{"work":{"slug":"havelaar","title":{"source":"Max Havelaar","translated":"Max Havelaar"},"language":"Dutch","languageCode":"nl"},"letter":"f","url":"https://1732studios.com/books/havelaar/words/f","headwords":[{"lemma":"fabel","count":4,"glosses":["fable","fables","little fable"],"forms":["fabel","fabels","fabeltje"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, plural","noun, neuter, singular, diminutive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s97","id":"h3-s97","source":"Over kinderboekjes, fabels en sprookjes. (Dit wil ik wel eens lezen, omdat hy op waarheid aandringt.) Over bemiddeling, in den handel. (Dit bevalt me volstrekt niet."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s118","id":"h11-s118","source":"Verbeeldt u ... ik zeg niet, daar heb ik een vrouw gezien, die zóó of zóó schoon was, neen: allen waren zy schoon, en 't was dus een onmogelykheid daar pour tout de bon verliefd te worden, omdat elke volgende weer de vorige uit je bewondering verdrong, en ik dacht daarby waarlyk aan Caligula of Tiberius--van wien vertellen ze 't fabeltje? --die 't heele menschelyk geslacht maar één hoofd toewenschte."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s159","id":"h14-s159","source":"De vertelling over zekeren koning die niet wilde dat men de betaling verzuimde van één korrel zout die hy by zyn eenvoudig maal gebruikt had, toen hy aan 't hoofd zyns legers het land doortrok--omdat, naar hy zeide, dit het begin was van een onrecht dat ten-laatste zyn geheel ryk zou vernietigen--hy moge dan Timoerleng, Noereddien of Djengis-Khan geheeten hebben, zeker is òf die fabel, òf als 't geen fabel is, het voorval zelf, van aziatischen oorsprong. En even als 't aanschouwen van zeedyken aan de mogelykheid van hoog water doet gelooven, mag men aannemen dat er neiging bestaat tot zulke misbruiken in een land waar zulke lessen worden gegeven."}]},{"lemma":"failleren","count":1,"glosses":["bankrupt"],"forms":["gefailleerd"],"morphology":["participial adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s59","id":"h1-s59","source":"Wie geld heeft, trouwt geen meisjen uit een gefailleerd huis."}]},{"lemma":"faim","count":1,"glosses":["hunger"],"forms":["faim"],"morphology":["noun, feminine, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s172","id":"h12-s172","source":"Trop malheureux destin: Je meurs de faim, de froid, d'ennui et de chagrin, Vingt florins font pour moi deux mois de nourriture!"}]},{"lemma":"faire","count":3,"glosses":["provide","would live","brings"],"forms":["font","ferais","fait"],"morphology":["verb, present, third person plural","verb, conditional present, first person singular","verb, present, third person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s172","id":"h12-s172","source":"Trop malheureux destin: Je meurs de faim, de froid, d'ennui et de chagrin, Vingt florins font pour moi deux mois de nourriture!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s173","id":"h12-s173","source":"Si j'avais vingt florins je serais mieux chaussé, Mieux nourri, mieux logé, j'en ferais bonne chère..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s174","id":"h12-s174","source":"Il faut vivre avant tout, soit vie de misère: Le crime fait la honte, et non la pauvreté!"}]},{"lemma":"falen","count":3,"glosses":["failed"],"forms":["gefaald","faalde"],"morphology":["verb, participle","verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s165","id":"h7-s165","source":"Zy had er waarlyk geen schuld aan, dat spaarzaamheid noodig was geworden, doch ze had zich zoo vereenzelvigd met haar Max, dat ze die aansporing geenszins opvatte als een verwyt, wat het dan ook niet was. Want Havelaar wist zeer goed dat hy alleen gefaald had door zyn te ver gedreven vrygevigheid, en dat haar fout--àls er dan een fout bestond aan hare zyde--alleen hierin had gelegen, dat ze uit liefde voor Max altyd alles had goedgekeurd wat hy deed."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s89","id":"h19-s89","source":"Lang, had ik nagedacht voor ik handelde--dat is: voor ik onderzocht, rapporteerde en voorstelde--en als ik in iets het minste zou gefaald hebben ... uit overyling faalde ik niet."}]},{"lemma":"fallen","count":2,"glosses":["fell"],"forms":["fiel"],"morphology":["verb, preterite, third-person singular","verb, past, third-person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s265","id":"h14-s265","source":"--'s War ein Klapper der da fiel. --Thut das dem Klapper weh?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s278","id":"h14-s278","source":"Auch weintest du, als Saudien dir erzählte Dass auf den Hügeln dort, ein Schäflein tief In eine Schlucht hinunter fiel, und starb. Da hast du lang geweint... das war Gefühl."}]},{"lemma":"falloir","count":2,"glosses":["must"],"forms":["faut"],"morphology":["verb, present, singular","impersonal verb, present, third person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s32","id":"h12-s32","source":"--En ook ik zou liever niet kiezen, voegde Duclari er by, want het is hier te doen om een uitspraak tusschen m'nheer en mevrouw, en: entre l'écorce et le bois, il ne faut pas mettre le doigt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s174","id":"h12-s174","source":"Il faut vivre avant tout, soit vie de misère: Le crime fait la honte, et non la pauvreté!"}]},{"lemma":"familie","count":32,"glosses":["family","families","relatives"],"forms":["familie","familien"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, plural, historical spelling","noun, common gender, plural","noun, plural"],"note":"Familien is the older unaccented spelling of familiën.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s48","id":"h1-s48","source":"Een meisje wier vader bankroet maakte, werkt om de familie te onderhouden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s52","id":"h1-s52","source":"De familie die van dezen arbeid leven kan, heeft weinig noodig."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s20","id":"h5-s20","source":"Er behoort koelbloedigheid toe, de oogen niet te sluiten, en wie voor 't eerst op Java reist, schryft aan zyn familie in Europa, dat hy in levensgevaar verkeerd heeft. Maar wie er te-huis behoort, lacht om dien angst."}]},{"lemma":"fanatiek","count":1,"glosses":["fanatical"],"forms":["fanatiek"],"morphology":["adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s28","id":"h14-s28","source":"Hy was, met de geheele battaksche bevolking, eerst kort te voren door de Padries overgehaald tot het ware geloof, en nieuwbekeerden zyn gewoonlyk fanatiek."}]},{"lemma":"fangen","count":5,"glosses":["catch","shall catch","caught"],"forms":["fangen","fang","gefangen"],"morphology":["verb, infinitive","verb, present, first-person singular, elided ending","verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s290","id":"h14-s290","source":"--Darf ich 's fangen?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s292","id":"h14-s292","source":"--Das wäre Schade! Nein, ich fang' es nicht!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s294","id":"h14-s294","source":"Ich fang' es doch nicht! Wieder fliegt es fort, Und freut sich dass ich's nicht gefangen habe!"}]},{"lemma":"farao","count":2,"glosses":["Pharaoh"],"forms":["Pharao"],"morphology":["proper noun, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s130","id":"h16-s130","source":"Maar dit belet niet, dat het me ergert, Frits zyn hart te zien verharden, even als Pharao, die minder schuldig was dan hy, omdat hy geen vader had die hem zoo gedurig den rechten weg wees, want van den ouden Pharao zegt de Schrift niets."}]},{"lemma":"fassen","count":1,"glosses":["grasped"],"forms":["fasste"],"morphology":["verb, preterite, third-person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s313","id":"h14-s313","source":"Ihm träumte von Gefühl, Von Sternen die es fasste mit der Hand...."}]},{"lemma":"fatsoen","count":6,"glosses":["respectability","decency","propriety"],"forms":["fatsoen"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, neuter singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s87","id":"h2-s87","source":"Maar als men zoo'n twintig jaren de beurs heeft bezocht ... en iemand wil u iets vragen, zonder te weten hoe laat het is ... Ik maakte myn knoop los, groette heel beleefd--want beleefd ben ik altyd --en ging de Kapelsteeg in, wat ik anders nooit doe, omdat het niet fatsoenlyk is, en fatsoen gaat my boven alles."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s3","id":"h3-s3","source":"Want deftigheid en fatsoen laten zich niet verbergen. Maar 't was avend, en ik trek het me dus niet aan."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s74","id":"h3-s74","source":"Het spreekt vanzelf dat ik eerst informatiën nemen zou naar eerlykheid, geloof en fatsoen, want ik neem niemand op 't kantoor, voor ik dáárvan zeker ben. Dit is een vast principe van me."}]},{"lemma":"fatsoenlijk","count":19,"glosses":["respectable","decent"],"forms":["fatsoenlyk","fatsoenlyke","fatsoenlyken"],"morphology":["adjective","adjective, attributive","adjective, attributive, uninflected","adjective, inflected","adjective, uninflected","adjective, predicative"],"note":"Fatsoenlyk is the nineteenth-century spelling of fatsoenlijk.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s60","id":"h1-s60","source":"En als ge meent, dat dit op het tooneel er dóór kan als uitzondering, blyft toch myn aanmerking bestaan, dat men den zin voor waarheid bederft by het volk, dat de uitzondering als regel aanneemt, en dat men de publieke zedelykheid ondermynt, door het te gewennen iets toetejuichen op het tooneel, wat door elk fatsoenlyk makelaar of koopman voor een bespottelyke krankzinnigheid wordt gehouden in de wereld. Toen ik trouwde, waren wy op 't kantoor van myn schoonvader--Last & Co--met ons dertienen, en er ging wat om!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s10","id":"h2-s10","source":"Dat vooral zich de behoefte deed gevoelen aan fatsoenlyke, welopgevoede jongelieden, voor de korrespondentie in het duitsch."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s80","id":"h2-s80","source":"Ik had daar niets tegen, maar vond er niets belangryks in. By de Kapelsteeg--ik ga anders nooit door die steeg, omdat het voor een fatsoenlyk man niet staat, vind ik--maar ditmaal wilde ik by de Kapelsteeg rechts-af-slaan."}]},{"lemma":"fauteuil","count":1,"glosses":["armchair"],"forms":["fauteuil"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s105","id":"h11-s105","source":"Je neemt een stoel--met vier pooten ditmaal, en liefst een fauteuil--je gaat voor de schildery zitten, om goed en lang te genieten--we genieten nu eenmaal by 't aanschouwen van iets akeligs--en welken indruk meent ge dat zy op je maakt?"}]},{"lemma":"faux-air","count":1,"glosses":["superficial resemblance"],"forms":["faux-air"],"morphology":["noun, masculine, singular"],"note":"French faux air means a deceptive or superficial resemblance.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s4","id":"h14-s4","source":"De generaal Vandamme, die met een faux-air Napoléon gaarne zyn gouvernement zoo vèr mogelyk uitbreidde, stuitte dus in die richting op een onoverkomelyken hinderpaal."}]},{"lemma":"februari","count":7,"glosses":["February"],"forms":["Februari"],"morphology":["noun, common gender, singular","proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s73","id":"h11-s73","source":"Het is van daag 18 Februari ..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s75","id":"h11-s75","source":"--Neen, neen, het is heden de 18de Februari 1587, en je bent opgesloten in 't kasteel Fotheringhay ..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s67","id":"h15-s67","source":"Toen ik den brief van den Direkteur der Openbare-Werken, van den 16den Februari l.l., N° 271/354 aan u renvoieerde, heb ik u verzocht het daarby gevraagde, na overleg met den Regent, te beantwoorden met in-achtneming van wat ik schreef in myn missive van 5 dezer N° 97."}]},{"lemma":"fee","count":1,"glosses":["fairy"],"forms":["fee"],"morphology":["noun, feminine, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s75","id":"h1-s75","source":"Komt er een prins die hem diamanten geeft, of een fee die hem boterhammen smeert?"}]},{"lemma":"feestdag","count":1,"glosses":["holidays"],"forms":["feestdagen"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s88","id":"h4-s88","source":"Ik rekende uit, dat vyftien stuivers daags--ik denk dat de zon-en feestdagen niet meetellen, anders had hy een maand of jaargeld genoemd--tweehonderd vyf-en-twintig gulden 's jaars uitmaken."}]},{"lemma":"feestelijk","count":1,"glosses":["ceremonially"],"forms":["feestelyk"],"morphology":["adverb"],"note":"Old spelling of modern feestelijk.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s41","id":"h5-s41","source":"Er werd een nieuwe adsistent-resident verwacht, en het gebruik, dat in Indie meer dan ergens kracht van wet heeft, wil dat de beambte die met het bestuur eener afdeeling belast is, feestelyk worde ingehaald by zyn aankomst."}]},{"lemma":"feit","count":3,"glosses":["deed","acts","facts"],"forms":["feiten","feit"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, neuter, plural","noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s31","id":"h16-s31","source":"Waar dus 't meer gevaarlyke, het lichter te ontdekken feit wordt uitgevoerd met zulke stoutheid, wat is er dan te denken van de misbruiken die gemakkelyker zyn aantewenden en minder gevaar loopen van ontdekking?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s83","id":"h18-s83","source":"dat ik den Regent van Lebak, Radhen Adhipatti Karta Natta Nagara, BESCHULDIG van misbruik van gezag, door het onwettig beschikken over den arbeid zyner onderhoorigen, en VERDENK van knevelary, door het vorderen van opbrengsten in naturâ, zonder, of tegen willekeurig vastgestelde, onvoldoende, betaling; dat ik voorts den Dhemang, van Parang-Koedjang zyn schoonzoon--verdenk van medeplichtigheid aan de genoemde feiten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s78","id":"h20-s78","source":"In die onderzoekingen hebt gij aanleiding gevonden, zonder zelfs uwe beschuldigingen tegen dat Hoofd door feiten, veel minder bewijzen te staven, tot het doen van voorstellen, die de strekking hadden een Inlandsch Ambtenaar van de stempel van den Regent van Lebak, een zestigjarigen doch nog ijverigen Landsdienaar, aan naburige aanzienlijke Regentengeslachten vermaagschapt, en omtrent wien steeds gunstige getuigenissen waren uitgebracht, aan eene hem moreel geheel vernietigende bejegening te onderwerpen."}]},{"lemma":"fel","count":1,"glosses":["fiercely"],"forms":["fel"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s195","id":"h11-s195","source":"En dáárom schuurt hier de Oceaan Zoo fel het oeverzand: 't Is zee slechts, waar ge rondsom ziet, En water, water, anders niet, Tot Madagaskars strand!"}]},{"lemma":"femelarij","count":1,"glosses":["cant"],"forms":["femelary"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s215","id":"h20-s215","source":"Halt, ellendig produkt van vuile geldzucht en godslasterlyke femelary!"}]},{"lemma":"Feniciër","count":1,"glosses":["Phoenicians"],"forms":["Phoeniciërs"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s110","id":"h3-s110","source":"Over prozodie. Over de schoonheid der vrouwen te Nîmes en te Arles, met een onderzoek naar het stelsel van kolonisatie der Phoeniciërs."}]},{"lemma":"feodaal","count":1,"glosses":["feudal"],"forms":["feodalen"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s69","id":"h5-s69","source":"Zeer staatkundig wordt alzoo gebruik gemaakt van hun alouden feodalen invloed--die in Azie over 't geheel van groot gewicht is, en by de meeste stammen als punt van godsdienst wordt aangemerkt--dewyl door het benoemen dezer hoofden tot beambten, een hierarchie wordt geschapen, aan welker spits het nederlandsch gezag staat, dat door den Gouverneur-generaal wordt uitgeoefend."}]},{"lemma":"fern","count":1,"glosses":["far away"],"forms":["fern"],"morphology":["adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s315","id":"h14-s315","source":"Doch träumte Auch sie, und dacht' an den der fern war..."}]},{"lemma":"Ferne","count":1,"glosses":["distance"],"forms":["Ferne"],"morphology":["noun, feminine singular, dative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s48","id":"h10-s48","source":"Da hüpfen herbei, und lauschen Die frommen, klugen Gazellen; Und in der Ferne rausche Des heiligen Stromes Wellen..."}]},{"lemma":"ferre","count":1,"glosses":["has won"],"forms":["tulit"],"morphology":["Latin verb, perfect, third-person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s37","id":"h9-s37","source":"Denk aan Horatius, ging hy voort, heeft niet hy reeds gezegd: omne tulit punctum, qui miscuit ... koffi met wat anders? Handelt gyzelf niet even zoo, als ge suiker en melk in uw kopje doet?\""}]},{"lemma":"Feuerfliege","count":1,"glosses":["firefly"],"forms":["Feuerfliege"],"morphology":["noun, feminine, nominative singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s289","id":"h14-s289","source":"--'s Ist eine Feuerfliege."}]},{"lemma":"Feuerflieglein","count":1,"glosses":["little fireflies"],"forms":["Feuerflieglein"],"morphology":["noun, neuter, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s295","id":"h14-s295","source":"Da fliegt es... hoch! Hoch, oben... was ist das, Sind das auch Feuerflieglein dort?"}]},{"lemma":"fiat","count":2,"glosses":["fiat"],"forms":["fiat"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s53","id":"h14-s53","source":"Het vonnis is na fiat exekutie van den resident, ten-uitvoer gelegd wat de geeseling en 't brandmerk aangaat, en Si Pamaga is op weg naar Padang, om vandaar als kettingganger naar Java te worden gezonden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s88","id":"h14-s88","source":"De resident van Ayer Bangie die op 't vonnis fiat exekutie verleend had, werd ..."}]},{"lemma":"fier","count":3,"glosses":["proud","proudly"],"forms":["fier","fieren"],"morphology":["adjective, uninflected","adjective, inflected","adjective used adverbially"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s196","id":"h7-s196","source":"Eerst kort voor het terugkeeren naar Java, toen hy reeds veel geleden had onder den druk van geldgebrek, toen hy zyn fier hoofd had moeten buigen onder de furca caudina van menigen schuldeischer, had hy zyn traagheid of zyn schroom kunnen overwinnen om werk te maken van de millioenen die hy meende nog te-goed te hebben."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s71","id":"h17-s71","source":"Met fieren tred, zooals iemand gaat die groote zaken in den zin heeft, trad hy na 't vertrek zyns vaders by Adinda binnen, en deelde haar zyn plan mede."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s163","id":"h17-s163","source":"Hy teekende zich Adinda's gelaat, haar hoofd, haar schouder ... hy zag den zwaren kondeh, zoo glinsterend zwart, gevangen in eigen strik, afhangend in haar hals ... hy zag haar groot oog, schitterend in donkeren weerschyn ... de neusvleugels die ze zoo fier optrok als kind, wanneer hy--hoe was't mogelyk!--haar plaagde, en den hoek van haar lippen waarin zy een glimlach bewaarde. Hy zag hare borst, die nu zwellen zou onder de kabaai ... hy zag hoe de sarong, die zyzelf geweven had, haar heupen nauw omsloot, en, de dy volgend in gebogen lyn, langs de knie neerviel in heerlyke golving op den kleinen voet ..."}]},{"lemma":"Figaro","count":1,"glosses":["Figaro"],"forms":["Figaro"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s135","id":"h15-s135","source":"Of is 't de schuld myner onbedrevenheid, dat ik geen woorden vind om de diepte te peilen van de wonde die er kankert aan ons staatsbestuur, zonder myn styl te zoeken by Figaro of Polichinel?"}]},{"lemma":"fijn","count":5,"glosses":["fine","finely"],"forms":["fyne","fynen","fyn"],"morphology":["adjective, attributive, inflected","adjective, attributive, plural","adverb","adjective"],"note":"Old spelling fyne corresponds to modern fijne.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s110","id":"h6-s110","source":"Hy was, zooals de meeste Europeanen in Indie, zeer bleek, hetgeen echter in die streken geenszins voor een blyk van minder goede gezondheid wordt gehouden, en hy had fyne trekken die wel getuigden van verstandelyke ontwikkeling."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s128","id":"h7-s128","source":"Havelaar moest dus andermaal \"God Almachtig\" tot getuige nemen by de belofte: dat hy de \"inlandsche bevolking, beschermen zou tegen onderdrukking, mishandeling en knevelarij.\" Voor een fynen opmerker zou 't de moeite waard zyn geweest, het onderscheid gadeteslaan tusschen houding en toon van den resident en van Havelaar by deze gelegenheid."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s85","id":"h13-s86","source":"Ze zyn dan ook met minder inspanning te schilderen, die ruwe strepen van rood en zwart, dan de fyne trekken te penseelen die er staan in den kelk eener lelie."}]},{"lemma":"fijnheid","count":1,"glosses":["subtlety"],"forms":["fynheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s10","id":"h10-s10","source":"--Dat is waarlyk zeer schoon, zei ik, en ik hield me heel onnoozel alsof ik het geloofde. Maar hierin lag juist de fynheid van den strik, dien ik hem spande met het doel om, zonder gevaar te loopen den ouden Stern in handen van Busselinck & Waterman te zien vallen, toch dat jonge kereltjen eens goed op zyn plaats te zetten, en hem te doen gevoelen hoe groot de afstand is tusschen iemand die pas begint--al doet dan ook zyn vader groote zaken--en een makelaar die twintig jaar de beurs bezocht heeft."}]},{"lemma":"fijtzweer","count":2,"glosses":["boil"],"forms":["fytzweer"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s165","id":"h20-s165","source":"Dit werd hem geweigerd omdat er een fytzweer was aan den voet van zyn Excellentie."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s166","id":"h20-s166","source":"Havelaar wachtte tot die fytzweer genezen was."}]},{"lemma":"fil","count":1,"glosses":["thread"],"forms":["fil"],"morphology":["foreign noun, masculine singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s19","id":"h13-s19","source":"Ik drong by sommigen op 't noemen der oorzaken van dit wantrouwen aan, en de fil en aiguille kwam ik eindelyk te weten dat men in myn geldelyk beheer te Natal fouten en verzuimen had ontdekt, die me verdacht maakten van ontrouwe administratie."}]},{"lemma":"finaal","count":1,"glosses":["finally"],"forms":["finaal"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s144","id":"h12-s144","source":"Het wandlend schorsbesluit dat schorsend ons regeert, Jan Schors-al, Gouverneur, de weerwolf onzer dagen, Had zyn geweten zelf met vreugd gesuspendeerd... Als 't niet voor langen tyd finaal reeds ware ontslagen."}]},{"lemma":"financiën","count":3,"glosses":["Finance","finance"],"forms":["finantien","Financien","financien"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s104","id":"h4-s104","source":"En de zeilenmakers ook, en de minister van finantien, en de armbesturen, en de andere ministers, en de pasteibakkers, en de galanteriekramers, en de vrouwen, en de scheepsbouwmeesters, en de groothandelaars, en die in 't klein verkoopen, en de huisbewaarders, en de tuinluî."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s188","id":"h16-s188","source":"Toen ik trouwde, ben ik zelf in den Haag geweest, en heb met myn vrouw 't Mauritshuis bezocht. Ik ben daar in aanraking gekomen met alle standen van de maatschappy, want ik heb den Minister van Financien zien voorbyryden, en we hebben samen flanel gekocht in de Veenestraat--ik en myn vrouw, meen ik--en nergens heb ik 't minste blijk bespeurd van ontevredenheid met de Regeering."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s168","id":"h20-s168","source":"Zyn Excellentie \"had het zoo druk dat zy zelfs aan den Direkteur-generaal van financien een audientie had moeten weigeren\" en kon dus ook Havelaar niet ontvangen."}]},{"lemma":"Finger","count":1,"glosses":["fingers"],"forms":["Fingern"],"morphology":["noun, masculine, dative plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s291","id":"h14-s291","source":"--Du darfst es, doch das Flieglein ist so zart, Du wirst gewiss es weh thun, und sobald Du 's mit den Fingern all zu roh berührst, Ist 's Thierchen krank, und stirbt, und glänzt nicht mehr."}]},{"lemma":"firma","count":15,"glosses":["firm"],"forms":["firma"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s69","id":"h1-s69","source":"Daar is by-voorbeeld Lukas, onze pakhuisknecht, die reeds by den vader van Last & Co heeft gewerkt--de firma was toen Last & Meyer, maar de Meyers zyn er lang uit--dàt was dan toch wel een deugdzaam man."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s4","id":"h2-s4","source":"Een ander in myn plaats had misschien aan Ludwig Stern geschreven dat hy ook wat zou laten vallen, dat hy hoopte op konsideratie om de langdurige diensten van Last & Co ... ik heb uitgerekend dat de firma, sedert ruim vyftig jaren, vier ton aan Stern verdiend heeft."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s16","id":"h2-s16","source":"...dat ik de eer had gehad van den heer Saffeler te vernemen --Saffeler reist voor Stern--dat de geachte chef der firma, de heer Ludwig Stern, een zoon had, den heer Ernest Stern, die ter volmaking zyner kommercieele kennis, eenigen tyd in een hollandsch huis wenschte geëmploieerd te zyn. Dat ik met het oog op ..."}]},{"lemma":"fiscaal","count":4,"glosses":["fiscal"],"forms":["fiskaal"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"Fiskaal was an older title for a prosecuting legal officer.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s45","id":"h13-s45","source":"Den volgenden dag was ik gesuspendeerd wegens \"ontrouwe administratie.\" Den Officier van justitie--we zeiden nog fiskaal in dien tyd--werd gelast omtrent my \"ambt en plicht\" te betrachten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s66","id":"h14-s66","source":"Hy vormde in groote overhaasting een Raad, dien ik ad hoc zou kunnen noemen. Daarin waren leden: een paar adjudanten, andere officieren, de officier van Justitie of fiskaal, dien hy van Padang had meegenomen, en ik."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s69","id":"h14-s69","source":"De generaal, die natuurlyk vóórzat, ondervroeg en de proces-verbalen werden geschreven door den fiskaal."}]},{"lemma":"flanel","count":3,"glosses":["flannel"],"forms":["flanel"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, neuter, singular, mass","noun, neuter singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s26","id":"h1-s26","source":"Toen we getrouwd zyn, hebben wy een toertje naar den Haag gemaakt--ze heeft daar flanel gekocht, waarvan ik nog borstrokken draag--en verder heeft ons de liefde nooit de wereld ingejaagd. Dus: alles gekheid en leugens!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s44","id":"h2-s44","source":"Daar hebben wy het Mauritshuis gezien, en flanel gekocht in de Veenestraat. Dit is het eenige uitstapje dat de zaken my ooit hebben veroorloofd, omdat er zooveel by ons omgaat."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s188","id":"h16-s188","source":"Toen ik trouwde, ben ik zelf in den Haag geweest, en heb met myn vrouw 't Mauritshuis bezocht. Ik ben daar in aanraking gekomen met alle standen van de maatschappy, want ik heb den Minister van Financien zien voorbyryden, en we hebben samen flanel gekocht in de Veenestraat--ik en myn vrouw, meen ik--en nergens heb ik 't minste blijk bespeurd van ontevredenheid met de Regeering."}]},{"lemma":"flauw","count":5,"glosses":["dull","cool","fainted","faint","feeble"],"forms":["flauw","flauwe"],"morphology":["adjective","adjective, predicative","separable particle","adjective, attributive, inflected"],"note":"Viel flauw is the separable past-tense expression meaning “fainted.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s67","id":"h2-s67","source":"Nog zie 'k zyn oogen flikkeren--anders zagen ze flauw--hy gaf den Griek een vuistslag, en ik was gered. Later heb ik gehoord dat de Griek hem duchtig geslagen heeft, maar omdat ik een vast principe heb, me nooit te bemoeien met dingen die me niet aangaan, ben ik terstond weggeloopen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s79","id":"h2-s79","source":"Maar ik bedacht gedurig dat hy niet wist hoe laat het was, en bespeurde bovendien dat zyn jasje tot aan de kin was dichtgeknoopt--dat een zeer slecht merk is--zoodat ik den toon van ons onderhoud wat flauw blyven liet. Hy verhaalde my dat hy in Indie was geweest, dat hy getrouwd was, dat hy kinderen had."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s91","id":"h9-s91","source":"Toen viel er een juffrouw flauw ..."}]},{"lemma":"flauw bericht","count":1,"glosses":["feeble reports"],"forms":["flauwe-berichten"],"morphology":["compound modifier"],"note":"The line break and hyphenation divide the compound flauwe-berichtenschrijvers.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s228","id":"h14-s228","source":"En waar zullen dan de beambten zyn, die sedert jaren elkander opvolgden, zonder ooit op 't denkbeeld te zyn gekomen dat er iets hoogers bestaat dan de \"gunst der Regeering?\" Iets hoogers dan de \"tevredenheid van den Gouverneur-generaal?\" Waar zullen zy dan wezen, de flauwe-berichten- schryvers die de oogen van 't Bestuur door hun onwaarheden verblindden?"}]},{"lemma":"flauwblauw","count":1,"glosses":["pale-blue"],"forms":["flauw-blauwe"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s136","id":"h6-s136","source":"Hy was slank, en vlug in zyn bewegingen. Buiten zyn korte en bewegelyke bovenlip, en zyn groote flauw-blauwe oogen die, als hy in kalme stemming was, iets droomerigs hadden, maar vuur schoten als een groot denkbeeld hem beheerschte, viel er in zyn voorkomen niets byzonders optemerken."}]},{"lemma":"fliegen","count":2,"glosses":["flies"],"forms":["fliegt"],"morphology":["verb, present, third-person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s294","id":"h14-s294","source":"Ich fang' es doch nicht! Wieder fliegt es fort, Und freut sich dass ich's nicht gefangen habe!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s295","id":"h14-s295","source":"Da fliegt es... hoch! Hoch, oben... was ist das, Sind das auch Feuerflieglein dort?"}]},{"lemma":"Flieglein","count":2,"glosses":["little fly"],"forms":["Flieglein"],"morphology":["noun, neuter, nominative singular, diminutive","noun, neuter, nominative singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s291","id":"h14-s291","source":"--Du darfst es, doch das Flieglein ist so zart, Du wirst gewiss es weh thun, und sobald Du 's mit den Fingern all zu roh berührst, Ist 's Thierchen krank, und stirbt, und glänzt nicht mehr."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s305","id":"h14-s305","source":"Und würden sie, wenn ich sie mit der Hand Berührte, gleich erkranken, und den Glanz Verlieren, wie das Flieglein?--Seh', noch schwebt es!"}]},{"lemma":"flikkeren","count":1,"glosses":["flashing"],"forms":["flikkeren"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s67","id":"h2-s67","source":"Nog zie 'k zyn oogen flikkeren--anders zagen ze flauw--hy gaf den Griek een vuistslag, en ik was gered. Later heb ik gehoord dat de Griek hem duchtig geslagen heeft, maar omdat ik een vast principe heb, me nooit te bemoeien met dingen die me niet aangaan, ben ik terstond weggeloopen."}]},{"lemma":"flink","count":5,"glosses":["fine","plainly","well","boldly","sound"],"forms":["flink","flinke"],"morphology":["adverb","adjective, attributive, inflected","adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s46","id":"h6-s46","source":"Een krachtig man van dertigjarigen leeftyd en flinke militaire houding, hoewel van uniform geen spoor was, trad de pendoppo in. Het was de eerste-luitenant Duclari, kommandant van 't kleine garnizoen te Rangkas-Betoeng."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s298","id":"h8-s298","source":"Zeg voortaan flink uit waar 't op staat, advienne que pourra! Werp die halfheid van je, beste kerel ... en nu, blyf by ons eten: we hebben hollandsche bloemkool in blik ... maar alles is zeer eenvoudig, want ik moet heel zuinig zyn ... ik ben erg ten-achter in geldzaken: de reis naar Europa, weetje?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s10","id":"h13-s10","source":"Daar ik nog slechts weinig maanden vroeger den Gouverneur by my had gezien--straks zult ge hooren waarom, en hoe?--en omdat er gedurende zyn verblyf te Natal, en zelfs in myn huis, zaken waren voorgevallen waarin ik meende my al zeer flink gedragen te hebben, nam ik die overplaatsing als een gunstige onderscheiding op, en vertrok van Natal naar Padang."}]},{"lemma":"florin","count":2,"glosses":["florins"],"forms":["florins"],"morphology":["noun, masculine, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s172","id":"h12-s172","source":"Trop malheureux destin: Je meurs de faim, de froid, d'ennui et de chagrin, Vingt florins font pour moi deux mois de nourriture!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s173","id":"h12-s173","source":"Si j'avais vingt florins je serais mieux chaussé, Mieux nourri, mieux logé, j'en ferais bonne chère..."}]},{"lemma":"floszijde","count":1,"glosses":["floss-silk"],"forms":["floszy"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"Floszy is an old spelling of floszijde, loose untwisted silk used for embroidery.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s65","id":"h9-s65","source":"En als hy buiten 't kantoor met verzen bezig is, zeg hem dan zoo-eens, dat hy 't hier by ons zoo goed heeft, en dat Marie pantoffels voor hem heeft geborduurd met echte floszy."}]},{"lemma":"fluisteren","count":2,"glosses":["whispered","whispering"],"forms":["gefluisterde","fluisterend"],"morphology":["past participle used attributively","verb, present participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s87","id":"h8-s87","source":"Hy sprong weg, en liep den grooten kring rond, en vermaakte de Hoofden door zyn gekeuvel, en speelde met de gevesten van hun krissen. Toen hy by den Djaksa kwam, die de aandacht van 't kind trok omdat hy sierlyker dan de anderen gekleed was scheen deze iets op 't hoofd van kleinen Max te wyzen aan den Kliwon die naast hem zat en een gefluisterde opmerking daarover scheen te beamen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s270","id":"h17-s270","source":"Zóó althans was de weg dien men elkander fluisterend vóórzei in 't Lebaksche, wanneer er gesproken werd over officieelen buffelroof en onbetaalde landrenten."}]},{"lemma":"Flur","count":1,"glosses":["meadows"],"forms":["Fluren"],"morphology":["noun, feminine, dative plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s27","id":"h10-s27","source":"Fort nach den Fluren des Ganges, Da weiss ich den schönsten Ort;"}]},{"lemma":"fluweel","count":1,"glosses":["velvet"],"forms":["fluweel"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s92","id":"h11-s92","source":"En ze boog het hoofd, en blank als zilver was de hals die afstak by 't zwart fluweel. En daar stond een man met een groot zwaard, en hy hield het hoog, en zyn blik staarde op dien blanken hals, en hy zocht den boog dien zyn zwaard beschryven zou, om dáár ... dáár, tusschen die wervels heen, te worden doorgedreven met juistheid en kracht ... en toen viel je, Duclari. je viel omdat je dat alles zag, en dáárom riep je: o god!"}]},{"lemma":"Flügel","count":1,"glosses":["wings"],"forms":["Flügeln"],"morphology":["noun, masculine, dative plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s18","id":"h10-s18","source":"Auf Flügeln des Gesanges, Herzliebchen, trag ich dich fort,"}]},{"lemma":"foedraal","count":1,"glosses":["casing"],"forms":["foedraal"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s97","id":"h6-s97","source":"Het zou moeielyk geweest zyn te raden wat er zich al zoo in dien wagen bevond, voor Dongso, geholpen door de loopers en een tal van bedienden die tot het gevolg van den Regent behoorden, al de riemen en knoopsels hadden losgemaakt, die het voertuig hielden ingesloten met een zwart lederen foedraal dat aan de diskretie herinnerde, waarmee in vroeger jaren leeuwen en tygers de stad inkwamen, toen de zoölogische tuinen nog reizende dierenspellen waren."}]},{"lemma":"foei","count":1,"glosses":["For shame"],"forms":["Foei"],"morphology":["interjection"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s26","id":"h10-s26","source":"Foei!"}]},{"lemma":"fonds","count":1,"glosses":["funds"],"forms":["fondsen"],"morphology":["noun, neuter, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s103","id":"h18-s104","source":"Daar ik nu een gewetenszaak maak van het wegwerpen der fondsen van de firma--Last & Co--want in principes ben ik onwrikbaar, kwam ik eergister op 't denkbeeld dat Sjaalman toch een tamelyk goede hand schryft, en daar hy er zoo armoedig uitziet, en dus voor matig loon wel zou te krygen zyn, begreep ik aan de firma verplicht te wezen, op de goedkoopste wys in de vervanging van Bastiaans te voorzien."}]},{"lemma":"force","count":2,"glosses":["force"],"forms":["force"],"morphology":["noun, part of French phrase"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s22","id":"h13-s22","source":"Niemand beter toch dan hy kon weten dat er in deze zaken nooit spraak kon zyn van iets anders dan van force majeure. En, al loochende men deze force majeure, al wilde men my verantwoordelyk stellen voor fouten die begaan waren op oogenblikken dat ik--in levensgevaar dikwyls!--ver van de kas en wat er naar geleek, het beheer daarvan moest toevertrouwen aan anderen, al zou men eischen dat ik, het eene doende, het andere niet had mogen nalaten, dan nòg zou ik alleen schuldig geweest zyn aan een slordigheid die niets gemeens had met \"ontrouw.\" Er bestonden bovendien, in die dagen vooral, talryke voorbeelden dat de Regeering deze moeielykheid der pozitie van de ambtenaren op Sumatra inzag, en 't scheen dan ook in grondbeginsel aangenomen by zulke gelegenheden iets door de vingers te zien."}]},{"lemma":"force majeure","count":2,"glosses":["force","majeure"],"forms":["force","majeure"],"morphology":["noun, feminine singular, French","adjective, feminine singular, French"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s249","id":"h11-s249","source":"Het maken van een haven te Natal streed in principe tegen 't stelsel van afsluiting, en wel verre van schepen daarheen te lokken, was 't zelfs verboden--tenzy in geval van force majeure--raschepen op de reede toetelaten."}]},{"lemma":"formeren","count":1,"glosses":["form"],"forms":["formeert"],"morphology":["verb, imperative, second-person plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s93","id":"h13-s94","source":"Ik stel u voor, te kommandeeren: \"rechts en links, formeert den kring! Ieder ete den linkerarm op van zyn rechternevenman ... marsch!\""}]},{"lemma":"formule","count":1,"glosses":["formula"],"forms":["formule"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s238","id":"h14-s238","source":"Ik ga nu de afschuwelyke huichelary voorby van de menschlievend- luidende bepalingen--en van de eeden!--die den Javaan tegen willekeur beschermen ... op 't papier, en verzoek den lezer zich te herinneren hoe Havelaar by 't naspreken van die eeden iets te kennen gaf dat denken deed aan minachting. Voor 't oogenblik wil ik alleen wyzen op het moeielyke van den toestand des mans die, geheel ànders dan uit kracht, eener uitgesproken formule, zich gebonden achtte aan zyn plicht."}]},{"lemma":"formuleren","count":1,"glosses":["be formulated"],"forms":["formuleeren"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s98","id":"h19-s98","source":"genoemden adsistent-resident te roepen ter verantwoording op de door den resident van Bantam te formuleeren punten van afkeuring."}]},{"lemma":"fort","count":7,"glosses":["fort","away","Away"],"forms":["fort","Fort"],"morphology":["noun, neuter, singular","separable verb particle","adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s47","id":"h6-s47","source":"Verbrugge en hy waren bevriend, en hun gemeenzaamheid was te grooter, daar Duclari sedert eenigen tyd de woning van Verbrugge betrokken had in afwachting der voltooiing van een nieuw fort."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s18","id":"h10-s18","source":"Auf Flügeln des Gesanges, Herzliebchen, trag ich dich fort,"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s27","id":"h10-s27","source":"Fort nach den Fluren des Ganges, Da weiss ich den schönsten Ort;"}]},{"lemma":"fortuin","count":5,"glosses":["fortune"],"forms":["fortuin"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s105","id":"h7-s105","source":"Zooveel eruditie is te veel gevergd van iemand die zyn fortuin maakte \"in\" de indigo, en z'n beschaving haalde uit het welgelukken van dobbelary ... of erger!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s184","id":"h7-s184","source":"Hy scheen met de uitgeweken leden der stadhouderlyke familie een vroolyk leven geleid te hebben, wat dan ook door velen werd opgegeven als oorzaak van den ondergang zyner fortuin."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s193","id":"h7-s193","source":"Hy scheen iets als schaamte te gevoelen omdat het hier zyn eigen voordeel gold, en ik geloof zeker wanneer \"zyn Tine\" gehuwd ware geweest met een ander, met iemand die zich tot hem had gewend met het verzoek de spinrag te verbreken waarin haar voorouderlyk fortuin was blyven hangen, dat hy geslaagd zou zyn \"de interessante wees\" in 't bezit te stellen van het vermogen dat haar behoorde."}]},{"lemma":"fortuinzoeker","count":1,"glosses":["fortune-hunters"],"forms":["fortuinzoekers"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s12","id":"h2-s12","source":"...by de toenemende ligtzinnigheid en onzedelykheid onder de jeugd, by het dagelyks aangroeien van het getal fortuinzoekers, en met het oog op de noodzakelykheid om soliditeit van gedrag, hand-aan-hand te doen gaan met soliditeit in de uitvoering, van de gegeven orders ... 't Is, waarachtig, alles de zuivere waarheid!"}]},{"lemma":"Fotheringhay","count":5,"glosses":["Fotheringhay"],"forms":["Fotheringhay"],"morphology":["proper noun, singular","proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s75","id":"h11-s75","source":"--Neen, neen, het is heden de 18de Februari 1587, en je bent opgesloten in 't kasteel Fotheringhay ..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s93","id":"h11-s93","source":"Volstrekt niet omdat er maar drie pooten aan je stoel waren. En lang nadat je uit Fotheringhay werd verlost--op voorspraak van je neef, denk ik, of omdat het de menschen verveelde je daar langer onverplicht den kost te geven, als een kanarievogeltje--lang daarna, ja, tot heden toe, droom je wakend van die vrouw, en in je slaap zelfs schrik je op, en valt met zwaren schok neer op je legerstede, omdat je den arm wilt grypen van den beul."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s95","id":"h11-s95","source":"--Ik wil 't wel gelooven, maar bepaald zeker kan ik 't waarlyk niet zeggen, omdat ik nooit te Fotheringhay door een gat in den muur heb gezien."}]},{"lemma":"fout","count":24,"glosses":["fault","errors","faults","flaw","mischief","a fault","offence","mistake","failed"],"forms":["fout","fouten"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, plural","noun, common gender, plural","adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s12","id":"h1-s12","source":"De fout begint al van Van Alphen af, en wel terstond by den eersten regel over die \"lieve wichtjes.\" Wat drommel kon dien ouden heer bewegen, zich uittegeven voor een aanbidder van myn zusje Truitje die zeere oogen had, of van myn broêr Gerrit die altyd met zyn neus speelde? En toch, hy zegt: \"dat hy die versjes zong, door liefde gedrongen.\" Ik dacht dikwyls als kind: \"man, ik wilde u graag eens ontmoeten, en als ge my de marmerknikkers weigerde, die ik u vragen zou, of myn naam voluit in banket--ik heet Batavus--dan houd ik u voor een leugenaar."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s27","id":"h6-s27","source":"De Adhipatti beging de fout van een te snel antwoord niet."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s108","id":"h7-s108","source":"Maar mevrouw Slotering was eens-voor-al gevrywaard voor fouten in 't hollandsch, omdat ze nooit anders dan maleisch sprak."}]},{"lemma":"fraai","count":3,"glosses":["fine","handsome","well"],"forms":["fraaie","fraai"],"morphology":["adjective","adjective, predicative"],"note":"In the idiom iemand fraai staan, fraai means that something is becoming or proper for someone, often ironically.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s65","id":"h3-s65","source":"Ik liet me dus door Frits dat fraaie stuk van den laatsten avend voorleggen, en ik vond heel spoedig den regel die Betsy's broodje verkruimeld had."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s119","id":"h7-s119","source":"Weldra reed de fraaie wagen van den Adhipatti 't voorplein op. De resident en Havelaar, schitterend van goud en zilver, maar ietwat struikelend over hun degens, stapten er in, en begaven zich naar de woning van den Regent, waar ze met muziek van gongs en gamlangs ontvangen werden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s108","id":"h16-s108","source":"Er zyn altyd ontevreden menschen, en staat het hem nu fraai, hy die zooveel goeds geniet in Holland--van de week nog heeft myn vrouw kamillenthee voor hem gezet--om te schimpen op de Regeering?"}]},{"lemma":"fragen","count":1,"glosses":["ask"],"forms":["fragen"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s264","id":"h14-s264","source":"Und fragen was mein Traum bedeutet... hör, Was war das?"}]},{"lemma":"frak","count":1,"glosses":["dress-coat"],"forms":["frak"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s3","id":"h6-s3","source":"Als men hem daar zag zitten in zyn blauw-lakenschen frak, met geborduurde eiken- en oranjetakken op kraag en mouw-opslagen, was 't moeielyk in hem den type te miskennen die voorheerscht onder de Hollanders in Indie ... een menschensoort, in 't voorbygaan gezegd, die zeer onderscheiden is van de Hollanders in Holland."}]},{"lemma":"franje","count":1,"glosses":["fringe"],"forms":["franje"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s171","id":"h16-s171","source":"Haar licht japonnetje hing slap om de knieën, en aan den rand was franje."}]},{"lemma":"Frankrijk","count":7,"glosses":["France"],"forms":["Frankryk"],"morphology":["proper noun","proper noun, neuter, singular","proper noun, neuter","proper noun, singular"],"note":"Frankryk is the nineteenth-century spelling of modern Frankrijk.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s11","id":"h4-s11","source":"Over de skandinavische EDDA. Over den plicht van Frankryk, om in den indischen Archipel zich een tegenwicht tegen Engeland te verschaffen. (Dit was in 't fransch, ik weet niet waarom?)"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s117","id":"h5-s117","source":"Hy groeit op te-midden zyner sawah's en gagah's en tipar's vergezelt reeds op zeer jeugdigen leeftyd zyn vader naar 't veld, waar hy hem behulpzaam is in den arbeid met ploeg en spade, aan dammen en aan waterleidingen tot het bevochtigen zyner akkers. Hy telt zyn jaren by oogsten, hy rekent den tyd naar de kleur zyner te veld staande halmen, hy voelt zich te-huis onder de makkers die met hem padie sneden hy zoekt zyn vrouw onder de meisjes der dessah die 's avends onder vroolyk gezang de ryst stampen om ze te ontdoen van den bolster ... het bezit van een paar buffels die zyn ploeg zullen trekken, is 't ideaal dat hem aanlacht ... kortom, de rystbouw is voor den Javaan, wat in de Rynstreken en in het zuiden van Frankryk, de wynoogst is."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s161","id":"h6-s161","source":"Wie hieraan twyfelt, vrage zich af of men ondervinding zou mogen toekennen aan al de bewoners van Frankryk, die veertig of vyftig jaren oud waren in 1815?"}]},{"lemma":"Frans","count":8,"glosses":["French","Frenchmen"],"forms":["fransch","Franschen","fransche"],"morphology":["adjective, attributive","noun, neuter, singular","nominalized adjective, plural","noun, neuter, language name","adjective, inflected, nominally used","substantivized adjective, masculine plural"],"note":"Fransch is the historical spelling of Frans.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s62","id":"h2-s62","source":"Ik voelde een greep in myn nek ... een tweeden greep veel lager ... ik zweefde een oogenblik ... en vóór ik recht begreep hoe de zaken stonden, was ik in de kraam van den Griek, die in verstaanbaar fransch zei dat ik een gamin was, en dat hy de policie roepen zou. Nu was ik wel dicht by het meisje, maar genoegen deed het me niet."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s101","id":"h3-s101","source":"Over zeker soort van geest der Franschen, een gevolg der armoede van hun taal. (Dit laat ik gelden. Geestigheid en armoede ... hy kan het weten.)"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s11","id":"h4-s11","source":"Over de skandinavische EDDA. Over den plicht van Frankryk, om in den indischen Archipel zich een tegenwicht tegen Engeland te verschaffen. (Dit was in 't fransch, ik weet niet waarom?)"}]},{"lemma":"Fransman","count":2,"glosses":["Frenchman"],"forms":["franschman"],"morphology":["noun, masculine singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s116","id":"h6-s116","source":"By 't lezen van verdichte verhalen, heb ik my meermalen geërgerd over den weinigen eerbied der schryvers voor den smaak van 't publiek, en vooral was dit het geval, waar zy blyk gaven iets te willen voortbrengen dat koddig of burlesk heeten moest, om nu niet van humor te spreken, een eigenaardigheid die byna doorgaande allerjammerlykst wordt verward met het komieke. Men voert een persoon sprekende in, die de taal niet verstaat of slecht uitspreekt, men laat een franschman zeggen: \"ka kauw na de krote krak\" of \"krietje kooit keen kare kroente kraak wek.\" By-gebrek aan een franschman, neemt men iemand die stamelt, of men \"schept\" een persoon die zyn stokpaardje maakt van een paar telkens wederkeerende woorden."}]},{"lemma":"freudig","count":1,"glosses":["joyfully"],"forms":["freudig"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s280","id":"h14-s280","source":"Doch... immer nicht, bisweilen nicht! Du weisst, Wenn's Schwesterlein dir in die Haare greift, Und krähend dir 's Gesichtchen nahe drückt, Dann lachst du freudig, das ist auch Gefühl."}]},{"lemma":"freuen","count":1,"glosses":["is glad"],"forms":["freut"],"morphology":["verb, present, third-person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s294","id":"h14-s294","source":"Ich fang' es doch nicht! Wieder fliegt es fort, Und freut sich dass ich's nicht gefangen habe!"}]},{"lemma":"freule","count":3,"glosses":["young lady"],"forms":["freule"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, feminine, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s183","id":"h11-s183","source":"Dit beduidt op Sumatra zooveel als: kleine freule ... ja, Verbrugge, jy weet het wel, maar Duclari heeft altyd op Java gediend."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s209","id":"h11-s209","source":"--Wel, Max, waar blyft onze kleine freule met haar kraaltjes? vroeg Tine. --De kralen waren opgeborgen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s223","id":"h11-s223","source":"Toen alzoo de zon langzamerhand verdween, ging Havelaar voort, werd ik een beter mensch. En als eerste blyk van die beterschap moge gelden, dat ik tot de kleine freule zei:"}]},{"lemma":"Fries","count":1,"glosses":["Frisian"],"forms":["friesche"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s109","id":"h3-s109","source":"Over de plichten van de Regeering omtrent publieke vermakelijkheden. Over de overeenstemming tusschen de schotsche en friesche talen."}]},{"lemma":"Friesland","count":1,"glosses":["Friesland"],"forms":["Friesland"],"morphology":["proper noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s76","id":"h8-s76","source":"En rollend roept Zijn donder: Majesteit!(*) (*)Frits zegt: ijd en eit rijmt niet, althans niet in Friesland en Zeeland."}]},{"lemma":"fris","count":2,"glosses":["more refreshing","fresh"],"forms":["frisscher","frissche"],"morphology":["adjective, comparative, predicative","adjective"],"note":"Frisscher is the nineteenth-century spelling of modern frisser.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s51","id":"h6-s51","source":"Heb je geen klapperwater? Dat is frisscher."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s140","id":"h14-s140","source":"Er werd alzoo vastgesteld dat kleine Max voortaan 't huis niet meer zou verlaten, en dat hy zich, om frissche lucht te scheppen, vergenoegen moest met spelen in de voorgalery."}]},{"lemma":"Frits","count":67,"glosses":["Frits"],"forms":["Frits"],"morphology":["proper noun, common gender, singular","proper noun, singular","proper noun","proper noun, masculine, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s29","id":"h1-s29","source":"Hoe zouden anders de ulevellen met deviezen zoo goedkoop wezen?--Frits zegt: \"Uhlefeldjes\" ik weet niet, waarom?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s38","id":"h1-s38","source":"Dat kan niet waar zyn. Toen onlangs op de Prinsengracht myn hoed te-water woei--Frits zegt: waaide--heb ik den man die hem my terugbracht, een dubbeltje gegeven; en hy was tevreden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s82","id":"h1-s82","source":"Als myn zaken goed gaan--en dit doen ze--als myn vrouw en kinderen gezond zyn, zoodat ik geen gemaal heb met dokter en apteker ... als ik jaar-in jaar-uit een sommetje kan ter-zy leggen voor den ouden dag ... als Frits knap opgroeit, om later in myn plaats te komen als ik naar Driebergen ga ... zie, dan ben ik heel tevreden. Maar dit alles is een natuurlyk gevolg van de omstandigheden, en omdat ik op de zaken pas."}]},{"lemma":"froid","count":1,"glosses":["cold"],"forms":["froid"],"morphology":["noun, masculine, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s172","id":"h12-s172","source":"Trop malheureux destin: Je meurs de faim, de froid, d'ennui et de chagrin, Vingt florins font pour moi deux mois de nourriture!"}]},{"lemma":"fromm","count":1,"glosses":["pious"],"forms":["frommen"],"morphology":["adjective, nominative plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s48","id":"h10-s48","source":"Da hüpfen herbei, und lauschen Die frommen, klugen Gazellen; Und in der Ferne rausche Des heiligen Stromes Wellen..."}]},{"lemma":"Frucht","count":1,"glosses":["fruit"],"forms":["Frucht"],"morphology":["noun, feminine singular, nominative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s266","id":"h14-s266","source":"--Ich glaube nicht. Man sagt, die Frucht, der Stein, hat kein Gefühl."}]},{"lemma":"functie","count":1,"glosses":["function"],"forms":["funktie"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s128","id":"h20-s128","source":"Misschien ware ik in myn recht geweest, na de ontvangst van die beschikking myn betrekking van adsistent-resident terstond neerteleggen, daar het een anomalie schynt een funktie te vervullen zonder ambtenaar te wezen."}]},{"lemma":"Funke","count":1,"glosses":["spark"],"forms":["Funk"],"morphology":["noun, masculine, nominative singular, poetic form"],"note":"Poetic shortened form of Funke.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s288","id":"h14-s288","source":"Doch, Mutter, seh'... was schimmert dort im Strauch? Seh' wie es hüpft und tanzt... ist das ein Funk?"}]},{"lemma":"furca","count":1,"glosses":["yoke"],"forms":["furca"],"morphology":["Latin noun, feminine singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s196","id":"h7-s196","source":"Eerst kort voor het terugkeeren naar Java, toen hy reeds veel geleden had onder den druk van geldgebrek, toen hy zyn fier hoofd had moeten buigen onder de furca caudina van menigen schuldeischer, had hy zyn traagheid of zyn schroom kunnen overwinnen om werk te maken van de millioenen die hy meende nog te-goed te hebben."}]},{"lemma":"fühlen","count":4,"glosses":["feels","felt"],"forms":["fühlt","fühle","gefühlt"],"morphology":["verb, present, third-person singular","verb, present subjunctive I, third-person singular","verb, past participle","verb, preterite, first-person singular, elided"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s267","id":"h14-s267","source":"--Doch eine Blume, fühlt die auch nicht?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s268","id":"h14-s268","source":"--Nein, Man sagt, sie fühle nicht. --Warum denn, Mutter, Als gestern ich die Pukul ampat brach Hast du gesagt: es thut der Blume weh?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s269","id":"h14-s269","source":"--Mein Kind, die Pukul ampat war so schön Du zogst die zarten Blättchen roh entzwei, Das that mir für die arme Blume leid. Wenn gleich die Blume selbst es nicht gefühlt, Ich fühlt' es für die Blume, weil sie schön war."}]},{"lemma":"für","count":4,"glosses":["for"],"forms":["für","Für"],"morphology":["preposition governing accusative","preposition, accusative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s261","id":"h14-s261","source":"Der Nachtwind säuselt, und die Luft wird kühl, Zu kühl für dich vielleicht: dein Stirnchen glüht! Du hast den ganzen Tag so wild gespielt, Und bist wohl müde, komm, dein Tikar harret."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s269","id":"h14-s269","source":"--Mein Kind, die Pukul ampat war so schön Du zogst die zarten Blättchen roh entzwei, Das that mir für die arme Blume leid. Wenn gleich die Blume selbst es nicht gefühlt, Ich fühlt' es für die Blume, weil sie schön war."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s308","id":"h14-s308","source":"Doch 's ist zu weit Für deine kleine Hand: du reichst so hoch nicht. --Kann Er die Sterne fangen mit der Hand?"}]}]}