezen te zyn ook, want ik vond veel aanteekeningen op losse stukken papier, die betrekking hadden op de Schrift--hy zegt dat Eva tweemaal ter-wereld kwam ... de man is gek!--nu, alles was van dezelfde hand als de stukken in dat verwenschte pak."}]},{"lemma":"evangelie","count":3,"glosses":["Gospel"],"forms":["Evangelie","Evangelium"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s95","id":"h9-s95","source":"Dáártoe heeft Hy in Zyn onnaspeurlyke Wysheid aan een land, klein van omvang, maar groot en sterk door de kennisse Gods, macht gegeven over de bewoners dier gewesten, opdat zy door het heilig nooit volprezen Evangelium worden gered van de straffen der helle!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s114","id":"h9-s114","source":"Zie eens hoe de eenvoudige en nederige Wawelaar, zonder wysheid naar den mensch--de man heeft nooit een voet op de beurs gezet--maar voorgelicht door het Evangelie dat een lamp op zyn pad is, my, makelaar in koffi, daar op-eenmaal een wenk geeft, die voor heel Nederland belangryk is niet alleen, maar die my in-staat zal stellen, als Frits goed oppast--hy heeft redelyk stil gezeten in de kerk--wellicht vyf jaren vroeger naar Driebergen te gaan."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s117","id":"h9-s117","source":"Is niet het Evangelie 't hoogste goed?"}]},{"lemma":"Evangeline","count":1,"glosses":["Evangeline"],"forms":["Evangeline"],"morphology":["proper noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s320","id":"h17-s320","source":"Is er logen in de parabel van den zaaier, omdat geen landbouwer zyn zaad zal uitwerpen op een rots? Of--om aftedalen tot meer gelykheid met myn boek--mag men de waarheid ontkennen die de hoofdzaak uitmaakt van de Negerhut, omdat er misschien nooit een Evangeline bestaan heeft?"}]},{"lemma":"evangelium","count":1,"glosses":["Gospel"],"forms":["Evangeliums"],"morphology":["noun, neuter, singular, genitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s133","id":"h16-s133","source":"Met tranen van gevoel op de wangen, tracht de yverige dienaar des Evangeliums hem te bewegen, aftezien van de wysheid naar den mensch, om te worden ingeleid in de geheimenissen der wysheid Gods."}]},{"lemma":"even","count":33,"glosses":["just","just as","equally","but briefly","a moment","exactly","for a moment","so","same","indifferent"],"forms":["even","eefe","Even"],"morphology":["adverb","adverb, colloquial spelling","adjective, predicative","adjective"],"note":"Colloquial eefe represents even.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s28","id":"h1-s28","source":"Gekheid! Ik had dit toch even goed kunnen doen als ieder ander, want verzenmaken is een ambacht, zeker minder moeielyk dan ivoordraaien."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s85","id":"h1-s85","source":"Een tweede neiging, die my even sterk als waarheidsliefde beheerscht, is de hartstocht voor myn vak."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s1","id":"h2-s1","source":"Daar ik niet weet of gy aan de beurs bekend zyt, wil ik u even zeggen dat Stern een eerst huis is in koffi te Hamburg, dat altyd door Last & Co is bediend geworden."}]},{"lemma":"evenaar","count":1,"glosses":["equator"],"forms":["evenaar"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s252","id":"h20-s252","source":"Want aan U draag ik myn boek op, Willem den derden, Koning, Groothertog, Prins ... meer dan Prins, Groothertog en Koning ... KEIZER van 't prachtig ryk van INSULINDE dat zich daar slingert om den evenaar, als een gordel van smaragd ..."}]},{"lemma":"evenals","count":4,"glosses":["just like","just as"],"forms":["evenals"],"morphology":["comparative conjunction","subordinating conjunction"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s40","id":"h10-s40","source":"Wil je dat ik beschaamd moet staan, evenals Busselinck & Waterman, met wie geen fatsoenlyk handelshuis iets te doen wil hebben, omdat hun dochter weggeloopen is, en omdat het knoeiers zyn?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s106","id":"h11-s106","source":"--Wèl, schrik, angst, medelyden, ontroering ... evenals toen ik door de opening van den muur zag."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s151","id":"h11-s151","source":"En toch heb ik haar in 't water zien vallen by een schipbreuk ... evenals een ander."}]},{"lemma":"evenlijdendheid","count":1,"glosses":["fellow-suffering"],"forms":["evenlydendheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"An uncommon coined noun meaning the sharing of another's suffering.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s110","id":"h11-s110","source":"--Ja! evenlydendheid, gelykvoeligheid, weetje? En tevens met de vrouw die daar zoo lang in ongemakkelyke houding, en waarschynlyk in onaangename stemming, voor dat blok ligt."}]},{"lemma":"evenmin","count":7,"glosses":["just as little","no more","any more","equally not","Just as little"],"forms":["evenmin","Evenmin"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s61","id":"h14-s61","source":"Want de oorzaken van den stryd over Jang di Pertoean waren my toen nog onbekend, en 't kon dus niet in myn gedachten opkomen, evenmin dat myn voorganger willens en wetens een onschuldige zou veroordeeld hebben tot zóó zware straf, als dat de generaal een misdadiger zou in bescherming nemen tegen een rechtvaardig vonnis."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s57","id":"h15-s57","source":"Of ze worden nagekomen, is hier de vraag niet. Evenmin of de Regeering zelf wil dat ze nagekomen worden met een stiptheid die bezwarend werken zou op de begrooting van 't bouwdepartement?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s84","id":"h15-s84","source":"Ik had tot myn inschikkelykheid vele redenen, en onder anderen deze, dat ik 't onbillyk vond op-eenmaal iets van U te vorderen, wat vele anderen in uw plaats evenmin zouden presteeren, U te dwingen zoo op-eenmaal de routine van achterhoudendheid en menschenvrees vaarwel te zeggen, die niet zoozeer uw schuld is als wel die der leiding welke u te beurt viel."}]},{"lemma":"evennachtslijn","count":1,"glosses":["equator"],"forms":["evennachtslyn"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"Evennachtslyn is the historical spelling of evennachtslijn, “equinoctial line” or equator.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s210","id":"h11-s210","source":"Het was zes uur, en daar onder de evennachtslyn--Natal ligt op weinige minuten noord: als ik over-land naar Ayer-Bangie ging, stapte ik te paard over de linie heen, of nagenoeg ...'t was om er over te struikelen, waarachtig!--dáár was zes uur 't sein tot avendgedachten."}]},{"lemma":"evenredig","count":1,"glosses":["proportionate"],"forms":["evenredige"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s122","id":"h5-s122","source":"Als men let op de ontzettende massa javasche produkten die in Nederland worden te-koop geveild, kan men zich overtuigen van het doeltreffende dezer staatkunde, al vindt men ze niet edel. Want, mocht iemand vragen of de landbouwer zelf eene met deze uitkomst evenredige belooning geniet, dan moet ik hierop een ontkennend antwoord geven."}]},{"lemma":"evenredigheid","count":4,"glosses":["proportion"],"forms":["evenredigheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s114","id":"h5-s114","source":"Vervolgens, een vaste som als schadeloosstelling voor afgekochte rechten die overgegaan zyn op 't nederlandsch bestuur. Ten-derde, een belooning in evenredigheid met de hoeveelheid der in hun regentschap voortgebrachte produkten, als koffi, suiker, indigo, kaneel, enz."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s125","id":"h5-s125","source":"Ook aan de europesche beambten wordt een belooning uitbetaald in evenredigheid met de opbrengst."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s153","id":"h14-s153","source":"Doch ook op plaatsen waar zich wel zoodanige veroordeelden bevinden, is hun aantal, vooral met het oog op de behoefte aan anderen arbeid, zelden in evenredigheid met het werk dat zou vereischt worden tot het goed onderhouden van een groot erf."}]},{"lemma":"eventualiteit","count":1,"glosses":["eventuality"],"forms":["eventualiteit"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s26","id":"h19-s26","source":"Om my tegen deze eventualiteit te verzekeren, dient dit schryven."}]},{"lemma":"evenwel","count":22,"glosses":["however","nevertheless","nonetheless","yet"],"forms":["evenwel"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s49","id":"h2-s49","source":"Ze verkochten allerlei reukgoed. Ik was juist oud genoeg om het meisje mooi te vinden, zonder evenwel den moed te hebben haar aantespreken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s111","id":"h2-s111","source":"... wat my op die oogenblik niet gelegen komt. Daar ik evenwel overtuigd ben dat myn arbeid de kosten dekken zou, en gerust daarop myn woord durf verpanden, ben ik, aangemoedigd door onze ontmoeting van voorgisteren...."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s60","id":"h5-s60","source":"By behandeling evenwel der zaken van politieken aard, wenden zich deze beambten rechtstreeks tot den Gouverneur-generaal."}]},{"lemma":"evenwicht","count":4,"glosses":["balance","equilibrium"],"forms":["evenwicht"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s44","id":"h4-s44","source":"Over evenwicht in den handel. (Hy spreekt daarin van wisselagio. Ik heb het ter-zy gelegd voor myn boek.)"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s63","id":"h16-s63","source":"Ze moet het evenwicht bewaren als ze zich opricht met haar vracht tusschen de voorpooten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s42","id":"h17-s42","source":"Want toen deze zyn buffel, bevryd van het juk, had bestegen als de anderen om te vluchten als zy, had een onverwachtte sprong van het dier hem 't evenwicht benomen en ter-aarde geworpen."}]},{"lemma":"evenwijdig","count":1,"glosses":["parallel"],"forms":["evenwydig"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s184","id":"h17-s184","source":"Wel verbleekten de sterren daar omhoog, beschaamd dat er spoedig een eind komen zou aan haar heerschappy ... wel vloeiden er vreemde kleuren over de toppen der bergen, die donkerder schenen naarmate ze scherper afstaken op lichteren grond ... wel vloog er hier-en-daar door de wolken in het oosten iets gloeiends--pylen van goud en van vuur die heen-en-weer werden geschoten, evenwydig aan de kim--maar ze verdwenen weer en schenen neertevallen achter de ondoordringbare gordyn die nog altyd den dag bleef verbergen voor de oogen van Saïdjah."}]},{"lemma":"evenzeer","count":11,"glosses":["equally","just as much","as much"],"forms":["evenzeer"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s147","id":"h5-s147","source":"Hy roept, om zyn velden te bewerken of te besproeien, de bevolking van gansche dorpen op, wier eigen Sawah's evenzeer behoefte hebben aan bearbeiding ... ziedaar het misbruik."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s149","id":"h6-s149","source":"Hartelyk voor zyn vrienden, maakte hy--wat te snel soms--zyn vriend van al wat leed. Hy was gevoelig voor liefde en aanhankelykheid ... trouw aan zyn gegeven woord ... zwak in kleinigheden, maar standvastig tot hoofdigheid toe, waar 't hem de moeite waard scheen karakter te toonen ... nederig en welwillend voor wie zyn geestelyk overwicht erkenden, doch lastig wanneer men poogde zich daartegen te verzetten ... rondborstig uit trots, en by vlagen achterhoudend, waar hy vreesde dat men zyn oprechtheid zou aanzien voor onverstand ... evenzeer vatbaar voor zinnelyk als voor geestelyk genot ... beschroomd en slecht bespraakt waar hy meende niet begrepen te worden, maar welsprekend als hy gevoelde dat zyn woorden op willigen bodem vielen ... traag als hy niet werd aangespoord door eenigen prikkel die voortkwam uit zyn eigen ziel, maar yverig, vurig, en doortastend waar dit wel het geval was ... voorts, vriendelyk, beschaafd in zyn manieren, en onberispelyk van gedrag: ziedaar nagenoeg Havelaar!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s177","id":"h14-s177","source":"Het is dus niet van belang ontbloot, te onderzoeken waarom een zoo hooggeplaatst ambtenaar, die als hoofd van de geheele residentie evenzeer als de adsistent-resident, ja meer nog dan deze, gehouden was te zorgen dat er recht geschiedde, byna altyd reden meende te hebben om den loop van dat recht te stuiten."}]},{"lemma":"evenzo","count":2,"glosses":["likewise"],"forms":["evenzoo","Evenzoo"],"morphology":["adverb"],"note":"Historical spelling of evenzo.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s71","id":"h5-s71","source":"Werden niet de Ryks-, Mark-, Gau-, en Burggraven van het duitsche Ryk evenzoo door den Keizer aangesteld, en meestal gekozen uit de Baronnen?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s187","id":"h20-s187","source":"Evenzoo heeft Uwe Excellentie niet gelieven te voldoen aan myn herhaalde verzoeken om audientie."}]},{"lemma":"ex","count":1,"glosses":["by virtue of"],"forms":["ex"],"morphology":["Latin preposition"],"note":"Latin ex officio means ‘by virtue of office.’","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s61","id":"h19-s61","source":"Arme Verbrugge! Gy, eerste getuige, hoofdgetuige, getuige ex officio, getuige uit kracht van ambt en eed!"}]},{"lemma":"excellentie","count":22,"glosses":["Excellency","Excellency’s","Excellency's","Excellencies"],"forms":["Excellentie","Excellentie's","Exellentie","Excellentien"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, common gender, singular, possessive","noun, common gender, singular, genitive","noun, common gender, singular, vocative","noun, feminine, plural"],"note":"Exellentie is a misspelling of Excellentie in the source.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s95","id":"h19-s95","source":"Maar ik kan en wil niet gelooven dat uwe meening door zyne Excellentie den Gouverneur-generaal gedeeld wordt, en ik ben dus verplicht, vóór ik overga tot het bitter uiterste dat ik neerschreef in de vorige alinea, u eerbiedig te verzoeken aan het Gouvernement voortestellen:"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s116","id":"h20-s116","source":"Ik had de eer te ontvangen uwer Excellentie's kabinetsmissive van 23 dezer, N° 54."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s117","id":"h20-s117","source":"Ik zie me genoodzaakt, in antwoord op dat stuk, Uwe Excellentie te verzoeken my te verleenen een eervol ontslag uit 's Lands dienst."}]},{"lemma":"Excellentie","count":4,"glosses":["Excellency"],"forms":["Excellentie"],"morphology":["noun used as honorific, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s165","id":"h20-s165","source":"Dit werd hem geweigerd omdat er een fytzweer was aan den voet van zyn Excellentie."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s168","id":"h20-s168","source":"Zyn Excellentie \"had het zoo druk dat zy zelfs aan den Direkteur-generaal van financien een audientie had moeten weigeren\" en kon dus ook Havelaar niet ontvangen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s169","id":"h20-s169","source":"Havelaar wachtte tot zyn Excellentie zou heengeworsteld zyn door die drukte. Intusschen voelde hy iets als nayver op de personen die aan zyn Excellentie waren toegevoegd in den arbeid."}]},{"lemma":"excentriek","count":2,"glosses":["eccentric"],"forms":["excentriek"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s273","id":"h8-s273","source":"Ziet ge wel dat ik niet zoo excentriek ben als 't schynt, wanneer ik werk maak van recht?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s49","id":"h19-s49","source":"De resident van Bantam was geschrokken, en als men my de onedelheid van 't beeld wil vergeven om-den-wille van de juistheid, heb ik lust hem te vergelyken by een straatjongen die zich beklaagt over verkrachting van voorouderlyke gewoonten, omdat een excentriek kameraadje hem zonder voorafgaande scheldwoorden geslagen heeft."}]},{"lemma":"executie","count":2,"glosses":["of execution"],"forms":["exekutie"],"morphology":["noun, common gender, singular, attributive","noun, common gender, singular"],"note":"Exekutie is the nineteenth-century spelling of modern executie.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s53","id":"h14-s53","source":"Het vonnis is na fiat exekutie van den resident, ten-uitvoer gelegd wat de geeseling en 't brandmerk aangaat, en Si Pamaga is op weg naar Padang, om vandaar als kettingganger naar Java te worden gezonden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s88","id":"h14-s88","source":"De resident van Ayer Bangie die op 't vonnis fiat exekutie verleend had, werd ..."}]},{"lemma":"exemplaar","count":1,"glosses":["copies"],"forms":["exemplaren"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s223","id":"h20-s223","source":"Ik wil gelezen worden door staatslieden, die verplicht zyn te letten op de teekenen des tyds.. door letterkundigen, die toch ook eens 't boek moeten inzien waarvan men zooveel kwaads spreekt ... door handelaren, die belang hebben by de koffiveilingen ... door kameniers, die me huren voor weinige centen ... door Gouverneurs-generaal in-ruste ... door Ministers in bezigheid ... door de lakeien van die Excellentien ... door bidpredikers, die more majorum zullen zeggen dat ik den Almachtigen God aantast, waar ik slechts opsta tegen 't godje dat zy maakten naar hun beeld ... door duizenden en tienduizenden van exemplaren uit het droogstoppelras, die--voortgaande hun zaakjes op de bekende wys te behartigen--'t hardst zullen meeschreeuwen over de mooijigheid van m'n geschryf ... door de leden der Volksvertegenwoordiging, die weten moeten wat er omgaat in 't groote Ryk over zee, dat behoort tot het Ryk van Nederland ..."}]},{"lemma":"expeditie","count":1,"glosses":["expeditions"],"forms":["expeditien"],"morphology":["noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s236","id":"h20-s236","source":"Om te protesteeren tegen de eindelooze expeditien en heldendaden tegen arme ellendige schepsels, die men vooraf door mishandeling dwong tot opstand."}]},{"lemma":"expres","count":2,"glosses":["expressly"],"forms":["expres","expresselyk"],"morphology":["adverb","adverb, historical spelling"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s19","id":"h1-s19","source":"De eb, in 1672 geloof ik, duurde wat langer dan gewoonlyk, expres om Nederland te beschermen. Leugens!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s22","id":"h19-s22","source":"De Patteh heeft my namens hem--het was op den 12den dezer--expresselyk voor die diskretie bedankt. Doch later toen ik begon te wanhopen aan den goeden uitslag myner pogingen, of beter, toen de maat myner verontwaardiging door een pas gehoord voorval overliep toen langer zwygen medeplichtigheid worden zou, toen moest die geheimhouding strekken ten-mynen-behoeve, want ook omtrent myzelf en de mynen heb ik plichten te vervullen."}]},{"lemma":"expresse","count":2,"glosses":["express messenger","express"],"forms":["expresse"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s25","id":"h19-s25","source":"By de minste verdenking zendt de Regent een expresse naar zyn neef die op-weg is, en die belang heeft by zyn maintien. Hy vraagt, ten-koste van wat ook, geld, deelt het met kwistige hand uit aan ieder dien hy in den laatsten tyd heeft te-kort gedaan, en 't gevolg zou wezen--ik hoop, niet te moeten zeggen: zal wezen--dat ik een lichtvaardig oordeel heb geveld, en kortaf: een onbruikbaar ambtenaar ben, om niet erger te zeggen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s30","id":"h19-s30","source":"Ik mag u niet ontveinzen dat zelfs uw onverwachte komst, in verband met de gister door my naar Serang gezonden expresse, my doet vreezen dat de schuldige die vroeger niet wilde toegeven aan myn vermaningen, nu vóór den tyd zal wakker worden en trachten, zoo mogelyk, zich tant soit peu te diskulpeeren."}]},{"lemma":"extra","count":1,"glosses":["extra"],"forms":["extra"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s2","id":"h1-s2","source":"Het is myn gewoonte niet, romans te schryven, of zulke dingen, en het heeft dan ook lang geduurd, voor ik er toe overging een paar riem papier extra te bestellen, en het werk aantevangen, dat gy, lieve lezer, zoo-even in de hand hebt genomen, en dat ge lezen moet als ge makelaar in koffi zyt, of als ge wat anders zyt."}]},{"lemma":"écorce","count":1,"glosses":["the bark"],"forms":["l'écorce"],"morphology":["noun, feminine singular with article"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s32","id":"h12-s32","source":"--En ook ik zou liever niet kiezen, voegde Duclari er by, want het is hier te doen om een uitspraak tusschen m'nheer en mevrouw, en: entre l'écorce et le bois, il ne faut pas mettre le doigt."}]},{"lemma":"één","count":51,"glosses":["one","a single","One"],"forms":["één","een","Eén","ééne"],"morphology":["numeral","cardinal numeral","substantivized numeral","numeral, cardinal","pronoun, singular","cardinal pronoun, singular","numeral used predicatively","indefinite pronoun","numeral, attributive","cardinal numeral, singular, substantivized","numeral used pronominally","cardinal numeral used as a noun","numeral, singular","predicative adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s33","id":"h1-s33","source":"Maar als 't kwartier voor drieën is, kan ik, die myn woorden niet in 't gelid zet, zeggen: \"de lucht is guur, en 't is kwartier voor drieën.\" De verzenmaker is door de guurheid van den eersten regel aan een vol uur gebonden. Het moet voor hem juist een, twee uur, enz. wezen, of de lucht mag niet guur zyn."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s35","id":"h1-s35","source":"Of het weêr moet veranderd, òf de tyd. Eén van beiden is dan gelogen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s48","id":"h2-s48","source":"Op de Westermarkt stonden kramen, en als ge een Amsterdammer zyt, lezer, en nagenoeg van myn leeftyd, zult ge u herinneren hoe daaronder één was, die uitmuntte door de zwarte oogen en de lange vlechten van een meisje, dat als een Griekin gekleed was. Ook haar vader was een Griek, of althans hy zag er uit als een Griek."}]},{"lemma":"één-voor-één","count":1,"glosses":["one by one"],"forms":["één-voor-één"],"morphology":["adverbial phrase"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s133","id":"h7-s133","source":"Daarop volgde een toespraak van den resident tot de Hoofden, waarop hy hun den adsistent-resident als opperhoofd der Afdeeling voorstelde, hen uitnoodigde hem te gehoorzamen, hun verplichtingen stipt natekomen, en dergelyke gemeenplaatsen meer. De hoofden werden daarop één-voor-één by name aan Havelaar voorgesteld."}]},{"lemma":"Émile","count":1,"glosses":["Émile"],"forms":["EMILE"],"morphology":["proper noun, title"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s91","id":"h3-s91","source":"Over den EMILE van ROUSSEAU."}]},{"lemma":"être","count":3,"glosses":["be it","would be"],"forms":["soit","serais"],"morphology":["verb, conditional present, first person singular","verb, present subjunctive, third person singular, concessive use","French verb, present subjunctive, third person singular, part of idiom"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s173","id":"h12-s173","source":"Si j'avais vingt florins je serais mieux chaussé, Mieux nourri, mieux logé, j'en ferais bonne chère..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s174","id":"h12-s174","source":"Il faut vivre avant tout, soit vie de misère: Le crime fait la honte, et non la pauvreté!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s30","id":"h19-s30","source":"Ik mag u niet ontveinzen dat zelfs uw onverwachte komst, in verband met de gister door my naar Serang gezonden expresse, my doet vreezen dat de schuldige die vroeger niet wilde toegeven aan myn vermaningen, nu vóór den tyd zal wakker worden en trachten, zoo mogelyk, zich tant soit peu te diskulpeeren."}]}]}