{"work":{"slug":"havelaar","title":{"source":"Max Havelaar","translated":"Max Havelaar"},"language":"Dutch","languageCode":"nl"},"letter":"g","url":"https://1732studios.com/books/havelaar/words/g","headwords":[{"lemma":"g","count":1,"glosses":["g"],"forms":["g"],"morphology":["noun, letter name"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s103","id":"h7-s103","source":"Een liplap moge beschaafd, goed onderwezen zyn, of geleerd--er zyn er zoo!--zoodra de Europeaan, die zich ziek hield om achterteblyven van 't schip waarop hy borden waschte, en die zyn aanspraken op beleefdheid bazeert op \"uwee\" en \"verexkuseer\" aan het hoofd staat van de handelsonderneming die zoo \"enorm\" gewonnen heeft op de indigo in 1800 zooveel ... neen, lang vóór hy de \"toko\" bezat, waarin hy hammen en jachtgeweren verkoopt--wanneer zoo'n Europeaan opmerkt dat de beschaafdste liplap moeite heeft de h en de g, uit elkaar te houden, lacht hy over de domheid van den man die niet weet dat er onderscheid is tusschen een gouden hek en een houten gek."}]},{"lemma":"gaaf","count":1,"glosses":["gift"],"forms":["gaaf"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s144","id":"h6-s144","source":"Geen wetenschap was hem geheel vreemd. Hem ahnde wat hy niet wist, en hy bezat in hooge mate de gaaf om 't weinige dat hy wist--ieder weet weinig, en hy, misschien meer wetende dan sommige anderen, maakte op dezen regel geen uitzondering--om dat weinige aantewenden op een wys die de maat zyner kennis vermenigvuldigde."}]},{"lemma":"Gaafzuiger","count":5,"glosses":["Gaafzuiger","Gaafzuiger's"],"forms":["Gaafzuiger"],"morphology":["proper noun, singular","proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s89","id":"h4-s89","source":"Ik ben snel in myn besluiten--als men zoo lang in zaken is, weet men altyd terstond wat men te doen heeft--en den volgenden morgen vroeg was ik by Gaafzuiger. Zoo heet de boekhandelaar die de verkooping gehouden had."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s90","id":"h4-s90","source":"Ik vroeg naar den man die de Aglaia had laten vallen. --Die heeft zyn congé, zei Gaafzuiger."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s94","id":"h4-s94","source":"Ik verzuim echter nooit, iets te vernemen wat te-pas kan komen in de zaken, en daarom vroeg ik aan Gaafzuiger waar die Sjaalman woonde? Hy gaf my 't adres, en ik schreef het op."}]},{"lemma":"gaan","count":176,"glosses":["go","went","gone","goes","Go","walked","act","does","was doing","turn","turned","ran","ranks","accompanies","march","set","comes","would do","going","are going","should go","is ruined","go off","be","passed","continued","lay","begins","to go","reaches","walks","been","set out","went off","paced","proceeded","are leaving","departs"],"forms":["ging","gaan","gaat","gegaan","ga","Ga","Gaat","gingen","ka","GAAT"],"morphology":["verb, past, singular","verb, infinitive","verb, present, singular","verb, participle","verb, imperative, singular","verb, past participle","verb, past, third-person singular","verb, present, plural","verb, present, first person singular","verb, past, third person singular","verb, present subjunctive, singular","verb, past, plural","verb, imperative, plural","verb, present, third person singular","verb, past, first person singular","verb, present, third-person singular","nominalized infinitive, neuter singular","verb, present, singular, imperative","nominalized infinitive","verb, imperative singular","verb, imperative, plural or polite","verb, present, first-person singular","verb, past, second person singular","verb, simple past, first person singular"],"note":"Ga is a formal subjunctive here, expressing ‘should go’.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s15","id":"h1-s15","source":"Alles leugens! Zoo gaat dan de opvoeding voort."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s34","id":"h1-s34","source":"Zeven en negen is verboden door de maat. Daar gaat hy dan aan 't knoeien!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s36","id":"h1-s36","source":"En niet alleen die verzen lokken de jeugd tot onwaarheid. Ga eens in den schouwburg, en luister dáár wat er voor leugens aan den man worden gebracht."}]},{"lemma":"gaandeweg","count":1,"glosses":["Little by little"],"forms":["Gaande-weg"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s305","id":"h17-s305","source":"Gaande-weg echter gevoelde ik dat het een beleediging voor myn publiek wezen zou, te gelooven dat ik meer bloed had moeten brengen in myn schildery."}]},{"lemma":"gaar","count":1,"glosses":["cooked"],"forms":["kare"],"morphology":["adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s116","id":"h6-s116","source":"By 't lezen van verdichte verhalen, heb ik my meermalen geërgerd over den weinigen eerbied der schryvers voor den smaak van 't publiek, en vooral was dit het geval, waar zy blyk gaven iets te willen voortbrengen dat koddig of burlesk heeten moest, om nu niet van humor te spreken, een eigenaardigheid die byna doorgaande allerjammerlykst wordt verward met het komieke. Men voert een persoon sprekende in, die de taal niet verstaat of slecht uitspreekt, men laat een franschman zeggen: \"ka kauw na de krote krak\" of \"krietje kooit keen kare kroente kraak wek.\" By-gebrek aan een franschman, neemt men iemand die stamelt, of men \"schept\" een persoon die zyn stokpaardje maakt van een paar telkens wederkeerende woorden."}]},{"lemma":"gaarne","count":40,"glosses":["gladly","like to","Gladly","liked to"],"forms":["gaarne","Gaarne"],"morphology":["adverb","adverb, archaic form"],"note":"Gaarne is a formal or literary equivalent of graag, ‘gladly’.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s55","id":"h2-s55","source":"Nu erken ik, dat ik niet gaarne gevaren trotseer."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s61","id":"h4-s61","source":"Bovendien mag ik niet ontveinzen dat eenige stukken die over koffi handelden, my belang inboezemden, en dat ik gaarne daarvan gebruik maken zou. Ik las dagelyks hier-en-daar eenige bladzyden, en ik kwam hoe langer hoe meer--Frits zegt: \"hoe langs zoo meer\" maar dit doe ik niet--hoe meer, zeg ik, tot de overtuiging dat men makelaar in koffi moet wezen, om zóó juist te weten te komen wat er in de wereld omgaat."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s134","id":"h5-s134","source":"Dit is ook op Java het geval, en de afstammelingen of verwanten der vroegere vorsten maken gaarne gebruik van de onkunde der bevolking, die niet recht begrypt dat haar Tommongong of Adhipatti of Pangerang thans een bezoldigd ambtenaar is die zyn eigen en hare rechten voor een bepaald inkomen verkocht heeft, en dat dus de schraal beloonde arbeid in koffituin of suikerveld, in de plaats getreden is van de belastingen die vroeger door de heeren des lands van de opgezetenen gevorderd werden."}]},{"lemma":"gade","count":1,"glosses":["spouse"],"forms":["gade"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"Literary “gade” means a spouse or mate.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s229","id":"h17-s229","source":"\"Zie, hoe de zon schittert daar omhoog, Hoog boven den waringi-heuvel! Ze voelt zich te warm, en wenscht neertedalen, Om te slapen in zee, als in de armen van een gade."}]},{"lemma":"gadeslaan","count":3,"glosses":["watches","to mark","follow"],"forms":["gadeslaat","gadeteslaan","gadeslaan"],"morphology":["verb, present, singular","verb, te-infinitive","verb, infinitive"],"note":"Historical spelling joins gade te slaan, the te-infinitive of gadeslaan.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s164","id":"h6-s164","source":"Men denke aan de Crusoë-romans, aan Silvio Pellico's gevangenschap, aan 't allerliefste Picciola van Saintine, aan den stryd in de borst eener \"oude vryster\" die haar geheel leven door, één liefde koesterde, zonder ooit door een enkel woord te verraden wat er omging in haar hart, aan de aandoeningen van den menschenvriend die, zonder uiterlyk in den loop der gebeurtenissen betrokken te zyn, vurig belang stelt in 't welzyn van medeburger of medemensch. Men stelle zich voor, hoe hy beurtelings hoopt en vreest, hoe hy elke verandering gadeslaat, zich opwindt voor een schoon denkbeeld, en gloeit van verontwaardiging, als hy het ziet wegdringen en vertrappen door de velen die, voor een oogenblik althans, sterker waren dan schoone denkbeelden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s128","id":"h7-s128","source":"Havelaar moest dus andermaal \"God Almachtig\" tot getuige nemen by de belofte: dat hy de \"inlandsche bevolking, beschermen zou tegen onderdrukking, mishandeling en knevelarij.\" Voor een fynen opmerker zou 't de moeite waard zyn geweest, het onderscheid gadeteslaan tusschen houding en toon van den resident en van Havelaar by deze gelegenheid."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s120","id":"h14-s120","source":"Ik hoop echter dat het meegedeelde voldoende wezen zal om eenigermate de beschryving te rechtvaardigen, die ik van Havelaars inborst en hoedanigheden gegeven heb, en dat de lezer niet geheel zonder belangstelling de lotgevallen zal gadeslaan, die hem en de zynen wachtten te Rangkas-Betoeng."}]},{"lemma":"gaga","count":1,"glosses":["dry rice fields"],"forms":["gagah's"],"morphology":["noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s117","id":"h5-s117","source":"Hy groeit op te-midden zyner sawah's en gagah's en tipar's vergezelt reeds op zeer jeugdigen leeftyd zyn vader naar 't veld, waar hy hem behulpzaam is in den arbeid met ploeg en spade, aan dammen en aan waterleidingen tot het bevochtigen zyner akkers. Hy telt zyn jaren by oogsten, hy rekent den tyd naar de kleur zyner te veld staande halmen, hy voelt zich te-huis onder de makkers die met hem padie sneden hy zoekt zyn vrouw onder de meisjes der dessah die 's avends onder vroolyk gezang de ryst stampen om ze te ontdoen van den bolster ... het bezit van een paar buffels die zyn ploeg zullen trekken, is 't ideaal dat hem aanlacht ... kortom, de rystbouw is voor den Javaan, wat in de Rynstreken en in het zuiden van Frankryk, de wynoogst is."}]},{"lemma":"galangan","count":1,"glosses":["paddy dikes"],"forms":["galangans"],"morphology":["noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s41","id":"h17-s41","source":"En allen ontdeden hun buffels van de ploegjukken, en slingerden zich op de breede ruggen, en galoppeerden weg door sawahs, over galangans, door modder, door kreupelhout en bosch en allang-allang, langs velden en wegen. En toen ze hygend en zweetend binnenrenden in het dorp Badoer, was Saïdjah niet by hen."}]},{"lemma":"galanterie","count":1,"glosses":["gallantry"],"forms":["galanterie"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s27","id":"h4-s27","source":"Waar zou dat heen?) Over galanterie."}]},{"lemma":"galanteriekramer","count":1,"glosses":["fancy-goods dealers"],"forms":["galanteriekramers"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s104","id":"h4-s104","source":"En de zeilenmakers ook, en de minister van finantien, en de armbesturen, en de andere ministers, en de pasteibakkers, en de galanteriekramers, en de vrouwen, en de scheepsbouwmeesters, en de groothandelaars, en die in 't klein verkoopen, en de huisbewaarders, en de tuinluî."}]},{"lemma":"galerie","count":1,"glosses":["gallery"],"forms":["galery"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s4","id":"h8-s4","source":"Links voor zyn woning, doch op 'tzelfde \"erf\" en tegenover 't huis dat mevrouw Slotering bewoonde, stond een gebouw dat gedeeltelyk de bureaux der adsistent-residentie bevatte, waartoe tevens de landskas behoorde, en gedeeltelyk bestond in een vry ruime open galery, die een zeer goede gelegenheid tot zulk een vergadering aanbood."}]},{"lemma":"galerij","count":3,"glosses":["gallery"],"forms":["galery"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"Older spelling of galerij.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s121","id":"h7-s121","source":"De mindere Hoofden zaten in een grooten kring, naar oostersche wyze op matten op den grond, en aan 't eind van de lange galery stond een tafel, waaraan de resident, de Adhipatti, de adsistent-resident, de kontroleur en een zestal Hoofden plaats namen. Men diende thee met gebak rond, en de eenvoudige plechtigheid begon."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s95","id":"h12-s95","source":"--Ja, ik maak je nu dronken, alle dagen! je vergeet je zóó ver, dat Duclari 's avends in de galery over je struikelt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s129","id":"h13-s130","source":"Dit plein had men recht vóór zich als men in de buiten galery met den rug naar 't huis gekeerd stond. Links daarvan lag het gebouw met de bureaux, de kas en de vergaderzaal waar Havelaar dien morgen de Hoofden had toegesproken, en daar-achter breidde zich de ravyn uit, dien men overzag tot aan den Tjioedjoeng toe."}]},{"lemma":"galop","count":1,"glosses":["gallop"],"forms":["galop"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s12","id":"h5-s12","source":"Over hooge bergruggen, langs diepten die u doen yzen, vliegt de zwaar bepakte reiswagen in één galop voort."}]},{"lemma":"galopperen","count":1,"glosses":["galloped"],"forms":["galoppeerden"],"morphology":["verb, past, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s41","id":"h17-s41","source":"En allen ontdeden hun buffels van de ploegjukken, en slingerden zich op de breede ruggen, en galoppeerden weg door sawahs, over galangans, door modder, door kreupelhout en bosch en allang-allang, langs velden en wegen. En toen ze hygend en zweetend binnenrenden in het dorp Badoer, was Saïdjah niet by hen."}]},{"lemma":"galopsprong","count":1,"glosses":["gallop bound"],"forms":["galopsprong"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s17","id":"h5-s17","source":"De weg kromt zich, en juist als één galopsprong verder, vasten grond zou doen verliezen aan 't voorspan, wenden zich de paarden, en slingeren het voertuig den hoek om."}]},{"lemma":"gambier","count":1,"glosses":["gambier"],"forms":["gambier"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s24","id":"h6-s24","source":"De Regent wenkte met een nauw zichtbare beweging van 't hoofd, een der bedienden die neergehurkt zaten aan den ingang der pendoppo. Een kleine jongen, allerliefst gevat in een blauw-fluweelen buis, witten pantalon, met gouden lyfband die zyn kostbaren sarong, vasthield om de lenden, en op 't hoofd den behagelyken kain kapala, waaronder zyn zwarte oogen zoo ondeugend te-voorschyn kwamen, kroop hurkende tot aan de voeten des Regents, zette de gouden doos neder, die de tabak, de kalk, de sirie, de pinang, en de gambier bevatte, maakte den slamat, door beide handen saamgevoegd opteheffen tot aan het diep neergebogen voorhoofd, en bood daarop zyn heer de kostbare doos aan."}]},{"lemma":"gamelan","count":3,"glosses":["gamelan","gamelans"],"forms":["gamlang","gamlangs"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, common gender, plural"],"note":"Gamlang is a historical Dutch form of gamelan, the Indonesian percussion orchestra.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s119","id":"h7-s119","source":"Weldra reed de fraaie wagen van den Adhipatti 't voorplein op. De resident en Havelaar, schitterend van goud en zilver, maar ietwat struikelend over hun degens, stapten er in, en begaven zich naar de woning van den Regent, waar ze met muziek van gongs en gamlangs ontvangen werden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s42","id":"h8-s42","source":"Is er niet schaamte in uwe zielen, als de bewoner van Bandoeng dat daar ten-oosten ligt, uwe streken bezoekt, en vraagt: \"waar zyn de dorpen, en waar de landbouwers? En waarom hoor ik den gamlang niet, die blydschap spreekt met koperen mond, noch het gestamp der padie uwer dochters?\""},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s112","id":"h8-s112","source":"Doch andermaal zal de voorbyganger stilstaan voor een huis, en vragen, \"wat is dit, dat de gamlang zwygt, en het gezang der meisjes?\" En wederom zal men zeggen: er is een man gestorven.\""}]},{"lemma":"gamin","count":1,"glosses":["gamin"],"forms":["gamin"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"French gamin means a street urchin or impudent boy.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s62","id":"h2-s62","source":"Ik voelde een greep in myn nek ... een tweeden greep veel lager ... ik zweefde een oogenblik ... en vóór ik recht begreep hoe de zaken stonden, was ik in de kraam van den Griek, die in verstaanbaar fransch zei dat ik een gamin was, en dat hy de policie roepen zou. Nu was ik wel dicht by het meisje, maar genoegen deed het me niet."}]},{"lemma":"gang","count":2,"glosses":["passage"],"forms":["gang","gangetje"],"morphology":["noun, common gender, singular","diminutive noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s117","id":"h13-s118","source":"De drie hoogste nummers vormen de open achtergalery, en wat ik oversloeg is een soort van ongesloten binnengalery, gang of doorloop."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s96","id":"h16-s96","source":"By Busselinck en Waterman moet men door een nauw gangetje, naast een oliepakhuis, waar 't altyd heel vuil is. En dan dat gemaal over die buffels!"}]},{"lemma":"Ganges","count":5,"glosses":["Ganges"],"forms":["Ganges"],"morphology":["proper noun, singular","proper noun","proper noun, masculine, genitive singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s27","id":"h10-s27","source":"Fort nach den Fluren des Ganges, Da weiss ich den schönsten Ort;"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s29","id":"h10-s29","source":"Maar je meent het ook niet! Vooreerst heb je nooit den Ganges gezien, en kunt dus niet weten of 't daar goed leven is."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s51","id":"h10-s51","source":"Moeten het juist die gazellen aan den Ganges wezen, die toch in 't wild nooit zoo goed zyn waartenemen, als in een nette omheining van gekoolteerd yzer?"}]},{"lemma":"gans","count":5,"glosses":["whole"],"forms":["gansche","ganschen"],"morphology":["adjective, inflected","adjective, attributive, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s13","id":"h5-s13","source":"De koetsier zit als op den bok genageld, uren, ja, gansche dagen achtereen, en zwaait de zware zweep met yzeren arm."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s147","id":"h5-s147","source":"Hy roept, om zyn velden te bewerken of te besproeien, de bevolking van gansche dorpen op, wier eigen Sawah's evenzeer behoefte hebben aan bearbeiding ... ziedaar het misbruik."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s8","id":"h11-s8","source":"Had hy niet den ganschen nacht doorgebracht met lezen in 't archief, en was er niet reeds te veel door zyn ziel gegaan, dat in-verband stond met Lebak, dan dat hy zoo terstond weten kon dat hy eerst sedert gisteren dáár was?"}]},{"lemma":"ganz","count":1,"glosses":["whole"],"forms":["ganzen"],"morphology":["adjective, masculine accusative singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s261","id":"h14-s261","source":"Der Nachtwind säuselt, und die Luft wird kühl, Zu kühl für dich vielleicht: dein Stirnchen glüht! Du hast den ganzen Tag so wild gespielt, Und bist wohl müde, komm, dein Tikar harret."}]},{"lemma":"gapen","count":2,"glosses":["gaping","gaped open"],"forms":["gapende","gaapten"],"morphology":["adjective, present participial","verb, past, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s295","id":"h17-s295","source":"Er was een smal strookje blauw lynwaad gedrongen in de gapende borstwond die een eind scheen gemaakt te hebben aan lange worsteling ..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s119","id":"h18-s120","source":"Vooral 't boek van Job scheen hy yverig bestudeerd te hebben, want daar gaapten de bladen."}]},{"lemma":"garem","count":1,"glosses":["salt"],"forms":["garem"],"morphology":["noun, part of compound expression"],"note":"Garem glap means contraband salt, illegally produced or smuggled in defiance of the colonial salt monopoly.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s226","id":"h8-s226","source":"Ik ken u even goed als ik weet wie er garem glap maken aan de zuidkust."}]},{"lemma":"garen","count":1,"glosses":["gathered"],"forms":["gegaard"],"morphology":["verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s42","id":"h3-s42","source":"En 't gemoed dat opgetogen, Dankend opsteeg tot den Hoogen, Dankte en bad voor haar alleen! Zorgen baarde my die liefde, Onrust kwelde my het hart, En ondraaglyk was de smart Die my 't week gemoed doorgriefde. 'k Heb slechts angst en leed gegaard, Waar ik 't hoogst genot verwachtte, En voor 't heil waarnaar ik trachtte, Was me gif en wee bewaard..."}]},{"lemma":"garnizoen","count":5,"glosses":["garrison","garrisons"],"forms":["garnizoen","garnizoenen"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, neuter, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s46","id":"h6-s46","source":"Een krachtig man van dertigjarigen leeftyd en flinke militaire houding, hoewel van uniform geen spoor was, trad de pendoppo in. Het was de eerste-luitenant Duclari, kommandant van 't kleine garnizoen te Rangkas-Betoeng."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s11","id":"h14-s11","source":"Hy breidde zyn gezag tot aan de oostkust uit, en er werden nederlandsche beambten en nederlandsche garnizoenen gezonden naar Bila en Pertibie, welke posten echter--zooals je weet, Verbrugge--later weer ontruimd zyn. Toen er op Sumatra een Regeeringskommissaris aankwam, die deze uitbreiding doelloos vond en ze hierom afkeurde, vooral ook wyl ze in stryd was met de wanhopige spaarzaamheid waarop door 't moederland zoozeer was aangedrongen, beweerde de generaal Vandamme dat die uitbreiding geen bezwarenden invloed behoefde te hebben op de begrooting, want dat de nieuwe garnizoenen gevormd waren uit troepen waarvoor toch reeds gelden waren toegestaan, zoodat hy een zeer groote landstreek onder nederlandsch bestuur had gebracht, zonder dat hieruit geldelijke uitgaven waren voortgevloeid."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s63","id":"h14-s63","source":"Daar de jonge Toeankoe by de bevolking zeer bemind was, en we slechts weinig garnizoen in 't fort hadden, verzocht ik den generaal hem op vrye voeten te mogen laten, hetgeen me werd toegestaan. Doch voor Soetan Salim, den byzonderen vyand van Jang di Pertoean, was geen genade."}]},{"lemma":"Garten","count":1,"glosses":["garden"],"forms":["Garten"],"morphology":["noun, masculine, nominative singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s37","id":"h10-s37","source":"Da liegt ein rothblühender Garten Im stillen mondesschein; Die Lotosblumen erwarten Ihr trautes Schwesterlein; Die Veilchen kichern und kosen, Und schau'n nach den Sternen empor; Heimlich erzählen die Rosen Sich düftende Märchen in 's Ohr."}]},{"lemma":"gast","count":8,"glosses":["guests","companion"],"forms":["gasten","gast"],"morphology":["noun, plural","noun, common gender, plural","noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s141","id":"h11-s141","source":"Maar deze was teruggekeerd van Karthago, en hy las--met de snelheid waarmee hy lezen kon, als hy niet te ver van-huis was met zyn geest--op de gezichten van zyn gasten, dat zy de twee volgende stellingen opwierpen:"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s145","id":"h11-s145","source":"--O, riep hy, alsof hy te antwoorden had, schoon zyn gasten te beleefd waren geweest hun stellingen uittespreken, dàt zal ik u verklaren. Tine is ..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s149","id":"h11-s149","source":"Ik ben zeker dat de gasten nooit van die aanspraken gehoord hadden."}]},{"lemma":"gastheer","count":3,"glosses":["host"],"forms":["gastheer"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s113","id":"h8-s113","source":"En wie rondreist in de dorpen, zal 's avends zitten by zyn gastheer, en om hem heen de zonen en dochteren van het huis, en de kinderen van wie het dorp bewonen, en hy zal zeggen:"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s119","id":"h14-s119","source":"Ik verzoek den lezer te gelooven dat Havelaar te wellevend was om aan zyn eigen tafel zooveel te spreken als ik in de laatste hoofdstukken heb opgegeven, en waardoor ik op hem den schyn laad alsof hy zich meester zou hebben gemaakt van 't gesprek, met verwaarloozing der plichten van een gastheer, die voorschryven aan zyn gasten de gelegenheid te laten of te verschaffen \"zich te doen uitkomen.\" Ik heb uit de vele bouwstoffen die voor me liggen, een paar grepen gedaan, en zou nog lang de tafelgesprekken hebben kunnen voortzetten, met minder moeite dan 't afbreken daarvan me gekost heeft."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s96","id":"h17-s96","source":"Den volgenden dag tegen den avend toen 't koel werd, bedankte hy zyn gastheer zeer, en ging verder."}]},{"lemma":"gastvrij","count":2,"glosses":["hospitable"],"forms":["gastvry"],"morphology":["adjective, predicative, archaic spelling","adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s4","id":"h6-s4","source":"Traag zoolang er niets te doen viel, en ver van de beredderingzucht die in Europa voor yver geldt, maar yverig waar bezigheid noodig was ... eenvoudig maar hartelyk voor wie tot zyn omgeving behoorden ... mededeelzaam, hulpvaardig en gastvry ... welgemanierd zonder styfheid ... vatbaar voor goede indrukken ... eerlyk en oprecht, zonder evenwel lust te voelen de martelaar van deze hoedanigheden te worden ... in 't kort, hy was een man die, zooals men 't noemt, overal op zyn plaats zou wezen, zonder dat men echter op 't denkbeeld komen zou de eeuw naar hem te noemen, wat hy dan ook niet begeerde."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s87","id":"h7-s87","source":"Het was dit verzoek dat door Havelaar en zyn vrouw zoo gereedelyk was toegestaan, iets dat geheel in hun aard lag, want gastvry en hulpvaardig waren zy in de hoogste mate."}]},{"lemma":"gastvrijheid","count":1,"glosses":["hospitality"],"forms":["gastvryheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s160","id":"h20-s160","source":"Te Serang stapte de familie by den heer Slymering af, die haar met de gewone indische gastvryheid ontving."}]},{"lemma":"gasvlam","count":1,"glosses":["gaslight"],"forms":["gasvlam"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s30","id":"h2-s30","source":"Hy hield het by de gasvlam, en zeide: \"ik dank u, maar ik heb me vergist."}]},{"lemma":"gat","count":1,"glosses":["hole"],"forms":["gat"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s95","id":"h11-s95","source":"--Ik wil 't wel gelooven, maar bepaald zeker kan ik 't waarlyk niet zeggen, omdat ik nooit te Fotheringhay door een gat in den muur heb gezien."}]},{"lemma":"gaudeo","count":1,"glosses":["let us rejoice"],"forms":["Gaudeamus"],"morphology":["Latin verb, present subjunctive, first-person plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s179","id":"h6-s179","source":"Met jongens sprong hy \"haasjen-over\" en hy teekende heel gaarne een patroon voor 't borduurwerk van de meisjes. Zelfs nam hy dezen meermalen de naald uit de hand, en vermaakte zich met dat werk, ofschoon hy dikwyls zei dat ze wel wat beters konden dan dat \"machinale steken tellen.\" By jongelieden van achttien jaren was hy een jong student, die gaarne zyn Patriam canimus zong, of Gaudeamus igitur ... ja, ik ben niet geheel zeker, dat hy niet nog zeer kort geleden, toen hy met verlof te Amsterdam was, een uithangbord heeft afgebroken, dat hem niet behaagde omdat er een neger op geschilderd was, geboeid aan de voeten van een Europeaan met een lange pyp in den mond, en waaronder natuurlyk te lezen stond: de rookende jonge koopman."}]},{"lemma":"gauw","count":5,"glosses":["soon","readily","quickly"],"forms":["gauw","kauw"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s18","id":"h3-s18","source":"Wat er onder dit alles wezen kon dat tranen uitlokte, was my een raadsel. 't Is waar, zoo'n meisje schreit gauw."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s116","id":"h6-s116","source":"By 't lezen van verdichte verhalen, heb ik my meermalen geërgerd over den weinigen eerbied der schryvers voor den smaak van 't publiek, en vooral was dit het geval, waar zy blyk gaven iets te willen voortbrengen dat koddig of burlesk heeten moest, om nu niet van humor te spreken, een eigenaardigheid die byna doorgaande allerjammerlykst wordt verward met het komieke. Men voert een persoon sprekende in, die de taal niet verstaat of slecht uitspreekt, men laat een franschman zeggen: \"ka kauw na de krote krak\" of \"krietje kooit keen kare kroente kraak wek.\" By-gebrek aan een franschman, neemt men iemand die stamelt, of men \"schept\" een persoon die zyn stokpaardje maakt van een paar telkens wederkeerende woorden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s54","id":"h11-s54","source":"By 't mooiste tableau vivant verlangt men al gauw naar een volgend nummer, hoe heerlyk ook de indruk was in 't begin."}]},{"lemma":"gave","count":1,"glosses":["gift"],"forms":["gaaf"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s115","id":"h2-s115","source":"... en als de gaaf van wèl zeggen me niet geheel-en-al ontbreekt, is het gewis niet door gebrek aan indrukken, dat ik niet slagen zou. In afwachting van een vriendelyk antwoord, noem ik my uw ouden schoolmakker ..."}]},{"lemma":"gazel","count":1,"glosses":["gazelles"],"forms":["gazellen"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s51","id":"h10-s51","source":"Moeten het juist die gazellen aan den Ganges wezen, die toch in 't wild nooit zoo goed zyn waartenemen, als in een nette omheining van gekoolteerd yzer?"}]},{"lemma":"Gazelle","count":1,"glosses":["gazelles"],"forms":["Gazellen"],"morphology":["noun, feminine plural, nominative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s48","id":"h10-s48","source":"Da hüpfen herbei, und lauschen Die frommen, klugen Gazellen; Und in der Ferne rausche Des heiligen Stromes Wellen..."}]},{"lemma":"ge","count":70,"glosses":["you","You"],"forms":["ge","Ge"],"morphology":["pronoun, nominative","personal pronoun, second-person singular, nominative","pronoun, nominative, second person singular","pronoun, nominative, second-person singular","pronoun, second person singular, nominative","personal pronoun, second person singular, subject","personal pronoun, second person singular","personal pronoun, second person singular, nominative","personal pronoun, nominative, singular","pronoun, second-person singular, nominative","pronoun, nominative singular","personal pronoun, nominative singular","pronoun, nominative, singular"],"note":"Unstressed form of gij, here meaning you.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s2","id":"h1-s2","source":"Het is myn gewoonte niet, romans te schryven, of zulke dingen, en het heeft dan ook lang geduurd, voor ik er toe overging een paar riem papier extra te bestellen, en het werk aantevangen, dat gy, lieve lezer, zoo-even in de hand hebt genomen, en dat ge lezen moet als ge makelaar in koffi zyt, of als ge wat anders zyt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s5","id":"h1-s5","source":"Als ik in myn vak--ik ben makelaar in koffi, en woon op de Lauriergracht N° 37--aan een principaal --een principaal is iemand die koffi verkoopt--een opgave deed, waarin maar een klein gedeelte der onwaarheden voorkwam, die in gedichten en romans de hoofdzaak uitmaken, zou hy terstond Busselinck & Waterman nemen. Dat zyn ook makelaars in koffi, doch hun adres behoeft ge niet te weten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s60","id":"h1-s60","source":"En als ge meent, dat dit op het tooneel er dóór kan als uitzondering, blyft toch myn aanmerking bestaan, dat men den zin voor waarheid bederft by het volk, dat de uitzondering als regel aanneemt, en dat men de publieke zedelykheid ondermynt, door het te gewennen iets toetejuichen op het tooneel, wat door elk fatsoenlyk makelaar of koopman voor een bespottelyke krankzinnigheid wordt gehouden in de wereld. Toen ik trouwde, waren wy op 't kantoor van myn schoonvader--Last & Co--met ons dertienen, en er ging wat om!"}]},{"lemma":"geacht","count":2,"glosses":["esteemed"],"forms":["geachte"],"morphology":["adjective","adjective, attributive, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s16","id":"h2-s16","source":"...dat ik de eer had gehad van den heer Saffeler te vernemen --Saffeler reist voor Stern--dat de geachte chef der firma, de heer Ludwig Stern, een zoon had, den heer Ernest Stern, die ter volmaking zyner kommercieele kennis, eenigen tyd in een hollandsch huis wenschte geëmploieerd te zyn. Dat ik met het oog op ..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s16","id":"h19-s16","source":"Op dit oogenblik ontvang ik uwe vriendelyke en geachte partikuliere letteren, houdende mededeeling dat gy morgen hier zult komen, en tevens een wenk dat ik deze zaak liever vooraf partikulier had moeten behandelen."}]},{"lemma":"gebaar","count":1,"glosses":["gestures"],"forms":["gebaren"],"morphology":["noun, neuter, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s4","id":"h18-s4","source":"Mevrouw Slotering trad haar huis uit en scheen zich naar de Havelaars te willen begeven, maar eensklaps wendde zy zich naar 't hek, en wees daar met vry hevige gebaren een man terug die even te-voren was binnengetreden."}]},{"lemma":"gebabbel","count":1,"glosses":["prattle"],"forms":["gebabbel"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s47","id":"h11-s47","source":"Dat gebabbel is vervelend, want men voelt dat men dan juist drie-en-zestig voet bewondering moet gereed hebben, om niet in de oogen van sommigen doortegaan voor een Vandaal of geschäfts-reiziger ... dàt is een ras! --De Vandalen?"}]},{"lemma":"gebak","count":2,"glosses":["pastries","pastry"],"forms":["gebak"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s121","id":"h7-s121","source":"De mindere Hoofden zaten in een grooten kring, naar oostersche wyze op matten op den grond, en aan 't eind van de lange galery stond een tafel, waaraan de resident, de Adhipatti, de adsistent-resident, de kontroleur en een zestal Hoofden plaats namen. Men diende thee met gebak rond, en de eenvoudige plechtigheid begon."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s4","id":"h12-s4","source":"--Nog wat vertellen, in plaats van gebak?"}]},{"lemma":"gebed","count":5,"glosses":["prayer","prayers"],"forms":["gebed","Gebed","gebeden"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, neuter, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s35","id":"h5-s35","source":"Men kan den kunstenaar betalen, die een plan ontwerpt, en den metselaar die de steenen legt. Maar niet voor geld te-koop is 't verdwaald en toch eerbiedwaardig gevoel dat in een bouwontwerp een dichtstuk zag, een dichtstuk van graniet, dat luid sprak tot het volk, een dichtstuk in marmer, dat dáár stond als een onbewegelyk voortdurend eeuwig gebed."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s120","id":"h6-s120","source":"Hy sprak namelyk op een toon, alsof achter elk woord een punt stond, of zelfs een lang rustteeken, en ik kan de ruimte tusschen zyn woorden niet beter vergelyken dan by de stilte die er volgt op het \"amen\" na een lang gebed in de kerk, hetwelk zooals ieder weet, een sein is dat men den tyd heeft tot verzitten, hoesten of neussnuiten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s30","id":"h8-s30","source":"Zou niet myn hart opspringen als het ziet gekozen te zyn onder velen, om van klagen een gebed te maken en dankzegging van geween?"}]},{"lemma":"gebedzingend","count":1,"glosses":["prayer-chanting"],"forms":["gebedzingende"],"morphology":["adjective, present-participial"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s31","id":"h15-s31","source":"Bovendien meende de man, door dweepzucht beheerscht, by 't klimmen zyner jaren het heil van zyn ziel voor bezoldigde bedevaarten naar Mekka en voor aalmoezen aan gebedzingende leegloopers te kunnen inkoopen."}]},{"lemma":"geben","count":1,"glosses":["would give"],"forms":["gäb"],"morphology":["verb, subjunctive II, first-person singular, elided ending"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s311","id":"h14-s311","source":"Ich gäb so gern dir einen!"}]},{"lemma":"gebergte","count":2,"glosses":["mountain range","mountains"],"forms":["gebergte"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s78","id":"h8-s78","source":"Droogstoppel ... en gevoelt men niet, dat hy de laatste regels niet zóó had kunnen schryven, als hy niet werkelyk had meenen te hooren en te verstaan hoe Gods donder hem die regels in klaterende trilling tegen de wanden van 't gebergte toeriep?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s101","id":"h13-s102","source":"Want als wy eindelyk zóó ver zullen gekomen zyn, zal ik weten hoe zich onze weg heeft gekronkeld door 't gebergte, wat de oorzaak is dat wy de zon die zoo-even dáár stond, nu links van ons hebben, wáárom die heuvel nu achter ons ligt, welks top we vroeger vóór ons zagen ... zie, dan hebt ge my door die afwyking 't begrypen myner wandeling gemakkelyk gemaakt, en begrypen is genot."}]},{"lemma":"gebeuren","count":9,"glosses":["happened","happens","happen"],"forms":["gebeurd","gebeurt","gebeuren"],"morphology":["verb, participle","verb, infinitive","verb, present, singular","past participle","verb, present, third-person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s4","id":"h1-s4","source":"Sedert jaren vraag ik my af, waartoe zulke dingen dienen, en ik sta verbaasd over de onbeschaamdheid, waarmede een dichter of romanverteller u iets op de mouw durft spelden, dat nooit gebeurd is, en meestal niet gebeuren kan."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s72","id":"h2-s72","source":"Als de oogen van dat meisje minder zwart waren geweest, als ze korter vlechten had gehad, of als men my niet tegen die winkelkast had aangeworpen, zoudt ge nu dit boek niet lezen. Wees dus dankbaar dat dit zoo gebeurd is."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s9","id":"h3-s9","source":"De meisjes hadden piano gespeeld en gezongen, en by 't dessert plaagden ze elkaar met iets dat in de voorkamer scheen gebeurd te zyn, terwyl wy achter aan 't gentsch whisten waren, iets waarin Frits betrokken scheen. \"Ja, ja, Louise, riep Betsy Rosemeyer, geschreid heb je!"}]},{"lemma":"gebeurtenis","count":9,"glosses":["events"],"forms":["gebeurtenissen"],"morphology":["noun, plural","noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s124","id":"h6-s124","source":"Ik heb van Max Havelaar en zyn vrouw--want dit waren de beide personen die na den resident met hun kind en de baboe uit den wagen gekomen waren--nog niets gezegd, en misschien ware het voldoende, de kenschetsing van hun voorkomen en karakter aan den loop der gebeurtenissen en des lezers eigen verbeelding overtelaten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s154","id":"h6-s154","source":"De bouwstoffen die voor me liggen, zyn van zoo uiteenloopenden aard, dat ze my door overmaat van rykdom in myn oordeel belemmeren, en ik zal dus wellicht daarop, onder het ontwikkelen der gebeurtenissen die ik wensch meetedeelen, ter-aanvulling terugkomen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s160","id":"h6-s160","source":"Ik kan me voorstellen dat het bywonen, of ondergaan zelfs, van gewichtige gebeurtenissen weinig of geen invloed heeft op zeker soort van gemoederen, die niet zyn toegerust met de vatbaarheid om indrukken optevangen en te verwerken."}]},{"lemma":"gebied","count":3,"glosses":["realm","territory","ground"],"forms":["gebied"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, neuter singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s102","id":"h6-s102","source":"Er zyn weinig omstandigheden in de stoffelyke wereld, die den denkenden mensch geen aanleiding geven tot het maken van opmerkingen op verstandelyk gebied, en zoo heb ik myzelf dikwyls afgevraagd of niet veel dwalingen die onder ons kracht van wet hebben, veel \"scheefheden\" die wy voor \"recht\" houden, hieruit voortvloeien, dat men te lang met hetzelfde gezelschap in denzelfden reiswagen heeft gezeten?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s93","id":"h8-s93","source":"En de resident te Serang, die heer is over de landstreek Bantam, waar vyf-maal-honderd-duizend menschen wonen, wil dat er recht geschiede in zyn gebied, en dat er rechtvaardigheid heersche in de landschappen die hem gehoorzamen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s329","id":"h17-s329","source":"By een aanval op letterkundig gebied zou ik de juistheid der teekening van Saïdjah verdedigen, maar op staatkundigen bodem geef ik terstond alle aanmerkingen op die juistheid gewonnen, om te beletten dat de groote vraag worde verplaatst op verkeerd terrein."}]},{"lemma":"gebieden","count":2,"glosses":["ordered","commanding"],"forms":["gebood","gebiedende"],"morphology":["verb, past, singular","verb, present participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s43","id":"h6-s43","source":"--Pegang koedahnja toewan kommendaan gebood Verbrugge aan een der bedienden die buiten zaten. Bonjour, Duclari!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s92","id":"h8-s92","source":"De Groote-Heer te Buitenzorg is rechtvaardig, en wil dat ieder zyn plicht doe. Maar ook deze, machtig als hy is, en gebiedende over al wat gezag heeft in de steden en over allen die in de dorpen de oudsten zyn, en beschikkende over de macht des legers en over de schepen die op zee varen ook hy kan niet zien waar onrecht gepleegd is, want het onrecht blyft verre van hem."}]},{"lemma":"gebloemd","count":1,"glosses":["flowered"],"forms":["gebloemd"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s152","id":"h4-s152","source":"In plaats van een behoorlyke japon of rok, droeg ze daaronder een stuk donker gebloemd lynwaad, dat eenige malen om het lyf gewikkeld scheen, en hare heupen en knieën vry nauw omsloot."}]},{"lemma":"gebod","count":1,"glosses":["commandment"],"forms":["gebod"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s155","id":"h16-s155","source":"Ik sta verbaasd over Wawelaars doorzicht in zaken. Want het is de waarheid dat ik, die stipt op de godsdienst ben, myn zaken zie vooruitgaan van-jaar tot-jaar, en Busselinck & Waterman, die om God noch gebod geven, zullen knoeiers blyven hun leven lang."}]},{"lemma":"gebogen","count":1,"glosses":["stooped"],"forms":["gebogen"],"morphology":["adjective, past-participial"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s167","id":"h16-s167","source":"Zyn houding is gebogen, schoon hy nog jonger is dan ik."}]},{"lemma":"geboomte","count":2,"glosses":["trees"],"forms":["geboomte"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s100","id":"h13-s101","source":"En, zelfs zonder bloem of plant, zoodra ge my ter-zyde roept om me door 't geboomte heen het pad te wyzen, dat we straks zullen betreden, doch dat nu nog verre voor ons ligt in de diepte, en als een nauw merkbaar streepje zich slingert door 't veld daar-beneden ... ook dan neem ik u de afwyking niet euvel."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s279","id":"h17-s279","source":"Het was niet gemakkelyk die te vinden, omdat er zoovéél huizen waren ingestort. Doch hy scheen de plaats te herkennen aan de wydte van den hoek dien sommige lichtlynen door 't geboomte vormden by haar ontmoeting in zyn oog, zooals de zeeman peiling neemt op vuurtorens of uitstekende bergpunten."}]},{"lemma":"geboorte","count":8,"glosses":["birth"],"forms":["geboorte"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, feminine, singular","noun, common gender singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s78","id":"h5-s78","source":"Ik geloof dan ook dat in de middeleeuwen de meening gold, dat de duitsche Keizer wel 't recht had, graven, d.i. landschapsbestuurders, en hertogen, d.i. heiraanvoerders, te benoemen, doch dat de Baronnen beweerden, wat hun geboorte aangaat, aan den Keizer gelyk te zyn en alleen van God aftehangen, behoudens de verplichting den Keizer te dienen, voor-zoo-ver deze met hun toestemming, en uit hun midden gekozen was. Een graaf bekleedde een ambt waartoe hem de Keizer had geroepen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s80","id":"h5-s80","source":"De omstandigheid nu, dat graven en hertogen gewoonlyk uit de baronnen werden gekozen, bracht te-weeg dat zy het gewicht hunner betrekking in de schaal legden by den invloed dien zy aan hun geboorte ontleenden, en hieruit schynt later, vooral toen men aan de erfelykheid dezer betrekkingen was gewoon geraakt, de voorrang ontstaan te zyn, dien deze titels hadden boven dien van baron."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s92","id":"h5-s92","source":"Dit belet echter niet dat de Regent, door plaatselyke kennis, door geboorte, door invloed op de bevolking, door geldelyke inkomsten en hiermede overeenstemmende levenswyze, ver boven hem verheven is."}]},{"lemma":"geboren","count":13,"glosses":["born"],"forms":["geboren"],"morphology":["adjective, predicative","past participle","adjective, past participial","verb, past participle","adjective / past participle","past participle used adjectivally","adjective"],"note":"Geboren worden literally means “to be born,” here figuratively “to arise.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s31","id":"h5-s31","source":"Hy geve zich rekenschap van de grootsche opvatting van dat gebouw, in de ziel des bouwmeesters Gerhard von Riehl ... van 't geloof in de harten des volks, dat hem in-staat stelde dat werk aantevangen en voorttezetten ... van den invloed der denkbeelden die zùlk een kolos noodig hadden om als zichtbare voorstelling te dienen van het ongezien godsdienstig gevoel ... en hy vergelyke deze overspanning met de richting, die eenige eeuwen later het oogenblik deed geboren worden, waarop men 't werk staakte. Er ligt een diepe kloof tusschen Erwin van Steinbach en onze bouwmeesters!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s89","id":"h7-s89","source":"De europesche maatschappy in Nederlandsch Indiën is vry scherp in twee deelen gesplitst: de eigenlyke Europeanen, en dezulken die--hoezeer wettelyk in geheel denzelfden rechtstoestand verkeerende--niet in Europa geboren zyn, en min of meer inlandsch bloed in de aderen hebben."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s94","id":"h7-s94","source":"Een liplap--om den term te bezigen die voor beleefder wordt gehouden, zou ik moeten zeggen een \"dusgenaamd inlandsch kind\" maar ik vraag vergunning my te houden aan 't spraakgebruik dat uit allitteratie geboren schynt, zonder dat ik met die uitdrukking iets beleedigends bedoel, en wat beteekent het woord dan ook?--een liplap heeft veel goeds."}]},{"lemma":"geboren worden","count":1,"glosses":["born"],"forms":["geboren"],"morphology":["verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s116","id":"h5-s116","source":"De Javaan is uit den aard der zaak landbouwer. De grond waarop hy geboren werd, die veel belooft voor weinig arbeids, lokt hem hiertoe uit, en vooral is hy met hart en ziel overgegeven aan het bebouwen zyner rystvelden, waarin hy dan ook zeer bedreven is."}]},{"lemma":"gebouw","count":12,"glosses":["buildings","building"],"forms":["gebouwen","gebouw","Gebouwen"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, plural","noun, neuter, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s21","id":"h5-s21","source":"Het is myn doel niet, vooral niet in het begin van myn vertelling, den lezer lang bezig te houden met het beschryven van plaatsen, landschappen of gebouwen. Ik vrees te zeer hem afteschrikken door wat zweemen zou naar langdradigheid, en eerst later, als ik gevoel dat hy voor my gewonnen is, als ik uit blik en houding bemerk dat het lot van de heldin die ergens van 't balkon eener vierde verdieping springt, hem belang inboezemt, dan laat ik, met stoute verachting van alle wetten der zwaartekracht, haar zweven tusschen hemel en aarde, tot ik myn hart heb lucht gegeven in de nauwkeurige schets der schoonheden van het landschap, of van 't gebouw dat daar ergens schynt geplaatst te zyn om een voorwendsel aan de hand te doen tot een veelbladzydig vertoog over middeleeuwsche architektuur."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s27","id":"h5-s27","source":"De geestdryvery die torens meende te moeten zetten op de gebouwen die opgericht werden ter-eere van dezen of genen heilige, duurde niet lang genoeg om ze te voleinden, en de spits die de geloovigen naar den hemel moet wyzen, rust, gewoonlyk een paar omgangen te laag, op de massieve bazis, 'tgeen denken doet aan den man zonder dyen op de kermis."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s31","id":"h5-s31","source":"Hy geve zich rekenschap van de grootsche opvatting van dat gebouw, in de ziel des bouwmeesters Gerhard von Riehl ... van 't geloof in de harten des volks, dat hem in-staat stelde dat werk aantevangen en voorttezetten ... van den invloed der denkbeelden die zùlk een kolos noodig hadden om als zichtbare voorstelling te dienen van het ongezien godsdienstig gevoel ... en hy vergelyke deze overspanning met de richting, die eenige eeuwen later het oogenblik deed geboren worden, waarop men 't werk staakte. Er ligt een diepe kloof tusschen Erwin van Steinbach en onze bouwmeesters!"}]},{"lemma":"gebouwtje","count":1,"glosses":["little building"],"forms":["gebouwtje"],"morphology":["noun, neuter, singular, diminutive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s96","id":"h6-s96","source":"De Adhipatti en Verbrugge stelden zich aan den ingang van de pendoppo, en zagen een door vier paarden getrokken reiswagen naderen, die weldra vry bemodderd by 't bamboezen gebouwtje stilhield."}]},{"lemma":"gebrek","count":13,"glosses":["lack","want","defect","shortage","shortcomings"],"forms":["gebrek","gebreken"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, neuter, plural"],"note":"Gebrek lijden means “to be in want” or “to suffer privation.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s115","id":"h2-s115","source":"... en als de gaaf van wèl zeggen me niet geheel-en-al ontbreekt, is het gewis niet door gebrek aan indrukken, dat ik niet slagen zou. In afwachting van een vriendelyk antwoord, noem ik my uw ouden schoolmakker ..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s18","id":"h4-s18","source":"Over een konstitutie voor het Ryk INSULINDE. (Ik heb nooit van dat Ryk gehoord.) Over het gebrek aan ephelkustiek in onze taalregels."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s144","id":"h7-s144","source":"Hoe dit zy, Havelaar deed te Amboina wat hy mocht en kon, maar uit ergernis over gebrek aan medewerking van hen die in de eerste plaats geroepen waren zyn pogingen te steunen, was hy ziek geworden, en dit had hem bewogen naar Europa te vertrekken. Strikt genomen had hy by wederplaatsing aanspraak gehad op beter keuze dan de arme geenszins welvarende afdeeling Lebak, daar zyn werkkring te Amboina van grooter gewicht was, en hy dáár, zonder resident boven zich, geheel op zichzelf gestaan had."}]},{"lemma":"gebrekkig","count":2,"glosses":["defective","deficient"],"forms":["gebrekkige","gebrekkig"],"morphology":["adjective, feminine singular, inflected","adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s42","id":"h16-s42","source":"Grooter nog zy die eerbied voor hem dan voor den geleerde die minder moeielykheden te overwinnen had omdat hy, op verren afstand zonder aanschouwing, minder gevaar liep te vervallen in de dwalingen die 't gevolg zyn eener gebrekkige aanschouwing zooals onmisbaar ten-deel viel aan den gewezen Gouverneur-generaal."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s112","id":"h16-s112","source":"Ik vroeg hem dit eergister, en zei er ronduit by, dat zyn hollandsch nog zoo gebrekkig was. \"O, dit is geen bezwaar, antwoordde hy."}]},{"lemma":"gebruik","count":20,"glosses":["use","custom"],"forms":["gebruik"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s96","id":"h2-s96","source":"...en ik wenschte gebruik te maken van uw krediet, om een zaak tot-stand te brengen, die voor my van groot gewicht is. Zou men niet denken dat het om een order op de voorjaarsveiling te doen was?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s61","id":"h4-s61","source":"Bovendien mag ik niet ontveinzen dat eenige stukken die over koffi handelden, my belang inboezemden, en dat ik gaarne daarvan gebruik maken zou. Ik las dagelyks hier-en-daar eenige bladzyden, en ik kwam hoe langer hoe meer--Frits zegt: \"hoe langs zoo meer\" maar dit doe ik niet--hoe meer, zeg ik, tot de overtuiging dat men makelaar in koffi moet wezen, om zóó juist te weten te komen wat er in de wereld omgaat."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s155","id":"h4-s155","source":"Ook kwam het me voor, dat ze volstrekt niet verlegen was over myn komst. Ze verborg niets onder de tafel, verschoof de stoelen niet, en deed niets van wat toch het gebruik is, als er een vreemdeling komt van een deftig voorkomen."}]},{"lemma":"gebruikelijk","count":2,"glosses":["customary"],"forms":["gebruikelyke","gebruikelyk"],"morphology":["adjective, inflected","adjective"],"note":"Historical spelling of gebruikelijk.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s78","id":"h7-s78","source":"Ieder had het gebruikelyke hè! geroepen, dat op zulk een stoot volgt, Max had in den schoot zyner moeder de pisang weergevonden, die hy door den schok verloor, en reeds was men een heel eind nader aan de modderdiepte die straks komen zou, voor de resident besluiten kon zyn zinsnede te voleinden, door er bytevoegen:"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s48","id":"h19-s48","source":"Het was dan ook geen geringe zaak voor iemand die zóó uitmuntte in \"schipperen\" en jaarlyksche rustverslagen, zoo op-eenmaal brieven te ontvangen waarin geen spoor was, noch van 't gebruikelyk officieel optimismus, noch van kunstige omwending der zaak, noch van vrees voor ontevredenheid van de Regeering over 't \"bemoeielyken\" met ongunstige berichten."}]},{"lemma":"gebruiken","count":13,"glosses":["took","used","use","drinking","partook","uses"],"forms":["gebruikte","gebruiken","gebruikt","gebruikten"],"morphology":["verb, past, singular","verb, participle","verb, infinitive","verbal noun, neuter, singular","verb, past, third-person singular","verb, past, plural","verb, present, plural","verb, present, singular"],"note":"“Iets gebruiken van” means to partake of or consume some of something.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s98","id":"h3-s98","source":"Ik geloof dat hy de makelaars wil afschaffen. Maar ik heb het toch ter-zyde gelegd, omdat er een-en-ander in voorkomt, dat ik gebruiken kan voor myn boek.)"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s57","id":"h7-s57","source":"Havelaar en Verbrugge namen plaats by de tafel, en onder 't gebruiken van thee over onbeduidende dingen sprekende, wachtte men tot Dongso den resident kwam berichten dat de versche paarden waren voorgespannen. Men pakte zich zoo goed mogelyk in den wagen, en reed heen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s134","id":"h7-s134","source":"Hy reikte ieder de hand, en de \"installatie\" was afgeloopen. Men gebruikte ten-huize van den Adhipatti 't middagmaal, waartoe ook de kommandant Duclari genoodigd was."}]},{"lemma":"gebukt","count":1,"glosses":["bowed down"],"forms":["GEBUKT"],"morphology":["adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s195","id":"h20-s195","source":"Maar Uwe Excellentie heeft gesanktioneerd: HET STELSEL VAN MISBRUIK VAN GEZAG, VAN ROOF EN MOORD, WAARONDER DE ARME JAVAAN GEBUKT GAAT, en dáárover klaag ik."}]},{"lemma":"Gebüsch","count":1,"glosses":["thicket"],"forms":["Gebüsch"],"morphology":["noun, neuter, dative singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s284","id":"h14-s284","source":"--Ein Hirsch Der sich verspätet im Gebüsch, und jetzt Mit Eile heimwärts kehrt, und Ruhe sucht Bei andren Hirschen die ihm lieb sind."}]},{"lemma":"gecondemneerde","count":1,"glosses":["the condemned"],"forms":["gekondemneerden"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s163","id":"h14-s163","source":"Hy ontving hierop een weigerend antwoord, met de opmerking dat hy immers 't recht had de personen die door hem by policievonnis waren veroordeeld tot \"arbeid aan den publieken weg\" op zyn erf te-werk te stellen. Dit wist Havelaar wel, of althans 't was hem meer dan voldoende bekend dat zoodanige beschikking over gekondemneerden overal de gewoonste zaak van de wereld was, maar nooit had hy, noch te Rangkas-Betoeng noch te Amboina, noch te Menado, noch te Natal, van dat vermeend recht willen gebruik maken."}]},{"lemma":"gedaante","count":2,"glosses":["figures","shape"],"forms":["gedaanten","gedaante"],"morphology":["noun, plural","noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s8","id":"h16-s8","source":"Ze kropen 's avends door den ravyn, en als Tine in haar kamer zat, werd ze meermalen opgeschrikt door onverwacht geruisch, en ze zag door 't open venster donkere gedaanten die voorby slopen met schuwen tred."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s207","id":"h17-s207","source":"Het diertje--de ergernis van den eigenaar des booms, maar lief toch in gedaante en beweging--klauterde onvermoeid op-en-neder."}]},{"lemma":"gedachte","count":23,"glosses":["thoughts","thought","my mind","mind"],"forms":["gedachten","gedachte"],"morphology":["noun, plural","noun, common gender, singular","noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s27","id":"h2-s27","source":"Anders had ik de zaak daarby gelaten. Maar op-eens schoot my de gedachte in, dat hy misschien reiziger was van een duitsch huis, die een solieden makelaar zocht."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s57","id":"h4-s57","source":"Sommigen waren aan hem geschreven, of liever het waren slechts afschriften, doch hy scheen daarmee zeker plan te hebben, want alles was door andere personen geteekend voor: gelykluidend met het oorspronkelyke. Dan vond ik nog uittreksels uit dagboeken, aanteekeningen en losse gedachten ... sommigen werkelyk heel los."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s105","id":"h4-s105","source":"En--zonderling toch, hoe de gedachten onder 't schryven in iemand opkomen --myn boek gaat ook de molenaars aan, en de dominees, en hen die Holloway- pillen verkoopen, en de likeurstokers, en de pannenbakkers, en de menschen die van staatsschuld leven, en de pompenmakers, en de touwslagers, en de wevers, en de slachters, en de klerken op een makelaarskantoor, en de aandeelhouders van de Nederlandsche Handelmaatschappy, en eigenlyk, wel beschouwd, alle anderen ook."}]},{"lemma":"gedeelte","count":11,"glosses":["part","fraction","share","portion"],"forms":["gedeelte"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, neuter singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s5","id":"h1-s5","source":"Als ik in myn vak--ik ben makelaar in koffi, en woon op de Lauriergracht N° 37--aan een principaal --een principaal is iemand die koffi verkoopt--een opgave deed, waarin maar een klein gedeelte der onwaarheden voorkwam, die in gedichten en romans de hoofdzaak uitmaken, zou hy terstond Busselinck & Waterman nemen. Dat zyn ook makelaars in koffi, doch hun adres behoeft ge niet te weten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s49","id":"h5-s49","source":"Een gedeelte bestaat uit stammen welker vorsten en vorstjes de opperheerschappy van Nederland als suzerein erkend hebben, doch waarby nog altyd het rechtstreeksch bestuur, in meer of minder mate gebleven is in handen van de ingeboren Hoofden zelf."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s50","id":"h5-s50","source":"Een ander gedeelte, waartoe--met een zeer kleine, wellicht maar schynbare, uitzondering--geheel Java behoort, is rechtstreeks onderworpen aan Nederland."}]},{"lemma":"gedeeltelijk","count":10,"glosses":["partly","partially"],"forms":["gedeeltelyk"],"morphology":["adverb"],"note":"Old spelling of gedeeltelijk.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s76","id":"h5-s76","source":"Maar toen later het centraal gezag des duitschen Ryks behoefte voelde, eenig ver gelegen volk aan zich te binden op andere wyze dan door stoffelyk overwicht alleen, zoodra een verwyderde streek werd beschouwd als door gelykheid in afkomst, taal en gewoonten tot het Ryk te behooren, deed zich de noodzakelykheid gevoelen, iemand met de leiding der zaken te belasten, die in dat land te-huis behoorde niet alleen, maar door zyn stand boven zyn medeburgers in die streken verheven was, opdat de gehoorzaamheid aan de bevelen des Keizers, gemakkelyk werde door de samengaande neiging tot onderwerping aan hem die met de uitvoering dezer bevelen belast was. Hierdoor werden dan tevens geheel of gedeeltelyk de uitgaven vermeden, voor een staand leger ten-laste der algemeene staatskas, of, zooals meestal geschiedde, ten-laste van de gewesten zelf, die door zoodanig leger moesten bewaakt worden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s84","id":"h7-s84","source":"Hy had dit echter niet gedaan, gedeeltelyk misschien uit vrees dat hy te spoedig op-nieuw zou moeten verhuizen, gedeeltelyk om 't gebruik daarvan aan die dame met haar kinderen overtelaten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s4","id":"h8-s4","source":"Links voor zyn woning, doch op 'tzelfde \"erf\" en tegenover 't huis dat mevrouw Slotering bewoonde, stond een gebouw dat gedeeltelyk de bureaux der adsistent-residentie bevatte, waartoe tevens de landskas behoorde, en gedeeltelyk bestond in een vry ruime open galery, die een zeer goede gelegenheid tot zulk een vergadering aanbood."}]},{"lemma":"gedicht","count":2,"glosses":["poems","poem"],"forms":["gedichten","gedicht"],"morphology":["noun, plural","noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s5","id":"h1-s5","source":"Als ik in myn vak--ik ben makelaar in koffi, en woon op de Lauriergracht N° 37--aan een principaal --een principaal is iemand die koffi verkoopt--een opgave deed, waarin maar een klein gedeelte der onwaarheden voorkwam, die in gedichten en romans de hoofdzaak uitmaken, zou hy terstond Busselinck & Waterman nemen. Dat zyn ook makelaars in koffi, doch hun adres behoeft ge niet te weten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s54","id":"h4-s54","source":"Over het JUS TALIONIS. (Alweer een infaam stuk! Daarin kwam een gedicht voor, dat ik zeker allerschandelykst zou gevonden hebben, als ik 't uitgelezen had.)"}]},{"lemma":"gedierte","count":2,"glosses":["vermin","beasts"],"forms":["gedierte"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, neuter, collective singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s128","id":"h13-s129","source":"Want zonder te spreken van allerlei insekten, die gewoonlyk des avends om de lamp vlogen in zoo groote menigte dat lezen en schryven onmogelyk werd--iets wat op véél plaatsen in Indie lastig is--hielden zich in dat kreupelhout een tal van slangen en ander gedierte op, dat zich niet bepaalde by den ravyn, maar telkens ook in den tuin naast en achter 't huis werd gevonden, of in het grasperk op 't voorplein."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s235","id":"h17-s235","source":"\"Als er niet langer vlinders zullen rondfladderen, Als de sterren niet meer zullen schitteren, Als de melatti niet meer welriekend zal wezen, Als er niet langer bedroefde harten zyn, Noch wild gedierte in het woud... Als de zon verkeerd zal loopen, En de maan vergeten wat oost en west is..."}]},{"lemma":"gedistingeerd","count":1,"glosses":["distinguished"],"forms":["gedistingeerd"],"morphology":["predicative adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s126","id":"h6-s126","source":"Zy had niet dat styve en onbehagelyke van 't burgerlyk fatsoen dat, om voor \"gedistingeerd\" doortegaan, zich en anderen meent te moeten plagen met gêne, en ze hechtte dan ook niet aan veel uiterlyks wat voor sommige andere vrouwen waarde schynt te hebben."}]},{"lemma":"gedrag","count":8,"glosses":["conduct"],"forms":["gedrag"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s12","id":"h2-s12","source":"...by de toenemende ligtzinnigheid en onzedelykheid onder de jeugd, by het dagelyks aangroeien van het getal fortuinzoekers, en met het oog op de noodzakelykheid om soliditeit van gedrag, hand-aan-hand te doen gaan met soliditeit in de uitvoering, van de gegeven orders ... 't Is, waarachtig, alles de zuivere waarheid!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s81","id":"h4-s81","source":"Maar ik was niet gerust over zyn gedrag ... hy had een sjaal om. En bovendien, ik wist niet waar hy woonde."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s149","id":"h6-s149","source":"Hartelyk voor zyn vrienden, maakte hy--wat te snel soms--zyn vriend van al wat leed. Hy was gevoelig voor liefde en aanhankelykheid ... trouw aan zyn gegeven woord ... zwak in kleinigheden, maar standvastig tot hoofdigheid toe, waar 't hem de moeite waard scheen karakter te toonen ... nederig en welwillend voor wie zyn geestelyk overwicht erkenden, doch lastig wanneer men poogde zich daartegen te verzetten ... rondborstig uit trots, en by vlagen achterhoudend, waar hy vreesde dat men zyn oprechtheid zou aanzien voor onverstand ... evenzeer vatbaar voor zinnelyk als voor geestelyk genot ... beschroomd en slecht bespraakt waar hy meende niet begrepen te worden, maar welsprekend als hy gevoelde dat zyn woorden op willigen bodem vielen ... traag als hy niet werd aangespoord door eenigen prikkel die voortkwam uit zyn eigen ziel, maar yverig, vurig, en doortastend waar dit wel het geval was ... voorts, vriendelyk, beschaafd in zyn manieren, en onberispelyk van gedrag: ziedaar nagenoeg Havelaar!"}]},{"lemma":"gedragen","count":6,"glosses":["behaved","let conduct","conduct","conducted","abide"],"forms":["gedragen","gedrage"],"morphology":["verb, past participle","verb, present subjunctive, singular","verb, infinitive, reflexive","verb, participle","verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s99","id":"h5-s99","source":"De Europeaan zy wel-opgevoed en kiesch, hy gedrage zich met vriendelyke waardigheid, en kan dan zeker zyn dat de Regent van zyn kant hem 't bestuur gemakkelyk maken zal."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s123","id":"h7-s123","source":"Hy nam daarna 't staatsblad waarin de eed stond die tot de aanvaarding van bedieningen in 't algemeen voorgeschreven is, en houdende: \"dat men om tot het ambt van ***** te worden benoemd of bevorderd, niemand iets beloofd of gegeven heeft, beloven of geven zal; dat men gehouw en getrouw zal zijn aan zijne Majesteit den Koning der Nederlanden; gehoorzaam aan zijner Majesteits vertegenwoordiger in de Indische gewesten; dat men stiptelijk zal opvolgen en doen opvolgen de wetten en bepalingen, die gegeven zijn of gegeven zullen worden, en dat men zich in alles zal gedragen gelijk een goed ... (hier: adsistent-resident) betaamt.\""},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s166","id":"h7-s166","source":"Ja, zy had het goed gevonden, toen hy die beide arme vrouwen uit de Nieuwstraat, die nooit Amsterdam hadden verlaten, en nooit waren \"uitgeweest\" rondleidde op de Haarlemmer kermis, onder 't koddig voorwendsel dat de Koning hem belast had met: \"het amuzeeren van oude vrouwtjes die zich zoo goed gedragen hadden\". Zy vond het goed dat hy de weeskinderen uit alle gestichten te Amsterdam op koek en amandelmelk onthaalde, en ze overlaadde met speelgoed."}]},{"lemma":"gedrukt","count":1,"glosses":["printed"],"forms":["gedrukt"],"morphology":["adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s48","id":"h11-s48","source":"--Neen, die anderen. Nu zou men zeggen, houd dan je gids in den zak, als hy gedrukt is, en laat hem buiten staan of zwygen in 't andere geval, maar behalve dat men werkelyk tot eenigszins juist oordeelen, dikwyls inlichting noodig heeft, zoude men, ook al kon men die inlichting altyd missen, toch te-vergeefs in eenig gebouw iets zoeken, dat langer dan een zeer kort oogenblik beantwoordt aan ons verlangen naar het schoone, omdat het niet beweegt."}]},{"lemma":"geduld","count":7,"glosses":["patience"],"forms":["geduld"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s129","id":"h4-s129","source":"6° Dat Marie het net afschrift zou maken voor den druk, maar dat men geduld met haar hebben zou, als de wasch kwam."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s145","id":"h6-s145","source":"Hy was stipt en ordelyk, en daarby buitengewoon geduldig, doch juist omdat stiptheid, orde en geduld hem moeielyk vielen, daar zyn geest iets wilds had. Hy was langzaam en omzichtig in 't beoordeelen van zaken, hoewel dit niet zoo scheen aan wie hem zoo haastig zyn slotsommen hoorden uiten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s74","id":"h13-s75","source":"De beschuldiging die zoo vaak wordt ingebracht tegen den grooten meester die den Waverley schreef, dat hy dikwyls van 't geduld zyner lezers misbruik maakt door te veel bladzyden aan plaatsbeschryving te wyden, komt me ongegrond voor, en ik geloof dat men zich tot het beoordeelen van de juistheid eener zoodanige aanmerking, eenvoudig de vraag hebbe voorteleggen: was deze beschryving noodig tot juist opvatten van den indruk dien de schryver u wilde meedeelen?"}]},{"lemma":"geduldig","count":4,"glosses":["patiently","patient"],"forms":["geduldig"],"morphology":["adverb","adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s5","id":"h5-s5","source":"Dan begon het geroep om hulp op-nieuw. Men wachtte geduldig tot die hulp kwam, en ... sukkelde verder."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s145","id":"h6-s145","source":"Hy was stipt en ordelyk, en daarby buitengewoon geduldig, doch juist omdat stiptheid, orde en geduld hem moeielyk vielen, daar zyn geest iets wilds had. Hy was langzaam en omzichtig in 't beoordeelen van zaken, hoewel dit niet zoo scheen aan wie hem zoo haastig zyn slotsommen hoorden uiten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s106","id":"h8-s106","source":"Hy hoorde geduldig aan, wie tot hem kwam, en gaf weder wat ontnomen was."}]},{"lemma":"gedurende","count":10,"glosses":["during","in the course of","For","During","through"],"forms":["gedurende","Gedurende"],"morphology":["preposition"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s50","id":"h1-s50","source":"Maar tel nu eens de steken die ze doet gedurende het heele bedryf."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s83","id":"h7-s83","source":"Verbrugge, daarop voorloopig belast met het ambt van adsistent-resident, zou 't recht gehad hebben, gedurende dien tyd de ruime woning te betrekken, die te Rangkas-Betoeng, zooals in elke afdeeling, van-landswege voor 't hoofd van het gewestelyk bestuur is opgericht."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s229","id":"h8-s229","source":"Gedurende twee maanden ben je waarnemend adsistent-resident geweest, en bovendien reeds lang hier als kontroleur ... je moest het dus weten, niet waar?"}]},{"lemma":"gedurig","count":24,"glosses":["continually","repeatedly","keeps","constantly","ever","forever","again and again"],"forms":["gedurig","Gedurig"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s54","id":"h1-s54","source":"Ze heeft eenige verleiders de trappen afgeworpen, ze roept gedurig: \"o myne moeder, o, myne moeder!\" en stelt dus de deugd voor."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s26","id":"h2-s26","source":"Hy scheen ook my te herkennen, want onze blikken ontmoetten elkander gedurig. Ik moet betuigen dat ik te verdiept was in 't veegsel, om terstond optemerken, wat ik namelyk later zag, dat hy vry kaal in de kleeren stak."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s79","id":"h2-s79","source":"Maar ik bedacht gedurig dat hy niet wist hoe laat het was, en bespeurde bovendien dat zyn jasje tot aan de kin was dichtgeknoopt--dat een zeer slecht merk is--zoodat ik den toon van ons onderhoud wat flauw blyven liet. Hy verhaalde my dat hy in Indie was geweest, dat hy getrouwd was, dat hy kinderen had."}]},{"lemma":"gedwee","count":2,"glosses":["meek"],"forms":["gedwee"],"morphology":["adjective, predicative","adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s192","id":"h11-s192","source":"Ge vraagt waarom toch de O Die Natals ree bespoelt, Schoon elders minzaam en gedwee, Ontstuimig slechts op Natals ree, Gedurig kookt en woelt?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s224","id":"h14-s224","source":"Wat is er by-voorbeeld te verwachten van een bevolking die, uit den aard zacht en gedwee, sedert jaren, jaren klaagt over onderdrukking, als zy den eenen resident vóór, den anderen nà ziet aftreden met verlof of met pensioen, of wegroepen tot een ander ambt, zonder dat er iets geschied is tot herstel der grieven waaronder ze gebukt gaat!"}]},{"lemma":"gedwongen","count":1,"glosses":["constrained"],"forms":["gedwongen"],"morphology":["adjective, uninflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s100","id":"h6-s100","source":"Nagenoeg als de arme Sauriers uit de voorwereld, die door lang wachten ten-laatste een integreerend deel uitmaken van de klei, waarin ze aanvankelyk niet gekomen waren met het plan om er te blyven, heeft er ook by reizigers die wat nauw op-één gedrukt en in gedwongen houding, te lang in een reiswagen gezeten hebben, iets plaats, wat ik u voorstel assimilatie te noemen."}]},{"lemma":"gedwongenheid","count":1,"glosses":["constraint"],"forms":["gedwongenheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s101","id":"h7-s101","source":"Uit zoo-iets wordt natuurlyk in 't verkeer zekere gedwongenheid geboren. die niet zou weg te nemen zyn dan door wysgeerige onbekrompen inzichten en maatregelen van het bestuur."}]},{"lemma":"geel","count":10,"glosses":["yellow","yellow one"],"forms":["geel","gele"],"morphology":["adjective","adjective, predicative","adjective used as noun","noun, neuter, singular","adjective, inflected, substantivized","adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s58","id":"h2-s58","source":"Alles werd me groen en geel voor de oogen. Ik stamelde een aoristus primus van ik weet niet welk werkwoord ..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s43","id":"h10-s43","source":"Even zoo zou ieder verstandig mensch my uitlachen, als ik gek genoeg was om te zeggen: Marie is daar in dien rooien tuin waarom rood, en niet geel of paars?--om te luisteren naar 't snappen en giechelen van de viooltjes, of naar de sprookjes die de rozen elkaar heimelyk in 't oor blazen. Al kon zoo iets waar zyn, wat zou Marie er aan hebben, als het toch zoo heimelijk geschiedt, dat zy er niets van verstaat?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s22","id":"h15-s22","source":"Was 't, niet inderdaad beter dien man te beletten den volgenden dag by den adsistent-resident terugtekeeren--zooals deze hem 's avends zeggen liet--en zyn klachte te smoren in 't gele water van den Tjioedjoeng, dat hem zachtkens zou afvoeren naar hare monding, gewoon als ze was overbrengster te wezen van die broederlyke groetgeschenken der haaien in 't binnenland aan de haaien in zee?"}]},{"lemma":"geen","count":207,"glosses":["no","not a","not","not a single","any","No","none","not one","not an"],"forms":["geen","Geen","keen","geenen"],"morphology":["determiner","negative determiner","determiner, negative","indefinite pronoun, plural"],"note":"Archaic inflected form of geen used substantivally: “none.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s6","id":"h1-s6","source":"Ik pas er dus wel op, dat ik geen romans schryf, of andere valsche opgaven doe."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s14","id":"h1-s14","source":"Hy was al dood, geloof ik, toen hy ons vertelde dat myn vader myn beste vrind was--ik hield meer van Pauweltje Winser, die naast ons woonde in de Batavierstraat--en dat myn kleine hond zoo dankbaar was. We hielden geen honden, omdat ze zoo onzindelyk zyn."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s23","id":"h1-s23","source":"Men vlucht met het een of ander voorwerp naar het einde der aarde. De aarde heeft geen einden, en die liefde is ook gekheid."}]},{"lemma":"geenszins","count":10,"glosses":["by no means","in no way"],"forms":["geenszins"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s157","id":"h5-s157","source":"Als honderden arbeiden op de velden van een Hoofd, zonder daarvoor betaling te ontvangen, volgt hieruit geenszins dat hy dit liet geschieden ten zynen behoeve."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s110","id":"h6-s110","source":"Hy was, zooals de meeste Europeanen in Indie, zeer bleek, hetgeen echter in die streken geenszins voor een blyk van minder goede gezondheid wordt gehouden, en hy had fyne trekken die wel getuigden van verstandelyke ontwikkeling."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s90","id":"h7-s90","source":"Ter-eere der begrippen van menschelykheid in Indie, haast ik me hier bytevoegen dat, hoe scherp ook de lyn zy, die in 't maatschappelyk verkeer wordt getrokken tusschen de twee soorten van individuën, welke tegenover den inlander gelykelyk den naam van Hollander dragen, deze afscheiding evenwel geenszins 't barbaarsch karakter vertoont, dat in Amerika by de standsplitsing wordt waargenomen."}]},{"lemma":"geest","count":25,"glosses":["mind","spirit","wit"],"forms":["geest"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, masculine, singular","noun, masculine singular"],"note":"Voor de geest brengen means “to call to mind.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s101","id":"h3-s101","source":"Over zeker soort van geest der Franschen, een gevolg der armoede van hun taal. (Dit laat ik gelden. Geestigheid en armoede ... hy kan het weten.)"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s33","id":"h4-s33","source":"Over den liefdeloozen geest onzer voorouders, blykbaar uit hun begrippen omtrent God. (Alweer een goddeloos stuk!) Over den samenhang der zintuigen. ('t Is waar, toen ik hem zag, rook ik rozenolie.)"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s43","id":"h4-s43","source":"Over besproejing van gemeene velden. Over den invloed van de vermenging, van rassen op den geest."}]},{"lemma":"geestdrijverij","count":1,"glosses":["religious zeal"],"forms":["geestdryvery"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"Historical spelling of geestdrijverij, here meaning excessive religious zeal.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s27","id":"h5-s27","source":"De geestdryvery die torens meende te moeten zetten op de gebouwen die opgericht werden ter-eere van dezen of genen heilige, duurde niet lang genoeg om ze te voleinden, en de spits die de geloovigen naar den hemel moet wyzen, rust, gewoonlyk een paar omgangen te laag, op de massieve bazis, 'tgeen denken doet aan den man zonder dyen op de kermis."}]},{"lemma":"geestelijk","count":2,"glosses":["mental","intellectual"],"forms":["geestelyk"],"morphology":["adjective, attributive, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s149","id":"h6-s149","source":"Hartelyk voor zyn vrienden, maakte hy--wat te snel soms--zyn vriend van al wat leed. Hy was gevoelig voor liefde en aanhankelykheid ... trouw aan zyn gegeven woord ... zwak in kleinigheden, maar standvastig tot hoofdigheid toe, waar 't hem de moeite waard scheen karakter te toonen ... nederig en welwillend voor wie zyn geestelyk overwicht erkenden, doch lastig wanneer men poogde zich daartegen te verzetten ... rondborstig uit trots, en by vlagen achterhoudend, waar hy vreesde dat men zyn oprechtheid zou aanzien voor onverstand ... evenzeer vatbaar voor zinnelyk als voor geestelyk genot ... beschroomd en slecht bespraakt waar hy meende niet begrepen te worden, maar welsprekend als hy gevoelde dat zyn woorden op willigen bodem vielen ... traag als hy niet werd aangespoord door eenigen prikkel die voortkwam uit zyn eigen ziel, maar yverig, vurig, en doortastend waar dit wel het geval was ... voorts, vriendelyk, beschaafd in zyn manieren, en onberispelyk van gedrag: ziedaar nagenoeg Havelaar!"}]},{"lemma":"geestelijke","count":1,"glosses":["holy men"],"forms":["geestelyken"],"morphology":["substantivized adjective, plural"],"note":"Geestelyken is the older spelling of geestelijken, meaning clergy or religious men.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s208","id":"h8-s208","source":"De Regent, die in jaren klimmende den dood vreest, wordt beheerscht door de zucht zich verdienstelyk te maken door giften aan geestelyken. Hy geeft veel geld uit voorreiskosten van pelgrims naar Mekka, die hem allerlei vodden van relieken, talismans en djimats terugbrengen."}]},{"lemma":"geestig","count":4,"glosses":["witty"],"forms":["geestig"],"morphology":["adjective","adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s73","id":"h6-s73","source":"--'t Was geestig ..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s74","id":"h6-s74","source":"--Tot je dienst! Maar een jong mensch mag niet geestig zyn tegen een generaal."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s148","id":"h6-s148","source":"Hy was eerlyk, vooral waar eerlykheid in 't grootmoedige overging, en zou honderden die hy schuldig was, onbetaald laten omdat hy duizenden had weggeschonken. Hy was geestig en onderhoudend wanneer hy gevoelde dat zyn geest begrepen werd, maar anders stug en teruggetrokken."}]},{"lemma":"geestigheid","count":4,"glosses":["wit","Wit","pleasantries"],"forms":["geestigheid","Geestigheid","geestigheden"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, feminine plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s101","id":"h3-s101","source":"Over zeker soort van geest der Franschen, een gevolg der armoede van hun taal. (Dit laat ik gelden. Geestigheid en armoede ... hy kan het weten.)"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s117","id":"h6-s117","source":"Ik heb een allerzotste vaudeville zien \"réusseeren\" omdat daarin iemand voorkwam, die gedurig zeide: \"myn naam is Meyer.\" My komen zulke geestigheden wat goedkoop voor, en, om de waarheid te zeggen, ik ben boos op u als ge zoo-iets grappig vindt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s119","id":"h6-s119","source":"Ik moet van-tyd tot-tyd iemand ten-tooneele voeren--ik zal 't zoo weinig mogelyk doen--die inderdaad een manier van spreken had, welke my doet vreezen verdacht te worden van een mislukte poging om u te doen lachen, en hierom moet ik u uitdrukkelyk verzekeren dat het niet myn schuld is, als de hoogstdeftige resident van Bantam, van wien hier de rede is, iets zóó eigenaardigs vertoonde in zyn wyze van spreken, dat het me moeielyk valt dat weertegeven, zonder den schyn op me te laden dat ik effekt van geestigheid zoek in een tic."}]},{"lemma":"geestkracht","count":1,"glosses":["force of will"],"forms":["geestkracht"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s10","id":"h5-s10","source":"De eigenlyke heirbaan met zyn vele zytakken, die de maarschalk Daendels met groote opoffering van volk deed aanleggen is inderdaad een prachtig stuk werks, en men staat verbaasd over de geestkracht van den man die, ondanks alle bezwaren welke zyn benyders en tegenstanders in 't moederland hem in den weg legden, den onwil der bevolking en de ontevredenheid der hoofden durfde trotsen, om iets tot-stand te brengen, dat thans nog de bewondering van iederen bezoeker opwekt en verdient."}]},{"lemma":"geeuwen","count":1,"glosses":["yawning"],"forms":["geeuwend"],"morphology":["verb, present participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s17","id":"h9-s17","source":"En ge hebt den roman uitgelezen tot \"waar ze elkaar krygen\" toe, en ge zegt--een andere vorm, van welsprekendheid in den echtestaat--geeuwend:"}]},{"lemma":"geëerbiedigd","count":1,"glosses":["revered"],"forms":["geëerbiedigden"],"morphology":["adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s103","id":"h9-s103","source":"5° Het oprichten eener vereeniging, van invloedryke mannen, wier taak zoude zyn, onzen geëerbiedigden Koning te smeeken:"}]},{"lemma":"geëmployeerde","count":1,"glosses":["employees"],"forms":["geëmployeerden"],"morphology":["noun, plural"],"note":"Geëmployeerden is an archaic term for employees or officials.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s29","id":"h13-s29","source":"Enkelen daarvan kon ik terstond ophelderen. Voor anderen evenwel had ik inzage van zekere stukken noodig, en vooral was 't voor my van belang die zaken natesporen te Natal zelf, om by myn geëmployeerden naar de oorzaken der gevonden verschillen onderzoek te doen, en waarschynlyk zou ik dáár geslaagd wezen in myn pogingen om alles tot klaarheid te brengen."}]},{"lemma":"gefluit","count":1,"glosses":["fluting"],"forms":["gefluit"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s145","id":"h15-s145","source":"Weg met al wat herinnert aan Horatius' justum ac tenacem! Trompetten hier, en scherp gekletter van bekkenslag, en gesis van vuurpylen, en gekras van valsche snaren, en hier-en-daar een waar woord, dat het mee insluipe als verboden waar, onder bedekking van zooveel getrommel en zooveel gefluit?"}]},{"lemma":"Gefühl","count":9,"glosses":["feeling"],"forms":["Gefühl"],"morphology":["noun, neuter singular, accusative","noun, neuter, nominative singular","noun, neuter, accusative singular","noun, neuter, dative singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s266","id":"h14-s266","source":"--Ich glaube nicht. Man sagt, die Frucht, der Stein, hat kein Gefühl."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s272","id":"h14-s272","source":"--Allein du hast Gefühl?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s276","id":"h14-s276","source":"--Und, Mutter, ich... Hab' ich Gefühl?"}]},{"lemma":"gegeven","count":1,"glosses":["conditions"],"forms":["gegevens"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s133","id":"h14-s133","source":"Zoo was er veel te Lebak, dat wel door gezag te verkrygen was om-niet maar niet te-koop voor billyken prys, en onder zulke gegevens schikten zich Havelaar en zyn Tine gaarne in 't gemis."}]},{"lemma":"gegons","count":1,"glosses":["humming"],"forms":["gegons"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s272","id":"h17-s272","source":"Er was een gegons in zyn ooren als had men op een gong geslagen in zyn hoofd. Hy voelde hoe 't bloed met schokken werd gewrongen door de aderen aan zyn slapen, die dreigden te bezwyken onder den druk van zoo zware uitzetting."}]},{"lemma":"gegrijns","count":2,"glosses":["a grin"],"forms":["gegryns"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s134","id":"h15-s134","source":"Vervloekt, dat een traan, om begrepen te worden, moet verzeld gaan van gegryns!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s139","id":"h15-s139","source":"Hy vertaalde zyn tranen niet in gegryns, hy spotte niet, hy zocht niet te treffen door bontheid van kleur of door de grappen van den uitroeper voor de kermistent ... wat heeft het hem gebaat?"}]},{"lemma":"gegrond","count":7,"glosses":["well-founded"],"forms":["gegrond","gegronde"],"morphology":["adjective","adjective, attributive","adjective, inflected","adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s179","id":"h7-s179","source":"Zonder nu te deelen in de overdreven begrippen die zy van haren Max koesterde, mag men toch aannemen dat hy een goede loopbaan voor zich had, en wanneer dit gegrond uitzicht zich had verwezenlykt, zouden inderdaad de onaangename gevolgen zyner vrygevigheid weldra uit den weg te ruimen geweest zyn."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s40","id":"h14-s40","source":"Noch hy noch ik wisten op dàt oogenblik dat de opzending van Jang di Pertoean naar Batavia, een vuistslag in 't gelaat van dien generaal zou geweest zyn, en dat deze--persoonlyk voor de trouw van dat hoofd hebbende ingestaan --gegronde redenen had, wat het ook kosten mocht, hem te vrywaren tegen een beschuldiging van hoogverraad."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s96","id":"h15-s96","source":"Misschien ook zal men na 't lezen van dien brief, eenigszins terugkomen van de minachting voor de slaafsche onderworpenheid van den Javaan die in tegenwoordigheid van zyn Hoofd de ingebrachte beschuldiging, hoe gegrond ook, lafhartig terugtrekt."}]},{"lemma":"gegrondheid","count":4,"glosses":["well-foundedness","validity"],"forms":["gegrondheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s12","id":"h19-s12","source":"Ik was zoo vry in dien brief u voortestellen dat Inlandsch Hoofd naar Serang opteroepen, ten-einde na zyn vertrek en na neutralisatie van den bedervenden invloed zyner uitgestrekte familie een onderzoek te doen instellen naar de gegrondheid myner beschuldiging en van myn vermoeden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s59","id":"h19-s59","source":"Na vergeefs te hebben getracht hem hiertoe te bewegen, zei de resident dat hem niets overbleef dan een onderzoek intestellen naar de gegrondheid van de gedane klachten, en dat hy dus Havelaar verzoeken moest de getuigen te doen oproepen die zyn beschuldigingen konden staven."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s64","id":"h19-s64","source":"Havelaar antwoordde: \"Resident, ik ben adsistent-resident van Lebak, ik heb beloofd de bevolking te beschermen tegen afpersing en geweldenary, ik klaag den Regent aan, en zyn schoonzoon van Parang-Koedjang, ik zal de gegrondheid myner aanklacht bewyzen zoodra me daartoe de gelegenheid wordt gegeven die ik voorstelde in myn brieven, ik ben schuldig aan laster, als myn aanklacht valsch is!\""}]},{"lemma":"gehechtheid","count":2,"glosses":["attachment"],"forms":["gehechtheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s84","id":"h1-s84","source":"Deze is, na myn gehechtheid aan het geloof, myn hoofdneiging. En ik wenschte dat ge hiervan overtuigd waart, lezer, omdat het de verontschuldiging is voor 't schryven van dit boek."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s140","id":"h5-s140","source":"De Javaan is gul, vooral waar het te doen is om een bewys te geven van gehechtheid aan zyn Hoofd, aan den afstammeling van hen wien zyn vaderen gehoorzaamden."}]},{"lemma":"geheel","count":84,"glosses":["wholly","entirely","whole","altogether","quite","fully","all of","entire","Quite","all"],"forms":["geheel","geheele","geheelen","Geheel"],"morphology":["adverb","adjective","noun, neuter, singular","adjective, uninflected","noun, neuter singular","adjective, inflected","adjective, attributive, archaic inflection","adjective, attributive","adjective, attributive, inflected","adjective, neuter singular, attributive"],"note":"Over ’t geheel means ‘on the whole’ or ‘throughout.’","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s110","id":"h2-s110","source":"Als ik dus mag aannemen dat myn werk niet geheel zonder verdienste is, zou dat toch eerst na de uitgave blyken, en de boekhandelaars vragen de betaling van drukloon, enz. vooruit ... Daar hebben ze groot gelyk in."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s113","id":"h2-s113","source":"... tot het besluit gekomen u te vragen of ge voor my by een boekhandelaar zoudt willen borg-staan voor de kosten eener eerste uitgave, al ware het slechts van een klein boekdeeltje. Ik laat de keus van die eerste proeve geheel aan u over."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s9","id":"h5-s9","source":"Men zou zich zeer vergissen, wanneer men zich van den geheelen grooten weg op Java, een denkbeeld vormde naar den maatstaf van dien weg in 't Lebaksche."}]},{"lemma":"geheel en al","count":8,"glosses":["wholly","entirely","altogether","WHOLE AND ENTIRE"],"forms":["geheel-en-al","GEHEEL-EN-AL"],"morphology":["adverb","adverbial phrase"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s115","id":"h2-s115","source":"... en als de gaaf van wèl zeggen me niet geheel-en-al ontbreekt, is het gewis niet door gebrek aan indrukken, dat ik niet slagen zou. In afwachting van een vriendelyk antwoord, noem ik my uw ouden schoolmakker ..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s138","id":"h5-s138","source":"Anderen gaan iets verder, en geheel-en-al ontbreekt deze onwettigheid nergens."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s8","id":"h8-s8","source":"Ieder verwachtte hierop een toespraak als die welke de resident op den vorigen dag had gehouden, en het is niet geheel-en-al zeker dat Havelaar zelf van voornemen was iets anders te zeggen, doch men moest hem by zulke gelegenheden gehoord en gezien hebben om zich voortestellen hoe hy, by toespraken als deze, zich opwond en door zyn eigenaardige wyze van spreken aan de bekendste zaken een nieuwe kleur meedeelde, hoe zich dan zyn houding oprichtte, hoe zyn blik vuur schoot, hoe zyn stem van 't vleiend zachte in 't vlymend scherpe overging, hoe de beelden van zyn lippen vloeiden als strooide hy iets kostbaars om zich heen dat toch hèm niets kostte, en hoe, als hy ophield, ieder hem aanstaarde met open mond als om te vragen: \"myn God, wie zyt ge?\""}]},{"lemma":"geheim","count":15,"glosses":["secret","Secret","confidential"],"forms":["geheim","Geheim","geheime"],"morphology":["noun, neuter, singular","adjective","adjective, predicative","adjective, inflected","adjective used as a document label","adjective, substantivized heading"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s39","id":"h4-s39","source":"Over de geheime genootschappen der Chinezen. Over het teekenen als natuurlyk schrift. (Hy zegt dat een pasgeboren kind teekenen kan!)"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s30","id":"h6-s30","source":"Voor wien den Regent en den kontroleur kende, voor wien de toestand van Lebak geen geheim was, had het duidelyk kunnen blyken dat het gesprek reeds een stryd was geworden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s61","id":"h10-s61","source":"Maak dus geen geheim van wat ik je zeg, schryf 't gerust aan je vader dat je hier in een soliede familie bent, en dat ik je zoo op 't goede wys. En vraag jezelf eens af, wat er van je zou geworden zyn, als je by Busselinck & Waterman waart gekomen?"}]},{"lemma":"geheimenis","count":1,"glosses":["mysteries"],"forms":["geheimenissen"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s133","id":"h16-s133","source":"Met tranen van gevoel op de wangen, tracht de yverige dienaar des Evangeliums hem te bewegen, aftezien van de wysheid naar den mensch, om te worden ingeleid in de geheimenissen der wysheid Gods."}]},{"lemma":"geheimhouding","count":2,"glosses":["secrecy"],"forms":["geheimhouding"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s20","id":"h19-s20","source":"Deze geheimhouding had een tweeledig doel."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s22","id":"h19-s22","source":"De Patteh heeft my namens hem--het was op den 12den dezer--expresselyk voor die diskretie bedankt. Doch later toen ik begon te wanhopen aan den goeden uitslag myner pogingen, of beter, toen de maat myner verontwaardiging door een pas gehoord voorval overliep toen langer zwygen medeplichtigheid worden zou, toen moest die geheimhouding strekken ten-mynen-behoeve, want ook omtrent myzelf en de mynen heb ik plichten te vervullen."}]},{"lemma":"Gehenna","count":1,"glosses":["Gehenna"],"forms":["Gehenna"],"morphology":["proper noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s87","id":"h9-s87","source":"Hoort ge niet--ja, gy hoort het, want uit de voorgelezen tekstwoorden hebt gy gezien dat uw God is een machtig God, en een God der gerechte wrake--ja, gy hoort het gekraak der beenderen en het geknetter der vlammen in het eeuwig Gehenna waar weeninge is, en tandengeknars!"}]},{"lemma":"gehoor","count":7,"glosses":["a hearing","an audience","hearing","audience"],"forms":["gehoor"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s12","id":"h15-s12","source":"Wat moest er worden van de zoo noodige vriendschappelyke verhouding tusschen 't voornaamst Inlandsch Hoofd en den eersten europeschen ambtenaar, als deze gedurig scheen gehoor te geven aan valsche aanklachten tegen dat Hoofd?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s19","id":"h15-s19","source":"De man wiens lyk 's morgens de rivier afdreef, nadat hy den vorigen avend, in 't geheim, schoorvoetend, angstig, verzocht had om gehoor by den adsistent-resident ... hy had geen behoefte meer aan vlucht."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s39","id":"h15-s39","source":"Daar zat hy gewoonlyk te schryven, en ontving de personen die om gehoor lieten vragen."}]},{"lemma":"gehoornd","count":1,"glosses":["horned"],"forms":["gehoornden"],"morphology":["adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s45","id":"h17-s45","source":"Maar door eigen vaart alleen, en niet door eigen wil, was het dier verder gegaan dan Saïdjah. Want nauw had het de stuwing overwonnen die alle stof beheerscht, ook na 't ophouden van de oorzaak die haar voortstuwde, of 't keerde terug, zette zyn lomp lyf op zyn lompe pooten als een dak over het kind, en keerde zyn gehoornden kop naar den tyger."}]},{"lemma":"gehoorzaam","count":2,"glosses":["obedient"],"forms":["gehoorzaam"],"morphology":["adjective, predicative","adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s123","id":"h7-s123","source":"Hy nam daarna 't staatsblad waarin de eed stond die tot de aanvaarding van bedieningen in 't algemeen voorgeschreven is, en houdende: \"dat men om tot het ambt van ***** te worden benoemd of bevorderd, niemand iets beloofd of gegeven heeft, beloven of geven zal; dat men gehouw en getrouw zal zijn aan zijne Majesteit den Koning der Nederlanden; gehoorzaam aan zijner Majesteits vertegenwoordiger in de Indische gewesten; dat men stiptelijk zal opvolgen en doen opvolgen de wetten en bepalingen, die gegeven zijn of gegeven zullen worden, en dat men zich in alles zal gedragen gelijk een goed ... (hier: adsistent-resident) betaamt.\""},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s68","id":"h9-s68","source":"Wees toch braaf en gehoorzaam, Frits, en trek de meid niet aan de rokken, als ze thee brengt op 't kantoor, en maak me niet te-schande, want dan stort ze, en Paulus zegt dat nooit een zoon verdriet moet doen aan zyn vader."}]},{"lemma":"gehoorzaamheid","count":3,"glosses":["obedience"],"forms":["gehoorzaamheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s76","id":"h5-s76","source":"Maar toen later het centraal gezag des duitschen Ryks behoefte voelde, eenig ver gelegen volk aan zich te binden op andere wyze dan door stoffelyk overwicht alleen, zoodra een verwyderde streek werd beschouwd als door gelykheid in afkomst, taal en gewoonten tot het Ryk te behooren, deed zich de noodzakelykheid gevoelen, iemand met de leiding der zaken te belasten, die in dat land te-huis behoorde niet alleen, maar door zyn stand boven zyn medeburgers in die streken verheven was, opdat de gehoorzaamheid aan de bevelen des Keizers, gemakkelyk werde door de samengaande neiging tot onderwerping aan hem die met de uitvoering dezer bevelen belast was. Hierdoor werden dan tevens geheel of gedeeltelyk de uitgaven vermeden, voor een staand leger ten-laste der algemeene staatskas, of, zooals meestal geschiedde, ten-laste van de gewesten zelf, die door zoodanig leger moesten bewaakt worden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s118","id":"h16-s118","source":"Myn vrouw, die evenzeer als ik op godsdienst gesteld is, trachtte haar met zachtheid tot gehoorzaamheid overtehalen, omdat het toch voor een zedig meisje niet past, zoo hoofdig te wezen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s18","id":"h17-s18","source":"Daarnaast lagen de sawahs van Adinda's vader, den vader van 't kind dat met Saïdjah huwen zou. En als Adinda's broertjes aankwamen aan de tusschenliggende grens, juist als ook Saïdjah dáár was met zyn ploeg, dan riepen zy elkander vroolyk toe, en roemden om-stryd de kracht en de gehoorzaamheid hunner buffels."}]},{"lemma":"gehoorzamen","count":7,"glosses":["obey","obeys","obeyed"],"forms":["gehoorzamen","gehoorzaamt","gehoorzaamden"],"morphology":["verb, infinitive","verb, present, singular","verb, past, plural","verb, present, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s121","id":"h5-s121","source":"Hy gehoorzaamt zyn hoofden, men had dus slechts deze hoofden te winnen door hun een gedeelte van de winst toetezeggen, en ... het gelukte volkomen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s140","id":"h5-s140","source":"De Javaan is gul, vooral waar het te doen is om een bewys te geven van gehechtheid aan zyn Hoofd, aan den afstammeling van hen wien zyn vaderen gehoorzaamden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s133","id":"h7-s133","source":"Daarop volgde een toespraak van den resident tot de Hoofden, waarop hy hun den adsistent-resident als opperhoofd der Afdeeling voorstelde, hen uitnoodigde hem te gehoorzamen, hun verplichtingen stipt natekomen, en dergelyke gemeenplaatsen meer. De hoofden werden daarop één-voor-één by name aan Havelaar voorgesteld."}]},{"lemma":"gehouw","count":1,"glosses":["loyal"],"forms":["gehouw"],"morphology":["adjective, predicative"],"note":"An archaic oath-word meaning loyal or faithful.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s123","id":"h7-s123","source":"Hy nam daarna 't staatsblad waarin de eed stond die tot de aanvaarding van bedieningen in 't algemeen voorgeschreven is, en houdende: \"dat men om tot het ambt van ***** te worden benoemd of bevorderd, niemand iets beloofd of gegeven heeft, beloven of geven zal; dat men gehouw en getrouw zal zijn aan zijne Majesteit den Koning der Nederlanden; gehoorzaam aan zijner Majesteits vertegenwoordiger in de Indische gewesten; dat men stiptelijk zal opvolgen en doen opvolgen de wetten en bepalingen, die gegeven zijn of gegeven zullen worden, en dat men zich in alles zal gedragen gelijk een goed ... (hier: adsistent-resident) betaamt.\""}]},{"lemma":"gehuwd","count":2,"glosses":["married"],"forms":["gehuwd"],"morphology":["adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s102","id":"h5-s102","source":"De Europeaan, als hy geroepen wordt tot het besturen eener provincie die in oppervlakte met vele duitsche hertogdommen gelyk staat, is gewoonlyk iemand van middelbaren of meer dan middelbaren leeftyd, gehuwd en vader. Hy bekleedt een ambt om den broode."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s193","id":"h7-s193","source":"Hy scheen iets als schaamte te gevoelen omdat het hier zyn eigen voordeel gold, en ik geloof zeker wanneer \"zyn Tine\" gehuwd ware geweest met een ander, met iemand die zich tot hem had gewend met het verzoek de spinrag te verbreken waarin haar voorouderlyk fortuin was blyven hangen, dat hy geslaagd zou zyn \"de interessante wees\" in 't bezit te stellen van het vermogen dat haar behoorde."}]},{"lemma":"geïllustreerd","count":1,"glosses":["illustrated"],"forms":["geillustreerde"],"morphology":["adjective, inflected"],"note":"The historical printing omits the diaeresis now written in geïllustreerde.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s176","id":"h12-s176","source":"Het schynt dat de generaal zelf dat geld voor my betaald heeft, om niet gedwongen te zyn die geillustreerde kwitantie terug te zenden naar Batavia."}]},{"lemma":"gejubel","count":1,"glosses":["jubilation"],"forms":["gejubel"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s297","id":"h17-s297","source":"En weinig tyds later was er te Batavia groot gejubel over de nieuwe overwinning die weer zooveel lauweren had gevoegd by de lauweren van 't nederlandsch-indisch leger."}]},{"lemma":"gek","count":19,"glosses":["mad","fool","foolish","madman","oddly","odd"],"forms":["gek"],"morphology":["adjective","noun, common gender, singular","adjective, predicative","adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s56","id":"h2-s56","source":"Ik ben man en vader, en houd ieder die het gevaar zoekt, voor een gek, wat ook in de Schrift staat. Het is my inderdaad aangenaam optemerken hoe ik my in myn denkbeelden over gevaar en zulke dingen, gelyk ben gebleven, daar ik thans over zoo-iets nog juist dezelfde meening koester, als dien avend toen ik daar by de kraam van den Griek stond, met de twaalf stuivers die we saamgelegd hadden, in de hand."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s84","id":"h2-s84","source":"Toen keek hy me heel gek aan, en zuchtte, en vatte opeens een knoop van myn jas ..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s1","id":"h3-s1","source":"Waarde lezer, ge begrypt hoe gek ik stond te kyken, toen men my daar zoo op-eens wilde verheffen tot makelaar in verzen."}]},{"lemma":"gekeuvel","count":1,"glosses":["prattle"],"forms":["gekeuvel"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s87","id":"h8-s87","source":"Hy sprong weg, en liep den grooten kring rond, en vermaakte de Hoofden door zyn gekeuvel, en speelde met de gevesten van hun krissen. Toen hy by den Djaksa kwam, die de aandacht van 't kind trok omdat hy sierlyker dan de anderen gekleed was scheen deze iets op 't hoofd van kleinen Max te wyzen aan den Kliwon die naast hem zat en een gefluisterde opmerking daarover scheen te beamen."}]},{"lemma":"gekheid","count":10,"glosses":["nonsense","foolishness","foolish notions","folly"],"forms":["gekheid","gekheden","Gekheid"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, plural","noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s23","id":"h1-s23","source":"Men vlucht met het een of ander voorwerp naar het einde der aarde. De aarde heeft geen einden, en die liefde is ook gekheid."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s26","id":"h1-s26","source":"Toen we getrouwd zyn, hebben wy een toertje naar den Haag gemaakt--ze heeft daar flanel gekocht, waarvan ik nog borstrokken draag--en verder heeft ons de liefde nooit de wereld ingejaagd. Dus: alles gekheid en leugens!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s28","id":"h1-s28","source":"Gekheid! Ik had dit toch even goed kunnen doen als ieder ander, want verzenmaken is een ambacht, zeker minder moeielyk dan ivoordraaien."}]},{"lemma":"geklaag","count":1,"glosses":["grumbling"],"forms":["geklaag"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s195","id":"h16-s195","source":"Dit alles toont toch duidelyk, hoe ongegrond dat geklaag is over slecht bestuur."}]},{"lemma":"gekleed","count":1,"glosses":["dressed"],"forms":["gekleed"],"morphology":["adjective, past-participial"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s168","id":"h16-s168","source":"Ook zy was zeer armoedig gekleed, en ze scheen weer geschreid te hebben. Nu, ik had terstond bemerkt dat zy ontevreden van natuur is, want ik behoef iemand maar eenmaal te zien om hem te beoordeelen."}]},{"lemma":"gekletter","count":1,"glosses":["clatter"],"forms":["gekletter"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s145","id":"h15-s145","source":"Weg met al wat herinnert aan Horatius' justum ac tenacem! Trompetten hier, en scherp gekletter van bekkenslag, en gesis van vuurpylen, en gekras van valsche snaren, en hier-en-daar een waar woord, dat het mee insluipe als verboden waar, onder bedekking van zooveel getrommel en zooveel gefluit?"}]},{"lemma":"geklinkklank","count":1,"glosses":["jingle-jangle"],"forms":["geklinkklank"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"Geklinkklank is a mocking sound-imitative coinage for empty verbal jingling.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s33","id":"h10-s33","source":"Je ziet dus dat je voorgestelde reisroute niet oprecht gemeend was, en dat alles neerkomt op een laf geklinkklank van woorden zonder slot of zin."}]},{"lemma":"gekners","count":1,"glosses":["grinding"],"forms":["gekners"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s119","id":"h8-s119","source":"Hy glimlachte als een gelukkig mensch, maar men hoorde gekners tusschen de tanden van den klager die recht zocht."}]},{"lemma":"geknetter","count":1,"glosses":["crackle"],"forms":["geknetter"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s87","id":"h9-s87","source":"Hoort ge niet--ja, gy hoort het, want uit de voorgelezen tekstwoorden hebt gy gezien dat uw God is een machtig God, en een God der gerechte wrake--ja, gy hoort het gekraak der beenderen en het geknetter der vlammen in het eeuwig Gehenna waar weeninge is, en tandengeknars!"}]},{"lemma":"geknoei","count":1,"glosses":["jobbery"],"forms":["geknoei"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s96","id":"h20-s96","source":"Bovendien, 't is my onmogelyk dienst te doen op de proef alsof ik me slecht gedragen had! En eindelyk, ik zie in dat ik om een eind te maken aan al dat geknoei, geen ambtenaar moet wezen."}]},{"lemma":"gekraak","count":1,"glosses":["crack"],"forms":["gekraak"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s87","id":"h9-s87","source":"Hoort ge niet--ja, gy hoort het, want uit de voorgelezen tekstwoorden hebt gy gezien dat uw God is een machtig God, en een God der gerechte wrake--ja, gy hoort het gekraak der beenderen en het geknetter der vlammen in het eeuwig Gehenna waar weeninge is, en tandengeknars!"}]},{"lemma":"gekras","count":1,"glosses":["rasp"],"forms":["gekras"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s145","id":"h15-s145","source":"Weg met al wat herinnert aan Horatius' justum ac tenacem! Trompetten hier, en scherp gekletter van bekkenslag, en gesis van vuurpylen, en gekras van valsche snaren, en hier-en-daar een waar woord, dat het mee insluipe als verboden waar, onder bedekking van zooveel getrommel en zooveel gefluit?"}]},{"lemma":"gekrenkt","count":1,"glosses":["wounded"],"forms":["gekrenkte"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s246","id":"h11-s246","source":"Welnu, 't gevaarlyke van die reede schakelde zich vast aan myn gekrenkte eerzucht, en die eerzucht hangt weer samen met dat liedjen over Djiwa. Ik had den resident herhaaldelyk voorgesteld te Natal een zeewering te maken, of althans een kunsthaven in de monding van de rivier, met het doel om handel te brengen in de Afdeeling Natal, die de zoo belangryke Battahlanden met de zee verbindt."}]},{"lemma":"gekunsteld","count":1,"glosses":["artificial"],"forms":["gekunsteld"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s189","id":"h14-s189","source":"Hieruit wordt in de officieele en schriftelyke behandeling der zaken een gekunsteld optimismus geboren, in tegenspraak niet alleen met de waarheid, maar ook met de eigen meening van die optimisten zelf, zoodra zy dezelfde zaken mondeling behandelen, en--nog vreemder!--dikwyls zelfs in tegenspraak met hun eigen geschreven berichten."}]},{"lemma":"gekunsteldheid","count":1,"glosses":["artifice"],"forms":["gekunsteldheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s11","id":"h8-s11","source":"Zyn aanspraak tot de Lebaksche hoofden was natuurlyk in 't maleisch, en ontleende hieraan een eigenaardigheid temeer, daar de eenvoudigheid der oostersche talen aan veel uitdrukkingen een kracht verleent, die in ònze idiomen door litterarische gekunsteldheid is verloren gegaan, terwyl aan den anderen kant het zoetvloeiende van 't maleisch moeielyk in eenige andere taal is weertegeven."}]},{"lemma":"gekwetst","count":1,"glosses":["wounded one"],"forms":["gekwetste"],"morphology":["substantivized adjective, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s138","id":"h6-s138","source":"Hy was een \"vat vol tegenstrydigheids.\" Scherp als een vlym, en zacht als een meisje, voelde hyzelf altyd het eerst de wonde die zyn bittere woorden geslagen hadden, en hy leed daaronder meer dan de gekwetste."}]},{"lemma":"gelaat","count":20,"glosses":["face"],"forms":["gelaat"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s35","id":"h2-s35","source":"Hoe meer ik hem aanzag, hoe meer ik my herinnerde hem meer gezien te hebben. Maar, zonderling, zyn gelaat deed my de uitwerking alsof ik vreemde parfumerien rook."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s63","id":"h3-s63","source":"Welnu, den vorigen avend, juist toen ik myn eerste peer had geschild, las ik op het gelaat van een der meisjes, dat er iets in dat vers voorkwam, dat niet pluis was. Ikzelf had niet naar 't ding geluisterd, maar ik had bemerkt dat Betsy haar broodje verkruimelde, en dit was my genoeg."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s13","id":"h6-s13","source":"Zyn levendige donkere oogen weerspraken door hun vuur de vermoeidheid der trekken van zyn gelaat en de grysheid zyner haren."}]},{"lemma":"gelaatskleur","count":1,"glosses":["skin color"],"forms":["gelaatskleur"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s173","id":"h6-s173","source":"Hy had brand, oproer, sluikmoord, oorlog, duëllen, weelde, armoede, honger, cholera, liefde en \"liefden\" in zyn dagboek staan. Hy had vele landen bezocht, en omgang gehad met lieden van allerlei ras en stand, zeden, vooroordelen, godsdienst en gelaatskleur."}]},{"lemma":"gelach","count":2,"glosses":["laughter"],"forms":["gelach"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s140","id":"h16-s140","source":"Daar berstte de deugniet uit in gelach--Frits meen ik--en ook Marie begon te lachen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s273","id":"h17-s273","source":"Hy sprak niet, en staarde met verdoofden blik rond zonder te zien wat om en by hem was, en berstte eindelyk uit in akelig gelach."}]},{"lemma":"gelasten","count":14,"glosses":["ordered","orders","instructed","charged","order","bade","instruct"],"forms":["gelast","gelastte","gelasten","gelastten"],"morphology":["verb, past, singular","verb, present, third-person singular","verb, infinitive","verb, past participle","verb, past, plural","past participle","verb, past, first-person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s61","id":"h3-s61","source":"Een fatsoenlyk makelaar onderkruipt niet, dat zeg ik! Den dag na dat kransje by de Rosemeyers, die in suiker doen, riep ik Frits, en gelastte hem my dat pak van Sjaalman te brengen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s94","id":"h5-s94","source":"De adsistent-resident gelast den Regent, hem opgaven te doen. Hy gelast hem, volk te zenden tot het arbeiden aan bruggen en wegen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s95","id":"h5-s95","source":"Hy gelast hem, belastingen te doen innen. Hy roept hem op, zitting te nemen in den landraad, waarin hy adsistent-resident voorzit."}]},{"lemma":"gelaten","count":1,"glosses":["resignedly"],"forms":["gelaten"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s86","id":"h20-s86","source":"--We gaan van hier, beste Tine, zei Havelaar gelaten, en hy reikte den kabinetsbrief aan Verbrugge, die 't stuk las tezamen met Duclari."}]},{"lemma":"geld","count":46,"glosses":["money","funds","monies","moneys"],"forms":["geld","gelden","Geld"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, neuter, mass","noun, neuter, plural","noun, plural","noun, neuter plural","noun, neuter singular, mass"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s59","id":"h1-s59","source":"Wie geld heeft, trouwt geen meisjen uit een gefailleerd huis."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s53","id":"h2-s53","source":"Terwyl we dus--we waren wel met ons tienen--vry ver van de kraam af, naar die Griekin stonden te kyken, en beraadslaagden hoe wy 't moesten aanleggen om kennis met haar te maken, werd er besloten geld by-een te leggen om iets in die kraam te koopen. Maar toen was de goede raad duur, om te weten wie de stoute schoenen zou aantrekken om het meisjen aantespreken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s97","id":"h2-s97","source":"Door velerlei omstandigheden ben ik op 't oogenblik eenigszins om geld verlegen. Eenigszins?"}]},{"lemma":"geldelijk","count":10,"glosses":["financial","pecuniary","monetary"],"forms":["geldelyk","geldelyke","geldelyken","geldelijke"],"morphology":["adjective","adjective, attributive","adjective, attributive, plural","adjective, attributive, inflected","adjective, inflected"],"note":"Historical spelling of modern geldelijke.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s99","id":"h2-s99","source":"Ik kan myn lieve vrouw niet alles geven wat tot veraangenaming des levens noodig is, en ook de opvoeding myner kinderen is, uit een geldelyk oog, niet zooals ik wenschen zou. Veraangenaming des levens?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s92","id":"h5-s92","source":"Dit belet echter niet dat de Regent, door plaatselyke kennis, door geboorte, door invloed op de bevolking, door geldelyke inkomsten en hiermede overeenstemmende levenswyze, ver boven hem verheven is."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s183","id":"h7-s183","source":"Zyzelf, die nooit belang gesteld had in zaken van geldelyken aard, wist weinig of niets te antwoorden, toen Havelaar by haar aandrong op eenige inlichtingen aangaande de vorige bezittingen van haar verwanten. Haar grootvader, de baron Van W., was met Willem den vyfden naar Engeland uitgeweken en ridmeester geweest by 't leger des hertogs van York."}]},{"lemma":"gelden","count":23,"glosses":["pass","concerns","count","holds","concerned","held good","counts","passes","hold","hold good","are aimed","applies","serve","may count","holds true"],"forms":["gelden","geldt","gold","gelde"],"morphology":["verb, infinitive","verb, present, singular","verb, past, singular","verb, present tense, third person singular","verb, present, plural","verb, present, third-person plural","verb, present, third person singular","verb, present subjunctive, singular"],"note":"Laten gelden means to accept something or let it pass.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s32","id":"h1-s32","source":"Maar zeg niets wat niet waar is. \"De lucht is guur, en 't is vier uur.\" Dit laat ik gelden, als het werkelijk guur en vier uur is."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s101","id":"h3-s101","source":"Over zeker soort van geest der Franschen, een gevolg der armoede van hun taal. (Dit laat ik gelden. Geestigheid en armoede ... hy kan het weten.)"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s78","id":"h5-s78","source":"Ik geloof dan ook dat in de middeleeuwen de meening gold, dat de duitsche Keizer wel 't recht had, graven, d.i. landschapsbestuurders, en hertogen, d.i. heiraanvoerders, te benoemen, doch dat de Baronnen beweerden, wat hun geboorte aangaat, aan den Keizer gelyk te zyn en alleen van God aftehangen, behoudens de verplichting den Keizer te dienen, voor-zoo-ver deze met hun toestemming, en uit hun midden gekozen was. Een graaf bekleedde een ambt waartoe hem de Keizer had geroepen."}]},{"lemma":"Gelderland","count":1,"glosses":["Gelderland"],"forms":["Gelderland"],"morphology":["proper noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s84","id":"h5-s84","source":"Dit geschiedde dan ook gewoonlyk, schoon ik niet geloof dat ooit het recht op deze opvolging organisch is erkend geworden, althans wat deze beambten in de Nederlanden aangaat, by-voorbeeld, de graven van Holland, Zeeland, Henegouwen of Vlaanderen, de hertogen van Brabant, Gelderland, enz."}]},{"lemma":"geldgebrek","count":2,"glosses":["lack of money"],"forms":["geldgebrek"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s196","id":"h7-s196","source":"Eerst kort voor het terugkeeren naar Java, toen hy reeds veel geleden had onder den druk van geldgebrek, toen hy zyn fier hoofd had moeten buigen onder de furca caudina van menigen schuldeischer, had hy zyn traagheid of zyn schroom kunnen overwinnen om werk te maken van de millioenen die hy meende nog te-goed te hebben."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s28","id":"h15-s28","source":"Hy had medelyden met den Regent. Hy, die wist hoe geldgebrek kan drukken, vooral waar het leidt tot vernedering en smaad, zocht naar gronden van verschooning."}]},{"lemma":"geldig","count":1,"glosses":["valid"],"forms":["geldige"],"morphology":["adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s152","id":"h14-s152","source":"Op de meeste plaatsen hebben de gezaghebbers te beschikken over eenige ketting-gangers, dat zyn: elders veroordeelde misdadigers, een soort van werklieden echter dat in Bantam om meer of min geldige redenen van politieken aard niet aanwezig was."}]},{"lemma":"geldmiddel","count":1,"glosses":["finances"],"forms":["geldmiddelen"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s78","id":"h18-s78","source":"Ik weifelde tusschen de keus om terstond officieel te rapporteeren, en de zucht om door zachtheid, of later zelfs door bedreigingen, dien Inlandschen Hoofdambtenaar daarvan terug te brengen, ten-einde het tweeledig doel te bereiken om dat misbruik te doen ophouden en te-gelyker-tyd dien ouden dienaar van het Gouvernement niet terstond al te streng te behandelen, vooral uit aanmerking van de slechte voorbeelden die, naar ik geloof, hem dikwyls gegeven zyn, en in-verband met de byzondere omstandigheid dat hy bezoek verwachtte van twee verwanten, de Regenten van Bandoeng en van Tjanjor, althans van den laatsten--die, naar ik meen, reeds met groot gevolg op weg is--en hy dus meer dan anders in de verzoeking was--en met het oog op den benarden staat zyner geldmiddelen, als-het-ware in de noodzakelijkheid--om door onwettige middelen te voorzien in de noodige toebereidselen voor dat bezoek."}]},{"lemma":"geldverlegenheid","count":1,"glosses":["financial straits"],"forms":["geldverlegenheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s111","id":"h5-s111","source":"Het is niet ongewoon, Regenten die twee-ja driemaal honderd duizend gulden 's jaars inkomen hebben, in geldverlegenheid te zien verkeeren."}]},{"lemma":"geldwinning","count":1,"glosses":["money-making means"],"forms":["geldwinning"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s148","id":"h7-s148","source":"Doch nooit had hy zyn ambt beschouwd als een geldwinning, en by zyn benoeming naar Lebak nam hy zich met tevredenheid voor, het achterstallige door zuinigheid intehalen, in welk voornemen zyn vrouw die zoo eenvoudig was in smaak en behoeften, hem met groot genoegen ondersteunen zou."}]},{"lemma":"geldzaak","count":4,"glosses":["money matters"],"forms":["geldzaken"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s298","id":"h8-s298","source":"Zeg voortaan flink uit waar 't op staat, advienne que pourra! Werp die halfheid van je, beste kerel ... en nu, blyf by ons eten: we hebben hollandsche bloemkool in blik ... maar alles is zeer eenvoudig, want ik moet heel zuinig zyn ... ik ben erg ten-achter in geldzaken: de reis naar Europa, weetje?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s23","id":"h12-s23","source":"Daarby heeft het gevaar--eenigen tyd voor myn komst was er een komplot ontdekt, om myn voorganger te vermoorden en opstand te maken--het gevaar heeft iets aantrekkelyks, vooral wanneer men slechts twee-en-twintig jaren oud is. Dit aantrekkelyke maakt dan iemand wel eens ongeschikt voor bureauwerk of voor de styve nauwkeurigheid die noodig is tot goed beheer van geldzaken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s24","id":"h13-s24","source":"Dit was dan ook zóó als regel aangenomen, dat ik te Natal den Gouverneur zelf gezegd had bevreesd te zyn dat ik, na 't onderzoeken van myn verantwoording op de bureaux te Padang veel zou te betalen hebben, waarop hy schouder-ophalend antwoordde: \"och ... die geldzaken!\" als gevoelde hyzelf dat het mindere voor 't meerdere wyken moest. Nu erken ik dat geldzaken gewichtig zyn."}]},{"lemma":"geldzucht","count":1,"glosses":["greed"],"forms":["geldzucht"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s215","id":"h20-s215","source":"Halt, ellendig produkt van vuile geldzucht en godslasterlyke femelary!"}]},{"lemma":"geleden","count":9,"glosses":["ago","earlier"],"forms":["geleden"],"morphology":["adverb","postposition, temporal"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s75","id":"h6-s75","source":"--Je moet in 't oog houden dat hy nog zeer jong was ... het is veertien jaar geleden. Hy was toen maar twee-en-twintig jaar oud."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s179","id":"h6-s179","source":"Met jongens sprong hy \"haasjen-over\" en hy teekende heel gaarne een patroon voor 't borduurwerk van de meisjes. Zelfs nam hy dezen meermalen de naald uit de hand, en vermaakte zich met dat werk, ofschoon hy dikwyls zei dat ze wel wat beters konden dan dat \"machinale steken tellen.\" By jongelieden van achttien jaren was hy een jong student, die gaarne zyn Patriam canimus zong, of Gaudeamus igitur ... ja, ik ben niet geheel zeker, dat hy niet nog zeer kort geleden, toen hy met verlof te Amsterdam was, een uithangbord heeft afgebroken, dat hem niet behaagde omdat er een neger op geschilderd was, geboeid aan de voeten van een Europeaan met een lange pyp in den mond, en waaronder natuurlyk te lezen stond: de rookende jonge koopman."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s82","id":"h7-s82","source":"Die Mevrouw Slotering was de weduw van Havelaars voorganger die twee maanden geleden gestorven was."}]},{"lemma":"geleerd","count":1,"glosses":["learned"],"forms":["geleerd"],"morphology":["adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s103","id":"h7-s103","source":"Een liplap moge beschaafd, goed onderwezen zyn, of geleerd--er zyn er zoo!--zoodra de Europeaan, die zich ziek hield om achterteblyven van 't schip waarop hy borden waschte, en die zyn aanspraken op beleefdheid bazeert op \"uwee\" en \"verexkuseer\" aan het hoofd staat van de handelsonderneming die zoo \"enorm\" gewonnen heeft op de indigo in 1800 zooveel ... neen, lang vóór hy de \"toko\" bezat, waarin hy hammen en jachtgeweren verkoopt--wanneer zoo'n Europeaan opmerkt dat de beschaafdste liplap moeite heeft de h en de g, uit elkaar te houden, lacht hy over de domheid van den man die niet weet dat er onderscheid is tusschen een gouden hek en een houten gek."}]},{"lemma":"geleerde","count":2,"glosses":["scholars","scholar"],"forms":["geleerden","geleerde"],"morphology":["noun, common gender, plural","noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s19","id":"h11-s19","source":"O, die geleerden!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s42","id":"h16-s42","source":"Grooter nog zy die eerbied voor hem dan voor den geleerde die minder moeielykheden te overwinnen had omdat hy, op verren afstand zonder aanschouwing, minder gevaar liep te vervallen in de dwalingen die 't gevolg zyn eener gebrekkige aanschouwing zooals onmisbaar ten-deel viel aan den gewezen Gouverneur-generaal."}]},{"lemma":"geleerdheid","count":1,"glosses":["learning"],"forms":["geleerdheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s80","id":"h3-s80","source":"Maar dit was eigenlyk meer uit een soort van wrevel, en uit zekeren aandrang om de geleerdheid die voor my lag, in 't latyn aantespreken, dan wel omdat ik het precies meende. Want, waar ik 't een of ander stuk wat langer inzag, moest ik erkennen dat de schryver me toescheen wel op de hoogte van zyn taak te staan, en zelfs dat hy een groote soliditeit in zyn redeneeringen aan den dag legde."}]},{"lemma":"gelegen","count":4,"glosses":["situated","convenient","of concern"],"forms":["gelegen"],"morphology":["adjective, predicative","adjective, past participial"],"note":"Iemand gelegen komen means ‘to suit or be convenient for someone.’","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s111","id":"h2-s111","source":"... wat my op die oogenblik niet gelegen komt. Daar ik evenwel overtuigd ben dat myn arbeid de kosten dekken zou, en gerust daarop myn woord durf verpanden, ben ik, aangemoedigd door onze ontmoeting van voorgisteren...."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s158","id":"h5-s158","source":"Had niet zyn bedoeling kunnen zyn, hun den oogst overtelaten uit de menschlievende berekening dat zyn grond beter gelegen was, vruchtbaarder dan de hunne, en dus hun arbeid milder beloonen zou?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s123","id":"h12-s123","source":"Men mag niet altyd laken--wat in 't oog vallen zou!--daarom verheffen wy gaarne een goede eigenschap bovenmate, om de kwade hoedanigheid aan welker openbaring ons eigenlyk alleen gelegen is, te doen in het oog vallen, zonder den schyn op ons te laden van partydigheid."}]},{"lemma":"gelegenheid","count":33,"glosses":["opportunity","occasion","occasions","position","place","the chance"],"forms":["gelegenheid","gelegenheden"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, common gender, plural","noun, feminine, singular","noun, common gender singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s19","id":"h5-s19","source":"Er zyn, by zulke gelegenheid, oogenblikken dat de wagen alleen rust op de raderen aan de buitenzyde van den boog dien ge beschryft: de middelpuntvliedende kracht heeft de binnenwielen van den grond geheven."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s132","id":"h6-s132","source":"Ik hoop dat ge haar schoon vinden zult, zoodra ik gelegenheid zal hebben haar voortestellen, gloeiend van verontwaardiging over wat zy de \"miskenning van 't genie\" noemde, als haar aangebeden Max in 't spel was, of wanneer haar een denkbeeld bezielde, dat in-verband stond met het welzyn van haar kind."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s38","id":"h7-s38","source":"De vlugheid van zyn geest deed hem in gesprekken meermalen eenige schakels der redeneering overslaan, en hoe geleidelyk ook deze overgang plaats vond in zyn gedachten, was het toch iemand die minder vlug was, of niet gewoon aan zyn vlugheid, niet euvel te duiden wanneer men by zulk een gelegenheid hem aanstaarde met de onuitgesproken vraag op de lippen: ben je gek ... of hoe is het?"}]},{"lemma":"geleide","count":1,"glosses":["escort"],"forms":["geleide"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s157","id":"h20-s157","source":"Hy weigerde alle geleide."}]},{"lemma":"geleidelijk","count":4,"glosses":["gradually","gradual","straightforward"],"forms":["geleidelyk","geleidelyke"],"morphology":["adverb","adjective, inflected","adjective"],"note":"The older spelling geleidelyk corresponds to modern geleidelijk.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s38","id":"h7-s38","source":"De vlugheid van zyn geest deed hem in gesprekken meermalen eenige schakels der redeneering overslaan, en hoe geleidelyk ook deze overgang plaats vond in zyn gedachten, was het toch iemand die minder vlug was, of niet gewoon aan zyn vlugheid, niet euvel te duiden wanneer men by zulk een gelegenheid hem aanstaarde met de onuitgesproken vraag op de lippen: ben je gek ... of hoe is het?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s77","id":"h13-s78","source":"Maar men vergete niet dat het oordeel van den lezer over 't al of niet noodzakelyke eener afwyking, dikwyls valsch is, omdat hy vóór de katastrofe niet weten kan wat al of niet vereischt wordt tot geleidelyke ontwikkeling der toestanden. En wanneer hy nà de katastroof 't boek weder opneemt--van boeken die men slechts éénmaal leest, spreek ik niet--en zelfs dan nog meent dat deze of gene afwyking wel had kunnen gemist worden zonder schade voor den indruk van 't geheel, blyft het altyd de vraag of hy van 't geheel denzelfden indruk zou verkregen hebben, wanneer niet de schryver op meer of min kunstige wyze hem daartoe gebracht had, juist door de afwykingen die den oppervlakkig oordeelenden lezer overtollig voorkomen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s95","id":"h13-s96","source":"En dáárin toch zou men vervallen door te spoedig een schryver te veroordeelen, die u geleidelyk wilde voorbereiden op zyn katastroof zònder zyn toevlucht te nemen tot die schreeuwende kleuren."}]},{"lemma":"geleidelijkheid","count":2,"glosses":["transition","continuity"],"forms":["geleidelykheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"Here geleidelijkheid means a smooth transition between topics.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s66","id":"h8-s66","source":"Reeds nu wil ik 't kind kussen, dat zyn vader zoo spreken doet!\" Maar toen hy kort daarna, schynbaar met weinig geleidelykheid, overging tot de vragen waarom Lebak arm was, en waarom er zooveel bewoners van die streken verhuisden naar elders, klonk er in zyn toon iets dat denken deed aan 't geluid dat een boor maakt, als ze met kracht wordt geschroefd in hard hout."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s228","id":"h20-s228","source":"\"Het boek is bont ... er is geen geleidelykheid in ... jacht op effekt ... de styl is slecht ... de schryver is onbedreven ... geen talent ... geen methode ..."}]},{"lemma":"geleiden","count":1,"glosses":["led"],"forms":["geleidde"],"morphology":["verb, past, third person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s147","id":"h8-s147","source":"Hy boog, bood den ouden Regent den arm, en geleidde hem over het erf naar 't woonhuis, waar Tine hem stond te wachten in de voorgalery."}]},{"lemma":"gelid","count":2,"glosses":["rank and file"],"forms":["gelid"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s31","id":"h1-s31","source":"Wil men de woorden in gelid 't zetten, goed!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s33","id":"h1-s33","source":"Maar als 't kwartier voor drieën is, kan ik, die myn woorden niet in 't gelid zet, zeggen: \"de lucht is guur, en 't is kwartier voor drieën.\" De verzenmaker is door de guurheid van den eersten regel aan een vol uur gebonden. Het moet voor hem juist een, twee uur, enz. wezen, of de lucht mag niet guur zyn."}]},{"lemma":"geliefd","count":1,"glosses":["beloved"],"forms":["geliefd"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s172","id":"h7-s172","source":"Zy begreep volkomen waarom de officieren van byna elk aangekomen oorlogschip grootendeels by Max logeerden, en dat zyn huis hun geliefd pied-à-terre was. Was hy niet háár Max?"}]},{"lemma":"geliefde","count":6,"glosses":["beloved"],"forms":["geliefden","geliefde"],"morphology":["noun, plural, vocative","substantivized adjective, plural, vocative","substantivized adjective, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s79","id":"h9-s79","source":"Ziehier wat hy daarvan zeide: \"Zóó, myn geliefden, was de heerlyke roeping van Israel--hy bedoelde het uitroeien der bewoners van Kanaän--en zóó is de roeping van Nederland!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s83","id":"h9-s83","source":"Dáár aanbidden zy God onder aanroeping van een valschen profeet, die een gruwel is voor de oogen des Heeren! En, geliefden, zelfs zyn er die, als ware het niet genoeg een valschen profeet te gehoorzamen, zelfs zyn er die een anderen God, wat zeg ik, die goden aanbidden, goden van hout of steen, die zyzelf gemaakt hebben naar hun beeld, zwart, afschuwelyk, met platte neuzen en duivelachtig! ja, geliefden, byna beletten my de tranen hier voorttegaan, nog dieper is de verdorvenheid van Cham's geslachte!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s85","id":"h9-s85","source":"Die een oogstlied, waarin ze hun vreugde uitdrukken over het welslagen van hunnen arbeid, beschouwen als voldoenden dank aan het Opperwezen dat dien oogst rypen liet! Er leven daar verdoolden, myne geliefden--wanneer zulk een gruwelyk bestaan den naam van leven dragen mag!--daar vindt men wezens die beweren dat het voldoende is, vrouw en kind lieftehebben en van hunnen naaste niet te nemen wat hun niet behoort, om 's avends gerust het hoofd te kunnen nederleggen ter-slape!"}]},{"lemma":"gelieven","count":2,"glosses":["be pleased","been pleased"],"forms":["gelieven"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s31","id":"h19-s31","source":"Ik heb de eer my thans nog letterlyk te gedragen aan myne missive van gister, doch neem de vryheid daarby optemerken dat die missive óók het voorstel inhield: om vóór het onderzoek den Regent te verwyderen, en zyn afhangelingen voorloopig, onschadelyk te maken. Ik vermeen niet verder verantwoordelyk te zyn voor wat ik avanceerde, dan voor-zoover gy mocht gelieven intestemmen met myn voorstel betreffende de wyze van onderzoek, dat is: onpartydig, openlyk, en vooral vry."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s187","id":"h20-s187","source":"Evenzoo heeft Uwe Excellentie niet gelieven te voldoen aan myn herhaalde verzoeken om audientie."}]},{"lemma":"gelijk","count":30,"glosses":["right","as","equal","the same","like","along","level","same","just as"],"forms":["gelyk","gelyke","gelyken","gelijk","Gelyk"],"morphology":["subordinating conjunction","noun, neuter, singular","adjective, predicative","noun in fixed expression","adjective, attributive, inflected","adjective, inflected","separable verb particle","separable particle","adjective, historical spelling","adverb","adjective","adjective, attributive, masculine singular, oblique","adjective, attributive"],"note":"Gelijk hebben means ‘to be right’; groot strengthens the expression.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s50","id":"h2-s50","source":"Dit zou my ook weinig gebaat hebben, want meisjes van achttien jaren beschouwen een jongen van zestien, als een kind. En hierin hebben ze groot gelyk."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s56","id":"h2-s56","source":"Ik ben man en vader, en houd ieder die het gevaar zoekt, voor een gek, wat ook in de Schrift staat. Het is my inderdaad aangenaam optemerken hoe ik my in myn denkbeelden over gevaar en zulke dingen, gelyk ben gebleven, daar ik thans over zoo-iets nog juist dezelfde meening koester, als dien avend toen ik daar by de kraam van den Griek stond, met de twaalf stuivers die we saamgelegd hadden, in de hand."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s110","id":"h2-s110","source":"Als ik dus mag aannemen dat myn werk niet geheel zonder verdienste is, zou dat toch eerst na de uitgave blyken, en de boekhandelaars vragen de betaling van drukloon, enz. vooruit ... Daar hebben ze groot gelyk in."}]},{"lemma":"gelijkelijk","count":1,"glosses":["alike"],"forms":["gelykelyk"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s90","id":"h7-s90","source":"Ter-eere der begrippen van menschelykheid in Indie, haast ik me hier bytevoegen dat, hoe scherp ook de lyn zy, die in 't maatschappelyk verkeer wordt getrokken tusschen de twee soorten van individuën, welke tegenover den inlander gelykelyk den naam van Hollander dragen, deze afscheiding evenwel geenszins 't barbaarsch karakter vertoont, dat in Amerika by de standsplitsing wordt waargenomen."}]},{"lemma":"gelijken","count":7,"glosses":["resembled","resemble","resembles"],"forms":["geleek","gelyken","gelykt"],"morphology":["verb, past, singular","verb, present, plural","verb, present, singular"],"note":"Gelykt is the nineteenth-century spelling of modern gelijkt.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s3","id":"h1-s3","source":"Niet alleen dat ik nooit iets schreef wat naar een roman geleek, maar ik houd er zelfs niet van, iets dergelyks te lezen, omdat ik een man van zaken ben."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s133","id":"h4-s133","source":"Ik nam met alles genoegen, want er was groote haast by myn boek. Stern had den volgenden dag zyn eerste hoofdstuk gereed, en ziedaar, lezer, de vraag beantwoord, hoe 't komt dat een makelaar in koffi--Last & Co, Lauriergracht N° 37--een boek schryft, dat op een roman gelykt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s22","id":"h5-s22","source":"Al die kasteelen gelyken op elkaar."}]},{"lemma":"gelijkenis","count":2,"glosses":["parable"],"forms":["gelykenis"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s129","id":"h12-s129","source":"De strekking der gelykenis blyft waar. Wanneer we genoodzaakt zyn iemand zekere eigenschappen toe te kennen die aanspraak geven op achting, eerbied of ontzag, dan doet het ons genoegen naast die eigenschappen iets te ontdekken, dat ons van den verschuldigden cyns voor een gedeelte of geheel ontslaat."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s319","id":"h17-s319","source":"Is er logen in de gelykenis van den barmhartigen Samaritaan, omdat er misschien nooit een geplunderd reiziger is opgenomen in een samaritaansch huis?"}]},{"lemma":"gelijkheid","count":4,"glosses":["equality","similarity","likeness"],"forms":["gelykheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s138","id":"h4-s138","source":"Schitterend was zyn verblyf niet, maar de gelykheid voor alle menschen, dus ook wat hun woningen aangaat, is een hersenschim. Hyzelf had dit gezegd in zyn verhandeling over de aanspraken op geluk."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s76","id":"h5-s76","source":"Maar toen later het centraal gezag des duitschen Ryks behoefte voelde, eenig ver gelegen volk aan zich te binden op andere wyze dan door stoffelyk overwicht alleen, zoodra een verwyderde streek werd beschouwd als door gelykheid in afkomst, taal en gewoonten tot het Ryk te behooren, deed zich de noodzakelykheid gevoelen, iemand met de leiding der zaken te belasten, die in dat land te-huis behoorde niet alleen, maar door zyn stand boven zyn medeburgers in die streken verheven was, opdat de gehoorzaamheid aan de bevelen des Keizers, gemakkelyk werde door de samengaande neiging tot onderwerping aan hem die met de uitvoering dezer bevelen belast was. Hierdoor werden dan tevens geheel of gedeeltelyk de uitgaven vermeden, voor een staand leger ten-laste der algemeene staatskas, of, zooals meestal geschiedde, ten-laste van de gewesten zelf, die door zoodanig leger moesten bewaakt worden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s86","id":"h5-s86","source":"Nagenoeg op gelyke wyze--wat de keus der personen aangaat, daar hier geen spraak is van gelykheid in werkkring, hoewel ook in dit opzicht zekere overeenstemming in 't oog valt--staat aan het hoofd eener afdeeling op Java, een inlandsch beambte die den hem door het gouvernement gegeven rang met zijn autochthoonen invloed verbindt, om aan den europeschen ambtenaar die 't nederlandsch gezag vertegenwoordigt, het bestuur gemakkelyk te maken."}]},{"lemma":"gelijkluidend","count":1,"glosses":["in conformity"],"forms":["gelykluidend"],"morphology":["adjective, predicative"],"note":"Historical spelling of modern gelijkluidend, used in a formula certifying conformity with an original.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s57","id":"h4-s57","source":"Sommigen waren aan hem geschreven, of liever het waren slechts afschriften, doch hy scheen daarmee zeker plan te hebben, want alles was door andere personen geteekend voor: gelykluidend met het oorspronkelyke. Dan vond ik nog uittreksels uit dagboeken, aanteekeningen en losse gedachten ... sommigen werkelyk heel los."}]},{"lemma":"gelijksoortig","count":1,"glosses":["similar"],"forms":["gelyksoortige"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s73","id":"h8-s73","source":"Wanneer misschien iemand de opmerking maken mocht, dat het oorspronkelyke in Havelaars wyze van spreken niet zoo onbetwistbaar is, daar zyn taal denken doet aan den styl der profeten van 't Oude-Testament, moet ik herinneren reeds gezegd te hebben dat hy in oogenblikken van vervoering werkelyk iets had van een ziener. Gevoed door de indrukken die 't leven in wouden en op bergen hem had meegedeeld, omgeven door de poëzie-ademende atmosfeer van het oosten, en alzoo scheppende uit gelyksoortige bron als de Vermaners der Oudheid waarmee men soms zich genoopt voelde hem te vergelyken, gissen wy dat hy niet ànders zou gesproken hebben, ook wanneer hy nooit de heerlyke dichtstukken van het Oude-Testament gelezen had."}]},{"lemma":"gelijkstellen","count":1,"glosses":["put on a level"],"forms":["gelyk-stellen"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":"An older spelling and hyphenation of modern Dutch ‘gelijkstellen’.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s79","id":"h4-s79","source":"Ja, met driehonderd gulden zou hy wel kunnen beginnen, want daar hy nooit in zaken geweest is, zou hy de eerste jaren als leertyd kunnen beschouwen, wat dan ook billyk is, want hy kan zich niet gelyk-stellen met menschen die veel gewerkt hebben."}]},{"lemma":"gelijkstelling","count":1,"glosses":["equal treatment"],"forms":["gelykstelling"],"morphology":["noun, common gender, singular, historical spelling"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s98","id":"h7-s98","source":"De vraag is nu niet hoe de Europeaan wezen zou, als hy zoo van der jeugd af ware belemmerd geworden in zyn ontwikkeling, maar zeker is het dat de geringe wetenschappelyke ontwikkeling van den liplap in 't algemeen zyn gelykstelling met den Europeaan in den weg staat, ook dáár waar hy als individu in beschaving, wetenschap of kunst, misschien den voorrang boven een bepaalden europeschen persoon verdienen zou."}]},{"lemma":"gelijkvloers","count":1,"glosses":["on one level"],"forms":["gelykvloers"],"morphology":["adverb"],"note":"gelykvloers is the older spelling of gelijkvloers.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s108","id":"h13-s109","source":"Wie 't eerst zich de weelde kon veroorloven niet in één kamer te slapen met zyn koeien, heeft de tweede kamer van zyn huis niet op, maar naast de eerste gezet, want het bouwen gelykvloers is eenvoudiger en biedt ook meer gemak aan in 't bewonen."}]},{"lemma":"gelijkvoeligheid","count":1,"glosses":["fellow-feeling"],"forms":["gelykvoeligheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"An uncommon coined noun meaning the sharing of another's feelings.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s110","id":"h11-s110","source":"--Ja! evenlydendheid, gelykvoeligheid, weetje? En tevens met de vrouw die daar zoo lang in ongemakkelyke houding, en waarschynlyk in onaangename stemming, voor dat blok ligt."}]},{"lemma":"gelikdoornd","count":1,"glosses":["corn-ridden"],"forms":["gelikdoornde"],"morphology":["adjective, inflected"],"note":"Gelikdoornd means afflicted with corns.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s103","id":"h6-s103","source":"Het been dat ge daar links uitsteken moest, tusschen de hoededoos en 't mandje met kersen ... de knie die ge tegen 't portier gedrukt hield, om de dame tegenover u niet te doen denken dat ge een aanval in den zin hadt op krinoline of deugd ... de gelikdoornde voet die zoo bang was voor de hakken van den commis-voyageur naast u ... de hals dien ge zoo lang links moest wenden, omdat het drupt aan de rechterzyde.. zie, dat worden zoo alle ten-laatste halzen, en knieën, en voeten, die iets verdraaids bekomen."}]},{"lemma":"gelofte","count":1,"glosses":["vow"],"forms":["gelofte"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s188","id":"h17-s188","source":"Gewis, ze had niet geslapen den ganschen nacht! Zeker had de dorpswacht geklopt aan hare deur, om te vragen waarom de pelitah voortbrandde in haar huisjen, en met lieven lach had ze gezegd dat een gelofte haar wakker hield om den slendang afteweven waaraan ze bezig was, en die gereed moest zyn voor den eersten dag der nieuwe maan ..."}]},{"lemma":"geloof","count":19,"glosses":["faith","belief","credence"],"forms":["geloof"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, neuter singular"],"note":"Geen geloof vinden means ‘not to be believed’ or ‘find no credence’.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s20","id":"h1-s20","source":"Nederland is Nederland gebleven, omdat onze oude luî goed op hun zaken pasten, en omdat ze het ware geloof hadden. Dàt is de zaak!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s84","id":"h1-s84","source":"Deze is, na myn gehechtheid aan het geloof, myn hoofdneiging. En ik wenschte dat ge hiervan overtuigd waart, lezer, omdat het de verontschuldiging is voor 't schryven van dit boek."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s74","id":"h3-s74","source":"Het spreekt vanzelf dat ik eerst informatiën nemen zou naar eerlykheid, geloof en fatsoen, want ik neem niemand op 't kantoor, voor ik dáárvan zeker ben. Dit is een vast principe van me."}]},{"lemma":"geloof slaan","count":1,"glosses":["giving credence"],"forms":["geloof-slaan"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":"Geloof slaan aan means “give credence to.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s15","id":"h14-s15","source":"Later heb ik veel hooren spreken van klachten die tegen dien adsistent-resident waren ingebracht, doch men moest voorzichtig wezen met geloof-slaan aan deze beschuldigingen, omdat ze grootendeels uit den mond kwamen van Jang di Pertoean, en wel op een oogenblik toen deze zelf van veel zwaarder vergrypen was aangeklaagd, hetgeen hem misschien noopte zyn verdediging te zoeken in de fouten van zyn beschuldiger ... wat meer gebeurt."}]},{"lemma":"geloofbaar","count":2,"glosses":["credible"],"forms":["geloofbaar"],"morphology":["adjective","adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s89","id":"h12-s89","source":"Ik herhaal nu dat ik niet weet of dit waar was, doch naar de kennis die ikzelf later van den generaal Vandamme opdeed, komt deze lezing van 't geval my geloofbaar voor. Op Padang was er niemand die hem niet--wat het peil aangaat, waartoe zyn zedelykheid was afgedaald--tot zoo-iets in-staat keurde."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s3","id":"h13-s3","source":"Want daar ik alles wat ik u hiervan te zeggen heb, voor wáár geven en zelfs nog gedeeltelyk bewyzen kan, zult ge daaruit zien dat ik niet lichtvaardig handelde toen ik myn verhaal over dat vermiste kind, de praatjes van Padang niet verwierp als volstrekt ongerymd. Men zal ze zeer geloofbaar vinden, zoodra men onzen dapperen generaal leert kennen in de zaken die my betreffen."}]},{"lemma":"geloven","count":88,"glosses":["believe","believed","think","Believe","to believe","believes","thinks","believe in"],"forms":["geloof","gelooven","Geloof","gelooft","geloofde","geloofd","Gelooft","geloofden","geloove"],"morphology":["verb, present, singular","verb, infinitive","verb, present, first person singular","verb, present, first-person singular","verb, imperative, singular","verb, imperative, second person singular","verb, past, singular","verb, present, first-person plural","verb, infinitive, historical spelling","verb, imperative, plural or polite","verb, past participle","verb, past, plural","verb, participle","verb, present subjunctive, singular"],"note":"Older spelling of modern Dutch geloven.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s14","id":"h1-s14","source":"Hy was al dood, geloof ik, toen hy ons vertelde dat myn vader myn beste vrind was--ik hield meer van Pauweltje Winser, die naast ons woonde in de Batavierstraat--en dat myn kleine hond zoo dankbaar was. We hielden geen honden, omdat ze zoo onzindelyk zyn."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s19","id":"h1-s19","source":"De eb, in 1672 geloof ik, duurde wat langer dan gewoonlyk, expres om Nederland te beschermen. Leugens!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s46","id":"h2-s46","source":"Het was in drie of vier en dertig, geloof ik, en in September, want er was kermis te Amsterdam."}]},{"lemma":"gelovige","count":1,"glosses":["faithful"],"forms":["geloovigen"],"morphology":["noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s27","id":"h5-s27","source":"De geestdryvery die torens meende te moeten zetten op de gebouwen die opgericht werden ter-eere van dezen of genen heilige, duurde niet lang genoeg om ze te voleinden, en de spits die de geloovigen naar den hemel moet wyzen, rust, gewoonlyk een paar omgangen te laag, op de massieve bazis, 'tgeen denken doet aan den man zonder dyen op de kermis."}]},{"lemma":"geluid","count":3,"glosses":["noises","sound","a sound"],"forms":["geluid","geluiden"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, neuter, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s4","id":"h5-s4","source":"De koetsier klapte met de zweep, de loopers--in Europa zou men, geloof ik, zeggen \"palfreniers\" of liever, er bestaat in Europa niets wat met deze loopers overeenkomt--die onvergelykbare loopers dan, met hun korte dikke zweepjes, huppelden weer aan de zyde van het vierspan, kreschen onbeschryfelyke geluiden, en sloegen de paarden ter-aanmoediging onder den buik. Zóó hoste men dan eenigen tyd voort, tot het verdrietig oogenblik weer daar was, dat men tot over de assen wegzonk in den modder."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s66","id":"h8-s66","source":"Reeds nu wil ik 't kind kussen, dat zyn vader zoo spreken doet!\" Maar toen hy kort daarna, schynbaar met weinig geleidelykheid, overging tot de vragen waarom Lebak arm was, en waarom er zooveel bewoners van die streken verhuisden naar elders, klonk er in zyn toon iets dat denken deed aan 't geluid dat een boor maakt, als ze met kracht wordt geschroefd in hard hout."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s66","id":"h11-s66","source":"Ze bewegen zich als een hobbelpaard, minus nog het va et vient. Ze geven geluid, maar spreken niet."}]},{"lemma":"geluk","count":7,"glosses":["happiness","good fortune"],"forms":["geluk"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s13","id":"h4-s13","source":"Over de aanspraken van den mensch op geluk. Over het recht van opstand by onderdrukking. (Dit was in 't javaansch."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s138","id":"h4-s138","source":"Schitterend was zyn verblyf niet, maar de gelykheid voor alle menschen, dus ook wat hun woningen aangaat, is een hersenschim. Hyzelf had dit gezegd in zyn verhandeling over de aanspraken op geluk."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s142","id":"h6-s142","source":"Hy gloeide van onverzadelyke eerzucht die hem alle gewone onderscheiding in 't maatschappelyk leven, als nietig deed voorkomen, en toch stelde hy zyn grootst geluk in een kalm huiselyk vergeten leven."}]},{"lemma":"gelukken","count":1,"glosses":["succeeded"],"forms":["gelukte"],"morphology":["verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s60","id":"h4-s60","source":"Ik kon niet loochenen dat ik 't had ingezien, en dit zou ik ook niet gedaan hebben, omdat ik zoo van de waarheid houd. Ook gelukte 't me niet het weer zóó te sluiten dat er van 't openen niets blyken kon."}]},{"lemma":"gelukkig","count":10,"glosses":["happy","happier","luckily","fortunate"],"forms":["gelukkig","gelukkiger","Gelukkig"],"morphology":["adjective","adjective, attributive","adjective, comparative","adverb","adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s27","id":"h1-s27","source":"En zou myn huwelyk nu minder gelukkig wezen, dan van de menschen die zich uit liefde de tering op den hals haalden, of de haren uit het hoofd? Of denkt ge dat myn huishouden iets minder wel geregeld is, dan het wezen zou als ik voor zeventien jaar myn meisjen in verzen gezegd had dat ik haar trouwen wilde?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s141","id":"h7-s141","source":"Max en \"zyn Tine\" waren eerst onlangs van een reis naar Europa teruggekeerd, en gevoelden zich vermoeid van wat ik eens zeer eigenaardig een koffertjes-leven heb hooren noemen. Zy achtten zich dus gelukkig, na veel omzwervens eindelyk weder eens een plek te bewonen waar zy zouden te-huis behooren."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s159","id":"h7-s159","source":"Ja, ze zouden gelukkig zyn te Rangkas-Betoeng, Havelaar en zyn Tine!"}]},{"lemma":"gelukt","count":1,"glosses":["successful"],"forms":["gelukte"],"morphology":["adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s26","id":"h13-s26","source":"Als er door slordigheid of verzuim eenige duizenden te-kort waren in myn beheer, noem ik dit op-zichzelf geen kleinigheid. Maar als deze duizenden ontbraken ten-gevolge van myn gelukte pogingen om den opstand te voorkomen, die de landstreek van Mandhéling dreigde in vuur en vlam te zetten, en de Atjinezen te doen terugkeeren in de oorden waaruit wy hen pas met veel opoffering van geld en volk hadden verjaagd, dan vervalt het gewicht van zoodanig te-kort, en 't werd zelfs reeds eenigszins onbillyk de terugbetaling daarvan opteleggen aan iemand die oneindig grooter belangen gered had."}]},{"lemma":"gemaal","count":2,"glosses":["bother","fuss"],"forms":["gemaal"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":"An archaic use meaning trouble or bother, not “husband.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s82","id":"h1-s82","source":"Als myn zaken goed gaan--en dit doen ze--als myn vrouw en kinderen gezond zyn, zoodat ik geen gemaal heb met dokter en apteker ... als ik jaar-in jaar-uit een sommetje kan ter-zy leggen voor den ouden dag ... als Frits knap opgroeit, om later in myn plaats te komen als ik naar Driebergen ga ... zie, dan ben ik heel tevreden. Maar dit alles is een natuurlyk gevolg van de omstandigheden, en omdat ik op de zaken pas."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s96","id":"h16-s96","source":"By Busselinck en Waterman moet men door een nauw gangetje, naast een oliepakhuis, waar 't altyd heel vuil is. En dan dat gemaal over die buffels!"}]},{"lemma":"gemak","count":3,"glosses":["ease","comfort"],"forms":["gemak"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":"Op zijn gemak zijn means “to feel at ease.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s197","id":"h4-s197","source":"Ik voelde me niet op myn gemak."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s3","id":"h7-s3","source":"Havelaar begroette beide beambten hoffelyk. Den kontroleur--er is altyd iets pynlyks in de ontmoeting van een nieuwen chef--zette hy door eenige vriendelyke woorden op zyn gemak, als wilde hy terstond reeds een soort van gemeenzaamheid invoeren, die 't verkeer zou gemakkelyk maken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s108","id":"h13-s109","source":"Wie 't eerst zich de weelde kon veroorloven niet in één kamer te slapen met zyn koeien, heeft de tweede kamer van zyn huis niet op, maar naast de eerste gezet, want het bouwen gelykvloers is eenvoudiger en biedt ook meer gemak aan in 't bewonen."}]},{"lemma":"gemakkelijk","count":30,"glosses":["easy","easily","easier","comfortable","more easily"],"forms":["gemakkelyk","gemakkelyker","gemakkelyke","gemakkelyken"],"morphology":["adjective, predicative","adverb","adjective, comparative, predicative","adjective","adjective, attributive, uninflected; historical spelling","adjective used predicatively","attributive adjective, inflected","adverb, historical spelling","adjective, inflected","adjective, comparative, inflected","adjective, comparative","adverb, comparative"],"note":"Historical spelling of gemakkelijk.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s62","id":"h1-s62","source":"En verder, hoe kan de persoon die in verzen spreekt, voorzien wat de ander te antwoorden heeft, om hem 't rym gemakkelyk te maken? Als de veldheer tot de prinses Zegt: \"mevrouw, het is te laat, de poorten zyn gesloten\" hoe kan hy dan vooruit weten, dat zy zeggen wil: \"welaan dan, onversaagd, men doe het zwaard ontblooten?\" Want als zy nu eens, hoorende dat de poort toe was, antwoordde dat ze dan wat wachten zou tot er geopend werd, of dat zy een andermaal eens terug zou komen, waar bleef dan maat en rym?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s78","id":"h1-s78","source":"Ik kan hem niet helpen--want we hebben jong volk noodig, omdat er zooveel by ons omgaat--maar al kon ik, waar bleef zyn verdienste, als hy nu op zyn ouden dag een gemakkelyk leven leiden kon?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s76","id":"h5-s76","source":"Maar toen later het centraal gezag des duitschen Ryks behoefte voelde, eenig ver gelegen volk aan zich te binden op andere wyze dan door stoffelyk overwicht alleen, zoodra een verwyderde streek werd beschouwd als door gelykheid in afkomst, taal en gewoonten tot het Ryk te behooren, deed zich de noodzakelykheid gevoelen, iemand met de leiding der zaken te belasten, die in dat land te-huis behoorde niet alleen, maar door zyn stand boven zyn medeburgers in die streken verheven was, opdat de gehoorzaamheid aan de bevelen des Keizers, gemakkelyk werde door de samengaande neiging tot onderwerping aan hem die met de uitvoering dezer bevelen belast was. Hierdoor werden dan tevens geheel of gedeeltelyk de uitgaven vermeden, voor een staand leger ten-laste der algemeene staatskas, of, zooals meestal geschiedde, ten-laste van de gewesten zelf, die door zoodanig leger moesten bewaakt worden."}]},{"lemma":"gember","count":1,"glosses":["ginger"],"forms":["gember"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s58","id":"h6-s58","source":"--Laat me dan maar thee geven ... maar niet van koffibladen, en ook niet van gember. Ja, je bent op Sumatra geweest ... en de nieuwe adsistent-resident ook, niet waar?"}]},{"lemma":"gemberthee","count":1,"glosses":["ginger tea"],"forms":["gemberthee"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s54","id":"h6-s54","source":"Zie eens de koelies die zware vrachten over de bergen dragen: zy houden zich vlug en lenig door heet water te drinken, of koppi dahoen. Maar gemberthee is nog beter ..."}]},{"lemma":"gemeen","count":3,"glosses":["common","in common"],"forms":["gemeene","gemeens"],"morphology":["adjective, inflected, archaic spelling","adjective, partitive inflection","adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s43","id":"h4-s43","source":"Over besproejing van gemeene velden. Over den invloed van de vermenging, van rassen op den geest."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s22","id":"h13-s22","source":"Niemand beter toch dan hy kon weten dat er in deze zaken nooit spraak kon zyn van iets anders dan van force majeure. En, al loochende men deze force majeure, al wilde men my verantwoordelyk stellen voor fouten die begaan waren op oogenblikken dat ik--in levensgevaar dikwyls!--ver van de kas en wat er naar geleek, het beheer daarvan moest toevertrouwen aan anderen, al zou men eischen dat ik, het eene doende, het andere niet had mogen nalaten, dan nòg zou ik alleen schuldig geweest zyn aan een slordigheid die niets gemeens had met \"ontrouw.\" Er bestonden bovendien, in die dagen vooral, talryke voorbeelden dat de Regeering deze moeielykheid der pozitie van de ambtenaren op Sumatra inzag, en 't scheen dan ook in grondbeginsel aangenomen by zulke gelegenheden iets door de vingers te zien."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s101","id":"h18-s102","source":"Die Sjaalman is een gemeene schooier!"}]},{"lemma":"gemeenplaats","count":3,"glosses":["commonplace","commonplaces","stock phrase"],"forms":["gemeenplaats","gemeenplaatsen"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s157","id":"h6-s157","source":"Opmerkelyk was 't dat zyn voorkomen, en zelfs zyn aandoeningen, zoo weinig sporen droegen van zyn doorgebracht leven. Het roemen op ondervinding is een belachelyke gemeenplaats geworden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s133","id":"h7-s133","source":"Daarop volgde een toespraak van den resident tot de Hoofden, waarop hy hun den adsistent-resident als opperhoofd der Afdeeling voorstelde, hen uitnoodigde hem te gehoorzamen, hun verplichtingen stipt natekomen, en dergelyke gemeenplaatsen meer. De hoofden werden daarop één-voor-één by name aan Havelaar voorgesteld."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s69","id":"h8-s69","source":"We zyn thans gewoon aan de ongerymdheid van de uitdrukking: \"sterk als een leeuw\" maar wie in Europa dit beeld het eerst gebruikte, toonde dat hy zyn vergelyking niet had geput uit de zielepoëzie die beelden geeft voor redeneering en niet anders spreken kan, doch zyn aanvullende gemeenplaats eenvoudig had afgeschreven uit een of ander boek--uit den bybel misschien--waarin een leeuw voorkwam."}]},{"lemma":"gemeenschappelijk","count":2,"glosses":["shared","common"],"forms":["gemeenschappelyke"],"morphology":["adjective, attributive, singular","adjective, attributive, plural"],"note":"Old spelling of gemeenschappelijke.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s209","id":"h7-s209","source":"En, kinderen als ze waren, vermaakten zy zich met hun nieuw huis. En toen 's avends Duclari en Verbrugge, na een bezoek by Havelaar, terugkeerden naar hun gemeenschappelyke woning, spraken zy veel over de kinderlyke vroolykheid van de nieuw aangekomen familie."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s139","id":"h13-s140","source":"Zonderling echter was het, dat die dame niet alleen geweigerd had deeltenemen aan de gemeenschappelyke maaltyden, maar dat zy zelfs geen gebruik maakte van 't aanbod om haar spyzen te doen gereed maken in de keuken van Havelaars huis. \"Deze bescheidenheid, zei Tine, was wat ver gedreven, want de keuken was ruim genoeg.\""}]},{"lemma":"gemeente","count":1,"glosses":["communities"],"forms":["gemeenten"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s146","id":"h14-s146","source":"De woningen der gezagvoerders in de binnenlanden staan op gronden die aan de gemeenten toebehooren, voor-zoover men van gemeente-eigendom spreken kan in een land waar de Regeering zich alles toeëigent."}]},{"lemma":"gemeente-eigendom","count":1,"glosses":["communal property"],"forms":["gemeente-eigendom"],"morphology":["noun, neuter singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s146","id":"h14-s146","source":"De woningen der gezagvoerders in de binnenlanden staan op gronden die aan de gemeenten toebehooren, voor-zoover men van gemeente-eigendom spreken kan in een land waar de Regeering zich alles toeëigent."}]},{"lemma":"gemeentegrond","count":1,"glosses":["common land"],"forms":["gemeentegrond"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s124","id":"h13-s125","source":"Het viel moeielyk te bepalen waar 't erf van de adsistent-residents-woning ophield, en waar de gemeentegrond aanving, daar 't groot verval van water in den Tjioedjoeng die dan eens zyn oevers een gezichtsverheid terugtrok, en dan weer den ravyn vulde tot zeer naby Havelaars huis, gedurig de grenzen veranderde."}]},{"lemma":"gemeenzaam","count":2,"glosses":["more familiar","colloquial"],"forms":["gemeenzamer","gemeenzame"],"morphology":["adjective, comparative","adjective, attributive, common gender singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s67","id":"h6-s67","source":"--Over 't geheel genomen is dit misschien waar, ging nu Duclari in 't hollandsch voort--hetzy omdat deze taal hem gemeenzamer was en hy meende genoeg gedaan te hebben voor de beleefdheid, hetzy omdat hy alleen door Verbrugge verstaan wilde worden--dit moge in 't algemeen waar zyn, maar omtrent Havelaar heeft men waarachtig geen persoonlyke kennismaking noodig ... hy is een gek!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s92","id":"h7-s92","source":"Het is waar dat de liplap niet dan by-uitzondering in gezelschappen wordt toegelaten, en dat hy gewoonlyk, als ik me hier van een zeer gemeenzame uitdrukking bedienen mag: \"niet voor vol wordt aangezien\" maar zelden zal men zulke uitsluiting of geringschatting hooren voorstellen en verdedigen als een grondbeginsel."}]},{"lemma":"gemeenzaamheid","count":2,"glosses":["intimacy","familiarity"],"forms":["gemeenzaamheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s47","id":"h6-s47","source":"Verbrugge en hy waren bevriend, en hun gemeenzaamheid was te grooter, daar Duclari sedert eenigen tyd de woning van Verbrugge betrokken had in afwachting der voltooiing van een nieuw fort."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s3","id":"h7-s3","source":"Havelaar begroette beide beambten hoffelyk. Den kontroleur--er is altyd iets pynlyks in de ontmoeting van een nieuwen chef--zette hy door eenige vriendelyke woorden op zyn gemak, als wilde hy terstond reeds een soort van gemeenzaamheid invoeren, die 't verkeer zou gemakkelyk maken."}]},{"lemma":"gemis","count":3,"glosses":["want","privation","lack"],"forms":["gemis"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s116","id":"h12-s116","source":"En nog geloof ik dat velen dien honderdsten graad slechts niet bereiken uit gemis aan goede eigenschappen, aan moed by-voorbeeld om geheel te zyn wat men is."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s133","id":"h14-s133","source":"Zoo was er veel te Lebak, dat wel door gezag te verkrygen was om-niet maar niet te-koop voor billyken prys, en onder zulke gegevens schikten zich Havelaar en zyn Tine gaarne in 't gemis."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s183","id":"h20-s183","source":"Ik doe dit opmerken, om niet uit het gemis aan letterlyke overeenstemming van dit stuk, twyfel te doen geboren worden aan de echtheid der andere officieele stukken die ik meedeelde, en die allen door een vreemde hand voor eensluidend afschrift zyn geteekend."}]},{"lemma":"gemoed","count":20,"glosses":["soul","heart","conscience","temperaments","temper","nature","minds","disposition","hearts"],"forms":["gemoed","gemoederen"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, neuter, plural","noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s42","id":"h3-s42","source":"En 't gemoed dat opgetogen, Dankend opsteeg tot den Hoogen, Dankte en bad voor haar alleen! Zorgen baarde my die liefde, Onrust kwelde my het hart, En ondraaglyk was de smart Die my 't week gemoed doorgriefde. 'k Heb slechts angst en leed gegaard, Waar ik 't hoogst genot verwachtte, En voor 't heil waarnaar ik trachtte, Was me gif en wee bewaard..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s45","id":"h3-s45","source":"En dàt beeld, my 't schoonste op aarde, Dat ik omdroeg in 't gemoed Als een onwaardeerbaar goed, En zoo trouw in 't hart bewaarde... Vreemd was 't eenmaal aan myn zinnen!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s50","id":"h3-s50","source":"En de liefde van de vrouw Die myn eerste kinderkreten Opving in 't bezorgd gemoed? Die my, als ik weende, suste, Traantjes van de wangen kuste, Die my voedde met haar bloed?"}]},{"lemma":"gemoedelijk","count":2,"glosses":["heartfelt","good-natured"],"forms":["gemoedelyke","gemoedelyken"],"morphology":["adjective","adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s144","id":"h15-s144","source":"Weg met gemoedelyke taal, weg met zachtheid, rondborstigheid, duidelykheid, eenvoud, gevoel!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s131","id":"h16-s131","source":"Dominee Wawelaar klaagt over zyn verwaandheid--van Frits, meen ik--op de katechisatie, en de jongen schynt--uit dat pak van Sjaalman alweer!--een neuswyzigheid gehaald te hebben, dat den gemoedelyken Wawelaar dol maakt."}]},{"lemma":"gemütlich","count":2,"glosses":["more genial","comfortably at ease"],"forms":["gemütlicher","gemüthlich"],"morphology":["German adjective, comparative","adjective, predicative"],"note":"A German comparative meaning more genial or companionable.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s222","id":"h11-s222","source":"Ik wil maar zeggen dat men 's avends gemütlicher is."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s233","id":"h11-s233","source":"De zon was onder, en ik voelde my gemüthlich genoeg om nòg niet afgeschrikt te worden door zóóveel domheid. Of liever, ik geloof dat ik begon vermaak te scheppen in 't hooren van myn stem--er zyn weinigen onder ons, die niet gaarne luisteren naar zichzelf--maar na myn mutisme van den heelen dag, meende ik, nu ik eindelyk aan 't spreken geraakt was, iets beters te verdienen dan de al te onnoozele antwoorden van Si Oepi Keteh."}]},{"lemma":"Gemütlichkeit","count":1,"glosses":["sociability"],"forms":["GEMÜTHLICHKEIT"],"morphology":["German noun, feminine, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s10","id":"h4-s10","source":"Over de scheuring van het romeinsche ryk. Over de GEMÜTHLICHKEIT der Duitschers."}]},{"lemma":"genaamd","count":1,"glosses":["called"],"forms":["genaamd"],"morphology":["adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s35","id":"h16-s35","source":"De westelyke residentien Bantam, Batavia, Preanger, Krawang, en een gedeelte van Cheribon--tezamen genomen: Soendahlanden genaamd--worden geacht niet tot eigenlyk Java te behooren, en om nu niet van de over zee gekomen vreemdelingen in die gewesten te spreken, de oorspronkelyke bevolking is inderdaad een geheel andere dan op midden-Java en in den zoogenaamden Oosthoek."}]},{"lemma":"genade","count":5,"glosses":["mercy","grace","favour"],"forms":["genade"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, feminine, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s63","id":"h2-s63","source":"Ik schreide, en bad om genade, want ik zat vreeselyk in angst. Maar het baatte niet."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s79","id":"h5-s79","source":"Een baron beschouwde zich als baron \"door de genade Gods.\" De graven vertegenwoordigden den Keizer, en voerden als zoodanig diens banier, d.i. den Standaard van het Ryk. Een baron bracht volk op de been onder zyn eigen vaan, als baanderheer."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s93","id":"h9-s93","source":"Hy wil niet dat de zondaar verloren ga, maar dat hy zalig worde met de genade, in Christus, door het geloof!"}]},{"lemma":"gene","count":11,"glosses":["that","the far","that person","other","that one"],"forms":["gene","genen"],"morphology":["demonstrative determiner, archaic, common gender singular","demonstrative determiner","demonstrative determiner, masculine singular, archaic oblique","demonstrative pronoun, dative singular","demonstrative pronoun, common gender, singular","demonstrative pronoun, accusative singular","demonstrative pronoun, masculine singular","demonstrative determiner, common gender singular","demonstrative determiner, singular"],"note":"The idiom dezen of genen means ‘some person or other’.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s54","id":"h3-s54","source":"\"Vader! geef me aan gene zyde, \"Als de mond des doods my kust, \"Vader! geef me aan gene zyde \"Wat ik hier niet smaakte... Rust!\""},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s23","id":"h5-s23","source":"Onveranderlyk zyn ze van heterogeene bouworde. Het corps de logis dagteekent altyd van eenige regeeringen vroeger dan de aanhechtsels die onder dezen of genen lateren koning daarby zyn gevoegd."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s27","id":"h5-s27","source":"De geestdryvery die torens meende te moeten zetten op de gebouwen die opgericht werden ter-eere van dezen of genen heilige, duurde niet lang genoeg om ze te voleinden, en de spits die de geloovigen naar den hemel moet wyzen, rust, gewoonlyk een paar omgangen te laag, op de massieve bazis, 'tgeen denken doet aan den man zonder dyen op de kermis."}]},{"lemma":"geneesheer","count":2,"glosses":["physician","doctor"],"forms":["geneesheer"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s30","id":"h18-s30","source":"Intusschen richtte hy aan den geneesheer te Serang, een verzoek om opgave der verschynselen by Sloterings dood."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s34","id":"h18-s34","source":"De arts die Slotering behandelde kan een bekwaam geneesheer geweest zyn, en zich niettemin vergist hebben in 't beoordeelen van de verschynselen der ziekte, onvoorbereid als hy was op 't vermoeden van misdaad."}]},{"lemma":"geneeskruid","count":1,"glosses":["healing herbs"],"forms":["geneeskruiden"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s54","id":"h17-s54","source":"Ze had die wond zoo dikwyls bezien met de gedachte hoe diep de klauw die zóó ver indrong in de ruwe vezelen van den buffel, zou voortgedreven zyn in 't weeke lyf van haar kind, en telkens als ze versche geneeskruiden had gelegd op de wonde, streelde zy den buffel en sprak hem eenige vriendelyke woorden toe, dat het goede trouwe dier toch weten zou hoe dankbaar een moeder is!"}]},{"lemma":"genegenheid","count":2,"glosses":["affection"],"forms":["genegenheid"],"morphology":["noun, feminine, singular","noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s27","id":"h17-s27","source":"De nieuwe buffel leerde Saïdjah kennen, en nam in de genegenheid van 't kind zeer spoedig de plaats in van zyn voorganger ... al te spoedig eigenlyk. Want, helaas, de wasindrukken van ons hart worden zoo licht gladgestreken, om plaats te maken voor later schrift."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s166","id":"h18-s167","source":"Maar--en dit is wel een bewys hoe bemind ze waren--dat deden die menschen geheel om-niet, en alleen uit genegenheid."}]},{"lemma":"generaal","count":58,"glosses":["general","General"],"forms":["generaal","Generaal"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, masculine, singular","noun, masculine singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s72","id":"h6-s72","source":"Maar ... --En, hoor eens, dat versje tegen den generaal Vandamme ... 't kwam niet te-pas!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s74","id":"h6-s74","source":"--Tot je dienst! Maar een jong mensch mag niet geestig zyn tegen een generaal."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s77","id":"h6-s77","source":"--Dat deed hy om den generaal te plagen."}]},{"lemma":"Genesis","count":1,"glosses":["Genesis"],"forms":["Genesis"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s38","id":"h4-s38","source":"Over Genesis. (Een infaam stuk!)"}]},{"lemma":"genezen","count":4,"glosses":["healed","recovered","cured"],"forms":["genas","genezen"],"morphology":["verb, past, singular","verb, participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s252","id":"h11-s252","source":"Toen ik door 't ondergaan der zon eenigszins genas--want ontevredenheid is een ziekte--bracht juist die ziekte my den Japanschen Steenhouwer voor den geest, en misschien dacht ik alleen dáárom die geschiedenis overluid, om, mezelf wysmakende dat ik het deed uit welwillendheid voor dat kind, ter-sluik den laatsten druppel intenemen van het drankje dat ik voelde noodig te hebben."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s253","id":"h11-s253","source":"Maar zy, dat kind, genas me--voor een dag of wat althans--beter dan myn vertelling, die ongeveer aldus moet geluid hebben:"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s53","id":"h17-s53","source":"En ook Saïdjah's vader was bedroefd, doch zyn moeder het meest. Deze toch had de wonde genezen aan den hals van het trouwe dier dat haar kind ongedeerd had thuis-gebracht, nadat zy op de mare van Adinda's broertjes gemeend had dat het was weggevoerd door den tyger."}]},{"lemma":"genezing","count":3,"glosses":["healing","recovery"],"forms":["genezing"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s242","id":"h14-s242","source":"Hy verhaalde aan Duclari en Verbrugge hoe hy in zyn jeugd iets aantrekkelyks had gevonden in het duel met den sabel, 't geen de waarheid was ... doch hy zeide er niet by hoe hy na 't wonden van zyn tegenparty gewoonlyk schreide, en zyn gewezen vyand als een liefdezuster verpleegde tot de genezing toe."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s276","id":"h17-s276","source":"Alleen 's nachts werden de hutgenooten opgeschrikt door zyn stem, als hy toonloos zong: \"ik weet niet waar ik sterven zal\" en eenige bewoners van Badoer legden geld tezamen, om een offer te brengen aan de boaja's van den Tjioedjoeng voor de genezing van Saïdjah, dien men voor zinneloos hield."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s29","id":"h20-s29","source":"Nu, zóó ook zal ik dat arme Lebak liefhebben na de genezing van den kanker waaraan 't lydt sedert zooveel jaren. De gedachte aan bevordering doet me schrikken: ik kan hier niet gemist worden, Tine!"}]},{"lemma":"Genève","count":1,"glosses":["Geneva"],"forms":["Genève"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s100","id":"h2-s100","source":"Opvoeding van de kinderen? Meent ge dat hy voor zyn vrouw een loge in de Opera huren wilde, en zyn kinderen op een instituut doen te Genève? 't Was najaar, en vry koud ... welnu, hy woonde op een vliering, zonder vuur."}]},{"lemma":"genie","count":10,"glosses":["genius","geniuses"],"forms":["genie","genien"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, neuter, singular","noun, neuter, plural","noun, plural","noun, neuter singular"],"note":"Genien is the historical unaccented plural of genie (modern genieën).","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s132","id":"h6-s132","source":"Ik hoop dat ge haar schoon vinden zult, zoodra ik gelegenheid zal hebben haar voortestellen, gloeiend van verontwaardiging over wat zy de \"miskenning van 't genie\" noemde, als haar aangebeden Max in 't spel was, of wanneer haar een denkbeeld bezielde, dat in-verband stond met het welzyn van haar kind."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s185","id":"h12-s185","source":"Zo weinig aanmoediging dooft de vlam van 't genie uit tot de laatste vonk ... inkluzief: ik heb 't nooit weer gedaan!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s121","id":"h15-s121","source":"Met de betuiging van vertrouwen op zyn bekwaamheid kan slechts de meening bedoeld zyn dat hy in een geheel nieuwen werkkring, op een gegeven oogenblik, by ingeving als 't ware, weten zal wat hy te 's Gravenhage niet kan geleerd hebben. Met andere woorden: dat hy een genie is, een genie dat op eenmaal kennen moet en kunnen, wat het kende noch kon."}]},{"lemma":"genieten","count":11,"glosses":["enjoy","enjoys","enjoyed","received","relish"],"forms":["genieten","genoten","geniet"],"morphology":["verb, infinitive","verb, past participle","verb, present, singular","verb, present, plural","verb, past, plural","verb, present, third person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s73","id":"h4-s73","source":"Ik heb uitgerekend dat die man sedert vier-en-dertig jaren, aan inkomen--zoo van Last & Co, als vroeger van Last & Meyer, maar de Meyers zyn er uit--de som van byna vyftien duizend gulden genoten heeft, en dit is voor een burgerman een aardig sommetje."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s122","id":"h5-s122","source":"Als men let op de ontzettende massa javasche produkten die in Nederland worden te-koop geveild, kan men zich overtuigen van het doeltreffende dezer staatkunde, al vindt men ze niet edel. Want, mocht iemand vragen of de landbouwer zelf eene met deze uitkomst evenredige belooning geniet, dan moet ik hierop een ontkennend antwoord geven."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s105","id":"h11-s105","source":"Je neemt een stoel--met vier pooten ditmaal, en liefst een fauteuil--je gaat voor de schildery zitten, om goed en lang te genieten--we genieten nu eenmaal by 't aanschouwen van iets akeligs--en welken indruk meent ge dat zy op je maakt?"}]},{"lemma":"genoeg","count":48,"glosses":["enough","Enough","in short","sufficiently"],"forms":["genoeg","Genoeg"],"morphology":["adverb","adjective, predicative","indefinite quantifier","adjective","degree adverb","quantifier","discourse adverb","adverb, elliptical","predicative adjective","indefinite pronoun","interjection"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s13","id":"h2-s13","source":"...dat zulk een huis--ik bedoel Last & Co, makelaars in koffi, Lauriergracht N°. 37--niet omzichtig genoeg wezen kon met het engageeren van sujetten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s47","id":"h2-s47","source":"Daar myn oude luî van voornemen waren een predikant van my te maken, leerde ik latyn. Later heb ik myzelf dikwyls afgevraagd, waarom men latyn moet verstaan, om in 't hollandsch te zeggen: \"God is goed?\" Genoeg, ik was op de latynsche school--nu zeggen ze gymnasium--en daar was kermis ... in Amsterdam, meen ik."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s49","id":"h2-s49","source":"Ze verkochten allerlei reukgoed. Ik was juist oud genoeg om het meisje mooi te vinden, zonder evenwel den moed te hebben haar aantespreken."}]},{"lemma":"genoegen","count":18,"glosses":["pleasure","satisfaction","favor","contentment"],"forms":["genoegen"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":"Genoegen nemen met means “to consent to” or “to be satisfied with.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s31","id":"h2-s31","source":"Ik dacht het genoegen te hebben een ouden schoolkameraad voor me te zien, maar ..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s62","id":"h2-s62","source":"Ik voelde een greep in myn nek ... een tweeden greep veel lager ... ik zweefde een oogenblik ... en vóór ik recht begreep hoe de zaken stonden, was ik in de kraam van den Griek, die in verstaanbaar fransch zei dat ik een gamin was, en dat hy de policie roepen zou. Nu was ik wel dicht by het meisje, maar genoegen deed het me niet."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s133","id":"h4-s133","source":"Ik nam met alles genoegen, want er was groote haast by myn boek. Stern had den volgenden dag zyn eerste hoofdstuk gereed, en ziedaar, lezer, de vraag beantwoord, hoe 't komt dat een makelaar in koffi--Last & Co, Lauriergracht N° 37--een boek schryft, dat op een roman gelykt."}]},{"lemma":"genoemd","count":1,"glosses":["said"],"forms":["genoemden"],"morphology":["adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s98","id":"h19-s98","source":"genoemden adsistent-resident te roepen ter verantwoording op de door den resident van Bantam te formuleeren punten van afkeuring."}]},{"lemma":"genootschap","count":1,"glosses":["societies"],"forms":["genootschappen"],"morphology":["noun, neuter, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s39","id":"h4-s39","source":"Over de geheime genootschappen der Chinezen. Over het teekenen als natuurlyk schrift. (Hy zegt dat een pasgeboren kind teekenen kan!)"}]},{"lemma":"genot","count":9,"glosses":["delight","pleasure","enjoyment"],"forms":["genot"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s42","id":"h3-s42","source":"En 't gemoed dat opgetogen, Dankend opsteeg tot den Hoogen, Dankte en bad voor haar alleen! Zorgen baarde my die liefde, Onrust kwelde my het hart, En ondraaglyk was de smart Die my 't week gemoed doorgriefde. 'k Heb slechts angst en leed gegaard, Waar ik 't hoogst genot verwachtte, En voor 't heil waarnaar ik trachtte, Was me gif en wee bewaard..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s43","id":"h3-s43","source":"'k Vond genot in 't lydend zwygen! 'k Stond standvastig hopend daar, Onspoed deed den prys my stygen: 'k Droeg en leed zoo graag voor haar! 'k Telde ramp noch onspoedsslagen, Vreugde schiep ik in verdriet, Alles, alles wilde ik dragen..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s51","id":"h3-s51","source":"Moeder! wil het niet gelooven, By den hemel die my ziet, Moeder! wil het niet gelooven, Neen, uw kind vergat u niet! 'k Ben hier vèr van wat het leven Ginds ons zoets en schoons kan geven En 't genot van de eerste jeugd, Vaak geroemd en hoog geprezen, Kan wel hier myn deel niet wezen: 't Eenzaam harte kent geen vreugd."}]},{"lemma":"Gents","count":1,"glosses":["Ghent"],"forms":["gentsch"],"morphology":["adjective used adverbially"],"note":"Historical spelling of modern Dutch Gents.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s9","id":"h3-s9","source":"De meisjes hadden piano gespeeld en gezongen, en by 't dessert plaagden ze elkaar met iets dat in de voorkamer scheen gebeurd te zyn, terwyl wy achter aan 't gentsch whisten waren, iets waarin Frits betrokken scheen. \"Ja, ja, Louise, riep Betsy Rosemeyer, geschreid heb je!"}]},{"lemma":"Geoffrin","count":1,"glosses":["Geoffrin"],"forms":["Geoffrin"],"morphology":["proper noun, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s3","id":"h12-s3","source":"Madame Geoffrin?"}]},{"lemma":"geoorloofd","count":1,"glosses":["permissible"],"forms":["geoorloofd"],"morphology":["adjective, adverbial"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s163","id":"h5-s163","source":"Dit blykt reeds hieruit, dat de neiging der inlandsche Hoofden om de grens van 't geoorloofd beschikken over arbeid en eigendom hunner onderhoorigen te overschryden, overal volmondig erkend wordt ... dat alle adsistent-residenten den eed doen die misdadige hebbelykheid te-keer te gaan, en ... dat toch slechts zeer zelden een Regent wordt aangeklaagd wegens willekeur of misbruik van gezag."}]},{"lemma":"geopend","count":1,"glosses":["parted"],"forms":["geopende"],"morphology":["adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s284","id":"h17-s284","source":"Hy nam een handvol daarvan, drukte het aan zyn geopende lippen, en ademde zeer diep ..."}]},{"lemma":"gepaard","count":1,"glosses":["together"],"forms":["gepaard"],"morphology":["adjective/past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s46","id":"h16-s46","source":"Meestal wordt een belangryke vraag getoetst, niet aan de zaak waarover ze handelt, maar aan de waarde welke men toekent aan de meening van den man die daarover 't woord voert, en daar dit meestal de persoon is die doorgaat voor een Specialiteit, by-voorkeur iemand \"die in Indie een zoo gewichtige betrekking heeft bekleed\" volgt hieruit dat de slotsom eener stemming meestal de kleur draagt van de dwalingen die nu eenmaal schynen te kleven aan \"die gewichtige betrekkingen.\" Indien dit reeds geldt waar de invloed van zoodanige specialiteit slechts wordt uitgeoefend door een lid der Volksvertegenwoordiging, hoe groot wordt dan niet de voorbeschikking tot verkeerd oordeelen, als zulke invloed gepaard gaat met het vertrouwen des Konings die zich dwingen liet zulk een specialiteit aan 't hoofd van zyn Ministerie van Kolonien te plaatsen."}]},{"lemma":"geraamte","count":1,"glosses":["skeletons"],"forms":["geraamten"],"morphology":["noun, neuter, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s238","id":"h20-s238","source":"'t Is waar, die opstandelingen waren uitgehongerde geraamten, en die zeeroovers zyn weerbare mannen!"}]},{"lemma":"geraken","count":2,"glosses":["fall","attain"],"forms":["geraken"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s88","id":"h7-s88","source":"We hoorden den resident zeggen dat mevrouw Slotering een \"inlandsche vrouw\" was. Dit vereischt voor niet-indische lezers eenige opheldering, daar men al licht tot de onjuiste meening geraken zou hier met een eigenlyk-javaansche te doen te hebben."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s234","id":"h20-s234","source":"Ze zou zich kunnen oefenen, en met eenige inspanning misschien geraken tot een bekwaamheid die ten-laatste zelfs de waarheid zou doen gelooven door 't Volk!"}]},{"lemma":"gerammel","count":1,"glosses":["rattle"],"forms":["gerammel"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s149","id":"h15-s149","source":"Als hy schreef, doordrong u iets by 't lezen, dat u begrypen deed hoe er wolken dreven by dat onweder, en dat ge niet het gerammel hoorde van een blikken tooneeldonder."}]},{"lemma":"gerecht","count":2,"glosses":["righteous","court"],"forms":["gerechte","gerecht"],"morphology":["adjective, attributive","noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s87","id":"h9-s87","source":"Hoort ge niet--ja, gy hoort het, want uit de voorgelezen tekstwoorden hebt gy gezien dat uw God is een machtig God, en een God der gerechte wrake--ja, gy hoort het gekraak der beenderen en het geknetter der vlammen in het eeuwig Gehenna waar weeninge is, en tandengeknars!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s105","id":"h15-s105","source":"Want hy wist hoe hy invloed had op het Volk, en hoe--als eenmaal de arme onderdrukten, opgeroepen om luide en voor 't gerecht te herhalen wat ze hem 's avends en 's nachts hadden toegefluisterd in eenzaamheid --hy wist hoe hy de macht had op hun gemoederen te werken, en hoe de kracht zyner woorden sterker zyn zou dan de angst voor wraak van Distriktshoofd of Regent."}]},{"lemma":"geredelijk","count":3,"glosses":["readily"],"forms":["gereedelyk","gereedelijk"],"morphology":["adverb"],"note":"Gereedelijk is an older spelling of geredelijk, “readily.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s87","id":"h7-s87","source":"Het was dit verzoek dat door Havelaar en zyn vrouw zoo gereedelyk was toegestaan, iets dat geheel in hun aard lag, want gastvry en hulpvaardig waren zy in de hoogste mate."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s50","id":"h16-s50","source":"En zonder te spreken van hen \"die zulke hooge betrekkingen in Indie vervulden\" het is inderdaad vreemd hoe men meermalen waarde toekent aan de meening van personen die volstrekt niets bezitten wat die toekenning rechtvaardigt dan de \"herinnering aan een zóóveeljarig verblyf in die gewesten.\" Dit is te meer zonderling omdat zy die gewicht hechten aan dusdanigen bewysgrond, toch niet gereedelyk alles zouden aannemen wat hun by-voorbeeld zou gezegd worden over de huishouding des nederlandschen staats, door ieder die aantoonde dat hy veertig of vyftig jaren in Nederland gewoond had."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s79","id":"h20-s79","source":"Daarenboven hebt gij, toen de resident zich ongenegen betoonde aan uw voorstellen gereedelijk gevolg te geven geweigerd aan het billijk verlangen van uwen Chef te voldoen om volle opening te geven van hetgeen u omtrent de handelingen van het Inlandsch Bestuur te Lebak, bekend was."}]},{"lemma":"gereed","count":10,"glosses":["ready","done"],"forms":["gereed"],"morphology":["adjective","adjective, predicative","adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s11","id":"h3-s11","source":"Ze dacht dat hy Louise geknepen had, of zoo-iets wat niet te-pas komt, en ook ik maakte my gereed er een hartig woordje bytevoegen, toen Louise riep:"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s24","id":"h3-s24","source":"Vindt ge dat er veel omslag noodig is, om dat te zeggen? Welnu, ik heb een broodje met kaas gegeten, daarna twee peren geschild, en ik was ruim half gereed met het orberen van de derde, voor Frits klaar was met die vertelling."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s133","id":"h4-s133","source":"Ik nam met alles genoegen, want er was groote haast by myn boek. Stern had den volgenden dag zyn eerste hoofdstuk gereed, en ziedaar, lezer, de vraag beantwoord, hoe 't komt dat een makelaar in koffi--Last & Co, Lauriergracht N° 37--een boek schryft, dat op een roman gelykt."}]},{"lemma":"gereedmaken","count":1,"glosses":["making-ready"],"forms":["gereedmaken"],"morphology":["nominalized infinitive, neuter singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s103","id":"h8-s103","source":"Er komt een tyd dat onze vrouwen en kinderen schreien zullen by het gereedmaken van ons doodkleed, en de voorbyganger zal zeggen: \"daar is een mensch gestorven.\" Dan zal wie aankomt in de dorpen, tyding brengen van den dood desgenen die gestorven is, en wie hem herbergt zal vragen: \"wie was de man die gestorven is?\" En men zal zeggen:"}]},{"lemma":"geregeld","count":4,"glosses":["settled","ordered","methodically","set in order"],"forms":["geregeld"],"morphology":["adjective, predicative","participial adjective","adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s88","id":"h5-s88","source":"Reeds by het leven van den Regent is deze zaak meestal geregeld, en 't geldt als een belooning voor dienstyver en trouw, indien men hem de toezegging geeft dat hy in zijn betrekking door zyn zoon zal worden opgevolgd."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s129","id":"h9-s129","source":"In myn huis zal de Heere gediend worden, daarvoor zal ik zorgen. En dit met te meer yver, omdat ik hoe langer hoe meer inzie hoe wys alles geregeld is, hoe liefderyk de wegen zyn waarlangs wij worden geleid aan Gods hand, en hoe Hy ons behouden wil voor het eeuwige en voor het tydelyke leven, want die grond te Lebak kan zeer goed geschikt worden gemaakt voor de koffikultuur."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s20","id":"h12-s20","source":"Maar dit viel in die dagen zoo dikwyls voor! De omstandigheden in de Noord van Sumatra waren kort na 't innemen van Baroes, Tapoes en Singkel zóó verward, alles was zóó onrustig, dat men het een jong mensch, die liever te-paard zat dan dat hy geld telde of kasboeken byhield, niet kwalyk nemen kon dat alles niet zoo ordelyk en geregeld ging als men zou kunnen vorderen van een amsterdamschen boekhouder die niet anders te doen heeft."}]},{"lemma":"Gerhard","count":1,"glosses":["Gerhard"],"forms":["Gerhard"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s31","id":"h5-s31","source":"Hy geve zich rekenschap van de grootsche opvatting van dat gebouw, in de ziel des bouwmeesters Gerhard von Riehl ... van 't geloof in de harten des volks, dat hem in-staat stelde dat werk aantevangen en voorttezetten ... van den invloed der denkbeelden die zùlk een kolos noodig hadden om als zichtbare voorstelling te dienen van het ongezien godsdienstig gevoel ... en hy vergelyke deze overspanning met de richting, die eenige eeuwen later het oogenblik deed geboren worden, waarop men 't werk staakte. Er ligt een diepe kloof tusschen Erwin van Steinbach en onze bouwmeesters!"}]},{"lemma":"gericht","count":1,"glosses":["turned"],"forms":["gericht"],"morphology":["adjective, predicative, participial"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s137","id":"h16-s137","source":"Zie, hoe nog zyn blik ten hemel is gericht, en hoe nog zyn tong psalmzingt ... \"Ik had liever weerom gegooid!\" zei Frits daarop."}]},{"lemma":"gering","count":18,"glosses":["small","lowly","humble","slight","slender","lesser"],"forms":["geringe","gering","geringen","geringer"],"morphology":["adjective","adjective, inflected","adjective, attributive, historical inflected form","adjective used substantively, singular","adjective, attributive, inflected","adjective, attributive, archaic inflection","adjective, predicative","adjective, comparative, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s98","id":"h5-s98","source":"De aangeboren hoffelykheid van den javaanschen groote--zelfs de geringe Javaan is veel beleefder dan zyn europesche standgenoot--maakt evenwel deze schynbaar moeielyke verhouding dragelyker dan ze anders wezen zou."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s120","id":"h5-s120","source":"Om den geringen man hiertoe te bewegen, was niet meer dan een zeer eenvoudige staatkunde noodig."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s136","id":"h5-s136","source":"Niets is gewoner dan het onbetaald verstrekken van levensmiddelen ten-behoeve der hofhouding van den Regent. En wanneer die Regent een gevallig oog mocht slaan op het paard, den buffel, de dochter, de vrouw, van den geringen man, zou men 't ongehoord vinden, als deze den onvoorwaardelyken afstand van het begeerd voorwerp weigerde."}]},{"lemma":"geringschatting","count":1,"glosses":["disparagement"],"forms":["geringschatting"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s92","id":"h7-s92","source":"Het is waar dat de liplap niet dan by-uitzondering in gezelschappen wordt toegelaten, en dat hy gewoonlyk, als ik me hier van een zeer gemeenzame uitdrukking bedienen mag: \"niet voor vol wordt aangezien\" maar zelden zal men zulke uitsluiting of geringschatting hooren voorstellen en verdedigen als een grondbeginsel."}]},{"lemma":"Germaans","count":1,"glosses":["Germanic"],"forms":["germaansche"],"morphology":["adjective, inflected"],"note":"Historical spelling of modern Germaanse.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s82","id":"h3-s82","source":"Over het SANSKRIT, als moeder van de germaansche taaltakken. Over de strafbepalingen op kindermoord."}]},{"lemma":"germanisme","count":1,"glosses":["Germanism"],"forms":["germanismus"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":"Germanismus is an older form of modern Dutch germanisme.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s211","id":"h11-s211","source":"Nu vind ik dat een mensch 's avends altyd iets beter is, of minder ondeugend liever, dan 's morgens, en dit is natuurlyk. 's Morgens houdt men zich te-zamen--ik weet wel dat dit een germanismus is, maar hoe moet ik het zeggen in 't hollandsch? --men is ... deurwaarder of kontroleur, of ... neen, dit is genoeg!"}]},{"lemma":"gern","count":1,"glosses":["gladly"],"forms":["gern"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s311","id":"h14-s311","source":"Ich gäb so gern dir einen!"}]},{"lemma":"geroep","count":2,"glosses":["crying","clamor"],"forms":["geroep"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s5","id":"h5-s5","source":"Dan begon het geroep om hulp op-nieuw. Men wachtte geduldig tot die hulp kwam, en ... sukkelde verder."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s121","id":"h17-s121","source":"En buiten het huis zal een groot geroep zyn van menschen die water werpen om het vuur te dooden. Ik zal 't niet hooren."}]},{"lemma":"Geronimo","count":1,"glosses":["Geronimo"],"forms":["Geronimo"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s104","id":"h7-s104","source":"Maar om hierover niet te lachen, had hy moeten weten dat in het arabisch en maleisch de cha en de hha door één karakter worden uitgedrukt, dat Hieronymus viâ Geronimo in Jérôme overgaat, dat we van huano, guano maken, dat een want een handschoen is, dat kous van hose afstamt, en dat we voor Guild Heaume in 't hollandsch Huillem of Willem zeggen."}]},{"lemma":"Gerrit","count":1,"glosses":["Gerrit"],"forms":["Gerrit"],"morphology":["proper noun, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s12","id":"h1-s12","source":"De fout begint al van Van Alphen af, en wel terstond by den eersten regel over die \"lieve wichtjes.\" Wat drommel kon dien ouden heer bewegen, zich uittegeven voor een aanbidder van myn zusje Truitje die zeere oogen had, of van myn broêr Gerrit die altyd met zyn neus speelde? En toch, hy zegt: \"dat hy die versjes zong, door liefde gedrongen.\" Ik dacht dikwyls als kind: \"man, ik wilde u graag eens ontmoeten, en als ge my de marmerknikkers weigerde, die ik u vragen zou, of myn naam voluit in banket--ik heet Batavus--dan houd ik u voor een leugenaar."}]},{"lemma":"gerucht","count":3,"glosses":["rumour","rumor","stir"],"forms":["gerucht"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s84","id":"h12-s84","source":"Er liep een gerucht dat die Miss 't leven zou gegeven hebben aan een kindje, dat ... verdwenen was."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s18","id":"h14-s18","source":"Op-eenmaal verspreidde zich 't gerucht dat er in Mandhéling een komplot was ontdekt, waarin Jang di Pertoean zou betrokken wezen, en dat ten-doel had de heilige vaan des opstands uittesteken en alle Europeanen te vermoorden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s137","id":"h17-s137","source":"Mevrouw had den roman van Sue gelezen die zooveel kort gerucht maakte, en dacht altyd aan prins Djalma wanneer ze Saïdjah zag. Ook de jonge meisjes begrepen beter dan vroeger hoe de javaansche schilder Radhen Saleh zoo grooten opgang had gemaakt te Parys."}]},{"lemma":"geruis","count":1,"glosses":["rustling"],"forms":["geruisch"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s8","id":"h16-s8","source":"Ze kropen 's avends door den ravyn, en als Tine in haar kamer zat, werd ze meermalen opgeschrikt door onverwacht geruisch, en ze zag door 't open venster donkere gedaanten die voorby slopen met schuwen tred."}]},{"lemma":"gerust","count":12,"glosses":["at ease","freely","confidently","easy","quite freely","at peace","untroubled","at rest"],"forms":["gerust"],"morphology":["adverb","adjective","adjective, predicative","adjective, attributive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s111","id":"h2-s111","source":"... wat my op die oogenblik niet gelegen komt. Daar ik evenwel overtuigd ben dat myn arbeid de kosten dekken zou, en gerust daarop myn woord durf verpanden, ben ik, aangemoedigd door onze ontmoeting van voorgisteren...."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s81","id":"h4-s81","source":"Maar ik was niet gerust over zyn gedrag ... hy had een sjaal om. En bovendien, ik wist niet waar hy woonde."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s111","id":"h4-s111","source":"Hy mag 't gerust schryven aan zyn vader."}]},{"lemma":"gerustheid","count":1,"glosses":["restfulness"],"forms":["gerustheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s196","id":"h14-s196","source":"Er wordt in myn residentie weinig of niets ingevoerd ter-sluik, want ... er gaat in deze streken zóó weinig om, dat niemand hier zyn kapitaal in den handel wagen zou.\" Ik heb een dergelyk verslag gelezen dat aanving met de woorden: \"in 't afgeloopen jaar is de rust rustig gebleven.\" Zulke zinsneden getuigen wel van een zeer rustige gerustheid op de inschikkelykheid van de Regeering voor ieder die haar onaangename tydingen spaart, of die, zooals de term luidt: \"haar niet bemoeielykt\" met verdrietige berichten!"}]},{"lemma":"Gesang","count":1,"glosses":["song"],"forms":["Gesanges"],"morphology":["noun, masculine, genitive singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s18","id":"h10-s18","source":"Auf Flügeln des Gesanges, Herzliebchen, trag ich dich fort,"}]},{"lemma":"geschäfts-reiziger","count":1,"glosses":["commercial traveler"],"forms":["geschäfts-reiziger"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"A satirical German-Dutch compound meaning a commercial traveler.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s47","id":"h11-s47","source":"Dat gebabbel is vervelend, want men voelt dat men dan juist drie-en-zestig voet bewondering moet gereed hebben, om niet in de oogen van sommigen doortegaan voor een Vandaal of geschäfts-reiziger ... dàt is een ras! --De Vandalen?"}]},{"lemma":"geschenk","count":6,"glosses":["gifts","gift","present"],"forms":["geschenken","geschenk"],"morphology":["noun, plural","noun, neuter, singular","noun, neuter, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s60","id":"h2-s60","source":"--Meenin aeide thea, en ... dat Egypte een geschenk van den Nyl was."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s141","id":"h5-s141","source":"Ja, hy zou meenen te-kort te doen aan den eerbied dien hy aan zyn erfelyken heer verschuldigd is, wanneer hy zonder geschenken diens kratoon betrad."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s142","id":"h5-s142","source":"Zulke geschenken zyn dan ook dikwyls van zoo weinig waarde, dat het afwyzen iets vernederends zou in zich sluiten, en vaak is alzoo deze gewoonte eerder te vergelyken met de hulde van een kind dat zyn liefde tot den vader tracht te uiten door 't aanbieden van een klein geschenk, dan optevatten als schatting aan dwingelandsche willekeur."}]},{"lemma":"geschieden","count":31,"glosses":["happened","happens","happen","was done","be done","occurred","came to pass","had happened","taken place"],"forms":["geschiedde","geschieden","geschiedt","geschied","geschiede"],"morphology":["verb, past, singular","verb, infinitive","verb, present, singular","verb, past participle","verb, past, third-person singular","verb, present subjunctive, singular","verb, past subjunctive, third person singular","verb, present, third-person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s76","id":"h5-s76","source":"Maar toen later het centraal gezag des duitschen Ryks behoefte voelde, eenig ver gelegen volk aan zich te binden op andere wyze dan door stoffelyk overwicht alleen, zoodra een verwyderde streek werd beschouwd als door gelykheid in afkomst, taal en gewoonten tot het Ryk te behooren, deed zich de noodzakelykheid gevoelen, iemand met de leiding der zaken te belasten, die in dat land te-huis behoorde niet alleen, maar door zyn stand boven zyn medeburgers in die streken verheven was, opdat de gehoorzaamheid aan de bevelen des Keizers, gemakkelyk werde door de samengaande neiging tot onderwerping aan hem die met de uitvoering dezer bevelen belast was. Hierdoor werden dan tevens geheel of gedeeltelyk de uitgaven vermeden, voor een staand leger ten-laste der algemeene staatskas, of, zooals meestal geschiedde, ten-laste van de gewesten zelf, die door zoodanig leger moesten bewaakt worden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s84","id":"h5-s84","source":"Dit geschiedde dan ook gewoonlyk, schoon ik niet geloof dat ooit het recht op deze opvolging organisch is erkend geworden, althans wat deze beambten in de Nederlanden aangaat, by-voorbeeld, de graven van Holland, Zeeland, Henegouwen of Vlaanderen, de hertogen van Brabant, Gelderland, enz."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s157","id":"h5-s157","source":"Als honderden arbeiden op de velden van een Hoofd, zonder daarvoor betaling te ontvangen, volgt hieruit geenszins dat hy dit liet geschieden ten zynen behoeve."}]},{"lemma":"geschiedenis","count":20,"glosses":["story","history","tale","affair","a story"],"forms":["geschiedenis"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s17","id":"h2-s17","source":"Hier herhaalde ik weer al die onzedelykheid, en vertelde de geschiedenis der dochter van Busselinck & Waterman. Niet om iemand zwart te maken ... neen, bekladden ligt nu juist heelemaal niet in myn manier!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s79","id":"h3-s79","source":"Daar ik u de geschiedenis van den Griek verteld heb, weet ge reeds dat ik in myn jeugd eenigszins ben gelatinizeerd geworden, en hoezeer ik my in korrespondentie onthoud van alle citaten --wat op een makelaars kantoor ook niet te-pas komen zou--dacht ik echter by het zien van dat alles: multa, non multum. Of: de omnibus aliquid, de toto nihil."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s43","id":"h11-s43","source":"Die dingen zeggen me niets! Gebouwen spreken me wat luider toe, vooral wanneer 't bladzyden uit de geschiedenis zyn."}]},{"lemma":"geschiedschrijver","count":1,"glosses":["a historian"],"forms":["geschiedschryver"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s3","id":"h4-s3","source":"Over de ouderlyke macht. Over SHAKESPEARE als geschiedschryver."}]},{"lemma":"geschikt","count":9,"glosses":["suited","fit","suitable","fitted","fitting"],"forms":["geschikt","geschikte","geschikten"],"morphology":["adjective","adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s85","id":"h7-s85","source":"Er ware anders ruimte genoeg geweest, want behalve de vry groote adsistent-residentswoning zelf, stond daarneven op 'tzelfde \"erf\" nog een ander huis dat vroeger daartoe gediend had, en in-weerwil van den eenigszins bouwvalligen staat, nog altyd zeer geschikt was ter bewoning."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s196","id":"h8-s196","source":"Die laatste heeft slechts rang van Tommongong, onze Regent is Adhipatti, en toch laten zyn inkomsten, omdat Lebak niet geschikt is voor koffi en hem dus geen emolumenten opbrengt, niet toe in praal en luister te wedyveren met een eenvoudigen Dhemang in de Preanger, die den stygbeugel houden zou als zyn neven te-paard stygen. Is dit waar?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s46","id":"h9-s46","source":"Uit de papieren van Sjaalman zou blyken, dat de grond in die streken voor de koffikultuur niet geschikt is. Maar hierin ligt volstrekt geen verschooning, en ik beweer dat men zich schuldig maakt aan onvergeeflyk plichtverzuim omtrent Nederland in 't algemeen en de koffimakelaars in 't byzonder, ja omtrent de javanen zelf, door niet, òf dien grond te veranderen--de Javaan heeft toch niets anders te doen--òf, als men meent dit niet te kunnen, de menschen die dáár wonen, te zenden naar andere streken waar de grond wèl goed is voor koffi."}]},{"lemma":"geschil","count":1,"glosses":["a dispute"],"forms":["geschil"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s97","id":"h5-s97","source":"Maar hy vergete niet dat deze jonger broeder by de ouders zeer bemind --of gevreesd--is, en dat, by voorkomend geschil, zyn meerdere jaren zouden worden in rekening gebracht als beweegreden om hem euvel te nemen dat hy zyn jonger broeder niet met meer inschikkelykheid of takt behandelde."}]},{"lemma":"geschrift","count":3,"glosses":["documents","writings","papers"],"forms":["geschriften"],"morphology":["noun, neuter plural","noun, neuter, plural","noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s20","id":"h8-s20","source":"Het kan u bekend zyn dat ik nooit Bantan-Kidoel had betreden. Ik liet my dus geschriften geven, die over uwe afdeeling handelen, en heb gezien dat er veel goeds is in Bantan-Kidoel."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s82","id":"h13-s83","source":"Hy wilde slechts één stip aanwyzen in den poel van vuil, maar verstond het, zulke stippen te doen in 't oog vallen door de tinten die hy in zyn onsterfelyke geschriften daarnáást legde."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s124","id":"h19-s124","source":"Havelaar heeft in dien tyd veel geleden, hy heeft zyn gezin zien lyden--de geschriften die voor my liggen, getuigen daarvan!--en 't schynt dat hy gewacht heeft ... ik geef de volgende aanteekening van zyn hand:"}]},{"lemma":"geschrijf","count":10,"glosses":["scribbling","writing","papers","of papers"],"forms":["geschryf"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, common gender, singular"],"note":"Geschryf is the nineteenth-century spelling of geschrijf, a disparaging word for writing.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s101","id":"h2-s101","source":"Toen ik dien brief ontving, wist ik dit niet, maar later ben ik by hem geweest, en thans nog ben ik verstoord over den zotten toon van zyn geschryf."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s126","id":"h4-s126","source":"1° Dat hy alle weken een paar hoofdstukken zou leveren voor myn boek. 2° Dat ik in zyn geschryf niets zou veranderen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s174","id":"h8-s174","source":"De klerk kwam weldra met eenig geschryf terug. Havelaar teekende, en zei dat men spoed moest maken met die uitbetaling."}]},{"lemma":"geseling","count":4,"glosses":["flogging","FLOGGING"],"forms":["geeseling","GEESELING"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, feminine, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s44","id":"h14-s44","source":"En hy toonde my een vonnis van den Rappat-raad te Natal waarvan hy voorzitter was, houdende: VEROORDEELING VAN ZEKEREN Si Pamaga TOT DE STRAF VAN GEESELING EN BRANDMERK, EN--ik meen--TWINTIGJARIGEN DWANGARBEID, WEGENS POGING TOT MOORD OP DEN TOEANKOE VAN NATAL."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s53","id":"h14-s53","source":"Het vonnis is na fiat exekutie van den resident, ten-uitvoer gelegd wat de geeseling en 't brandmerk aangaat, en Si Pamaga is op weg naar Padang, om vandaar als kettingganger naar Java te worden gezonden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s59","id":"h14-s59","source":"\"Zyzelf hadden een geeseling en een brandmerk verdiend!\" voegde hy er by."}]},{"lemma":"Gesichtchen","count":1,"glosses":["little face"],"forms":["Gesichtchen"],"morphology":["noun, neuter, accusative singular, diminutive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s280","id":"h14-s280","source":"Doch... immer nicht, bisweilen nicht! Du weisst, Wenn's Schwesterlein dir in die Haare greift, Und krähend dir 's Gesichtchen nahe drückt, Dann lachst du freudig, das ist auch Gefühl."}]},{"lemma":"gesis","count":1,"glosses":["hiss"],"forms":["gesis"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s145","id":"h15-s145","source":"Weg met al wat herinnert aan Horatius' justum ac tenacem! Trompetten hier, en scherp gekletter van bekkenslag, en gesis van vuurpylen, en gekras van valsche snaren, en hier-en-daar een waar woord, dat het mee insluipe als verboden waar, onder bedekking van zooveel getrommel en zooveel gefluit?"}]},{"lemma":"geslacht","count":7,"glosses":["generation","family","kind","lineage","race"],"forms":["geslacht","geslachte"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s103","id":"h3-s103","source":"Maar hy zegt, dat de invloed zich eerst openbaart in het tweede geslacht. Myn grootvader las niet.)"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s188","id":"h7-s188","source":"Dit deed een groot vermogen veronderstellen, maar ook hiervan was door geheel onbekende oorzaken niets, of zeer weinig althans, overgegaan op het tweede geslacht."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s195","id":"h8-s195","source":"De Regent is arm. De Regenten van Bogor (Buitenzorg) en Tjiandjoer zyn leden van 't geslacht waarvan hy 't hoofd is."}]},{"lemma":"gesprek","count":24,"glosses":["conversation","conversations"],"forms":["gesprek","gesprekken"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, plural","noun, neuter, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s78","id":"h2-s78","source":"Ik meende dat hy rechts zou gaan, en zei dat ik links moest. Doch zie, hy ging ook links, en ik kon dus niet vermyden in gesprek te treden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s14","id":"h6-s14","source":"Wat hy zeide, was gewoonlyk lang overdacht--een eigenaardigheid trouwens die by den beschaafden Oosterling algemeen is--en wanneer men met hem in gesprek was, gevoelde men dat men zyn woorden te beschouwen had als brieven, waarvan hy de minuut in zyn archief had, om zoo noodig daarop te verwyzen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s15","id":"h6-s15","source":"Dit nu moge onaangenaam schynen voor wie niet gewoon is aan den omgang met javaansche grooten, 't is niet moeielyk alle onderwerpen van gesprek die aanstoot geven kunnen, te vermyden, vooral daar zy van hùn kant nooit op bruske wyze aan den loop van 't onderhoud een andere richting geven zullen, omdat dit naar oostersche begrippen in-stryd wezen zou met den goeden toon."}]},{"lemma":"gestalte","count":2,"glosses":["shapes","form"],"forms":["gestalten","gestalte"],"morphology":["noun, plural","noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s9","id":"h16-s9","source":"Weldra schrikte ze niet meer, want ze wist wat het beduidde als die gestalten zoo spookachtig om 't huis waarden en bescherming zochten by haren Max!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s162","id":"h17-s162","source":"Hy zocht den ketapan-boom in de wolken, te vèr nog als hy was om dien te zoeken by Badoer. Hy greep naar de lucht die hem omgaf, als wilde hy de gestalte omvatten die hem wachten zou onder dien boom."}]},{"lemma":"gestamp","count":1,"glosses":["pounding"],"forms":["gestamp"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s42","id":"h8-s42","source":"Is er niet schaamte in uwe zielen, als de bewoner van Bandoeng dat daar ten-oosten ligt, uwe streken bezoekt, en vraagt: \"waar zyn de dorpen, en waar de landbouwers? En waarom hoor ik den gamlang niet, die blydschap spreekt met koperen mond, noch het gestamp der padie uwer dochters?\""}]},{"lemma":"gestampt","count":1,"glosses":["stamped"],"forms":["gestampten"],"morphology":["adjective, inflected, archaic masculine singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s7","id":"h6-s7","source":"Dan stond hy eens op, beproefde vergeefs zyn sporen te doen kletteren op den gestampten kleivloer van de pendoppo, stak voor de twintigste maal zyn sigaar aan, en ging, als te-leurgesteld, weer zitten."}]},{"lemma":"gesteld","count":1,"glosses":["attached"],"forms":["gesteld"],"morphology":["adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s123","id":"h16-s123","source":"Om tevens die straf te doen strekken tot zedelyke verbetering, heb ik haar gelast, het kapittel dat ze niet lezen wilde, tien maal afteschryven, en ik ben tot deze strengheid vooral overgegaan, omdat ik bemerkt heb dat ze in den laatsten tyd--of 't van Stern komt, weet ik niet--begrippen heeft aangenomen, die me gevaarlyk voorkomen voor de zedelykheid, waarop myn vrouw en ik zoo byzonder gesteld zyn."}]},{"lemma":"gestern","count":1,"glosses":["yesterday"],"forms":["gestern"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s268","id":"h14-s268","source":"--Nein, Man sagt, sie fühle nicht. --Warum denn, Mutter, Als gestern ich die Pukul ampat brach Hast du gesagt: es thut der Blume weh?"}]},{"lemma":"gesticht","count":2,"glosses":["institutions","establishment"],"forms":["gestichten","gesticht"],"morphology":["noun, neuter plural","noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s166","id":"h7-s166","source":"Ja, zy had het goed gevonden, toen hy die beide arme vrouwen uit de Nieuwstraat, die nooit Amsterdam hadden verlaten, en nooit waren \"uitgeweest\" rondleidde op de Haarlemmer kermis, onder 't koddig voorwendsel dat de Koning hem belast had met: \"het amuzeeren van oude vrouwtjes die zich zoo goed gedragen hadden\". Zy vond het goed dat hy de weeskinderen uit alle gestichten te Amsterdam op koek en amandelmelk onthaalde, en ze overlaadde met speelgoed."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s106","id":"h9-s106","source":"d) Te doen opnemen in de voorwaarden der amfioenpacht op Java, de bepaling: dat er in elke amfioenkit een voorraad bybels moet aanwezig zyn, in verhouding met vermoedelyk getal bezoekers van zoodanig gesticht, en dat de pachter zich verbinde geen opium te verkoopen, zonder dat de kooper een godsdienstig traktaatje daarby neme."}]},{"lemma":"gestolen","count":1,"glosses":["stolen property"],"forms":["gestolene"],"morphology":["nominalized past participle, neuter singular"],"note":"The inflected nominalized participle means everything or all property that had been stolen.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s161","id":"h17-s161","source":"Hoe er sedert eenigen tyd niemand was gestraft wegens klachte, en hoe men onder de bevolking hoopte dat al 't gestolene zou worden weergegeven of vergoed? Neen, schooner beelden vertoonden zich voor 't oog zyner ziel."}]},{"lemma":"gestrafte","count":1,"glosses":["punished man"],"forms":["gestrafte"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s165","id":"h14-s165","source":"Het denkbeeld alleen dat de gestrafte, ook zelfs hy die rechtvaardig gestraft was, vermeenen zou dat er eigenbelang schuilde onder het geslagen vonnis, deed hem, waar hy straffen moest, altyd de voorkeur geven aan de anders zeer afkeurenswaardige opsluiting."}]},{"lemma":"gestrengheid","count":1,"glosses":["sternness"],"forms":["gestrengheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s92","id":"h15-s92","source":"Doe het ook, en laat onze \"weledelheid\" en waar 't noodig is onze \"gestrengheid\" elders en vooral ànders blyken, dan uit die vervelende, zinstorende titulatuur. De Adsistent-resident van Lebak"}]},{"lemma":"gesuspendeerd","count":1,"glosses":["suspended"],"forms":["gesuspendeerden"],"morphology":["adjective, attributive, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s73","id":"h14-s73","source":"Verder: dat het vonnis tegen den ongelukkigen Si Pamaga was geslagen onder de pressie van den voorzitter--myn voorganger--en van 't Raadslid Soetan Salim, welke personen de voorgewende misdaad van Si Pamaga hadden verzonnen om aan den gesuspendeerden adsistent-resident van Mandhéling een wapen ter zyner verdediging in de hand te stellen, en om lucht te geven aan hun haat jegens Jang di Pertoean."}]},{"lemma":"getal","count":11,"glosses":["number","numbers"],"forms":["getal","getallen","getale"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, plural","noun, neuter singular, archaic dative"],"note":"The fossilized phrase “in ... getale” means “in ... numbers.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s12","id":"h2-s12","source":"...by de toenemende ligtzinnigheid en onzedelykheid onder de jeugd, by het dagelyks aangroeien van het getal fortuinzoekers, en met het oog op de noodzakelykheid om soliditeit van gedrag, hand-aan-hand te doen gaan met soliditeit in de uitvoering, van de gegeven orders ... 't Is, waarachtig, alles de zuivere waarheid!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s89","id":"h3-s89","source":"Over het PERPETUUM MOBILE, de cirkelkwadratuur en den wortel van wortellooze getallen. Over de zwaarte van het licht."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s203","id":"h7-s203","source":"Het getal Europeanen in die Afdeeling was zoo gering dat het niet in aanmerking komen kon, en de javaan te Lebak te arm om--by welke lotwisseling ook--belangwekkend te worden door nog grooter armoede."}]},{"lemma":"getrommel","count":1,"glosses":["drumming"],"forms":["getrommel"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s145","id":"h15-s145","source":"Weg met al wat herinnert aan Horatius' justum ac tenacem! Trompetten hier, en scherp gekletter van bekkenslag, en gesis van vuurpylen, en gekras van valsche snaren, en hier-en-daar een waar woord, dat het mee insluipe als verboden waar, onder bedekking van zooveel getrommel en zooveel gefluit?"}]},{"lemma":"getrouw","count":1,"glosses":["true"],"forms":["getrouw"],"morphology":["adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s123","id":"h7-s123","source":"Hy nam daarna 't staatsblad waarin de eed stond die tot de aanvaarding van bedieningen in 't algemeen voorgeschreven is, en houdende: \"dat men om tot het ambt van ***** te worden benoemd of bevorderd, niemand iets beloofd of gegeven heeft, beloven of geven zal; dat men gehouw en getrouw zal zijn aan zijne Majesteit den Koning der Nederlanden; gehoorzaam aan zijner Majesteits vertegenwoordiger in de Indische gewesten; dat men stiptelijk zal opvolgen en doen opvolgen de wetten en bepalingen, die gegeven zijn of gegeven zullen worden, en dat men zich in alles zal gedragen gelijk een goed ... (hier: adsistent-resident) betaamt.\""}]},{"lemma":"getrouwd","count":1,"glosses":["married"],"forms":["getrouwd"],"morphology":["adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s79","id":"h2-s79","source":"Maar ik bedacht gedurig dat hy niet wist hoe laat het was, en bespeurde bovendien dat zyn jasje tot aan de kin was dichtgeknoopt--dat een zeer slecht merk is--zoodat ik den toon van ons onderhoud wat flauw blyven liet. Hy verhaalde my dat hy in Indie was geweest, dat hy getrouwd was, dat hy kinderen had."}]},{"lemma":"getuige","count":20,"glosses":["witnesses","witness","a witness"],"forms":["getuigen","getuige","Getuige"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, common gender, plural","noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s159","id":"h5-s159","source":"Bovendien, vanwaar haalt de europesche beambte de getuigen die den moed hebben een verklaring te doen tegen hun heer, den gevreesden Regent?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s128","id":"h7-s128","source":"Havelaar moest dus andermaal \"God Almachtig\" tot getuige nemen by de belofte: dat hy de \"inlandsche bevolking, beschermen zou tegen onderdrukking, mishandeling en knevelarij.\" Voor een fynen opmerker zou 't de moeite waard zyn geweest, het onderscheid gadeteslaan tusschen houding en toon van den resident en van Havelaar by deze gelegenheid."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s97","id":"h8-s97","source":"En ik, die gisteren den Almachtigen God tot getuige nam dat ik rechtvaardig zou zyn en goedertieren, dat ik recht zou doen zonder vrees en zonder haat, dat ik zal zyn: \"een goed adsistent-resident\" ... ook ik wensch te doen wat myn plicht is."}]},{"lemma":"getuigen","count":6,"glosses":["bear witness","bespoke","borne witness"],"forms":["getuigen","getuigden","getuigd","getuig"],"morphology":["verb, present, plural","verb, past, third-person plural","verb, infinitive","verb, participle","verb, imperative, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s110","id":"h6-s110","source":"Hy was, zooals de meeste Europeanen in Indie, zeer bleek, hetgeen echter in die streken geenszins voor een blyk van minder goede gezondheid wordt gehouden, en hy had fyne trekken die wel getuigden van verstandelyke ontwikkeling."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s280","id":"h8-s280","source":"Dan moesten er getuigen komen ... niemand durfde tegen den Regent getuigen ...--och, m'nheer Havelaar, die zaken zyn zoo moeielyk!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s196","id":"h14-s196","source":"Er wordt in myn residentie weinig of niets ingevoerd ter-sluik, want ... er gaat in deze streken zóó weinig om, dat niemand hier zyn kapitaal in den handel wagen zou.\" Ik heb een dergelyk verslag gelezen dat aanving met de woorden: \"in 't afgeloopen jaar is de rust rustig gebleven.\" Zulke zinsneden getuigen wel van een zeer rustige gerustheid op de inschikkelykheid van de Regeering voor ieder die haar onaangename tydingen spaart, of die, zooals de term luidt: \"haar niet bemoeielykt\" met verdrietige berichten!"}]},{"lemma":"getuigenis","count":8,"glosses":["testimonies","depositions","testimony","witness"],"forms":["getuigenissen","getuigenis"],"morphology":["noun, plural","noun, common gender, plural","noun, neuter, singular","noun, neuter, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s30","id":"h14-s30","source":"Het spreekt vanzelf dat men den Gouverneur al de stukken aanbood, waarin de zoo bezwarende getuigenissen waren opgenomen, en die de strengheid van de genomen maatregelen moesten wettigen. Onze Jang di Pertoean was dus van Mandhéling, vertrokken als een gevangene."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s43","id":"h14-s43","source":"En als men te Padang, zooals ik gis, de afgelegde getuigenissen vernietigd heeft, ziehier iets anders dat niet vernietigd worden kan.\""},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s250","id":"h14-s250","source":"Maar ge zyt weggevlogen, en hebt u niet bekommerd om Havelaar, gy die niet weten kondet dat hy eenmaal behoefte hebben zou aan uw getuigenis!"}]},{"lemma":"getuigschrift","count":1,"glosses":["certificate"],"forms":["getuigschrift"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s143","id":"h17-s143","source":"In een bamboezen rol had hy zyn pas en 't getuigschrift van goed gedrag."}]},{"lemma":"gevaar","count":24,"glosses":["danger","risk","dangers"],"forms":["gevaar","gevaren"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, neuter singular","noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s55","id":"h2-s55","source":"Nu erken ik, dat ik niet gaarne gevaren trotseer."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s56","id":"h2-s56","source":"Ik ben man en vader, en houd ieder die het gevaar zoekt, voor een gek, wat ook in de Schrift staat. Het is my inderdaad aangenaam optemerken hoe ik my in myn denkbeelden over gevaar en zulke dingen, gelyk ben gebleven, daar ik thans over zoo-iets nog juist dezelfde meening koester, als dien avend toen ik daar by de kraam van den Griek stond, met de twaalf stuivers die we saamgelegd hadden, in de hand."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s100","id":"h4-s100","source":"Dit is een vast principe van me. Neen, ik zag in dat er een gevaar dreigt, dat de heele koffimarkt bederven zou, een gevaar dat alleen door de vereende krachten van alle makelaars kan worden afgeweerd, en zelfs is 't mogelyk dat deze krachten daartoe niet eens voldoende zyn, en dat ook de suikerraffinadeurs--Frits zegt: raffineurs, maar ik schryf nadeurs."}]},{"lemma":"gevaarlijk","count":7,"glosses":["dangerous","danger"],"forms":["gevaarlyke","gevaarlyk","gevaarlyken","gevaarlyks"],"morphology":["nominalized adjective, neuter singular","adjective, predicative","adjective, attributive, masculine singular, oblique","adjective, comparative construction, inflected","nominalized adjective, partitive form"],"note":"Historical spelling of modern gevaarlijk.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s245","id":"h11-s245","source":"Myn verstoordheid van dien dag stond in verband met het gevaarlyke der Natalsche ree ... je weet, Verbrugge, dat geen oorlogschip die reede mag aandoen, vooral niet in Juli ... ja, Duclari, de westmousson is daar in Juli 't sterkst, juist andersom dan hier."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s246","id":"h11-s246","source":"Welnu, 't gevaarlyke van die reede schakelde zich vast aan myn gekrenkte eerzucht, en die eerzucht hangt weer samen met dat liedjen over Djiwa. Ik had den resident herhaaldelyk voorgesteld te Natal een zeewering te maken, of althans een kunsthaven in de monding van de rivier, met het doel om handel te brengen in de Afdeeling Natal, die de zoo belangryke Battahlanden met de zee verbindt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s19","id":"h16-s19","source":"Zoo hoopte hy nog altyd dat de Hoofden zouden terugkeeren van den gevaarlyken weg dien zy reeds zoolang betraden, en hy zou in dat geval zich vergenoegd hebben met het vorderen van schadeloosstelling aan de beroofden ... voor-zoo-ver 't vergoeden der geleden schade mogelyk wezen zou."}]},{"lemma":"geval","count":32,"glosses":["case","cases","affair","the case"],"forms":["geval","gevallen"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, neuter singular","noun, plural"],"note":"Het geval zijn is an idiom meaning ‘to be so’ or ‘to be the case.’","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s77","id":"h4-s77","source":"Ik zou hem in dat geval zeggen dat hy my \"m'nheer\" moest noemen, maar dit zou hyzelf wel begrypen, want een bediende kan toch zyn patroon niet by den naam aanspreken, en hy ware misschien voor zyn leven geholpen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s141","id":"h4-s141","source":"Ik was zeer bang iets te breken, want in zoo'n geval vorderen de menschen altyd meer geld voor de zaken, dan ze waard zyn."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s39","id":"h5-s39","source":"Dit was dan ook het geval."}]},{"lemma":"gevallig","count":2,"glosses":["covetous","pleasing"],"forms":["gevallig","gevalligen"],"morphology":["adjective, uninflected","adjective, dative singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s136","id":"h5-s136","source":"Niets is gewoner dan het onbetaald verstrekken van levensmiddelen ten-behoeve der hofhouding van den Regent. En wanneer die Regent een gevallig oog mocht slaan op het paard, den buffel, de dochter, de vrouw, van den geringen man, zou men 't ongehoord vinden, als deze den onvoorwaardelyken afstand van het begeerd voorwerp weigerde."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s81","id":"h9-s81","source":"Slaat het oog op de eilanden des Indischen Oceaans, bewoond door millioenen en millioenen kinderen des verstooten zoons--en des te-recht verstooten zoons--van den edelen God gevalligen Noach!"}]},{"lemma":"gevangen","count":4,"glosses":["captive","prisoner"],"forms":["gevangen"],"morphology":["adjective, predicative","adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s51","id":"h13-s51","source":"Waarlyk, wie schuldig is aan lage vergrypen, schryft anders! Men nam me niet gevangen, en dit had toch moeten geschieden als het ernst ware geweest met die krimineele verdenking."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s29","id":"h14-s29","source":"Het gevolg van die ware of vermeende ontdekking was dat Jang di Pertoean door den adsistent-resident van Mandhéling, werd gevangen genomen en naar Natal gezonden. Hier sloot de kontroleur hem voorloopig in 't fort op, en liet hy hem met de eerste geschikte scheepsgelegenheid gevankelyk naar Padang, vervoeren."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s31","id":"h14-s31","source":"Te Natal was hy gevangen. Aan-boord van 't oorlogsvaartuig dat hem overvoerde, was hy ook natuurlyk een gevangene."}]},{"lemma":"gevangene","count":6,"glosses":["prisoner"],"forms":["gevangene"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s53","id":"h13-s53","source":"Den gevangene immers is men onderhoud en voedsel schuldig."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s54","id":"h13-s54","source":"Daar ik Padang niet verlaten kon, was ik in werkelykheid tòch een gevangene, maar een gevangene zonder dak en zonder brood."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s30","id":"h14-s30","source":"Het spreekt vanzelf dat men den Gouverneur al de stukken aanbood, waarin de zoo bezwarende getuigenissen waren opgenomen, en die de strengheid van de genomen maatregelen moesten wettigen. Onze Jang di Pertoean was dus van Mandhéling, vertrokken als een gevangene."}]},{"lemma":"gevangenis","count":4,"glosses":["prison","prisons"],"forms":["gevangenis","gevangenissen"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s86","id":"h3-s86","source":"Over de klinkletters. Over cellulaire gevangenissen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s52","id":"h15-s52","source":"Voor eenige jaren was er te Rangkas-Betoeng een gevangenis gebouwd."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s70","id":"h15-s70","source":"Daarop volgde eene missive van dien hoofdambtenaar, van 11 dezer, N° 326, waarby inlichting wordt verzocht omtrent de oorzaak van het verschil tusschen de door my opgegeven pryzen, en die welke in 1853 en 1854 by het opbouwen eener gevangenis besteed werden?"}]},{"lemma":"gevangenschap","count":1,"glosses":["imprisonment"],"forms":["gevangenschap"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s164","id":"h6-s164","source":"Men denke aan de Crusoë-romans, aan Silvio Pellico's gevangenschap, aan 't allerliefste Picciola van Saintine, aan den stryd in de borst eener \"oude vryster\" die haar geheel leven door, één liefde koesterde, zonder ooit door een enkel woord te verraden wat er omging in haar hart, aan de aandoeningen van den menschenvriend die, zonder uiterlyk in den loop der gebeurtenissen betrokken te zyn, vurig belang stelt in 't welzyn van medeburger of medemensch. Men stelle zich voor, hoe hy beurtelings hoopt en vreest, hoe hy elke verandering gadeslaat, zich opwindt voor een schoon denkbeeld, en gloeit van verontwaardiging, als hy het ziet wegdringen en vertrappen door de velen die, voor een oogenblik althans, sterker waren dan schoone denkbeelden."}]},{"lemma":"gevankelijk","count":2,"glosses":["in custody"],"forms":["gevankelyk"],"morphology":["adverb"],"note":"Gevankelyk is an older spelling and usage of modern gevankelijk, here meaning as a prisoner.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s29","id":"h14-s29","source":"Het gevolg van die ware of vermeende ontdekking was dat Jang di Pertoean door den adsistent-resident van Mandhéling, werd gevangen genomen en naar Natal gezonden. Hier sloot de kontroleur hem voorloopig in 't fort op, en liet hy hem met de eerste geschikte scheepsgelegenheid gevankelyk naar Padang, vervoeren."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s97","id":"h14-s97","source":"--De generaal voerde hem gevankelyk mede naar Padang, en vandaar werd hy als balling naar Java gezonden."}]},{"lemma":"geven","count":205,"glosses":["give","given","gave","gives","giving","grant","does give","make","granted","set","dealt","Give","put","let him give","be given","lends","taken","made","showed","would give","handed","offers","provide","lay","vouch for","informed","took","conveyed","would take","bear","to give","care","hands","submit","Will give"],"forms":["geven","gegeven","gaf","geeft","geef","Geeft","Geef","geve","gaven"],"morphology":["verb, infinitive","verb, past, singular","verb, past participle","verb, present, singular","verb, participle","verb, past, third person singular","verb, present, plural","verb, imperative, singular","past participle","verb, present, third person singular","verb, present, third-person singular","verb, present, first-person singular","verb, present subjunctive, third person singular","verb, infinitive used as noun","verb, present plural","verb, past, third-person plural","adjective, past participial","nominalized infinitive","verb, past, first person singular","verb, past, first-person singular","nominalized infinitive, neuter, singular","verb, infinitive used as a noun","verb, infinitive, nominalized","past participle used adjectivally","verb, present, first person singular","verb, present, plural/formal","verb, present subjunctive, singular"],"note":"Zijn hart lucht geven means to unburden oneself.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s10","id":"h1-s10","source":"En gewoonlyk, wanneer ik de oorzaken naging, kwam het me voor, dat die moesten gezocht worden in de verkeerde richting die aan de meesten gegeven was in hun jeugd."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s37","id":"h1-s37","source":"De held van 't stuk wordt uit het water gehaald door iemand die op 't punt staat bankroet te maken. Dan geeft hy hem zyn halve vermogen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s38","id":"h1-s38","source":"Dat kan niet waar zyn. Toen onlangs op de Prinsengracht myn hoed te-water woei--Frits zegt: waaide--heb ik den man die hem my terugbracht, een dubbeltje gegeven; en hy was tevreden."}]},{"lemma":"gevest","count":3,"glosses":["hilts","hilt"],"forms":["gevesten","gevest"],"morphology":["noun, neuter, plural","noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s87","id":"h8-s87","source":"Hy sprong weg, en liep den grooten kring rond, en vermaakte de Hoofden door zyn gekeuvel, en speelde met de gevesten van hun krissen. Toen hy by den Djaksa kwam, die de aandacht van 't kind trok omdat hy sierlyker dan de anderen gekleed was scheen deze iets op 't hoofd van kleinen Max te wyzen aan den Kliwon die naast hem zat en een gefluisterde opmerking daarover scheen te beamen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s149","id":"h17-s149","source":"Het gevest was zeker van fyn uitgesneden kamoening, want hy had het met veel zorg gewikkeld in een zyden omhulsel."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s296","id":"h17-s296","source":"Toen liep Saïdjah eenige soldaten te-gemoet, die met geveld geweer de laatstlevende opstandelingen in 't vuur dreven van de brandende huizen. Hy omvademde de breede zwaardbajonetten, drukte zich voorwaarts met kracht, en drong nog de soldaten terug met een laatste inspanning toen de gevesten stuitten tegen zyn borst."}]},{"lemma":"gevestigd","count":1,"glosses":["established"],"forms":["gevestigden"],"morphology":["adjective, inflected, masculine singular, oblique"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s108","id":"h2-s108","source":"Het publiek kent my niet, en de uitgevers beoordeelen de werken meer naar den gevestigden naam van den schryver, dan naar den inhoud. Juist zooals wy de koffi naar de renommee van de merken."}]},{"lemma":"gevèrs","count":1,"glosses":["versifying"],"forms":["gevèrs"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":"Gevèrs is a contemptuous coinage for the making of verse.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s31","id":"h10-s31","source":"Het zyn alles leugens, die je alleen dáárom vertelt, omdat je in al dat gevèrs je tot slaaf maakt van maat en rym."}]},{"lemma":"gevoel","count":16,"glosses":["feeling"],"forms":["gevoel","gevoels"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, neuter, singular, partitive genitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s35","id":"h4-s35","source":"Over gevoel, gevoeligheid, SENSIBLERIE, EMPFINDELEI, enz. Over het verwarren van Mythologie en Godsdienst."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s124","id":"h4-s124","source":"Hy zei dat: \"als de borst hem gloeide van gevoel voor het ware en schoone, geen macht ter-wereld hem beletten kon de tonen aanteslaan, die met zulk een gevoel overeenstemmen, en dat hy veel liever zweeg, dan zyn woorden omklemd te zien door de onteerende kluisters der alledaagsheid.\"--Frits zegt: scheid, maar dit doe ik niet. 't Woord is lang genoeg zoo.--Ik vond dit nu wel heel gek van Stern, maar myn vak gaat me vóór alles, en de Oude is een goed huis."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s31","id":"h5-s31","source":"Hy geve zich rekenschap van de grootsche opvatting van dat gebouw, in de ziel des bouwmeesters Gerhard von Riehl ... van 't geloof in de harten des volks, dat hem in-staat stelde dat werk aantevangen en voorttezetten ... van den invloed der denkbeelden die zùlk een kolos noodig hadden om als zichtbare voorstelling te dienen van het ongezien godsdienstig gevoel ... en hy vergelyke deze overspanning met de richting, die eenige eeuwen later het oogenblik deed geboren worden, waarop men 't werk staakte. Er ligt een diepe kloof tusschen Erwin van Steinbach en onze bouwmeesters!"}]},{"lemma":"gevoelen","count":20,"glosses":["felt","feel","feels","feeling","view"],"forms":["gevoelen","gevoelde","gevoelt","gevoel"],"morphology":["verb, infinitive","verb, past, singular","verb, present, singular","verb, present, third-person singular","verb, past, third-person singular","verb, infinitive used as noun","noun, neuter, singular","verb, present, first-person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s10","id":"h2-s10","source":"Dat vooral zich de behoefte deed gevoelen aan fatsoenlyke, welopgevoede jongelieden, voor de korrespondentie in het duitsch."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s76","id":"h5-s76","source":"Maar toen later het centraal gezag des duitschen Ryks behoefte voelde, eenig ver gelegen volk aan zich te binden op andere wyze dan door stoffelyk overwicht alleen, zoodra een verwyderde streek werd beschouwd als door gelykheid in afkomst, taal en gewoonten tot het Ryk te behooren, deed zich de noodzakelykheid gevoelen, iemand met de leiding der zaken te belasten, die in dat land te-huis behoorde niet alleen, maar door zyn stand boven zyn medeburgers in die streken verheven was, opdat de gehoorzaamheid aan de bevelen des Keizers, gemakkelyk werde door de samengaande neiging tot onderwerping aan hem die met de uitvoering dezer bevelen belast was. Hierdoor werden dan tevens geheel of gedeeltelyk de uitgaven vermeden, voor een staand leger ten-laste der algemeene staatskas, of, zooals meestal geschiedde, ten-laste van de gewesten zelf, die door zoodanig leger moesten bewaakt worden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s14","id":"h6-s14","source":"Wat hy zeide, was gewoonlyk lang overdacht--een eigenaardigheid trouwens die by den beschaafden Oosterling algemeen is--en wanneer men met hem in gesprek was, gevoelde men dat men zyn woorden te beschouwen had als brieven, waarvan hy de minuut in zyn archief had, om zoo noodig daarop te verwyzen."}]},{"lemma":"gevoelig","count":2,"glosses":["responsive"],"forms":["gevoelig"],"morphology":["adjective, predicative","adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s149","id":"h6-s149","source":"Hartelyk voor zyn vrienden, maakte hy--wat te snel soms--zyn vriend van al wat leed. Hy was gevoelig voor liefde en aanhankelykheid ... trouw aan zyn gegeven woord ... zwak in kleinigheden, maar standvastig tot hoofdigheid toe, waar 't hem de moeite waard scheen karakter te toonen ... nederig en welwillend voor wie zyn geestelyk overwicht erkenden, doch lastig wanneer men poogde zich daartegen te verzetten ... rondborstig uit trots, en by vlagen achterhoudend, waar hy vreesde dat men zyn oprechtheid zou aanzien voor onverstand ... evenzeer vatbaar voor zinnelyk als voor geestelyk genot ... beschroomd en slecht bespraakt waar hy meende niet begrepen te worden, maar welsprekend als hy gevoelde dat zyn woorden op willigen bodem vielen ... traag als hy niet werd aangespoord door eenigen prikkel die voortkwam uit zyn eigen ziel, maar yverig, vurig, en doortastend waar dit wel het geval was ... voorts, vriendelyk, beschaafd in zyn manieren, en onberispelyk van gedrag: ziedaar nagenoeg Havelaar!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s19","id":"h17-s19","source":"Maar ik geloof dat die van Saïdjah de beste was, misschien wel omdat deze hem beter dan de anderen wisttoetespreken. Want buffels zyn zeer gevoelig voor goede toespraak."}]},{"lemma":"gevoeligheid","count":2,"glosses":["sentimentality","sensitivity"],"forms":["gevoeligheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s35","id":"h4-s35","source":"Over gevoel, gevoeligheid, SENSIBLERIE, EMPFINDELEI, enz. Over het verwarren van Mythologie en Godsdienst."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s110","id":"h14-s110","source":"Misschien wekte men dus myn gevoeligheid met voordacht op. Ook duelleerde ik wel eens voor een ander dien ik voor verongelykt hield."}]},{"lemma":"gevoelloos","count":1,"glosses":["unfeeling"],"forms":["gevoelloos"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s131","id":"h12-s131","source":"Zoodra wy erkennen moeten dat iemand hoedanigheden bezit die hem de eer van een voetstuk waardig maken, zoodra we zyn aanspraken daarop niet langer kùnnen loochenen zonder doortegaan voor onkundig, gevoelloos, of nayverig ... dan zeggen we ten-laatste: \"goed, zet hem er op!\" Maar reeds onder dat opzetten, en als hyzelf nog meent dat we verrukt staan over zyn uitstekendheid, hebben we reeds den strik gelegd in den lazzo die dienen moet om hem by de eerste gunstige gelegenheid naar-beneden te halen."}]},{"lemma":"gevolg","count":40,"glosses":["consequences","consequence","retinue","effect","result","effects","suite"],"forms":["gevolg","gevolgen"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, plural","noun, neuter, plural","noun, neuter singular"],"note":"Here gevolg means an entourage, not a consequence.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s82","id":"h1-s82","source":"Als myn zaken goed gaan--en dit doen ze--als myn vrouw en kinderen gezond zyn, zoodat ik geen gemaal heb met dokter en apteker ... als ik jaar-in jaar-uit een sommetje kan ter-zy leggen voor den ouden dag ... als Frits knap opgroeit, om later in myn plaats te komen als ik naar Driebergen ga ... zie, dan ben ik heel tevreden. Maar dit alles is een natuurlyk gevolg van de omstandigheden, en omdat ik op de zaken pas."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s41","id":"h2-s41","source":"Maar door dat vragen en antwoorden werd het hoe langer hoe moeielyker--Frits zegt: hoe langs zoo moeielyker, maar dit doe ik niet--hoe moeielyker dus, om van hem verlost te worden. Aan den anderen kant moet ik ook weer erkennen dat ge dan dit boek niet hadt te lezen gekregen, want het is een gevolg van die ontmoeting."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s101","id":"h3-s101","source":"Over zeker soort van geest der Franschen, een gevolg der armoede van hun taal. (Dit laat ik gelden. Geestigheid en armoede ... hy kan het weten.)"}]},{"lemma":"gevreesd","count":1,"glosses":["dreaded"],"forms":["gevreesden"],"morphology":["adjective, attributive, masculine singular, archaic inflection"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s159","id":"h5-s159","source":"Bovendien, vanwaar haalt de europesche beambte de getuigen die den moed hebben een verklaring te doen tegen hun heer, den gevreesden Regent?"}]},{"lemma":"gewaar","count":2,"glosses":["aware of","aware"],"forms":["gewaar"],"morphology":["predicative adjective","adjective, predicative"],"note":"Gewaar worden is an idiom meaning ‘to catch sight of’ or ‘to notice’.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s86","id":"h8-s86","source":"\"Kom eens hier, Max!\" riep Havelaar, die zyn kind gewaar werd, spelende op het erf, en de Regent nam den kleine op den schoot. Maar deze was te wild om daar lang te blyven."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s48","id":"h14-s48","source":"Hy had zich, om dit opzet uittevoeren, naar de woning van den Toeankoe begeven, en daar met de bedienden die op den trap der buitengalery zaten, een gesprek aangeknoopt over een Sewah met het doel zyn tegenwoordigheid te rekken tot hy den Toeankoe zou gewaar worden, die zich dan ook weldra, omgeven van eenige verwanten en bedienden, vertoonde."}]},{"lemma":"gewaarwording","count":1,"glosses":["sensations"],"forms":["gewaarwordingen"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s45","id":"h11-s45","source":"Hieronder zyn zeer afschuwelyke, en dus, hoe belangryk dit soms wezen moog, men vindt in zyn gewaarwordingen niet altyd voldoening voor schoonheidsgevoel ... onvermengd althans nooit!"}]},{"lemma":"geween","count":2,"glosses":["weeping"],"forms":["geween"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s30","id":"h8-s30","source":"Zou niet myn hart opspringen als het ziet gekozen te zyn onder velen, om van klagen een gebed te maken en dankzegging van geween?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s125","id":"h8-s125","source":"En wat zullen wy antwoorden, als er na onzen dood een stem spreekt tot onze ziel, en vraagt: \"waarom is er geween in de velden, en waarom verbergen zich de jongelingen?"}]},{"lemma":"geweer","count":1,"glosses":["rifle"],"forms":["geweer"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s296","id":"h17-s296","source":"Toen liep Saïdjah eenige soldaten te-gemoet, die met geveld geweer de laatstlevende opstandelingen in 't vuur dreven van de brandende huizen. Hy omvademde de breede zwaardbajonetten, drukte zich voorwaarts met kracht, en drong nog de soldaten terug met een laatste inspanning toen de gevesten stuitten tegen zyn borst."}]},{"lemma":"geweld","count":1,"glosses":["force"],"forms":["geweld"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s245","id":"h20-s245","source":"Redding en hulp, op wettelyken weg, waar het kan ... op wettigen weg van geweld, waar het moet."}]},{"lemma":"geweldenarij","count":1,"glosses":["tyranny"],"forms":["geweldenary"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"Geweldenary is the old spelling of geweldenarij, here meaning oppressive violence or tyranny.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s64","id":"h19-s64","source":"Havelaar antwoordde: \"Resident, ik ben adsistent-resident van Lebak, ik heb beloofd de bevolking te beschermen tegen afpersing en geweldenary, ik klaag den Regent aan, en zyn schoonzoon van Parang-Koedjang, ik zal de gegrondheid myner aanklacht bewyzen zoodra me daartoe de gelegenheid wordt gegeven die ik voorstelde in myn brieven, ik ben schuldig aan laster, als myn aanklacht valsch is!\""}]},{"lemma":"gewennen","count":2,"glosses":["grows accustomed","accustom"],"forms":["gewent","gewennen"],"morphology":["verb, present, singular","verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s40","id":"h1-s40","source":"Wat het ergste is by zulke vertooningen op het tooneel, het publiek gewent zich zóó aan al die onwaarheden, dat het ze mooi vindt en toejuicht."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s60","id":"h1-s60","source":"En als ge meent, dat dit op het tooneel er dóór kan als uitzondering, blyft toch myn aanmerking bestaan, dat men den zin voor waarheid bederft by het volk, dat de uitzondering als regel aanneemt, en dat men de publieke zedelykheid ondermynt, door het te gewennen iets toetejuichen op het tooneel, wat door elk fatsoenlyk makelaar of koopman voor een bespottelyke krankzinnigheid wordt gehouden in de wereld. Toen ik trouwde, waren wy op 't kantoor van myn schoonvader--Last & Co--met ons dertienen, en er ging wat om!"}]},{"lemma":"gewest","count":6,"glosses":["regions","provinces","territories"],"forms":["gewesten"],"morphology":["noun, plural","noun, neuter, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s76","id":"h5-s76","source":"Maar toen later het centraal gezag des duitschen Ryks behoefte voelde, eenig ver gelegen volk aan zich te binden op andere wyze dan door stoffelyk overwicht alleen, zoodra een verwyderde streek werd beschouwd als door gelykheid in afkomst, taal en gewoonten tot het Ryk te behooren, deed zich de noodzakelykheid gevoelen, iemand met de leiding der zaken te belasten, die in dat land te-huis behoorde niet alleen, maar door zyn stand boven zyn medeburgers in die streken verheven was, opdat de gehoorzaamheid aan de bevelen des Keizers, gemakkelyk werde door de samengaande neiging tot onderwerping aan hem die met de uitvoering dezer bevelen belast was. Hierdoor werden dan tevens geheel of gedeeltelyk de uitgaven vermeden, voor een staand leger ten-laste der algemeene staatskas, of, zooals meestal geschiedde, ten-laste van de gewesten zelf, die door zoodanig leger moesten bewaakt worden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s123","id":"h7-s123","source":"Hy nam daarna 't staatsblad waarin de eed stond die tot de aanvaarding van bedieningen in 't algemeen voorgeschreven is, en houdende: \"dat men om tot het ambt van ***** te worden benoemd of bevorderd, niemand iets beloofd of gegeven heeft, beloven of geven zal; dat men gehouw en getrouw zal zijn aan zijne Majesteit den Koning der Nederlanden; gehoorzaam aan zijner Majesteits vertegenwoordiger in de Indische gewesten; dat men stiptelijk zal opvolgen en doen opvolgen de wetten en bepalingen, die gegeven zijn of gegeven zullen worden, en dat men zich in alles zal gedragen gelijk een goed ... (hier: adsistent-resident) betaamt.\""},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s95","id":"h9-s95","source":"Dáártoe heeft Hy in Zyn onnaspeurlyke Wysheid aan een land, klein van omvang, maar groot en sterk door de kennisse Gods, macht gegeven over de bewoners dier gewesten, opdat zy door het heilig nooit volprezen Evangelium worden gered van de straffen der helle!"}]},{"lemma":"gewestelijk","count":2,"glosses":["provincial","regional"],"forms":["gewestelijke","gewestelyk"],"morphology":["adjective, inflected","adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s62","id":"h5-s62","source":"Die Vorsten bestaan niet meer, en de residenten zyn, als gewestelijke Gouverneurs of Praefecten, bestuurders van landschappen geworden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s83","id":"h7-s83","source":"Verbrugge, daarop voorloopig belast met het ambt van adsistent-resident, zou 't recht gehad hebben, gedurende dien tyd de ruime woning te betrekken, die te Rangkas-Betoeng, zooals in elke afdeeling, van-landswege voor 't hoofd van het gewestelyk bestuur is opgericht."}]},{"lemma":"geweten","count":4,"glosses":["conscience"],"forms":["geweten"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s235","id":"h8-s235","source":"Die ingesluimerd waren door den vervloekten officieelen slender die zyn styl zoekt in \"ik heb de eer\" en de rust van zyn geweten in \"de hooge tevredenheid van de Regeering.\" Neen, Verbrugge! laster jezelf niet!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s144","id":"h12-s144","source":"Het wandlend schorsbesluit dat schorsend ons regeert, Jan Schors-al, Gouverneur, de weerwolf onzer dagen, Had zyn geweten zelf met vreugd gesuspendeerd... Als 't niet voor langen tyd finaal reeds ware ontslagen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s131","id":"h20-s131","source":"Want ik behoef u niet te verzekeren dat ik, die verklaard heb niet anders te kunnen dienen dan ik hier deed ... ik die voor deze wyze van dienen ben gestraft met berisping, met een ruïneuze en deshonorante overplaatsing ... met den last om de arme lieden te verraden die op myn loyauteit vertrouwden --met de keus alzoo tusschen oneer en broodsgebrek!--dat ik na dit alles met moeite en zorg elk voorkomend geval te toetsen had aan myn plicht, en dat de eenvoudigste zaak my zwaar viel, geplaatst als ik was tusschen myn geweten en de principes van 't Gouvernement waaraan ik trouw schuldig ben zoolang ik niet ontheven ben van myn ambt. Deze moeielykheid openbaarde zich vooral by 't antwoord dat ik geven moest aan klagers."}]},{"lemma":"gewetenloosheid","count":1,"glosses":["unscrupulousness"],"forms":["gewetenloosheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s139","id":"h20-s139","source":"Ik mocht tot die arme lieden niet zeggen: \"gaat en lydt, want het Bestuur wil dat gy gekneveld wordt!\" Ik mocht myn onmacht niet erkennen, één als ze was met de schande en de gewetenloosheid der raadgevers van den Gouverneur-generaal."}]},{"lemma":"gewetensreden","count":1,"glosses":["reasons of conscience"],"forms":["gewetensredenen"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s92","id":"h19-s92","source":"Wel doet het my--zonder bevreemding evenwel--leed, dat gy hierover anders oordeelt--en wat myn persoon aangaat, zou ik terstond berusten in wat my een miskenning toeschynt--doch er is een principe in 't spel, en ik heb gewetensredenen die eischen dat uitgemaakt worde welke meening juist is, die van U of de myne. Anders dienen dan ik te Lebak diende, kan ik niet."}]},{"lemma":"gewetenszaak","count":1,"glosses":["matter of conscience"],"forms":["gewetenszaak"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s103","id":"h18-s104","source":"Daar ik nu een gewetenszaak maak van het wegwerpen der fondsen van de firma--Last & Co--want in principes ben ik onwrikbaar, kwam ik eergister op 't denkbeeld dat Sjaalman toch een tamelyk goede hand schryft, en daar hy er zoo armoedig uitziet, en dus voor matig loon wel zou te krygen zyn, begreep ik aan de firma verplicht te wezen, op de goedkoopste wys in de vervanging van Bastiaans te voorzien."}]},{"lemma":"gewezen","count":6,"glosses":["former"],"forms":["gewezen"],"morphology":["adjective, attributive","adjective","adjective, past participial form","adjective, uninflected","adjective, past-participial"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s242","id":"h14-s242","source":"Hy verhaalde aan Duclari en Verbrugge hoe hy in zyn jeugd iets aantrekkelyks had gevonden in het duel met den sabel, 't geen de waarheid was ... doch hy zeide er niet by hoe hy na 't wonden van zyn tegenparty gewoonlyk schreide, en zyn gewezen vyand als een liefdezuster verpleegde tot de genezing toe."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s40","id":"h16-s40","source":"Meermalen heb ik me verwonderd over den moed waarmee, by-voorbeeld een gewezen Gouverneur-generaal, in de Kamer der Volksvertegenwoordiging, gewicht tracht bytezetten aan zyn woorden door voorgewende aanspraak op plaatselyke kennis en ondervinding."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s41","id":"h16-s41","source":"Ik stel hoogen prys op wetenschap die door ernstige studie in 't boekvertrek verkregen is, en vaak stond ik verbaasd over de uitgebreidheid der kennis van indische zaken, die sommigen toonen te bezitten zonder ooit indischen grond betreden te hebben. Zoodra nu een gewezen Gouverneur-generaal blyken geeft zich zulke kennis te hebben eigen gemaakt op die wyze, behoort men voor hem den eerbied te gevoelen die 't rechtmatig loon is van veeljarigen nauwgezetten vruchtbaren arbeid."}]},{"lemma":"gewicht","count":11,"glosses":["weight","importance","of weight"],"forms":["gewicht"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, neuter singular","noun, neuter, singular, attributive use"],"note":"Gewicht is used attributively here in the older phrase een gewicht persoon, ‘a personage of weight’.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s96","id":"h2-s96","source":"...en ik wenschte gebruik te maken van uw krediet, om een zaak tot-stand te brengen, die voor my van groot gewicht is. Zou men niet denken dat het om een order op de voorjaarsveiling te doen was?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s96","id":"h4-s96","source":"De vraag was maar, hoe ik handelen moest om die bouwstoffen behoorlyk te schiften en by-een te brengen. Ieder makelaar weet van hoeveel gewicht een goede sorteering der kavelingen is."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s69","id":"h5-s69","source":"Zeer staatkundig wordt alzoo gebruik gemaakt van hun alouden feodalen invloed--die in Azie over 't geheel van groot gewicht is, en by de meeste stammen als punt van godsdienst wordt aangemerkt--dewyl door het benoemen dezer hoofden tot beambten, een hierarchie wordt geschapen, aan welker spits het nederlandsch gezag staat, dat door den Gouverneur-generaal wordt uitgeoefend."}]},{"lemma":"gewichtig","count":11,"glosses":["weighty","important"],"forms":["gewichtige","gewichtig"],"morphology":["adjective","adjective, attributive, inflected","adjective, inflected","adjective, attributive, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s89","id":"h5-s89","source":"Er moeten al zeer gewichtige redenen bestaan, voor er van dezen regel wordt afgeweken, en waar dit het geval wezen mocht, kiest men toch gewoonlyk den opvolger uit de leden van dezelfde familie."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s160","id":"h6-s160","source":"Ik kan me voorstellen dat het bywonen, of ondergaan zelfs, van gewichtige gebeurtenissen weinig of geen invloed heeft op zeker soort van gemoederen, die niet zyn toegerust met de vatbaarheid om indrukken optevangen en te verwerken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s162","id":"h6-s162","source":"En zy allen waren toch personen die 't belangryk drama dat in 1789 aanving, hadden zien opvoeren niet alleen, maar die zelfs in meer of min gewichtige rol, dat drama hadden meegespeeld."}]},{"lemma":"gewillig","count":4,"glosses":["willing","obediently"],"forms":["gewillig"],"morphology":["adjective","adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s139","id":"h8-s139","source":"De grond is vruchtbaar genoeg, en de bevolking gewillig. Als ieder in 't genot wordt gelaten van de vruchten zyner inspanning, lydt het geen twyfel dat binnen weinig tyds de bevolking zal toenemen, zoo in zielental als in bezittingen en beschaving, want dit gaat veelal hand-aan-hand."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s15","id":"h17-s15","source":"Het sterke dier buigt gewillig den zwaren kop rechts of links of omlaag naar den vingerdruk van 't kind, dat hy kent, dat hy verstaat, waarmede hy is opgegroeid."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s17","id":"h17-s17","source":"De buffel keerde gewillig om als hy aan 't eind was van den akker, en verloor geen duimbreed gronds by het terugploegen van de nieuwe voor, die altyd naast de oude lag als ware de sawah een tuingrond geweest, geharkt door een reus."}]},{"lemma":"gewin","count":3,"glosses":["gain"],"forms":["gewin"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s146","id":"h7-s146","source":"Hyzelf echter beklaagde zich hierover volstrekt niet, want zyn eerzucht was geenszins van dien aard, dat hy bedelen zou om hoogeren rang of meer gewin. En dit laatste ware hem toch goed te-stade gekomen!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s99","id":"h8-s99","source":"Maar als er soms onder ons mochten zyn, die hun plicht verwaarloozen voor gewin, die het recht verkoopen voor geld, of die den buffel van den arme nemen, en de vruchten die behooren aan wie honger hebben ... wie zal ze straffen? Als een van u het wist, hy zou 't beletten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s175","id":"h14-s175","source":"Zoodanig partytrekken was dan ook waarlyk niet te veronderstellen in den zin zooals Havelaar 't bedoelde, niet namelyk alsof den resident eenig voordeel of gewin zou ten-deel vallen van die vergrypen. Doch wèl bestond er een oorzaak die hem bewoog niet dan zeer ongaarne op de klachten van Havelaars voorganger recht te doen."}]},{"lemma":"gewinzoekend","count":1,"glosses":["gain-seeking"],"forms":["gewinzoekende"],"morphology":["adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s165","id":"h6-s165","source":"Men denke aan den wysgeer die van uit zyn cel aan 't volk tracht te leeren wat waarheid is, als hy bemerken moet dat zyn stem overschreeuwd wordt door piëtistische huichelary of gewinzoekende kwakzalvers."}]},{"lemma":"gewis","count":10,"glosses":["surely","assuredly"],"forms":["gewis","Gewis"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s115","id":"h2-s115","source":"... en als de gaaf van wèl zeggen me niet geheel-en-al ontbreekt, is het gewis niet door gebrek aan indrukken, dat ik niet slagen zou. In afwachting van een vriendelyk antwoord, noem ik my uw ouden schoolmakker ..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s153","id":"h7-s153","source":"Acht dagen vóór de geboorte van zyn kleinen Max, bezat hy 't noodige niet om 't yzeren wiegje te koopen waarin zyn lieveling rusten zou, en weinig tyds te-voren nog had hy de weinige versierselen zyner vrouw opgeofferd, om iemand bytestaan, die gewis in beter omstandigheden verkeerde dan hyzelf."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s11","id":"h16-s11","source":"De meesten kwamen uit het distrikt Parang-Koedjang, waar des Regents schoonzoon Hoofd was, en hoewel dat Hoofd gewis niet verzuimde zyn aandeel van 't afgeperste te nemen, was het toch voor niemand een geheim dat hy meestal roofde uit naam en ten-behoeve van den Regent."}]},{"lemma":"gewiss","count":2,"glosses":["surely"],"forms":["Gewis","gewiss"],"morphology":["adverb, historical spelling","adverb"],"note":"Gewis is an older spelling of gewiss.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s277","id":"h14-s277","source":"--Gewis! Erinn're dich Wie du, gestrauchelt einst, an einem Stein Dein Händchen hast verwundet, und geweint."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s291","id":"h14-s291","source":"--Du darfst es, doch das Flieglein ist so zart, Du wirst gewiss es weh thun, und sobald Du 's mit den Fingern all zu roh berührst, Ist 's Thierchen krank, und stirbt, und glänzt nicht mehr."}]},{"lemma":"gewoon","count":22,"glosses":["accustomed","ordinary","more common","used","common","most ordinary","usual ones","usual"],"forms":["gewoon","gewone","gewoner","gewonen","gewoonste"],"morphology":["adjective","adjective, comparative","adjective, inflected","adjective, predicative","adjective, comparative, predicative","adjective, superlative","substantivized adjective, plural"],"note":"Gewonen has an older masculine case ending.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s80","id":"h5-s80","source":"De omstandigheid nu, dat graven en hertogen gewoonlyk uit de baronnen werden gekozen, bracht te-weeg dat zy het gewicht hunner betrekking in de schaal legden by den invloed dien zy aan hun geboorte ontleenden, en hieruit schynt later, vooral toen men aan de erfelykheid dezer betrekkingen was gewoon geraakt, de voorrang ontstaan te zyn, dien deze titels hadden boven dien van baron."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s104","id":"h5-s104","source":"De Regent is: Tommongong, Adhipatti, ja zelfs Pangerang, d.i. javaansch prins. De vraag is voor hem niet dat hy leve, hy moet zóó leven als 't volk gewoon is dit te zien van zyn aristokratie."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s135","id":"h5-s135","source":"Niets is dus gewoner dan dat honderde huisgezinnen van verren afstand worden opgeroepen om zonder betaling velden te bewerken, die den Regent toebehooren."}]},{"lemma":"gewoonlijk","count":41,"glosses":["usually","usual","commonly","ordinarily","Commonly"],"forms":["gewoonlyk","Gewoonlyk"],"morphology":["adverb"],"note":"Historical spelling of gewoonlijk.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s7","id":"h1-s7","source":"Ik heb dan ook altyd opgemerkt dat menschen die zich met zoo-iets inlaten, gewoonlyk slecht wegkomen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s10","id":"h1-s10","source":"En gewoonlyk, wanneer ik de oorzaken naging, kwam het me voor, dat die moesten gezocht worden in de verkeerde richting die aan de meesten gegeven was in hun jeugd."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s19","id":"h1-s19","source":"De eb, in 1672 geloof ik, duurde wat langer dan gewoonlyk, expres om Nederland te beschermen. Leugens!"}]},{"lemma":"gewoonte","count":12,"glosses":["custom","habit","customs","a habit"],"forms":["gewoonte","gewoonten"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, common gender, plural","noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s2","id":"h1-s2","source":"Het is myn gewoonte niet, romans te schryven, of zulke dingen, en het heeft dan ook lang geduurd, voor ik er toe overging een paar riem papier extra te bestellen, en het werk aantevangen, dat gy, lieve lezer, zoo-even in de hand hebt genomen, en dat ge lezen moet als ge makelaar in koffi zyt, of als ge wat anders zyt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s45","id":"h4-s45","source":"Over het standhouden van aziatische gewoonten (Hy beweert dat Jezus een tulband droeg.)"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s76","id":"h5-s76","source":"Maar toen later het centraal gezag des duitschen Ryks behoefte voelde, eenig ver gelegen volk aan zich te binden op andere wyze dan door stoffelyk overwicht alleen, zoodra een verwyderde streek werd beschouwd als door gelykheid in afkomst, taal en gewoonten tot het Ryk te behooren, deed zich de noodzakelykheid gevoelen, iemand met de leiding der zaken te belasten, die in dat land te-huis behoorde niet alleen, maar door zyn stand boven zyn medeburgers in die streken verheven was, opdat de gehoorzaamheid aan de bevelen des Keizers, gemakkelyk werde door de samengaande neiging tot onderwerping aan hem die met de uitvoering dezer bevelen belast was. Hierdoor werden dan tevens geheel of gedeeltelyk de uitgaven vermeden, voor een staand leger ten-laste der algemeene staatskas, of, zooals meestal geschiedde, ten-laste van de gewesten zelf, die door zoodanig leger moesten bewaakt worden."}]},{"lemma":"gezag","count":33,"glosses":["authority"],"forms":["gezag","gezags","GEZAG"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, neuter singular","noun, neuter, singular, partitive genitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s64","id":"h5-s64","source":"Het zyn deze residenten, die eigenlyk het nederlandsch gezag tegenover de javaansche bevolking vertegenwoordigen. Het volk kent noch den Gouverneur-generaal, noch de Raden van Indie, noch, de Direkteuren te Batavia."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s69","id":"h5-s69","source":"Zeer staatkundig wordt alzoo gebruik gemaakt van hun alouden feodalen invloed--die in Azie over 't geheel van groot gewicht is, en by de meeste stammen als punt van godsdienst wordt aangemerkt--dewyl door het benoemen dezer hoofden tot beambten, een hierarchie wordt geschapen, aan welker spits het nederlandsch gezag staat, dat door den Gouverneur-generaal wordt uitgeoefend."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s73","id":"h5-s73","source":"Een land moet op verren afstand geregeerd worden, en hiertoe zyn beambten noodig, die 't centraaal gezag vertegenwoordigen."}]},{"lemma":"gezaghebbend","count":2,"glosses":["in charge","authoritative"],"forms":["gezaghebbenden"],"morphology":["adjective, attributive, masculine singular, archaic inflection","adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s47","id":"h14-s47","source":"Volgens verklaringen van getuigen en \"de bekentenis van den beklaagde\" was Si Pamaga omgekocht om te Natal den Toeankoe, diens pleegvader Soetan Salim en den gezaghebbenden kontroleur te vermoorden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s155","id":"h14-s155","source":"De Regent of de Dhemang die zoodanige oproeping ontvangt, haast zich daaraan te voldoen, want hy weet zeer goed dat het den gezaghebbenden ambtenaar die van dat gezag misbruik maakt, later moeielyk vallen zou een inlandsch Hoofd te bestraffen over een gelyke fout. En alzoo strekt het vergryp van den een tot vrybrief voor den ander."}]},{"lemma":"gezaghebber","count":4,"glosses":["administrator","chief officer","administrators"],"forms":["gezaghebber","gezaghebbers"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, common gender, singular, genitive","noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s16","id":"h14-s16","source":"Hoe dit zy, de gezaghebber van Natal omhelsde de party van zyn schoonvader tegen Jang di Pertoean, en dit te vuriger misschien omdat die kontroleur zeer bevriend was met zekeren Soetan Salim, een natalsch Hoofd dat ook zeer op den battakschen chef gebeten was."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s151","id":"h14-s151","source":"Geen beambte in de binnenlanden heeft inkomen genoeg om den hiertoe noodigen arbeid te doen verrichten tegen behoorlyke betaling, en daar nu toch een deftig aanzien van de woning des gezaghebbers een vereischte is, opdat niet de bevolking die zooveel hecht aan uiterlykheden, in slordigheid grond vinde voor minachting, doet zich de vraag op, hoe dan dit doel bereikt wordt?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s152","id":"h14-s152","source":"Op de meeste plaatsen hebben de gezaghebbers te beschikken over eenige ketting-gangers, dat zyn: elders veroordeelde misdadigers, een soort van werklieden echter dat in Bantam om meer of min geldige redenen van politieken aard niet aanwezig was."}]},{"lemma":"gezagsoefening","count":1,"glosses":["exercise of authority"],"forms":["gezagsoefening"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s292","id":"h8-s292","source":"Ik zal hem 't verkeerde van onwettige gezagsoefening onder 't oog brengen, vooral waar 't om de bezitting van arme menschen te doen is."}]},{"lemma":"gezagvoerder","count":1,"glosses":["administrators"],"forms":["gezagvoerders"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s146","id":"h14-s146","source":"De woningen der gezagvoerders in de binnenlanden staan op gronden die aan de gemeenten toebehooren, voor-zoover men van gemeente-eigendom spreken kan in een land waar de Regeering zich alles toeëigent."}]},{"lemma":"gezagvoerend","count":1,"glosses":["governing"],"forms":["gezagvoerende"],"morphology":["adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s86","id":"h12-s86","source":"Doch zie, den volgenden dag ontvangt hy den last zich naar zekere Afdeeling te begeven, welker gezagvoerende kontroleur wegens ware of veronderstelde oneerlykheid geschorst was in zyn beheer, om in loco zekere zaken te onderzoeken en daarvan \"te dienen van bericht.\" Wèl was de adsistent-resident verwonderd dat hem iets werd opgedragen dat zyn Afdeeling in 't geheel niet aanging, doch daar hy strikt genomen deze opdracht kon beschouwen als een vereerende onderscheiding, en dewyl hy met den generaal op zeer vriendschappelyken voet stond zoodat hy geen oorzaak had aan een valstrik te denken, berustte hy in deze zending, en begaf zich naar ik wil vergeten hebben waarheen, om te doen wat hem bevolen was."}]},{"lemma":"gezamenlijk","count":2,"glosses":["together"],"forms":["gezamenlyk"],"morphology":["adverb"],"note":"Historical spelling of modern Dutch gezamenlijk.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s296","id":"h8-s296","source":"En u, Verbrugge, stel ik voor, gezamenlyk stipt onzen plicht te doen. Zoolang 't kàn, met zachtheid, maar als 't moet, zonder vrees!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s24","id":"h14-s24","source":"Volgens door den kontroleur van Natal afgenomen verklaringen van getuigen, zou hy gezamenlyk met zyn broeder Soetan Adam de battaksche Hoofden hebben doen verzamelen in een heilig bosch waarin zy zouden gezworen hebben niet te rusten voor 't gezag der \"christenhonden\" in Mandhéling vernietigd was."}]},{"lemma":"gezang","count":4,"glosses":["singing","song","hymns"],"forms":["gezang","gezangen"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s117","id":"h5-s117","source":"Hy groeit op te-midden zyner sawah's en gagah's en tipar's vergezelt reeds op zeer jeugdigen leeftyd zyn vader naar 't veld, waar hy hem behulpzaam is in den arbeid met ploeg en spade, aan dammen en aan waterleidingen tot het bevochtigen zyner akkers. Hy telt zyn jaren by oogsten, hy rekent den tyd naar de kleur zyner te veld staande halmen, hy voelt zich te-huis onder de makkers die met hem padie sneden hy zoekt zyn vrouw onder de meisjes der dessah die 's avends onder vroolyk gezang de ryst stampen om ze te ontdoen van den bolster ... het bezit van een paar buffels die zyn ploeg zullen trekken, is 't ideaal dat hem aanlacht ... kortom, de rystbouw is voor den Javaan, wat in de Rynstreken en in het zuiden van Frankryk, de wynoogst is."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s112","id":"h8-s112","source":"Doch andermaal zal de voorbyganger stilstaan voor een huis, en vragen, \"wat is dit, dat de gamlang zwygt, en het gezang der meisjes?\" En wederom zal men zeggen: er is een man gestorven.\""},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s102","id":"h9-s102","source":"4° Het schryven van preeken en godsdienstige gezangen, geschikt om door soldaten en matrozen aan de Javanen te worden voorgelezen en voorgezongen."}]},{"lemma":"gezegend","count":1,"glosses":["blessed"],"forms":["gezegende"],"morphology":["adjective, attributive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s127","id":"h5-s127","source":"Op het ryke vruchtbare gezegende Java, hongersnood? Ja, lezer."}]},{"lemma":"gezellig","count":1,"glosses":["snug"],"forms":["gezellig"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s155","id":"h7-s155","source":"Met vroolyke kalmte hadden zy bezit genomen van het huis: \"waar ze nu toch eenigen tyd hoopten te blyven.\" Met een eigenaardig genot hadden zy te Batavia de meubelen besteld, die alles zoo comfortable en gezellig maken zouden."}]},{"lemma":"gezelligheid","count":1,"glosses":["coziness"],"forms":["gezelligheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s199","id":"h4-s199","source":"Bovendien ze scheen geschreid te hebben, en ontevreden menschen kan ik niet verdragen. Ook was 't er koud en ongezellig --zeker omdat de boel weggehaald was--en ik houd veel van gezelligheid in een kamer."}]},{"lemma":"gezelschap","count":9,"glosses":["company","social circles"],"forms":["gezelschap","gezelschappen"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, neuter singular","noun, neuter, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s102","id":"h6-s102","source":"Er zyn weinig omstandigheden in de stoffelyke wereld, die den denkenden mensch geen aanleiding geven tot het maken van opmerkingen op verstandelyk gebied, en zoo heb ik myzelf dikwyls afgevraagd of niet veel dwalingen die onder ons kracht van wet hebben, veel \"scheefheden\" die wy voor \"recht\" houden, hieruit voortvloeien, dat men te lang met hetzelfde gezelschap in denzelfden reiswagen heeft gezeten?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s92","id":"h7-s92","source":"Het is waar dat de liplap niet dan by-uitzondering in gezelschappen wordt toegelaten, en dat hy gewoonlyk, als ik me hier van een zeer gemeenzame uitdrukking bedienen mag: \"niet voor vol wordt aangezien\" maar zelden zal men zulke uitsluiting of geringschatting hooren voorstellen en verdedigen als een grondbeginsel."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s93","id":"h7-s93","source":"Het staat natuurlyk ieder vry, zyn eigen omgeving en gezelschap te kiezen, en men mag het den eigenlyken Europeaan niet euvel duiden, wanneer hy den omgang met lieden van zyn landaard voortrekt boven 't verkeer met personen die--hun meer of minder zedelyke en verstandelyke waarde in 't midden gelaten--zyn indrukken en denkbeelden niet deelen, of--en dit is misschien by vermeend verschil van beschaving, zeer dikwyls de hoofdzaak--wier vooroordeelen een andere richting hebben genomen dan de zyne."}]},{"lemma":"gezet","count":1,"glosses":["careful"],"forms":["gezet"],"morphology":["adjective, past participial form"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s45","id":"h16-s45","source":"Telkens hoort men dan ook klachten over onbevoegde inmenging. Telkens wordt deze of gene richting in de koloniale staatkunde bestreden door 't loochenen der bevoegdheid van hem die zulke richting vertegenwoordigt, en misschien ware het niet onbelangryk een gezet onderzoek intestellen naar de eigenschappen die iemand bevoegd maken om ... bevoegdheid te beoordeelen."}]},{"lemma":"gezicht","count":8,"glosses":["faces","face","countenance","sight"],"forms":["gezicht","gezichten"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, neuter, plural","noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s133","id":"h6-s133","source":"Te dikwyls reeds is er gezegd dat het gelaat de spiegel der ziel is, om nog prys te stellen op de portretwaarde van een onbewegelyk gezicht, dat niets heeft aftespiegelen omdat er geen ziel in weerschynt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s64","id":"h9-s64","source":"Maak dus niet zoo altyd grappen met Stern, jongen: zyn vader is ryk, moet je denken. Houd je alsof je 't niet zag, als hy gezichten trekt tegen den boekhouder."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s70","id":"h10-s70","source":"En spoor Frits aan, dat hy wat beter oppast, en leer hem geen verzen maken, en houd je alsof je het niet zag, als hy gezichten trekt tegen den boekhouder, en al zulke dingen meer."}]},{"lemma":"gezichtsverheid","count":1,"glosses":["horizon’s breadth"],"forms":["gezichtsverheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s124","id":"h13-s125","source":"Het viel moeielyk te bepalen waar 't erf van de adsistent-residents-woning ophield, en waar de gemeentegrond aanving, daar 't groot verval van water in den Tjioedjoeng die dan eens zyn oevers een gezichtsverheid terugtrok, en dan weer den ravyn vulde tot zeer naby Havelaars huis, gedurig de grenzen veranderde."}]},{"lemma":"gezin","count":6,"glosses":["family","household"],"forms":["gezin"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s62","id":"h3-s62","source":"Ge moet weten, lezer, dat ik in myn gezin zeer stipt ben op godsdienst en zedelykheid."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s202","id":"h7-s202","source":"Daar valt het niet voor, dat een gezin op-eens te-gronde gaat door wisseling van fortuin ... en van zoodanigen aard toch waren gewoonlyk de klippen waarop de goede voornemens van Havelaar strandden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s126","id":"h14-s126","source":"Na lang wachten waren de meubels van Batavia aangekomen, en waren ketimon's in zout gelegd, en als Max aan-tafel iets verhaalde, geschiedde dit in 't vervolg niet meer uit gebrek aan eieren voor de omelet, hoewel toch altyd de levenswys van 't klein gezin duidelyke blyken droeg dat de voorgenomen spaarzaamheid zeer werd in acht genomen."}]},{"lemma":"gezond","count":7,"glosses":["sound","common","healthy"],"forms":["gezond","gezonde"],"morphology":["adjective","adjective, uninflected","adjective, attributive","adjective, uninflected attributive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s11","id":"h1-s11","source":"Ik zeg: waarheid en gezond verstand, en hier blyf ik by. Voor de Schrift maak ik natuurlyk een uitzondering."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s82","id":"h1-s82","source":"Als myn zaken goed gaan--en dit doen ze--als myn vrouw en kinderen gezond zyn, zoodat ik geen gemaal heb met dokter en apteker ... als ik jaar-in jaar-uit een sommetje kan ter-zy leggen voor den ouden dag ... als Frits knap opgroeit, om later in myn plaats te komen als ik naar Driebergen ga ... zie, dan ben ik heel tevreden. Maar dit alles is een natuurlyk gevolg van de omstandigheden, en omdat ik op de zaken pas."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s121","id":"h6-s121","source":"Wat hy zeide, was gewoonlyk goed overdacht, en wanneer hy zich die ontydige rustpunten had kunnen afwennen, zouden zyn zinsneden, uit een redekunstig oogpunt althans, meestal een gezond aanzien gehad hebben. Maar al dat afbrokkelen, dat stooterige en hobbelige, maakte het aanhooren lastig."}]},{"lemma":"gezondheid","count":3,"glosses":["health"],"forms":["gezondheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s110","id":"h6-s110","source":"Hy was, zooals de meeste Europeanen in Indie, zeer bleek, hetgeen echter in die streken geenszins voor een blyk van minder goede gezondheid wordt gehouden, en hy had fyne trekken die wel getuigden van verstandelyke ontwikkeling."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s22","id":"h18-s22","source":"Hy riep, op de maag wyzende: \"vuur, vuur\" en weinige uren later was hy dood, hy die altyd een voorbeeld was geweest van goede gezondheid."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s33","id":"h18-s33","source":"Ik geloof hier te moeten achtslaan op de verklaring van mevrouw Slotering dat haar echtgenoot vroeger altyd gezond geweest was. Doch als men geen waarde hecht aan zoodanige verklaring--omdat de opvatting van 't begrip: gezondheid, vooral in de oogen van niet-geneeskundigen, zeer onderwerpelyk is--blyft toch de gewichtige vraag bestaan, of iemand die heden sterft aan een \"abcès in de lever\" zich gister kon te-paard zetten met het doel om een bergachtige landstreek te inspekteeren die in sommige richtingen twintig uren breed is?"}]},{"lemma":"gezwind","count":1,"glosses":["swiftly"],"forms":["gezwind"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s37","id":"h3-s37","source":"Maar die tyd, sints 't laatst vaarwel Hoe gezwind ook ons onttogen, Onbevatbaar bliksemsnel, Als een schim voorbygevlogen..."}]},{"lemma":"gêne","count":1,"glosses":["awkward constraint"],"forms":["gêne"],"morphology":["noun, feminine singular"],"note":"Here gêne means constrained self-consciousness or social awkwardness, not merely embarrassment.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s126","id":"h6-s126","source":"Zy had niet dat styve en onbehagelyke van 't burgerlyk fatsoen dat, om voor \"gedistingeerd\" doortegaan, zich en anderen meent te moeten plagen met gêne, en ze hechtte dan ook niet aan veel uiterlyks wat voor sommige andere vrouwen waarde schynt te hebben."}]},{"lemma":"gids","count":3,"glosses":["guides","guide"],"forms":["gidsen","gids"],"morphology":["noun, common gender, plural","noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s46","id":"h11-s46","source":"En zonder de geschiedenis er byteroepen, is er wel veel schoons in sommige gebouwen, maar 't wordt gewoonlyk bedorven door gidsen--van papier, van vleesch en been ...'t komt overeen uit!--gidsen, die je den indruk wegstelen door hun eentonig: \"deze kapel is opgericht door den bisschop van Munster in 1423 ... de zuilen zyn 63 voeten hoog, en rusten op ... ik weet niet wat, en het kan me niet schelen ook."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s48","id":"h11-s48","source":"--Neen, die anderen. Nu zou men zeggen, houd dan je gids in den zak, als hy gedrukt is, en laat hem buiten staan of zwygen in 't andere geval, maar behalve dat men werkelyk tot eenigszins juist oordeelen, dikwyls inlichting noodig heeft, zoude men, ook al kon men die inlichting altyd missen, toch te-vergeefs in eenig gebouw iets zoeken, dat langer dan een zeer kort oogenblik beantwoordt aan ons verlangen naar het schoone, omdat het niet beweegt."}]},{"lemma":"giechelen","count":1,"glosses":["giggling"],"forms":["giechelen"],"morphology":["verbal noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s43","id":"h10-s43","source":"Even zoo zou ieder verstandig mensch my uitlachen, als ik gek genoeg was om te zeggen: Marie is daar in dien rooien tuin waarom rood, en niet geel of paars?--om te luisteren naar 't snappen en giechelen van de viooltjes, of naar de sprookjes die de rozen elkaar heimelyk in 't oor blazen. Al kon zoo iets waar zyn, wat zou Marie er aan hebben, als het toch zoo heimelijk geschiedt, dat zy er niets van verstaat?"}]},{"lemma":"gierig","count":1,"glosses":["stingy"],"forms":["gierig"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s80","id":"h9-s80","source":"Neen, er zal niet gezegd worden dat het licht dat ons bestraalt, wordt weggezet onder de korenmaat, en niet ook dat wy gierig zyn in het meedeelen van het brood des eeuwigen levens!"}]},{"lemma":"gif","count":3,"glosses":["poison"],"forms":["gif"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s42","id":"h3-s42","source":"En 't gemoed dat opgetogen, Dankend opsteeg tot den Hoogen, Dankte en bad voor haar alleen! Zorgen baarde my die liefde, Onrust kwelde my het hart, En ondraaglyk was de smart Die my 't week gemoed doorgriefde. 'k Heb slechts angst en leed gegaard, Waar ik 't hoogst genot verwachtte, En voor 't heil waarnaar ik trachtte, Was me gif en wee bewaard..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s8","id":"h4-s8","source":"Over de bepalingen omtrent het verkopen van gif. Over het doorgraven der landengten van Suez, en de gevolgen daarvan."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s101","id":"h19-s101","source":"* * * * * Zonder uitspraak te doen omtrent de gegrondheid van het vermoeden der Weduwe Slotering, betreffende de oorzaak die haar kinderen tot weezen maakte, en alleen aannemende wat bewysbaar is, dat er in Lebak nauw verband was tusschen plichtsbetrachting en gif--al bestond dan ook dit verband slechts in meening--zal toch ieder inzien dat Max en Tine kommervolle dagen hadden doortebrengen na 't bezoek van den resident."}]},{"lemma":"gifbeker","count":2,"glosses":["poison cup","poison-cup"],"forms":["gifbeker"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s166","id":"h6-s166","source":"Men stelle zich Sokrates voor--niet als hy den gifbeker ledigt, want ik bedoel hier de ondervinding van 't gemoed, en niet die welke rechtstreeks door uiterlyke omstandigheden veroorzaakt wordt--hoe bitter bedroefd zyn ziel moet geweest zyn, toen hy die 't goede en ware zocht, zich hoorde noemen \"een bederver der jeugd en een verachter der goden.\""},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s168","id":"h6-s168","source":"Zulk een kreet van smart--vóór gifbeker of kruishout--vloeit niet uit een ongedeerd hart."}]},{"lemma":"gift","count":1,"glosses":["gifts"],"forms":["giften"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s208","id":"h8-s208","source":"De Regent, die in jaren klimmende den dood vreest, wordt beheerscht door de zucht zich verdienstelyk te maken door giften aan geestelyken. Hy geeft veel geld uit voorreiskosten van pelgrims naar Mekka, die hem allerlei vodden van relieken, talismans en djimats terugbrengen."}]},{"lemma":"gij","count":185,"glosses":["you","You"],"forms":["ge","gy","Ge","gij","Gy"],"morphology":["pronoun, nominative","pronoun, nominative, singular","pronoun, nominative, second-person singular","pronoun, nominative, second person singular","personal pronoun, second person singular, nominative","personal pronoun, second-person singular, nominative","personal pronoun, nominative, formal singular","personal pronoun, nominative, second-person singular","pronoun, nominative, second person","pronoun, second person singular, nominative","pronoun, nominative, second person plural","pronoun, nominative, second-person","pronoun, nominative, singular, archaic form","pronoun, second-person singular, nominative, unstressed","personal pronoun, nominative, singular","personal pronoun, nominative","pronoun, personal, second person singular, subject","personal pronoun, nominative, second person singular","personal pronoun, second person, nominative","pronoun, personal, second person singular, nominative","personal pronoun, nominative, plural address","personal pronoun, second person plural, nominative","pronoun, nominative, historical spelling","pronoun, vocative","pronoun, second-person singular, nominative","pronoun, second person singular, nominative, archaic formal form"],"note":"Ge is the unstressed form of the now-archaic pronoun gij.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s2","id":"h1-s2","source":"Het is myn gewoonte niet, romans te schryven, of zulke dingen, en het heeft dan ook lang geduurd, voor ik er toe overging een paar riem papier extra te bestellen, en het werk aantevangen, dat gy, lieve lezer, zoo-even in de hand hebt genomen, en dat ge lezen moet als ge makelaar in koffi zyt, of als ge wat anders zyt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s12","id":"h1-s12","source":"De fout begint al van Van Alphen af, en wel terstond by den eersten regel over die \"lieve wichtjes.\" Wat drommel kon dien ouden heer bewegen, zich uittegeven voor een aanbidder van myn zusje Truitje die zeere oogen had, of van myn broêr Gerrit die altyd met zyn neus speelde? En toch, hy zegt: \"dat hy die versjes zong, door liefde gedrongen.\" Ik dacht dikwyls als kind: \"man, ik wilde u graag eens ontmoeten, en als ge my de marmerknikkers weigerde, die ik u vragen zou, of myn naam voluit in banket--ik heet Batavus--dan houd ik u voor een leugenaar."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s27","id":"h1-s27","source":"En zou myn huwelyk nu minder gelukkig wezen, dan van de menschen die zich uit liefde de tering op den hals haalden, of de haren uit het hoofd? Of denkt ge dat myn huishouden iets minder wel geregeld is, dan het wezen zou als ik voor zeventien jaar myn meisjen in verzen gezegd had dat ik haar trouwen wilde?"}]},{"lemma":"gijzelf","count":1,"glosses":["you yourself"],"forms":["gyzelf"],"morphology":["personal pronoun, nominative, emphatic"],"note":"Historical spelling of modern 'gijzelf'.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s37","id":"h9-s37","source":"Denk aan Horatius, ging hy voort, heeft niet hy reeds gezegd: omne tulit punctum, qui miscuit ... koffi met wat anders? Handelt gyzelf niet even zoo, als ge suiker en melk in uw kopje doet?\""}]},{"lemma":"gillen","count":3,"glosses":["cries","shrieking","shrieks"],"forms":["gilt","gillende"],"morphology":["verb, present, singular","present participle used adjectivally"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s15","id":"h5-s15","source":"--Myn God, de weg is ... weg! We gaan in een afgrond, gilt de onervaren reiziger, daar is geen weg ... daar is de diepte!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s89","id":"h9-s89","source":"Dáár lekt de vlam met nooit voldane tong aan de gillende slachtoffers van het ongeloof! Dáár sterft de worm niet, die hunne harten dóór en dóór knaagt, zonder ooit die te vernietigen, opdat er steeds een hart te knagen overblyve in de borst van den Godverzaker!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s88","id":"h13-s89","source":"Als ge niet getroffen zyt door de stomme akeligheid van een lyk dat daar ligt, er is plaats in myn verhaal voor een slachtoffer dat nog stuiptrekt en gilt!"}]},{"lemma":"ginder","count":2,"glosses":["over there","yonder"],"forms":["ginder"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s219","id":"h11-s219","source":"Dit is 't oogenblik waarop ik hoop te sterven, om ginder aantekomen met een inofficieel gezicht. Dit is 't oogenblik waarop je vrouw iets weervindt in je gelaat, van wat haar ving toen ze je dien zakdoek behouden liet met een gekroonde E op de punt ..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s199","id":"h16-s199","source":"Maar dit begrypt zich, op de zaken moet men passen, ginder zoo goed als hier."}]},{"lemma":"ginds","count":7,"glosses":["yonder","over there","there"],"forms":["ginds","gindschen","Ginds"],"morphology":["adverb","demonstrative adjective, inflected"],"note":"Gindschen is the older inflected form of modern gindse.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s35","id":"h3-s35","source":"'t Is nog nauwlyks twee paar jaren Toen ik 't laatst op gindschen grond Zwygend aan den oever stond Om de toekomst in te staren... Toen ik 't schoone tot my riep Dat ik van de toekomst wachtte, En het heden stout verachtte, En my paradyzen schiep..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s51","id":"h3-s51","source":"Moeder! wil het niet gelooven, By den hemel die my ziet, Moeder! wil het niet gelooven, Neen, uw kind vergat u niet! 'k Ben hier vèr van wat het leven Ginds ons zoets en schoons kan geven En 't genot van de eerste jeugd, Vaak geroemd en hoog geprezen, Kan wel hier myn deel niet wezen: 't Eenzaam harte kent geen vreugd."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s14","id":"h5-s14","source":"Hy weet juist te berekenen waar en hoeveel hy de hollende paarden moet inhouden, om na vliegend dalen van een berghelling, ginds aan dien hoek ..."}]},{"lemma":"gissen","count":9,"glosses":["guess","surmise","guessing","suspect"],"forms":["gissen","gis"],"morphology":["verb, infinitive","verb, present, singular","verb, present, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s175","id":"h6-s175","source":"Dit nu wekte verwondering van allen die wisten of gissen konden hoeveel hy had bygewoond en geleden, dat hiervan zoo weinig op zyn gelaat te lezen was."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s189","id":"h7-s189","source":"Havelaar vernam 't weinige dat daarvan te vernemen was, eerst na zyn huwelyk, en by zyn nasporingen wekte het zyn verwondering dat de kassette waarvan ik zoo-even sprak--met den inhoud uit een gevoel van pieteit bewaarde, zonder te gissen dat daarin misschien stukken waren, die belang hadden uit een geldelyk oogpunt--op onbegrypelyke wyze was verloren gegaan."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s73","id":"h8-s73","source":"Wanneer misschien iemand de opmerking maken mocht, dat het oorspronkelyke in Havelaars wyze van spreken niet zoo onbetwistbaar is, daar zyn taal denken doet aan den styl der profeten van 't Oude-Testament, moet ik herinneren reeds gezegd te hebben dat hy in oogenblikken van vervoering werkelyk iets had van een ziener. Gevoed door de indrukken die 't leven in wouden en op bergen hem had meegedeeld, omgeven door de poëzie-ademende atmosfeer van het oosten, en alzoo scheppende uit gelyksoortige bron als de Vermaners der Oudheid waarmee men soms zich genoopt voelde hem te vergelyken, gissen wy dat hy niet ànders zou gesproken hebben, ook wanneer hy nooit de heerlyke dichtstukken van het Oude-Testament gelezen had."}]},{"lemma":"gistend","count":1,"glosses":["fermenting"],"forms":["gistenden"],"morphology":["adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s142","id":"h7-s142","source":"Vóór hun reis naar Europa, was Havelaar adsistent-resident van Amboina geweest, waar hy met veel moeielykheden had te stryden gehad, omdat de bevolking van dat eiland in een gistenden en oproerigen toestand verkeerde ten-gevolge van de vele verkeerde maatregelen die in den laatsten tyd genomen waren. Niet zonder veerkracht had hy dezen geest van verzet weten te onderdrukken, doch uit verdriet over de weinige hulp die men hem hierin van-hoogerhand verleende, en uit ergernis over 't ellendig bestuur dat sedert eeuwen de heerlyke streken der Molukken ontvolkt en bederft ..."}]},{"lemma":"gister","count":2,"glosses":["yesterday"],"forms":["gister"],"morphology":["adverb","adverb used substantivally"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s30","id":"h19-s30","source":"Ik mag u niet ontveinzen dat zelfs uw onverwachte komst, in verband met de gister door my naar Serang gezonden expresse, my doet vreezen dat de schuldige die vroeger niet wilde toegeven aan myn vermaningen, nu vóór den tyd zal wakker worden en trachten, zoo mogelyk, zich tant soit peu te diskulpeeren."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s31","id":"h19-s31","source":"Ik heb de eer my thans nog letterlyk te gedragen aan myne missive van gister, doch neem de vryheid daarby optemerken dat die missive óók het voorstel inhield: om vóór het onderzoek den Regent te verwyderen, en zyn afhangelingen voorloopig, onschadelyk te maken. Ik vermeen niet verder verantwoordelyk te zyn voor wat ik avanceerde, dan voor-zoover gy mocht gelieven intestemmen met myn voorstel betreffende de wyze van onderzoek, dat is: onpartydig, openlyk, en vooral vry."}]},{"lemma":"gisteravond","count":1,"glosses":["yesterday evening"],"forms":["Gister-avend"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s9","id":"h2-s9","source":"Gister-avend nog was de boekhouder na elven op 't kantoor, om zyn bril te zoeken."}]},{"lemma":"gisteren","count":19,"glosses":["yesterday","Yesterday"],"forms":["gisteren","gister","Gisteren","Gister"],"morphology":["adverb","adverb used nominally","adverb, archaic form","adverb used substantivally"],"note":"Gister is an older/colloquial form of gisteren.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s94","id":"h2-s94","source":"Ik ben gisteren ten-uwent geweest met het doel u een verzoek te doen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s173","id":"h4-s173","source":"--Je weet immers dat die m'nheer gister alles heeft meegenomen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s187","id":"h4-s187","source":"Dit ging toch niet! Ieder moet in zyn stand blyven, en wat meer is, gister hadden de deurwaarders den boel weggehaald."}]},{"lemma":"glad","count":1,"glosses":["entirely"],"forms":["glad"],"morphology":["adverb"],"note":"Glad is used adverbially here in the older sense ‘completely.’","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s101","id":"h14-s101","source":"--Neen, Max, dat is me glad ontgaan."}]},{"lemma":"gladstrijken","count":1,"glosses":["smoothed away"],"forms":["gladgestreken"],"morphology":["verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s27","id":"h17-s27","source":"De nieuwe buffel leerde Saïdjah kennen, en nam in de genegenheid van 't kind zeer spoedig de plaats in van zyn voorganger ... al te spoedig eigenlyk. Want, helaas, de wasindrukken van ons hart worden zoo licht gladgestreken, om plaats te maken voor later schrift."}]},{"lemma":"glans","count":2,"glosses":["radiance","brilliance"],"forms":["glans"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s181","id":"h17-s181","source":"Het bedroefde hem dat ze 't niet was vooruitgeloopen, het schoone oogenblik dat hem drie jaren lang de ziel had voorgelicht met onbeschryfelyken glans."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s192","id":"h17-s192","source":"Daar kwam een streep van blauwig rood die zich vastklemde aan de wolken, en de randen werden licht en gloeiend, en 't begon te bliksemen, en weer schoten er pylen van vuur door het luchtruim, maar ze vielen niet neder ditmaal, ze hechtten zich vast op den donkeren grond, en deelden hun gloed mede in grooter en grootere kringen, en ontmoetten elkander, kruisend, slingerend, wendend, dwalend, en ze vereenigden zich tot vuurbundels, en weerlichtten in gouden glans op een grond van paarlemoer, en er was rood, en blauw, en geel, en zilver, en purper, en azuur in dat alles ... o God, dat was de dageraad: dat was het weerzien van Adinda!"}]},{"lemma":"Glanz","count":1,"glosses":["glow"],"forms":["Glanz"],"morphology":["noun, masculine, accusative singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s305","id":"h14-s305","source":"Und würden sie, wenn ich sie mit der Hand Berührte, gleich erkranken, und den Glanz Verlieren, wie das Flieglein?--Seh', noch schwebt es!"}]},{"lemma":"glap","count":1,"glosses":["illicit"],"forms":["glap"],"morphology":["noun, part of compound expression"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s226","id":"h8-s226","source":"Ik ken u even goed als ik weet wie er garem glap maken aan de zuidkust."}]},{"lemma":"glas","count":2,"glosses":["glass"],"forms":["glas"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s102","id":"h7-s102","source":"Dat de Europeaan, die in zulke verhouding aan den winnenden kant is, zich in dit kunstmatig overwicht zeer gemakkelyk schikt, spreekt vanzelf. Maar dikwyls is 't koddig, iemand die zyn beschaving en taal grootendeels opdeed in de rotterdamsche Zandstraat, den liplap te hooren uitlachen omdat deze een glas water en 't gouvernement, mannelyk-, of zon en maan onzydig maakt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s149","id":"h8-s149","source":"Kom ... een glas Madera?"}]},{"lemma":"glasgalerij","count":1,"glosses":["glass gallery"],"forms":["glasgalery"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"Glasgalery uses older y spelling; modern Dutch has glasgalerij.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s150","id":"h18-s151","source":"Nu was 't nog wel wat te guur om de buitenplaats te bezien, die prachtig moet wezen in den zomer, maar in 't huis zelf verlangde men naar niets meer, want er was vol-op van alles wat vermaak geeft: een billardzaal, een bibliotheekzaal, een overdekte yzeren glasgalery als broeikast, en de kakatoea zat op een kruk van zilver."}]},{"lemma":"glasscherf","count":1,"glosses":["glass shard"],"forms":["glasscherf"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s111","id":"h17-s111","source":"Want al hàd zy een fout gesponnen in de koord, en al ware de weddingschap van Badoer tegen Tjipoeroet verloren dáárdoor, en niet door de glasscherf--zoo ondeugend en handig dan geworpen door den kleinen Djamien die zich verschool achter den pagger--had ik zelfs dàn zoo hard mogen wezen tegen haar, en haar noemen met onbehoorlyke namen?"}]},{"lemma":"glaswerk","count":1,"glosses":["glassware"],"forms":["glaswerk"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s140","id":"h4-s140","source":"In 't onderhuis woonde een uitdrager die allerlei dingen verkocht, kopjes, schotels, meubels, oude boeken, glaswerk, portretten van Van Speyk, en zoo al meer."}]},{"lemma":"glauben","count":2,"glosses":["think"],"forms":["glaube"],"morphology":["verb, present, first-person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s266","id":"h14-s266","source":"--Ich glaube nicht. Man sagt, die Frucht, der Stein, hat kein Gefühl."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s271","id":"h14-s271","source":"--Nein, mein Kind, Ich glaube nicht."}]},{"lemma":"glänzen","count":1,"glosses":["shines"],"forms":["glänzt"],"morphology":["verb, present, third-person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s291","id":"h14-s291","source":"--Du darfst es, doch das Flieglein ist so zart, Du wirst gewiss es weh thun, und sobald Du 's mit den Fingern all zu roh berührst, Ist 's Thierchen krank, und stirbt, und glänzt nicht mehr."}]},{"lemma":"gleich","count":4,"glosses":["at once","right away","alike"],"forms":["gleich"],"morphology":["adverb","adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s262","id":"h14-s262","source":"--Ach, Mutter, lass mich noch 'nen Augenblick! Es is so sanft zu ruhen hier... und dort, Da drin auf meiner Matte, schlaf' ich gleich, Und weiss nicht einmal was ich träume!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s263","id":"h14-s263","source":"Hier Kann ich doch gleich dir sagen was ich träume."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s273","id":"h14-s273","source":"--Ja, Menschen haben's... doch nicht allen gleich."}]},{"lemma":"gleuf","count":1,"glosses":["groove"],"forms":["gleuf"],"morphology":["noun, common gender singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s172","id":"h17-s172","source":"Hy zocht in het duister, en betastte vele stammen. Weldra vond hy een bekende oneffenheid aan de zuidzyde van een boom, en hy legde den vinger in een gleuf die Si-Panteh daarin gehakt had met zyn parang, om den pontianak te bezweren die schuld had aan de tandpyn van Panteh's moeder, kort voor de geboorte van zyn broertje."}]},{"lemma":"glimlach","count":1,"glosses":["smile"],"forms":["glimlach"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s163","id":"h17-s163","source":"Hy teekende zich Adinda's gelaat, haar hoofd, haar schouder ... hy zag den zwaren kondeh, zoo glinsterend zwart, gevangen in eigen strik, afhangend in haar hals ... hy zag haar groot oog, schitterend in donkeren weerschyn ... de neusvleugels die ze zoo fier optrok als kind, wanneer hy--hoe was't mogelyk!--haar plaagde, en den hoek van haar lippen waarin zy een glimlach bewaarde. Hy zag hare borst, die nu zwellen zou onder de kabaai ... hy zag hoe de sarong, die zyzelf geweven had, haar heupen nauw omsloot, en, de dy volgend in gebogen lyn, langs de knie neerviel in heerlyke golving op den kleinen voet ..."}]},{"lemma":"glimlachen","count":1,"glosses":["smiled"],"forms":["glimlachte"],"morphology":["verb, past, third person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s119","id":"h8-s119","source":"Hy glimlachte als een gelukkig mensch, maar men hoorde gekners tusschen de tanden van den klager die recht zocht."}]},{"lemma":"glinsteren","count":1,"glosses":["glistening"],"forms":["glinsterend"],"morphology":["present participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s163","id":"h17-s163","source":"Hy teekende zich Adinda's gelaat, haar hoofd, haar schouder ... hy zag den zwaren kondeh, zoo glinsterend zwart, gevangen in eigen strik, afhangend in haar hals ... hy zag haar groot oog, schitterend in donkeren weerschyn ... de neusvleugels die ze zoo fier optrok als kind, wanneer hy--hoe was't mogelyk!--haar plaagde, en den hoek van haar lippen waarin zy een glimlach bewaarde. Hy zag hare borst, die nu zwellen zou onder de kabaai ... hy zag hoe de sarong, die zyzelf geweven had, haar heupen nauw omsloot, en, de dy volgend in gebogen lyn, langs de knie neerviel in heerlyke golving op den kleinen voet ..."}]},{"lemma":"gloed","count":1,"glosses":["glow"],"forms":["gloed"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s192","id":"h17-s192","source":"Daar kwam een streep van blauwig rood die zich vastklemde aan de wolken, en de randen werden licht en gloeiend, en 't begon te bliksemen, en weer schoten er pylen van vuur door het luchtruim, maar ze vielen niet neder ditmaal, ze hechtten zich vast op den donkeren grond, en deelden hun gloed mede in grooter en grootere kringen, en ontmoetten elkander, kruisend, slingerend, wendend, dwalend, en ze vereenigden zich tot vuurbundels, en weerlichtten in gouden glans op een grond van paarlemoer, en er was rood, en blauw, en geel, en zilver, en purper, en azuur in dat alles ... o God, dat was de dageraad: dat was het weerzien van Adinda!"}]},{"lemma":"gloeien","count":11,"glosses":["glows","glowing","glowed","glow","blaze"],"forms":["gloeit","gloeide","gloeien","gloeiend","gloeiende"],"morphology":["verb, present, singular","verb, past, singular","verb, infinitive","verb, present participle","present participle used adjectivally, inflected","verb, present participle used adjectivally"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s124","id":"h4-s124","source":"Hy zei dat: \"als de borst hem gloeide van gevoel voor het ware en schoone, geen macht ter-wereld hem beletten kon de tonen aanteslaan, die met zulk een gevoel overeenstemmen, en dat hy veel liever zweeg, dan zyn woorden omklemd te zien door de onteerende kluisters der alledaagsheid.\"--Frits zegt: scheid, maar dit doe ik niet. 't Woord is lang genoeg zoo.--Ik vond dit nu wel heel gek van Stern, maar myn vak gaat me vóór alles, en de Oude is een goed huis."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s151","id":"h5-s151","source":"Rechtvaardigheid voortestaan, den geringe te beschermen tegen den machtige, den zwakke te beschutten tegen de overmacht van den sterke, het ooilam van den arme terug te vorderen uit de stallen des vorstelyken roovers ... zie, 't is om 't hart te doen gloeien van genot, by 't denkbeeld dat men geroepen is tot iets zóó schoons! En wie in de javasche binnenlanden soms ontevreden moge zyn met standplaats of belooning, hy sla het oog op den verheven plicht die op hem rust, op 't heerlyk genoegen dat de vervulling van zulk een plicht met zich brengt, en hy zal geen andere belooning begeeren."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s132","id":"h6-s132","source":"Ik hoop dat ge haar schoon vinden zult, zoodra ik gelegenheid zal hebben haar voortestellen, gloeiend van verontwaardiging over wat zy de \"miskenning van 't genie\" noemde, als haar aangebeden Max in 't spel was, of wanneer haar een denkbeeld bezielde, dat in-verband stond met het welzyn van haar kind."}]},{"lemma":"gloeiend","count":1,"glosses":["glowing"],"forms":["gloeiends"],"morphology":["nominalized adjective, partitive -s"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s184","id":"h17-s184","source":"Wel verbleekten de sterren daar omhoog, beschaamd dat er spoedig een eind komen zou aan haar heerschappy ... wel vloeiden er vreemde kleuren over de toppen der bergen, die donkerder schenen naarmate ze scherper afstaken op lichteren grond ... wel vloog er hier-en-daar door de wolken in het oosten iets gloeiends--pylen van goud en van vuur die heen-en-weer werden geschoten, evenwydig aan de kim--maar ze verdwenen weer en schenen neertevallen achter de ondoordringbare gordyn die nog altyd den dag bleef verbergen voor de oogen van Saïdjah."}]},{"lemma":"glühen","count":1,"glosses":["is glowing"],"forms":["glüht"],"morphology":["verb, present, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s261","id":"h14-s261","source":"Der Nachtwind säuselt, und die Luft wird kühl, Zu kühl für dich vielleicht: dein Stirnchen glüht! Du hast den ganzen Tag so wild gespielt, Und bist wohl müde, komm, dein Tikar harret."}]},{"lemma":"God","count":55,"glosses":["God","God's","of God","God’s","God—"],"forms":["God","Gods","G"],"morphology":["proper noun, common gender, singular","proper noun","proper noun, singular","proper noun, genitive singular","proper noun, singular, genitive","proper noun, masculine, singular","noun, masculine, singular","interjection, censored"],"note":"The initial G followed by dots censors an oath, probably God.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s79","id":"h1-s79","source":"Dan zouden alle pakhuisknechts wel deugdzaam worden, en iedereen, hetgeen Gods bedoeling niet wezen kan, omdat er dan geen byzondere belooning voor de braven overbleef hier-namaals."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s47","id":"h2-s47","source":"Daar myn oude luî van voornemen waren een predikant van my te maken, leerde ik latyn. Later heb ik myzelf dikwyls afgevraagd, waarom men latyn moet verstaan, om in 't hollandsch te zeggen: \"God is goed?\" Genoeg, ik was op de latynsche school--nu zeggen ze gymnasium--en daar was kermis ... in Amsterdam, meen ik."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s102","id":"h2-s102","source":"Wat drommel, wie arm is, kan zeggen dat hy arm is! Armen moeten er zyn, dit is noodig in de maatschappy, en 't is Gods wil."}]},{"lemma":"god","count":10,"glosses":["God","gods","little god"],"forms":["goden","god","God","godje"],"morphology":["proper noun","noun, common gender, plural","noun, plural","proper noun, masculine singular","interjection","noun, masculine plural, vocative","noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s166","id":"h6-s166","source":"Men stelle zich Sokrates voor--niet als hy den gifbeker ledigt, want ik bedoel hier de ondervinding van 't gemoed, en niet die welke rechtstreeks door uiterlyke omstandigheden veroorzaakt wordt--hoe bitter bedroefd zyn ziel moet geweest zyn, toen hy die 't goede en ware zocht, zich hoorde noemen \"een bederver der jeugd en een verachter der goden.\""},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s219","id":"h8-s219","source":"Onrecht duld ik niet, by God, dat duld ik niet!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s83","id":"h9-s83","source":"Dáár aanbidden zy God onder aanroeping van een valschen profeet, die een gruwel is voor de oogen des Heeren! En, geliefden, zelfs zyn er die, als ware het niet genoeg een valschen profeet te gehoorzamen, zelfs zyn er die een anderen God, wat zeg ik, die goden aanbidden, goden van hout of steen, die zyzelf gemaakt hebben naar hun beeld, zwart, afschuwelyk, met platte neuzen en duivelachtig! ja, geliefden, byna beletten my de tranen hier voorttegaan, nog dieper is de verdorvenheid van Cham's geslachte!"}]},{"lemma":"godbewaarme","count":1,"glosses":["God preserve me"],"forms":["godbewaarme"],"morphology":["interjection"],"note":"A contracted spelling of God bewaar me, “God preserve me.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s127","id":"h11-s127","source":"Maar ... dan zat daar op-eens een broêr of een vader naast die vrouwen, en ... godbewaarme, ik heb er een gezien die haar neus snoot!"}]},{"lemma":"goddank","count":2,"glosses":["thank God","Thank God"],"forms":["goddank","Goddank"],"morphology":["interjection"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s290","id":"h8-s290","source":"Doch van aanklagen is nu hier, goddank, nog geen spraak!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s121","id":"h20-s121","source":"--Goddank, riep Tine, dat je eindelyk jezelf kunt zyn!"}]},{"lemma":"goddelijk","count":2,"glosses":["divine"],"forms":["goddelyke"],"morphology":["adjective, attributive, inflected","adjective used as noun, neuter singular"],"note":"Historical spelling of modern ‘goddelijke’.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s73","id":"h9-s73","source":"By 't aanhooren van die predikatie, dacht ik gedurig hoe hemelsbreed toch het verschil is tusschen menschelyke en goddelyke wysheid."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s55","id":"h11-s55","source":"Daar nu onze schoonheidszucht niet voldaan is met één blik op iets schoons, maar behoefte heeft aan een reeks van opvolgende blikken, op de beweging van het schoone, lyden wy aan iets onvoldaans by 't aanschouwen van die soort van kunstwerken, en daarom beweer ik dat een schoone vrouw--mits geen portretschoonheid die stilstaat--het naast komt aan het ideaal van 't goddelyke."}]},{"lemma":"goddeloos","count":1,"glosses":["godless"],"forms":["goddeloos"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s33","id":"h4-s33","source":"Over den liefdeloozen geest onzer voorouders, blykbaar uit hun begrippen omtrent God. (Alweer een goddeloos stuk!) Over den samenhang der zintuigen. ('t Is waar, toen ik hem zag, rook ik rozenolie.)"}]},{"lemma":"godenbruiloft","count":1,"glosses":["wedding of the gods"],"forms":["godenbruiloft"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s17","id":"h3-s17","source":"Dat was: de godenbruiloft, de boeken van het Oude-Testament op rym, en een epizode uit de bruiloft van Kamacho, dat de jongens altyd zoo aardig vinden, omdat er iets van een \"brillekiek\" in komt."}]},{"lemma":"godsdienst","count":11,"glosses":["religion","Religion"],"forms":["godsdienst","Godsdienst"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s41","id":"h3-s41","source":"Liefde was met godsdienst één..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s62","id":"h3-s62","source":"Ge moet weten, lezer, dat ik in myn gezin zeer stipt ben op godsdienst en zedelykheid."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s35","id":"h4-s35","source":"Over gevoel, gevoeligheid, SENSIBLERIE, EMPFINDELEI, enz. Over het verwarren van Mythologie en Godsdienst."}]},{"lemma":"godsdienstig","count":5,"glosses":["religious"],"forms":["godsdienstige","godsdienstig"],"morphology":["adjective","adjective, inflected","adjective, uninflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s88","id":"h3-s88","source":"Over de oorzaken van den opstand der Nederlanders tegen Spanje, NIET liggende in de begeerte naar godsdienstige of staatkundige vryheid."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s31","id":"h5-s31","source":"Hy geve zich rekenschap van de grootsche opvatting van dat gebouw, in de ziel des bouwmeesters Gerhard von Riehl ... van 't geloof in de harten des volks, dat hem in-staat stelde dat werk aantevangen en voorttezetten ... van den invloed der denkbeelden die zùlk een kolos noodig hadden om als zichtbare voorstelling te dienen van het ongezien godsdienstig gevoel ... en hy vergelyke deze overspanning met de richting, die eenige eeuwen later het oogenblik deed geboren worden, waarop men 't werk staakte. Er ligt een diepe kloof tusschen Erwin van Steinbach en onze bouwmeesters!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s102","id":"h9-s102","source":"4° Het schryven van preeken en godsdienstige gezangen, geschikt om door soldaten en matrozen aan de Javanen te worden voorgelezen en voorgezongen."}]},{"lemma":"godsgericht","count":1,"glosses":["Judgment of God"],"forms":["Godsgericht"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":"Godsgericht denotes a divine judgment, especially an ordeal believed to reveal God’s verdict.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s104","id":"h3-s104","source":"Over de macht der Engelschen buiten Europa. Over het Godsgericht in de middeleeuwen, en thans."}]},{"lemma":"godskennis","count":1,"glosses":["knowledge of God"],"forms":["Godskennis"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s72","id":"h16-s72","source":"Myn vertelling is dus alleen gericht aan hen die in-staat zyn tot het moeielyk geloof dat er harten kloppen onder die donkere opperhuid, en dat, wie gezegend is met blankheid en de daarmee samengaande beschaving, edelmoedigheid, handels- en Godskennis, deugd ... zyn blanke hoedanigheden zou kunnen aanwenden op àndere wyze dan tot nog toe ondervonden werd door wie minder gezegend zyn in huidskleur en zielevoortreffelykheid."}]},{"lemma":"godslasterlijk","count":1,"glosses":["blasphemous"],"forms":["godslasterlyke"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s215","id":"h20-s215","source":"Halt, ellendig produkt van vuile geldzucht en godslasterlyke femelary!"}]},{"lemma":"Godsrijk","count":3,"glosses":["Kingdom of God"],"forms":["Godsryk"],"morphology":["proper noun, neuter singular","noun, neuter, singular","proper noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s104","id":"h9-s104","source":"a) Slechts zulke gouverneurs, officieren en beambten te benoemen, die geacht kunnen worden vasttestaan, in het ware geloof. b) Den Javaan te doen vergunnen de kazernes, alsmede de op de reeden liggende oorlogs- en koopvaardyschepen te bezoeken, om door 't verkeer met nederlandsche soldaten en matrozen te worden opgeleid tot het Godsryk."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s112","id":"h9-s112","source":"Welnu, als hy, met die rapporten voor zich, en met het oog op God, beweert dat veel arbeids gunstig werken zal op de verovering der javaansche zielen voor het Godsryk, dan mag ik toch wel vaststellen niet zoo geheel bezyden alle waarheid te spreken, als ik zeg dat er te Lebak zeer goed koffi kan geplant worden. En, sterker nog, dat misschien het Opperwezen juist hierom alleen dien grond voor koffikultuur ongeschikt heeft gemaakt, om door den arbeid die er noodig wezen zal om een anderen grond daarheen te verleggen, de bevolking van die streek vatbaar te maken voor de zaligheid."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s99","id":"h16-s99","source":"Er zyn menschen die altyd klagen. En wat dat schimpen op gedwongen arbeid aangaat, men ziet wel dat hy de preek van dominee Wawelaar niet gehoord heeft, anders zou hy weten hoe nuttig dat werken is voor de uitbreiding van 't Godsryk. 't Is waar, hy is luthersch."}]},{"lemma":"godverzaker","count":1,"glosses":["God-forsaker"],"forms":["Godverzaker"],"morphology":["noun, masculine, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s89","id":"h9-s89","source":"Dáár lekt de vlam met nooit voldane tong aan de gillende slachtoffers van het ongeloof! Dáár sterft de worm niet, die hunne harten dóór en dóór knaagt, zonder ooit die te vernietigen, opdat er steeds een hart te knagen overblyve in de borst van den Godverzaker!"}]},{"lemma":"goed","count":279,"glosses":["good","well","better","best","right","dear","rightly","sound","properly","Good","very well","clearly","treasure","all right","anything better","dearest","pleased","goods","readily","nicely","thoroughly","benefit","firmly","plain","fine","good people","plainly","just","kind","correctly","good ones","rather"],"forms":["goed","goede","beter","beste","goeden","Goed","goeds","beters","goeien","beteren","betere","Beste","besten","Goede"],"morphology":["adverb","adjective","adjective, comparative","adverb, comparative","adjective, predicative","adjective, inflected","substantivized adjective, neuter singular","adjective, superlative","interjection","adjective, superlative, inflected","adjective, attributive","adjective, attributive, inflected","nominalized adjective, neuter singular","adjective, nominalized, partitive genitive","predicative adjective","noun, neuter, singular","substantivized adjective, comparative","adjective used as interjection","separable verb particle","nominalized adjective, neuter singular, partitive genitive","adjective used as an interjection","nominalized comparative adjective","adjective, comparative, inflected","adjective, comparative, predicative","adjective, masculine accusative singular","substantivized adjective, neuter singular, partitive -s","substantivized superlative adjective, vocative","adjective, attributive, singular","substantivized adjective, neuter, singular","noun, neuter, collective","adjective, masculine oblique singular","adjective used interjectionally","adjective, substantivized with partitive -s","substantivized adjective, plural","adjective, attributive, masculine singular","adjective, comparative, nominalized","adjective, inflected masculine singular","adjective, superlative, substantivized","adjective, masculine dative singular","adjective, attributive, uninflected","adjective, attributive, neuter singular","nominalized adjective, plural","adjective, masculine singular, oblique","adjective, uninflected","adjective, attributive, archaic inflected form"],"note":"Older case-inflected form of ‘goed’.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s14","id":"h1-s14","source":"Hy was al dood, geloof ik, toen hy ons vertelde dat myn vader myn beste vrind was--ik hield meer van Pauweltje Winser, die naast ons woonde in de Batavierstraat--en dat myn kleine hond zoo dankbaar was. We hielden geen honden, omdat ze zoo onzindelyk zyn."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s20","id":"h1-s20","source":"Nederland is Nederland gebleven, omdat onze oude luî goed op hun zaken pasten, en omdat ze het ware geloof hadden. Dàt is de zaak!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s24","id":"h1-s24","source":"Niemand kan zeggen dat ik niet goed leef met myn vrouw--zy is een dochter van Last & Co, makelaars in koffi--niemand kan iets op ons huwelyk aanmerken."}]},{"lemma":"goedertieren","count":1,"glosses":["merciful"],"forms":["goedertieren"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s97","id":"h8-s97","source":"En ik, die gisteren den Almachtigen God tot getuige nam dat ik rechtvaardig zou zyn en goedertieren, dat ik recht zou doen zonder vrees en zonder haat, dat ik zal zyn: \"een goed adsistent-resident\" ... ook ik wensch te doen wat myn plicht is."}]},{"lemma":"goedhartig","count":2,"glosses":["kind-hearted","kindhearted"],"forms":["goedhartig"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s180","id":"h12-s180","source":"Wanneer hy my voor die zaken had laten terechtstaan als schuldig aan oneerbiedigheid jegens den Gouverneur van Sumatra's Westkust, hetgeen in die dagen met een beetje goeden wil had kunnen worden uitgelegd als \"pooging, tot ondermyning van 't nederlandsch gezag, en aanhitsing, tot opstand\" of aan \"diefstal op den publieken weg\" zou hy getoond hebben een goedhartig mensch te zyn."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s246","id":"h14-s246","source":"\"Ja, hy is geestig, maar ... er is vluchtigheid in zyn geest.\" Of: \"hy is verstandig, maar ... hy gebruikt zyn verstand niet goed.\" Of: \"ja, hy is goedhartig, maar ... hy koketteert er mee!\""}]},{"lemma":"goedhartigheid","count":3,"glosses":["kindheartedness","good-heartedness"],"forms":["goedhartigheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s151","id":"h7-s151","source":"Hyzelf zag dit zwak in, beredeneerde met al 't gezond verstand dat hem gegeven was, hoe onrecht hy deed, iemand te ondersteunen, waar hyzelf meer aanspraak zou gehad hebben op zyn eigen hulp ... gevoelde dit onrecht nog levendiger, wanneer ook \"zyn Tine\" en Max, die hy beiden zoo lief had, te lyden hadden onder de gevolgen zyner vrygevigheid ... hy verweet zich zyn goedhartigheid als zwakte, als ydelheid, als zucht om voor een verkleeden prins doortegaan ... hy beloofde zich beterschap, en toch ... telkens als deze of gene zich aan hem wist voortedoen als 't slachtoffer van tegenspoed, vergat hy alles om te helpen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s252","id":"h14-s252","source":"Ik vind zulk koketteeren met goedhartigheid moeielyker te gelooven dan de goedhartigheid zelf."}]},{"lemma":"goedig","count":1,"glosses":["kindly"],"forms":["goedige"],"morphology":["adjective, attributive, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s122","id":"h6-s122","source":"Men viel er dan ook dikwyls over. Want gewoonlyk, als men begonnen was te antwoorden in de goedige meening dat de zin uit was, en dat hy de aanvulling van 't ontbrekende aan de scherpzinnigheid van zyn toehoorder overliet, kwamen de nog ontbrekende woorden als trainards van een geslagen leger achteraan, en deden u gevoelen dat ge hem in de rede waart gevallen, wat altyd onaangenaam is."}]},{"lemma":"goedje","count":1,"glosses":["creatures"],"forms":["goedje"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s161","id":"h16-s161","source":"Heet het niet daarom: \"bidt en werkt\" opdat wy zouden bidden, en 't werk laten doen door 't zwarte goedje dat geen \"Onze Vader\" kent?"}]},{"lemma":"goedkeuren","count":10,"glosses":["approved","approve","Approve","to approve"],"forms":["goedgekeurd","goedkeuren","goedkeurden","Goedkeuren","goedkeurt","goedtekeuren"],"morphology":["verb, infinitive","verb, participle","verb, past, plural","verb, past participle","verb, present, second-person singular"],"note":"Historical fused spelling of goed te keuren, the infinitive of goedkeuren.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s182","id":"h6-s182","source":"Dit alleen onderscheidde haar van andere kindermeiden in Indie, dat ze zeer weinig te doen had. Want mevrouw Havelaar was een voorbeeld van zorg voor haar kind, en wat er voor of met de kleine Max te doen viel, deed zyzelf, tot groote verwondering van veel andere dames, die niet goedkeurden dat men zich maakte tot \"slavin van zyn kinderen.\""},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s165","id":"h7-s165","source":"Zy had er waarlyk geen schuld aan, dat spaarzaamheid noodig was geworden, doch ze had zich zoo vereenzelvigd met haar Max, dat ze die aansporing geenszins opvatte als een verwyt, wat het dan ook niet was. Want Havelaar wist zeer goed dat hy alleen gefaald had door zyn te ver gedreven vrygevigheid, en dat haar fout--àls er dan een fout bestond aan hare zyde--alleen hierin had gelegen, dat ze uit liefde voor Max altyd alles had goedgekeurd wat hy deed."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s168","id":"h8-s168","source":"We zullen dat maar uitbetalen ... die verantwoording zal wel goedgekeurd worden."}]},{"lemma":"goedkeuring","count":2,"glosses":["approval"],"forms":["goedkeuring"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s30","id":"h9-s30","source":"Als ik een aanmerking maak, beroept hy zich op Louise. \"Háár goedkeuring, zegt hy, weegt hem zwaarder dan alle koffi van de wereld, en bovendien: \"als 't hart me gloeit ... enz.--Zie deze tirade op bladzy zooveel, of liever, zie ze niet.--Daar sta ik dan, en weet niet wat te doen!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s154","id":"h20-s154","source":"Ik belast u, onder nadere goedkeuring des Residents van Bantam, vanaf morgen-ochtend met het bestuur der afdeeling Lebak. De Adsistent-resident van Lebak,"}]},{"lemma":"goedkoop","count":5,"glosses":["cheap","cheapest"],"forms":["goedkoop","goedkoopste"],"morphology":["adjective","adjective, predicative","adjective, superlative, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s29","id":"h1-s29","source":"Hoe zouden anders de ulevellen met deviezen zoo goedkoop wezen?--Frits zegt: \"Uhlefeldjes\" ik weet niet, waarom?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s29","id":"h4-s29","source":"Over de niet-etende bevolking van het eiland Rotti by Timor. (Het moet daar goedkoop leven zyn.) Over het menschen-eten der Battah's, en het koppensnellen der Alfoeren."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s117","id":"h6-s117","source":"Ik heb een allerzotste vaudeville zien \"réusseeren\" omdat daarin iemand voorkwam, die gedurig zeide: \"myn naam is Meyer.\" My komen zulke geestigheden wat goedkoop voor, en, om de waarheid te zeggen, ik ben boos op u als ge zoo-iets grappig vindt."}]},{"lemma":"goedschiks","count":1,"glosses":["decently"],"forms":["goedschiks"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s23","id":"h2-s23","source":"En ik verzond myn brief. Ge begrypt dat de oude Stern niet goedschiks by Busselinck & Waterman kan overgaan, als de jonge by ons aan 't kantoor is."}]},{"lemma":"goedvinden","count":2,"glosses":["approves","see fit"],"forms":["goedvindt","goedvinden"],"morphology":["verb, present, singular","verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s60","id":"h10-s60","source":"Je vader is een achtenswaardig huis, en ik ben zeker dat hy 't goedvindt dat ik zoo op je gemoed werk, en dat hy gaarne zaken doet met iemand die deugd en godsdienst voorstaat. Ja, principes zyn me heilig, en ik heb geen schroom om ronduit te zeggen wat ik meen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s77","id":"h20-s77","source":"Reeds weinige dagen na de aanvaarding uwer betrekking hebt gij kunnen goedvinden, zonder voorafgaande raadpleging van (sic) den Resident, het hoofd van het Inlandsch Bestuur te Lebak te maken tot het doelwit van bezwarende onderzoekingen."}]},{"lemma":"Goethe","count":2,"glosses":["GOETHE","Goethe"],"forms":["GÖTHE","Göthe"],"morphology":["proper noun","proper noun, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s12","id":"h4-s12","source":"Over het azyn maken. Over de vereering van SCHILLER en GÖTHE in den duitschen middenstand."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s24","id":"h11-s24","source":"Havelaar zei dat hy niet veel boeken had, maar daaronder waren toch Schiller, Göthe, Heine, Vondel, Lamartine, Thiers, Say, Malthus, Scialoja, Smith, Shakespeare, Byron ..."}]},{"lemma":"golf","count":1,"glosses":["waves"],"forms":["golven"],"morphology":["noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s187","id":"h11-s187","source":"Links in 't westen boven de wyde, wyde zee, die geen grens heeft tot waar Madagaskar ligt, en Afrika daar achter, zakte de zon, en liet haar stralen in gedurig stomper buiging kiskassen over de golven, en zy zocht verkoeling in de zee."}]},{"lemma":"golving","count":1,"glosses":["flow"],"forms":["golving"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s163","id":"h17-s163","source":"Hy teekende zich Adinda's gelaat, haar hoofd, haar schouder ... hy zag den zwaren kondeh, zoo glinsterend zwart, gevangen in eigen strik, afhangend in haar hals ... hy zag haar groot oog, schitterend in donkeren weerschyn ... de neusvleugels die ze zoo fier optrok als kind, wanneer hy--hoe was't mogelyk!--haar plaagde, en den hoek van haar lippen waarin zy een glimlach bewaarde. Hy zag hare borst, die nu zwellen zou onder de kabaai ... hy zag hoe de sarong, die zyzelf geweven had, haar heupen nauw omsloot, en, de dy volgend in gebogen lyn, langs de knie neerviel in heerlyke golving op den kleinen voet ..."}]},{"lemma":"gong","count":2,"glosses":["gongs","gong"],"forms":["gongs","gong"],"morphology":["noun, common gender, plural","noun, masculine, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s119","id":"h7-s119","source":"Weldra reed de fraaie wagen van den Adhipatti 't voorplein op. De resident en Havelaar, schitterend van goud en zilver, maar ietwat struikelend over hun degens, stapten er in, en begaven zich naar de woning van den Regent, waar ze met muziek van gongs en gamlangs ontvangen werden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s272","id":"h17-s272","source":"Er was een gegons in zyn ooren als had men op een gong geslagen in zyn hoofd. Hy voelde hoe 't bloed met schokken werd gewrongen door de aderen aan zyn slapen, die dreigden te bezwyken onder den druk van zoo zware uitzetting."}]},{"lemma":"gooien","count":3,"glosses":["throw","throws","thrown"],"forms":["gooien","kooit","gegooid"],"morphology":["verb, infinitive","verb, present, third-person singular","verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s41","id":"h1-s41","source":"Ik had weleens lust zoo'n heel parterre in 't water te gooien, om te zien wie dat toe juichen gemeend had."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s116","id":"h6-s116","source":"By 't lezen van verdichte verhalen, heb ik my meermalen geërgerd over den weinigen eerbied der schryvers voor den smaak van 't publiek, en vooral was dit het geval, waar zy blyk gaven iets te willen voortbrengen dat koddig of burlesk heeten moest, om nu niet van humor te spreken, een eigenaardigheid die byna doorgaande allerjammerlykst wordt verward met het komieke. Men voert een persoon sprekende in, die de taal niet verstaat of slecht uitspreekt, men laat een franschman zeggen: \"ka kauw na de krote krak\" of \"krietje kooit keen kare kroente kraak wek.\" By-gebrek aan een franschman, neemt men iemand die stamelt, of men \"schept\" een persoon die zyn stokpaardje maakt van een paar telkens wederkeerende woorden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s137","id":"h16-s137","source":"Zie, hoe nog zyn blik ten hemel is gericht, en hoe nog zyn tong psalmzingt ... \"Ik had liever weerom gegooid!\" zei Frits daarop."}]},{"lemma":"gordel","count":2,"glosses":["sash","girdle"],"forms":["gordel"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s148","id":"h17-s148","source":"Op zyn rug zag men de met zilver beslagen scheede van een kris dien hy in den gordel droeg."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s252","id":"h20-s252","source":"Want aan U draag ik myn boek op, Willem den derden, Koning, Groothertog, Prins ... meer dan Prins, Groothertog en Koning ... KEIZER van 't prachtig ryk van INSULINDE dat zich daar slingert om den evenaar, als een gordel van smaragd ..."}]},{"lemma":"gordijn","count":1,"glosses":["curtain"],"forms":["gordyn"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s184","id":"h17-s184","source":"Wel verbleekten de sterren daar omhoog, beschaamd dat er spoedig een eind komen zou aan haar heerschappy ... wel vloeiden er vreemde kleuren over de toppen der bergen, die donkerder schenen naarmate ze scherper afstaken op lichteren grond ... wel vloog er hier-en-daar door de wolken in het oosten iets gloeiends--pylen van goud en van vuur die heen-en-weer werden geschoten, evenwydig aan de kim--maar ze verdwenen weer en schenen neertevallen achter de ondoordringbare gordyn die nog altyd den dag bleef verbergen voor de oogen van Saïdjah."}]},{"lemma":"goud","count":3,"glosses":["gold"],"forms":["goud","gouds"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, neuter, singular, partitive genitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s119","id":"h7-s119","source":"Weldra reed de fraaie wagen van den Adhipatti 't voorplein op. De resident en Havelaar, schitterend van goud en zilver, maar ietwat struikelend over hun degens, stapten er in, en begaven zich naar de woning van den Regent, waar ze met muziek van gongs en gamlangs ontvangen werden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s118","id":"h8-s118","source":"Hy had veel gouds en zilvers en edele steenen in menigte, doch de landbouwer die in de nabuurschap woont, wist den honger niet te stillen van zyn kind."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s184","id":"h17-s184","source":"Wel verbleekten de sterren daar omhoog, beschaamd dat er spoedig een eind komen zou aan haar heerschappy ... wel vloeiden er vreemde kleuren over de toppen der bergen, die donkerder schenen naarmate ze scherper afstaken op lichteren grond ... wel vloog er hier-en-daar door de wolken in het oosten iets gloeiends--pylen van goud en van vuur die heen-en-weer werden geschoten, evenwydig aan de kim--maar ze verdwenen weer en schenen neertevallen achter de ondoordringbare gordyn die nog altyd den dag bleef verbergen voor de oogen van Saïdjah."}]},{"lemma":"gouden","count":9,"glosses":["golden"],"forms":["gouden"],"morphology":["adjective","adjective, inflected","adjective, attributive, singular","adjective, attributive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s24","id":"h6-s24","source":"De Regent wenkte met een nauw zichtbare beweging van 't hoofd, een der bedienden die neergehurkt zaten aan den ingang der pendoppo. Een kleine jongen, allerliefst gevat in een blauw-fluweelen buis, witten pantalon, met gouden lyfband die zyn kostbaren sarong, vasthield om de lenden, en op 't hoofd den behagelyken kain kapala, waaronder zyn zwarte oogen zoo ondeugend te-voorschyn kwamen, kroop hurkende tot aan de voeten des Regents, zette de gouden doos neder, die de tabak, de kalk, de sirie, de pinang, en de gambier bevatte, maakte den slamat, door beide handen saamgevoegd opteheffen tot aan het diep neergebogen voorhoofd, en bood daarop zyn heer de kostbare doos aan."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s4","id":"h7-s4","source":"Met den Regent was zyn ontmoeting zooals dit behoorde met een persoon die den gouden pajong voert maar die te-gelykertyd zyn \"jonger broeder\" wezen zou."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s103","id":"h7-s103","source":"Een liplap moge beschaafd, goed onderwezen zyn, of geleerd--er zyn er zoo!--zoodra de Europeaan, die zich ziek hield om achterteblyven van 't schip waarop hy borden waschte, en die zyn aanspraken op beleefdheid bazeert op \"uwee\" en \"verexkuseer\" aan het hoofd staat van de handelsonderneming die zoo \"enorm\" gewonnen heeft op de indigo in 1800 zooveel ... neen, lang vóór hy de \"toko\" bezat, waarin hy hammen en jachtgeweren verkoopt--wanneer zoo'n Europeaan opmerkt dat de beschaafdste liplap moeite heeft de h en de g, uit elkaar te houden, lacht hy over de domheid van den man die niet weet dat er onderscheid is tusschen een gouden hek en een houten gek."}]},{"lemma":"gouvernement","count":22,"glosses":["Government","government","governorship"],"forms":["Gouvernement","gouvernement","Gouvernements"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, neuter singular","noun, neuter, genitive singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s86","id":"h5-s86","source":"Nagenoeg op gelyke wyze--wat de keus der personen aangaat, daar hier geen spraak is van gelykheid in werkkring, hoewel ook in dit opzicht zekere overeenstemming in 't oog valt--staat aan het hoofd eener afdeeling op Java, een inlandsch beambte die den hem door het gouvernement gegeven rang met zijn autochthoonen invloed verbindt, om aan den europeschen ambtenaar die 't nederlandsch gezag vertegenwoordigt, het bestuur gemakkelyk te maken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s93","id":"h5-s93","source":"Bovendien is de Regent, als vertegenwoordiger van 't javaansch element eener landstreek, en verondersteld wordende te spreken uit naam der honderd- of meer duizend zielen, die zyn regentschap bevolken, ook in de oogen van 't Gouvernement een veel belangryker persoon, dan de eenvoudige europesche beambte, wiens ontevredenheid niet behoeft gevreesd te worden, daar men voor hem vele anderen in de plaats bekomen kan, terwyl de minder goede stemming van een Regent wellicht de kiem zou kunnen worden van beroering of opstand. Uit dit alles vloeit dus de vreemde omstandigheid voort, dat eigenlyk de mindere den meerdere beveelt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s123","id":"h6-s123","source":"Het publiek der hoofdplaats Serang, voor-zoo-ver men niet in dienst stond van 't gouvernement--een verhouding die den meesten iets omzichtigs geeft--noemde zyn gesprekken \"slymerig.\" Ik vind dit woord niet zeer smaakvol, doch moet erkennen dat het de hoofdeigenschap van des residents welsprekendheid vry juist uitdrukte."}]},{"lemma":"gouverneur","count":19,"glosses":["Governor","governor","Governors","governors"],"forms":["Gouverneur","Gouverneurs","gouverneur","gouverneurs"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, common gender, plural","noun, plural","noun, masculine, singular","noun, masculine, genitive singular","noun, common gender, genitive singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s62","id":"h5-s62","source":"Die Vorsten bestaan niet meer, en de residenten zyn, als gewestelijke Gouverneurs of Praefecten, bestuurders van landschappen geworden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s79","id":"h6-s79","source":"Een jong mensch mag geen generaal plagen, die bovendien, als civiel gouverneur, zyn chef was. Dat andere versje vind ik aardig, maar ... dat eeuwige duelleeren!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s104","id":"h9-s104","source":"a) Slechts zulke gouverneurs, officieren en beambten te benoemen, die geacht kunnen worden vasttestaan, in het ware geloof. b) Den Javaan te doen vergunnen de kazernes, alsmede de op de reeden liggende oorlogs- en koopvaardyschepen te bezoeken, om door 't verkeer met nederlandsche soldaten en matrozen te worden opgeleid tot het Godsryk."}]},{"lemma":"gouverneur-generaal","count":49,"glosses":["Governor-General","Governors-General"],"forms":["Gouverneur-generaal","Gouverneurs-generaal","Gouverneur-Generaal"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, masculine singular","noun, masculine, plural","noun used as title, singular","noun, plural","noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s54","id":"h5-s54","source":"De afstammelingen zyner vorige vorsten en heeren zyn nederlandsche beambten. Ze worden aangesteld, verplaatst, bevorderd, door den Gouverneur-generaal die in-naam van den Koning regeert."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s58","id":"h5-s58","source":"Den Gouverneur-generaal staat een Raad ter-zyde, die echter op zyn besluiten geen beslissenden invloed heeft."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s59","id":"h5-s59","source":"Te Batavia zyn de onderscheidene bestuurstakken verdeeld in \"departementen\" aan welker hoofd Direkteuren geplaatst zyn, die den schakel uitmaken tusschen het opperbestuur van den Gouverneur-generaal en de Residenten in de provincien."}]},{"lemma":"Gouverneur-generaal","count":1,"glosses":["Governor-General"],"forms":["Gouverneur-generaal"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s116","id":"h15-s116","source":"* * * * * Zeer weinig europesche lezers kunnen zich een juist denkbeeld vormen van de hoogte waarop een Gouverneur-generaal staan moet als mensch, om niet beneden de hoogte zyner bediening te blyven, en 't gelde dan ook niet als een te streng oordeel wanneer ik de meening aankleef dat zeer weinigen, geenen misschien, aan zóó zwaren eisch hebben kunnen beantwoorden."}]},{"lemma":"gouverneursziekte","count":1,"glosses":["Governor's sickness"],"forms":["Gouverneurs-ziekte"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s156","id":"h15-s156","source":"Havelaar had de Gouverneurs-ziekte reeds zoo dikwyls waargenomen by zoo véél lyders--en vaak in animâ vili, want er zyn analogische residents-, kontroleurs- en surnumerairsziekten, die tot de eerste in verhouding staan als mazelen tot pokken, en eindelyk: hyzelf had aan die ziekte geleden! --reeds zóó dikwyls had hy dat alles waargenomen, dat hy de verschynselen daarvan vry-wel kende."}]},{"lemma":"gouwgraaf","count":1,"glosses":["Gau Counts"],"forms":["Gau"],"morphology":["noun, plural, suspended compound"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s71","id":"h5-s71","source":"Werden niet de Ryks-, Mark-, Gau-, en Burggraven van het duitsche Ryk evenzoo door den Keizer aangesteld, en meestal gekozen uit de Baronnen?"}]},{"lemma":"graad","count":3,"glosses":["degrees","degree"],"forms":["graden","graad"],"morphology":["noun, plural","noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s115","id":"h12-s115","source":"Laat eens de volmaaktheid nul heeten, en honderd graden voor slecht gelden, hoe verkeerd doen we dan--wy, die dobberen tusschen acht-en negen-en-negentig!--haro te roepen over iemand die op honderd-en-één staat!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s116","id":"h12-s116","source":"En nog geloof ik dat velen dien honderdsten graad slechts niet bereiken uit gemis aan goede eigenschappen, aan moed by-voorbeeld om geheel te zyn wat men is."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s117","id":"h12-s117","source":"--Op hoeveel graden sta ik, Max?"}]},{"lemma":"graadmeter","count":1,"glosses":["gauge"],"forms":["graadmeter"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s13","id":"h13-s13","source":"Ik zeg dat ik 't bemerkte omdat op een buitenpost als Padang toen was, de welwillendheid van velen dienen kon als graadmeter der genade die men gevonden had in de oogen des Gouverneurs."}]},{"lemma":"graaf","count":7,"glosses":["counts","count","Counts"],"forms":["graven","graaf","Graven"],"morphology":["noun, plural","noun, common gender, singular","noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s77","id":"h5-s77","source":"Zoo werden de eerste Graven gekozen uit de Baronnen des lands, en strikt genomen is dus 't woord graaf geen adellyke titel, doch slechts de benaming van een met zeker ambt belasten persoon."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s78","id":"h5-s78","source":"Ik geloof dan ook dat in de middeleeuwen de meening gold, dat de duitsche Keizer wel 't recht had, graven, d.i. landschapsbestuurders, en hertogen, d.i. heiraanvoerders, te benoemen, doch dat de Baronnen beweerden, wat hun geboorte aangaat, aan den Keizer gelyk te zyn en alleen van God aftehangen, behoudens de verplichting den Keizer te dienen, voor-zoo-ver deze met hun toestemming, en uit hun midden gekozen was. Een graaf bekleedde een ambt waartoe hem de Keizer had geroepen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s79","id":"h5-s79","source":"Een baron beschouwde zich als baron \"door de genade Gods.\" De graven vertegenwoordigden den Keizer, en voerden als zoodanig diens banier, d.i. den Standaard van het Ryk. Een baron bracht volk op de been onder zyn eigen vaan, als baanderheer."}]},{"lemma":"graafschap","count":1,"glosses":["county"],"forms":["graafschap"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s83","id":"h5-s83","source":"De personen die met het bestuur van zoodanig graafschap belast waren, trachtten natuurlyk van den Keizer te verkrygen dat hun zoons, of, by-gebreke daarvan, andere bloedverwanten, hen in hun betrekking zouden opvolgen."}]},{"lemma":"graag","count":23,"glosses":["gladly","rather","sooner","dearly","better","willingly","like to","would rather","preferred","more gladly","eagerly"],"forms":["liever","gaarne","graag","kraak"],"morphology":["adverb","adverb, comparative","comparative adverb"],"note":"Iets gaarne zien means “to be glad to see or have something.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s12","id":"h1-s12","source":"De fout begint al van Van Alphen af, en wel terstond by den eersten regel over die \"lieve wichtjes.\" Wat drommel kon dien ouden heer bewegen, zich uittegeven voor een aanbidder van myn zusje Truitje die zeere oogen had, of van myn broêr Gerrit die altyd met zyn neus speelde? En toch, hy zegt: \"dat hy die versjes zong, door liefde gedrongen.\" Ik dacht dikwyls als kind: \"man, ik wilde u graag eens ontmoeten, en als ge my de marmerknikkers weigerde, die ik u vragen zou, of myn naam voluit in banket--ik heet Batavus--dan houd ik u voor een leugenaar."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s18","id":"h2-s18","source":"Maar ... het kan nooit kwaad dat ze 't weten, dunkt me. ...dat ik met het oog dáárop, niets liever wenschte dan den heer Ernest Stern belast te zien met de duitsche korrespondentie van ons huis."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s14","id":"h3-s14","source":"Natuurlyk ziet de vrouw van 't huis gaarne dat er aan het dessert een aardigheidje plaats heeft. Dat vult."}]},{"lemma":"graan","count":1,"glosses":["grain"],"forms":["graan"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s49","id":"h8-s49","source":"Noch zyn er zonnestralen, heeter dan noodig is om het graan te doen rypen dat u en uw kinderen voeden moet, noch banjirs die u doen jammeren: \"wys my de plaats waar ik gezaaid heb!\""}]},{"lemma":"graankorrel","count":1,"glosses":["grain of corn"],"forms":["graankorrel"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s47","id":"h8-s47","source":"En niet overal zyn rotsen die plaats weigeren aan den wortel, want op veel plaatsen is de grond week en vruchtbaar, en roept om de graankorrel die hy ons wil weergeven in gebogen halm."}]},{"lemma":"gracht","count":1,"glosses":["canal"],"forms":["krak"],"morphology":["noun, common gender singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s116","id":"h6-s116","source":"By 't lezen van verdichte verhalen, heb ik my meermalen geërgerd over den weinigen eerbied der schryvers voor den smaak van 't publiek, en vooral was dit het geval, waar zy blyk gaven iets te willen voortbrengen dat koddig of burlesk heeten moest, om nu niet van humor te spreken, een eigenaardigheid die byna doorgaande allerjammerlykst wordt verward met het komieke. Men voert een persoon sprekende in, die de taal niet verstaat of slecht uitspreekt, men laat een franschman zeggen: \"ka kauw na de krote krak\" of \"krietje kooit keen kare kroente kraak wek.\" By-gebrek aan een franschman, neemt men iemand die stamelt, of men \"schept\" een persoon die zyn stokpaardje maakt van een paar telkens wederkeerende woorden."}]},{"lemma":"graf","count":2,"glosses":["grave","Graves"],"forms":["graf","Graven"],"morphology":["noun, neuter, singular","title, noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s59","id":"h11-s59","source":"Ze geeft het als de pointe van 't epigram, als 't aux armes! van de marseillaise die zy zong met haar voeten, als 't ruischen van de wilgen op het graf der zoo-even besprongene liefde. O, misselyk!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s239","id":"h11-s239","source":"En zyn: Graven?"}]},{"lemma":"Grammont","count":1,"glosses":["Grammont"],"forms":["Grammont"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s116","id":"h14-s116","source":"Zoo kwam 't gesprek van de duellen op de vlinders, op de ontferming des rechtvaardigen over zyn vee, op het dieren plagen, op de loi Grammont, op de Nationale Vergadering waarin die wet werd aangenomen, op de republiek, en op wat niet al! Eindelyk stond Havelaar op."}]},{"lemma":"grand","count":1,"glosses":["grand"],"forms":["grand"],"morphology":["French adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s171","id":"h7-s171","source":"Zy had er niet tegen dat hy te Menado en te Amboina de schipbreukelingen der amerikaansche whalers by zich riep en verzorgde, en zich te grand seigneur achtte om een herbergiersrekening voorteleggen aan 't amerikaansch Gouvernement."}]},{"lemma":"graniet","count":1,"glosses":["granite"],"forms":["graniet"],"morphology":["noun, neuter singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s35","id":"h5-s35","source":"Men kan den kunstenaar betalen, die een plan ontwerpt, en den metselaar die de steenen legt. Maar niet voor geld te-koop is 't verdwaald en toch eerbiedwaardig gevoel dat in een bouwontwerp een dichtstuk zag, een dichtstuk van graniet, dat luid sprak tot het volk, een dichtstuk in marmer, dat dáár stond als een onbewegelyk voortdurend eeuwig gebed."}]},{"lemma":"grap","count":2,"glosses":["jokes","jests"],"forms":["grappen"],"morphology":["noun, common gender, plural","noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s64","id":"h9-s64","source":"Maak dus niet zoo altyd grappen met Stern, jongen: zyn vader is ryk, moet je denken. Houd je alsof je 't niet zag, als hy gezichten trekt tegen den boekhouder."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s139","id":"h15-s139","source":"Hy vertaalde zyn tranen niet in gegryns, hy spotte niet, hy zocht niet te treffen door bontheid van kleur of door de grappen van den uitroeper voor de kermistent ... wat heeft het hem gebaat?"}]},{"lemma":"grappig","count":2,"glosses":["funny","comical"],"forms":["grappig"],"morphology":["adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s117","id":"h6-s117","source":"Ik heb een allerzotste vaudeville zien \"réusseeren\" omdat daarin iemand voorkwam, die gedurig zeide: \"myn naam is Meyer.\" My komen zulke geestigheden wat goedkoop voor, en, om de waarheid te zeggen, ik ben boos op u als ge zoo-iets grappig vindt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s39","id":"h16-s39","source":"Wie nederlandsch Indie alleen kent van Java, kan zich evenmin een juist denkbeeld vormen van den Maleier, den Amboinees, den Battah, den Alfoer, den Timorees, den Dajak, den Boegie, of den Makassaar, alsof hy nooit Europa verlaten had, en 't is voor iemand die in de gelegenheid was 't onderscheid tusschen deze volkeren waartenemen, dikwyls vermakelyk om de gesprekken aantehooren--grappig en bedroevend tevens, de redevoeringen te lezen!--van personen die hun kennis der indische zaken opdeden te Batavia of te Buitenzorg."}]},{"lemma":"gras","count":7,"glosses":["grass"],"forms":["gras"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s21","id":"h9-s21","source":"Menscheneter, daarin stak myn ziel, myn ziel die ge hebt vermaald als eens gegeten gras! 't Was myn hart dat ge daar hebt opgeslikt als een versnapering! Want in dat boek had ik dat hart en die ziel neergelegd, en er vielen zooveel tranen op dat handschrift, en myn bloed week weg uit de âren naarmate ik voortschreef, en ik gaf u dat alles, en dat kocht ge voor weinige stuivers ... en ge zegt: hm!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s64","id":"h10-s64","source":"Dáár zouden de meisjes met je meegegaan zyn naar den Ganges, en dan lag je daar nu misschien onder dien boom in 't natte gras, terwyl je nu, omdat ik je zoo vaderlyk waarschuwde, hier by ons kunt blyven in een fatsoenlyk huis."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s14","id":"h11-s14","source":"Ook heeft hy ontdekt hoe men gras in wol verandert ... je begrypt wel?"}]},{"lemma":"grasperk","count":1,"glosses":["grass plot"],"forms":["grasperk"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s128","id":"h13-s129","source":"Want zonder te spreken van allerlei insekten, die gewoonlyk des avends om de lamp vlogen in zoo groote menigte dat lezen en schryven onmogelyk werd--iets wat op véél plaatsen in Indie lastig is--hielden zich in dat kreupelhout een tal van slangen en ander gedierte op, dat zich niet bepaalde by den ravyn, maar telkens ook in den tuin naast en achter 't huis werd gevonden, of in het grasperk op 't voorplein."}]},{"lemma":"grasscheut","count":2,"glosses":["blade of grass"],"forms":["grasscheut"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s267","id":"h11-s267","source":"En de zon scheen met heete stralen, en verbrandde het aardryk, zoodat de grasscheut dor werd."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s273","id":"h11-s273","source":"En hy verschroeide den grasscheut op het aardryk, en het gelaat der vorsten die op de aarde waren."}]},{"lemma":"grasspriet","count":2,"glosses":["blade of grass"],"forms":["grasspriet"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s64","id":"h16-s64","source":"Ze moet die omslingeren in schuinsche richting naar-boven, om ze te doen neerkomen op de punt die uitsteekt aan den rotswand. Ze wankelt, waggelt, schrikt, bezwykt ... tracht zich te houden aan den half ontwortelden boomstam die met zyn kruin naar de diepte wyst--een grasspriet!--ze mist het steunpunt dat ze zoekt: de boom slingert terug--de grasspriet wykt onder haren tred--ach, de tobster valt in de diepte met haar vracht."}]},{"lemma":"grasveld","count":3,"glosses":["lawn"],"forms":["grasveld"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s122","id":"h13-s123","source":"Elders weer is 't geheele erf één groot grasveld. En eindelyk zyn er die, al zeer eenvoudig, geheel-en-al zyn gemaakt tot een gemacadamiseerd plein, dat misschien minder aangenaam is voor 't oog, doch de zindelykheid in de huizen bevordert, omdat veel insekten-soorten door gras en boomen worden aangetrokken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s130","id":"h13-s131","source":"Juist tegenover de bureaux stond de oude adsistent-residents-woning die nu tydelyk door mevrouw Slotering bewoond werd, en dewyl de toegang van den grooten weg tot het erf plaats had door twee wegen die langs beide zyden van 't grasveld liepen, volgt hieruit vanzelf dat ieder die het erf betrad om zich naar de achter het hoofdgebouw gelegen keuken of stallen te begeven, òf de bureaux òf de woning van mevrouw Slotering moest voorbygaan."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s5","id":"h18-s5","source":"Ze bleef staan tot zy zich verzekerd had dat hy naar-buiten was teruggegaan, en keerde daarop langs het grasveld naar Havelaars huis terug."}]},{"lemma":"gratie","count":1,"glosses":["pardon"],"forms":["gratie"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s5","id":"h4-s5","source":"Over schroefwatermolens. Over het souverein recht van gratie."}]},{"lemma":"Gravenhage","count":1,"glosses":["Hague"],"forms":["Gravenhage"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s121","id":"h15-s121","source":"Met de betuiging van vertrouwen op zyn bekwaamheid kan slechts de meening bedoeld zyn dat hy in een geheel nieuwen werkkring, op een gegeven oogenblik, by ingeving als 't ware, weten zal wat hy te 's Gravenhage niet kan geleerd hebben. Met andere woorden: dat hy een genie is, een genie dat op eenmaal kennen moet en kunnen, wat het kende noch kon."}]},{"lemma":"gravenstand","count":1,"glosses":["rank of count"],"forms":["gravenstand"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s81","id":"h5-s81","source":"Nog heden-ten-dage zou menige vryheerlyke familie--zonder keizerlyk of koninklyk patent, dat is een zoodanige familie, die haren adel afleidt van het ontstaan des lands, die altyd van adel was omdat ze van adel was--autochthoon--een verheffing tot den gravenstand, als derogeerend afwyzen."}]},{"lemma":"greep","count":3,"glosses":["grip","selections"],"forms":["greep","grepen"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s62","id":"h2-s62","source":"Ik voelde een greep in myn nek ... een tweeden greep veel lager ... ik zweefde een oogenblik ... en vóór ik recht begreep hoe de zaken stonden, was ik in de kraam van den Griek, die in verstaanbaar fransch zei dat ik een gamin was, en dat hy de policie roepen zou. Nu was ik wel dicht by het meisje, maar genoegen deed het me niet."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s119","id":"h14-s119","source":"Ik verzoek den lezer te gelooven dat Havelaar te wellevend was om aan zyn eigen tafel zooveel te spreken als ik in de laatste hoofdstukken heb opgegeven, en waardoor ik op hem den schyn laad alsof hy zich meester zou hebben gemaakt van 't gesprek, met verwaarloozing der plichten van een gastheer, die voorschryven aan zyn gasten de gelegenheid te laten of te verschaffen \"zich te doen uitkomen.\" Ik heb uit de vele bouwstoffen die voor me liggen, een paar grepen gedaan, en zou nog lang de tafelgesprekken hebben kunnen voortzetten, met minder moeite dan 't afbreken daarvan me gekost heeft."}]},{"lemma":"greifen","count":1,"glosses":["grabs"],"forms":["greift"],"morphology":["verb, present, third-person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s280","id":"h14-s280","source":"Doch... immer nicht, bisweilen nicht! Du weisst, Wenn's Schwesterlein dir in die Haare greift, Und krähend dir 's Gesichtchen nahe drückt, Dann lachst du freudig, das ist auch Gefühl."}]},{"lemma":"grens","count":15,"glosses":["boundary","borders","boundaries","limit","border","bounds","frontier"],"forms":["grens","grenzen"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, plural","noun, common gender, plural","noun, feminine, singular","noun, feminine, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s190","id":"h4-s190","source":"Dat hy daar voor de Indépendance gewerkt had, maar dat hy er niet had kunnen blyven, omdat zyn artikels oorzaak waren dat het blad aan de fransche grenzen zoo dikwyls werd afgewezen. Dat ze sedert eenige dagen in Amsterdam teruggekeerd waren, omdat Sjaalman hier een betrekking zou krygen ..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s36","id":"h5-s36","source":"Op de grens tusschen Lebak en Pandeglang dan, was op zekeren morgen een ongewone beweging."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s40","id":"h5-s40","source":"De Regent van Lebak, Radhen Adhipatti Karta Natta Negara had met groot gevolg Rangkas-Betoeng, verlaten, en ondanks zijn hoogen ouderdom de twaalf of veertien palen afgelegd, die zyn woonplaats scheiden van de grenzen der naburige afdeeling Pandeglang."}]},{"lemma":"grenzen","count":3,"glosses":["bordered","border","borders"],"forms":["grensde","grenzen","grenst"],"morphology":["verb, past, singular","verb, present, plural","verb, present, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s123","id":"h13-s124","source":"Havelaars erf nu was zeer groot, ja, hoe vreemd het klinke, aan een der zyden kon men 't oneindig noemen, daar het aan een ravyn grensde die zich uitstrekte tot aan de oevers van den Tjioedjoeng, de rivier die Rangkas-Betoeng, in een zyner vele bochten omsluit."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s2","id":"h14-s2","source":"Ge weet, begon Havelaar, hoe de nederlandsche bezittingen ter Westkust van Sumatra aan de onafhankelyke ryken in den noordhoek grenzen, waarvan Atjeh het aanzienlykste is."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s266","id":"h17-s266","source":"En daarom was Adinda's vader niet gegaan naar Buitenzorg, noch naar Krawang, noch naar de Preanger, noch naar de Bataviasche Ommelanden ... hy was gegaan naar Tjilang-kahan, het distrikt van Lebak, dat aan de zee grenst."}]},{"lemma":"grief","count":3,"glosses":["charges","grievances","grief"],"forms":["grieven","grieve"],"morphology":["noun, common gender, plural","noun, plural","noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s42","id":"h14-s42","source":"\"Doch, zei myn voorganger, wat ook den generaal moge bewegen al de beschuldigingen tegen myn schoonvader voetstoots aantenemen, en de veel zwaarder grieven tegen Jang di Pertoean niet eens een onderzoek waardig te keuren, de zaak is niet uit!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s224","id":"h14-s224","source":"Wat is er by-voorbeeld te verwachten van een bevolking die, uit den aard zacht en gedwee, sedert jaren, jaren klaagt over onderdrukking, als zy den eenen resident vóór, den anderen nà ziet aftreden met verlof of met pensioen, of wegroepen tot een ander ambt, zonder dat er iets geschied is tot herstel der grieven waaronder ze gebukt gaat!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s14","id":"h19-s14","source":"Het was u door myn zorg bekend dat ik getracht heb door vermaningen en bedreigingen den ouden Regent voor ongeluk en schande te bewarenen myzelf voor de diepe grieve, daarvan--zy 't dan ook alleen de onmiddelyk voorafgaande oorzaak te zyn."}]},{"lemma":"Griek","count":13,"glosses":["Greek"],"forms":["Griek"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, masculine singular","noun, masculine, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s37","id":"h2-s37","source":"--Zyt gy het, riep ik, die my van den Griek hebt verlost? --Wel zeker, zeide hy, dat was ik."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s42","id":"h2-s42","source":"Ik houd er van, het goede optemerken, en wie dit niet doen, zyn ontevreden menschen die ik niet lyden kan. Ja, ja, hy was het, die my uit de handen van den Griek had verlost!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s45","id":"h2-s45","source":"Neen, in Amsterdam zelf had hy om-mynentwil een Griek den neus aan 't bloeden geslagen. Want hy bemoeide zich altyd met dingen die hem niet aangingen."}]},{"lemma":"Griekin","count":4,"glosses":["Greek girl","Greek maiden","Greek woman"],"forms":["Griekin"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, feminine, singular"],"note":"Griekin is a dated feminine ethnonym for a Greek woman or girl.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s48","id":"h2-s48","source":"Op de Westermarkt stonden kramen, en als ge een Amsterdammer zyt, lezer, en nagenoeg van myn leeftyd, zult ge u herinneren hoe daaronder één was, die uitmuntte door de zwarte oogen en de lange vlechten van een meisje, dat als een Griekin gekleed was. Ook haar vader was een Griek, of althans hy zag er uit als een Griek."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s51","id":"h2-s51","source":"Toch kwamen wy, jongens van quarta, altyd 's avends op de Westermarkt om dat meisje te zien. Nu was hy die daar voor me stond met zyn sjaal, eens daarby, schoon hy een paar jaren jonger was dan de anderen, en dus nog te kinderachtig om naar de Griekin te kyken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s53","id":"h2-s53","source":"Terwyl we dus--we waren wel met ons tienen--vry ver van de kraam af, naar die Griekin stonden te kyken, en beraadslaagden hoe wy 't moesten aanleggen om kennis met haar te maken, werd er besloten geld by-een te leggen om iets in die kraam te koopen. Maar toen was de goede raad duur, om te weten wie de stoute schoenen zou aantrekken om het meisjen aantespreken."}]},{"lemma":"Grieks","count":1,"glosses":["Greek"],"forms":["grieksche"],"morphology":["adjective, attributive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s16","id":"h4-s16","source":"Over de dubbele A en de grieksche ETA."}]},{"lemma":"Grietje","count":1,"glosses":["Grietje"],"forms":["krietje"],"morphology":["proper noun"],"note":"This second quotation continues the same comic replacement of Dutch g sounds with k sounds.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s116","id":"h6-s116","source":"By 't lezen van verdichte verhalen, heb ik my meermalen geërgerd over den weinigen eerbied der schryvers voor den smaak van 't publiek, en vooral was dit het geval, waar zy blyk gaven iets te willen voortbrengen dat koddig of burlesk heeten moest, om nu niet van humor te spreken, een eigenaardigheid die byna doorgaande allerjammerlykst wordt verward met het komieke. Men voert een persoon sprekende in, die de taal niet verstaat of slecht uitspreekt, men laat een franschman zeggen: \"ka kauw na de krote krak\" of \"krietje kooit keen kare kroente kraak wek.\" By-gebrek aan een franschman, neemt men iemand die stamelt, of men \"schept\" een persoon die zyn stokpaardje maakt van een paar telkens wederkeerende woorden."}]},{"lemma":"grieven","count":1,"glosses":["grieved"],"forms":["griefde"],"morphology":["verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s34","id":"h3-s34","source":"Maar toch, moeder, wat me griefde, Wat me vreugd gaf of verdriet, Moeder, twyfel aan de liefde, Aan het hart uws zoons toch niet!"}]},{"lemma":"grievend","count":2,"glosses":["galling"],"forms":["grievend"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s30","id":"h15-s30","source":"Was 't niet grievend voor hem, in levenswys zoo ver te moeten achterstaan by zyn jongere verwanten?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s136","id":"h20-s136","source":"Het was grievend, na de ontvangst der kabinetsmissive van 23 Maart, dáár te zitten als vermeende toevlucht, als machtelooze beschermer."}]},{"lemma":"grijpen","count":8,"glosses":["grasped","plucked","seize","plunge","grips","gripped"],"forms":["greep","grypen","gegrepen","grypt"],"morphology":["verb, infinitive","verb, past, singular","verb, past, third-person singular","past participle","verb, present, singular","verb, past participle"],"note":"Old spelling of modern grijpen.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s93","id":"h11-s93","source":"Volstrekt niet omdat er maar drie pooten aan je stoel waren. En lang nadat je uit Fotheringhay werd verlost--op voorspraak van je neef, denk ik, of omdat het de menschen verveelde je daar langer onverplicht den kost te geven, als een kanarievogeltje--lang daarna, ja, tot heden toe, droom je wakend van die vrouw, en in je slaap zelfs schrik je op, en valt met zwaren schok neer op je legerstede, omdat je den arm wilt grypen van den beul."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s198","id":"h11-s198","source":"En menig hand voor 't laatst gestrekt Rees opwaarts uit het meer, En voelde en greep en plaste in 't rond, En zocht of ze ergens steunsel vond, En zonk voor eeuwig neer!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s84","id":"h13-s85","source":"Die school--ik hoop en geloof dat ze uitgebloeid heeft--vond het gemakkelyk met volle hand te grypen in plassen van bloed, en daarmee groote kladden te werpen op de schildery, dat men die zien zou in de verte!"}]},{"lemma":"grijs","count":1,"glosses":["gray"],"forms":["gryze"],"morphology":["adjective, attributive, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s158","id":"h6-s158","source":"Er zyn lieden die vyftig of zestig jaren lang meedreven met het stroompje, waarin ze beweren te zwemmen, en die van al dien tyd weinig anders zouden kunnen verhalen dan dat ze verhuisd zyn van de A-gracht naar de B-straat. Niets is gewoner dan op ervaring te hooren bogen, juist door hen die hun gryze haren zoo gemakkelyk verkregen."}]},{"lemma":"grijsheid","count":1,"glosses":["grayness"],"forms":["grysheid"],"morphology":["noun, common gender, singular, historical spelling"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s13","id":"h6-s13","source":"Zyn levendige donkere oogen weerspraken door hun vuur de vermoeidheid der trekken van zyn gelaat en de grysheid zyner haren."}]},{"lemma":"groei","count":2,"glosses":["growth","Growth"],"forms":["groei","Groei"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s16","id":"h8-s16","source":"Ik weet dat er onder u lieden zyn, die uitsteken in kennis en in braafheid van hart: ik hoop myn kennis door de uwe te vermeerderen, want zy is niet zoo groot als ik wenschte. En ik heb wel de braafheid lief, maar dikwyls bespeur ik dat er in myn gemoed fouten zyn, die de braafheid overschaduwen en daaraan den groei benemen ... gy allen weet hoe de groote boom den kleinen verdringt en doodt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s51","id":"h11-s51","source":"Groei, honger, denken, gevoelen, is beweging ... stilstand is de dood!"}]},{"lemma":"groeien","count":4,"glosses":["grows","grew"],"forms":["groeit","groeide"],"morphology":["verb, present, singular","verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s117","id":"h5-s117","source":"Hy groeit op te-midden zyner sawah's en gagah's en tipar's vergezelt reeds op zeer jeugdigen leeftyd zyn vader naar 't veld, waar hy hem behulpzaam is in den arbeid met ploeg en spade, aan dammen en aan waterleidingen tot het bevochtigen zyner akkers. Hy telt zyn jaren by oogsten, hy rekent den tyd naar de kleur zyner te veld staande halmen, hy voelt zich te-huis onder de makkers die met hem padie sneden hy zoekt zyn vrouw onder de meisjes der dessah die 's avends onder vroolyk gezang de ryst stampen om ze te ontdoen van den bolster ... het bezit van een paar buffels die zyn ploeg zullen trekken, is 't ideaal dat hem aanlacht ... kortom, de rystbouw is voor den Javaan, wat in de Rynstreken en in het zuiden van Frankryk, de wynoogst is."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s35","id":"h8-s35","source":"En de ziel des menschen groeit niet van het loon, maar van den arbeid die het loon verdient."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s58","id":"h8-s58","source":"Waarom verkiezen zy de koelte van den boom die dáár groeit, boven de schaduw onzer bosschen?"}]},{"lemma":"groen","count":3,"glosses":["green"],"forms":["groen"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s58","id":"h2-s58","source":"Alles werd me groen en geel voor de oogen. Ik stamelde een aoristus primus van ik weet niet welk werkwoord ..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s48","id":"h8-s48","source":"En er is geen oorlog in het land die de padie vertreedt als ze nog groen is, noch ziekte die den patjol nutteloos maakt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s278","id":"h11-s278","source":"En hy werd een wolk, en plaatste zich tusschen de zon en de aarde, en ving de stralen op, zoodat het gras groen werd."}]},{"lemma":"groente","count":2,"glosses":["vegetables"],"forms":["kroente","groente"],"morphology":["noun, common gender singular","noun, common gender, collective singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s116","id":"h6-s116","source":"By 't lezen van verdichte verhalen, heb ik my meermalen geërgerd over den weinigen eerbied der schryvers voor den smaak van 't publiek, en vooral was dit het geval, waar zy blyk gaven iets te willen voortbrengen dat koddig of burlesk heeten moest, om nu niet van humor te spreken, een eigenaardigheid die byna doorgaande allerjammerlykst wordt verward met het komieke. Men voert een persoon sprekende in, die de taal niet verstaat of slecht uitspreekt, men laat een franschman zeggen: \"ka kauw na de krote krak\" of \"krietje kooit keen kare kroente kraak wek.\" By-gebrek aan een franschman, neemt men iemand die stamelt, of men \"schept\" een persoon die zyn stokpaardje maakt van een paar telkens wederkeerende woorden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s63","id":"h13-s64","source":"--'t Spyt me wel, zei Tine. Dat was misschien iemand die kippen te-koop had, of groente."}]},{"lemma":"groenvrouw","count":1,"glosses":["greengrocer-woman"],"forms":["groenvrouw"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s16","id":"h1-s16","source":"Het nieuwe zusjen is van de groenvrouw gekomen in een groote kool. Alle Hollanders zyn dapper en edelmoedig."}]},{"lemma":"groet","count":3,"glosses":["greeting"],"forms":["groet"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s109","id":"h14-s109","source":"Een niet beantwoorde groet, een schimpscheut op de \"zotterny van iemand die 't wil opnemen tegen den generaal\" een toespeling op myn armoede, op myn hongerlyden, op 't slechte voedsel dat er scheen te liggen in zedelyke onafhankelykheid ... dit alles, begrypt ge, maakte my bitter. Velen, vooral onder de officieren, wisten dat de generaal niet ongaarne zag dat er geduelleerd werd, en vooral met iemand die zoo in ongenade was als ik."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s156","id":"h17-s156","source":"Was 't wonder dat hy weinig zeide tot de meisjes op zyn weg, die hem vroegen: \"waarheen, vanwaar?\" zooals de groet is in die streken? Was 't wonder dat hy Serang, niet meer zoo voornaam vond, hy die Batavia had leeren kennen?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s175","id":"h17-s175","source":"Hy zette zich neder aan den voet van den boom, en zag op naar de sterren. En als er een verschoot, nam hy dit aan als een groet by zyn wederkomst te Badoer."}]},{"lemma":"groeten","count":9,"glosses":["greet","greeted","took my leave"],"forms":["groet","groette","groeten","gegroet"],"morphology":["verb, past, singular","verb, present, singular","verb, present, plural","past participle","verb, present, first person singular","verb, imperative, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s87","id":"h2-s87","source":"Maar als men zoo'n twintig jaren de beurs heeft bezocht ... en iemand wil u iets vragen, zonder te weten hoe laat het is ... Ik maakte myn knoop los, groette heel beleefd--want beleefd ben ik altyd --en ging de Kapelsteeg in, wat ik anders nooit doe, omdat het niet fatsoenlyk is, en fatsoen gaat my boven alles."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s48","id":"h6-s48","source":"Hy drukte dezen de hand, groette den Regent beleefd, en ging zitten onder de vraag: \"wel, wat heb je al zoo hier?\""},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s6","id":"h8-s6","source":"Havelaar trad binnen, groette, en nam plaats."}]},{"lemma":"groetgeschenk","count":1,"glosses":["greeting gifts"],"forms":["groetgeschenken"],"morphology":["noun, neuter plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s22","id":"h15-s22","source":"Was 't, niet inderdaad beter dien man te beletten den volgenden dag by den adsistent-resident terugtekeeren--zooals deze hem 's avends zeggen liet--en zyn klachte te smoren in 't gele water van den Tjioedjoeng, dat hem zachtkens zou afvoeren naar hare monding, gewoon als ze was overbrengster te wezen van die broederlyke groetgeschenken der haaien in 't binnenland aan de haaien in zee?"}]},{"lemma":"groeve","count":1,"glosses":["pit"],"forms":["groeve"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s29","id":"h8-s29","source":"Zou ik niet verheugd wezen de hand te mogen reiken aan wie in de groeve viel, en een staf te geven aan wien de bergen beklimt?"}]},{"lemma":"grof","count":5,"glosses":["coarse","grosser","grossest"],"forms":["grove","groveren","grofste"],"morphology":["adjective","adjective, comparative, inflected","adjective, inflected","adjective, superlative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s133","id":"h8-s133","source":"Over misslagen van groveren aard ... over knevelary en onderdrukking, spreek ik niet."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s87","id":"h13-s88","source":"Zie, de droefheid des konings vertaalt men op 't papier in volksgehuil ... zyn toorn biedt den schryver gelegenheid tot het dooden van duizenden op 't slagveld ... zyn fouten geven ruimte tot het schilderen van hongersnood en pest ... dat alles geeft werk aan grove penseelen!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s97","id":"h13-s98","source":"Ge veracht de pogingen der grove letterkunde die met zoo ruwe wapenen op uw gevoel meent te moeten instormen, maar ... als de schryver in 't ander uiterste vervalt, als hy zondigt door te veel afwyking van de hoofdzaak, door te veel penseel-gemanierdheid, dan is uw toorn nog sterker, en te-recht. Want dan heeft hy u verveeld, en dit is onvergeeflyk."}]},{"lemma":"grofheid","count":3,"glosses":["coarseness","rudeness"],"forms":["grofheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s81","id":"h13-s82","source":"Maar de groote romanschryver die liever boeide door kunstige rangschikking van kleuren dan door grofheid van kleur, achtte het beneden zich zyn penseel te doopen in al het slyk en in al het bloed dat er kleefde aan den onwaardigen gunsteling van Elizabeth."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s107","id":"h14-s107","source":"De meesten waren dus voor my zeer on-welwillend, en vaak ging dit over in grofheid."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s70","id":"h16-s70","source":"Maar ik zal niet spreken van mieren, welker vreugde of leed door de grofheid onzer zintuigen aan onze waarneming ontsnapt."}]},{"lemma":"grond","count":52,"glosses":["ground","soil","grounds","of ground","floor","cause","land","lands","a ground","plan"],"forms":["grond","gronden","gronds"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, plural","noun, masculine, singular","noun, genitive singular","noun, common gender, singular, archaic genitive","noun, common gender, plural"],"note":"Gronds is an archaic partitive genitive: een plekje gronds means ‘a patch of ground’.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s35","id":"h3-s35","source":"'t Is nog nauwlyks twee paar jaren Toen ik 't laatst op gindschen grond Zwygend aan den oever stond Om de toekomst in te staren... Toen ik 't schoone tot my riep Dat ik van de toekomst wachtte, En het heden stout verachtte, En my paradyzen schiep..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s164","id":"h4-s164","source":"Ze wees my een matten stoeltjen aan, en nam een klein meisje op den schoot, dat op den grond zat te spelen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s3","id":"h5-s3","source":"Wel bleef men gedurig steken in den modder, die in de Bantamsche laaglanden zwaar, kleierig en klevend is, wel was men telkens genoodzaakt de hulp interoepen van de bewoners der naastby gelegen dorpen--ook al waren ze niet zéér naby, want de dorpen zyn niet menigvuldig in die streken--maar als men er dan eindelyk in geslaagd was, een twintigtal landbouwers uit den omtrek by-een te krygen, duurde het gewoonlyk niet zeer lang, voor men paard en wagen weder op vasten grond had gebracht."}]},{"lemma":"grondbeginsel","count":3,"glosses":["basic principle","principle","first principles"],"forms":["grondbeginsel","grondbeginselen"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s92","id":"h7-s92","source":"Het is waar dat de liplap niet dan by-uitzondering in gezelschappen wordt toegelaten, en dat hy gewoonlyk, als ik me hier van een zeer gemeenzame uitdrukking bedienen mag: \"niet voor vol wordt aangezien\" maar zelden zal men zulke uitsluiting of geringschatting hooren voorstellen en verdedigen als een grondbeginsel."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s22","id":"h13-s22","source":"Niemand beter toch dan hy kon weten dat er in deze zaken nooit spraak kon zyn van iets anders dan van force majeure. En, al loochende men deze force majeure, al wilde men my verantwoordelyk stellen voor fouten die begaan waren op oogenblikken dat ik--in levensgevaar dikwyls!--ver van de kas en wat er naar geleek, het beheer daarvan moest toevertrouwen aan anderen, al zou men eischen dat ik, het eene doende, het andere niet had mogen nalaten, dan nòg zou ik alleen schuldig geweest zyn aan een slordigheid die niets gemeens had met \"ontrouw.\" Er bestonden bovendien, in die dagen vooral, talryke voorbeelden dat de Regeering deze moeielykheid der pozitie van de ambtenaren op Sumatra inzag, en 't scheen dan ook in grondbeginsel aangenomen by zulke gelegenheden iets door de vingers te zien."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s68","id":"h19-s68","source":"Met beleefdheid--want beleefd en welopgevoed wàs de heer Slymering--trachtte hy Havelaar te bewegen van zoo verkeerde grondbeginselen aftezien. Maar met even groote beleefdheid bleef deze onverzettelyk."}]},{"lemma":"grondeigendom","count":1,"glosses":["land ownership"],"forms":["grondeigendom"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s5","id":"h17-s5","source":"Ik moet hierby voor lezers, die wel Java doch niet Bantam kennen, de opmerking maken dat in deze residentie persoonlyk grondeigendom bestaat, wat elders niet het geval is."}]},{"lemma":"gronden","count":3,"glosses":["ground","base","founded"],"forms":["gronden","gegronde"],"morphology":["verb, infinitive","verb, present, plural","past participle used adjectivally"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s159","id":"h6-s159","source":"Anderen weer meenen hun aanspraken op ondervinding te mogen gronden op werkelyk ondergane lotwisseling, zonder dat echter uit iets blykt dat ze door die veranderingen werden aangegrepen in hun zieleleven."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s60","id":"h11-s60","source":"En dat ook de toeschouwers, die gewoonlyk--zooals wy allen, meer of min--hun smaak gronden op gewoonte en navolging, dàt oogenblik beschouwen als het treffendste, blykt hieruit dat men juist dàn uitberst in toejuiching, alsof men wilde te kennen geven: al het vorige was ook wel heel mooi, maar nu kan ik 't waarachtig niet langer uithouden van bewondering!\" je zei dat die slot-pose volstrekt leelyk was--ik ook! doch vanwaar komt dit?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s204","id":"h14-s204","source":"Kortom, de officieele berichten van de beambten aan het Gouvernement, en dus ook de daarop gegronde rapporten aan de Regeering in 't moederland, zyn voor het grootste en belangrykste gedeelte: onwaar."}]},{"lemma":"grondgebied","count":1,"glosses":["territory"],"forms":["grondgebied"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s19","id":"h14-s19","source":"De eerste ontdekking hiervan had te Natal plaats gehad, wat natuurlyk is, daar men in nabyliggende provincien altyd beter van den stand der zaken onderricht wordt dan op de plaats zelf, dewyl velen die te-huis door vrees voor een betrokken Hoofd zich laten weerhouden van de openbaring eener hun bekende omstandigheid, die vrees eenigermate overwinnen zoodra ze zich op een grondgebied bevinden waar dat Hoofd geen invloed heeft."}]},{"lemma":"grondig","count":1,"glosses":["thorough"],"forms":["grondige"],"morphology":["adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s111","id":"h9-s111","source":"Dominee Wawelaar heeft de berichten der zendelingen voorgelezen, niemand kan hem dus een grondige kennis der zaken betwisten."}]},{"lemma":"grondstelling","count":1,"glosses":["principles"],"forms":["grondstellingen"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s109","id":"h15-s109","source":"Want al wist hy hoe ongaarne in 't algemeen de Regeering een Regent ziet aanklagen, en hoeveel gemakkelyker 't sommigen valt den europeschen beambte broodeloos te maken dan een Inlandsch Hoofd te straffen, hy had een byzondere reden om te gelooven dat er juist op dit oogenblik by de beoordeeling van zulke zaak andere grondstellingen dan de gewone zouden voorheerschen."}]},{"lemma":"grondvesten","count":1,"glosses":["founded"],"forms":["gegrondvest"],"morphology":["verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s110","id":"h5-s110","source":"Het nederlandsch bestuur dat zich op den invloed van die Regenten gegrondvest heeft, weet dit, en niets is dus natuurlyker dan dat het hun inkomsten heeft opgevoerd tot een hoogte die den niet-Indier overdreven zou voorkomen, maar inderdaad zelden voldoende is ter bestryding van de uitgaven welke aan de levenswyze van zoodanig inlandsch Hoofd verbonden zyn."}]},{"lemma":"grondvorm","count":1,"glosses":["mold"],"forms":["grondvorm"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s150","id":"h6-s150","source":"Ik zeg: nagenoeg. Want indien reeds alle bepalingen moeyelyk zyn, geldt dit vooral van de beschryving van een persoon die zeer ver van den dagelykschen grondvorm afwykt."}]},{"lemma":"groot","count":147,"glosses":["great","large","greater","greatest","big","quite","high","larger","grandees","bigger","High","a great","grandee","greatness","grand","tall","a large"],"forms":["groote","groot","grooten","grooter","grootere","grootste","Groote","grootst","krote","groots","Grooten","grootsten","Grooter","grooteren"],"morphology":["adjective","adjective, inflected","adjective, attributive, inflected","adjective, attributive","adjective, comparative","adjective, predicative","adjective, uninflected","adjective, comparative, inflected","adjective, comparative, predicative","adjective, inflected, archaic spelling","adjective, superlative","adjective, uninflected, neuter singular","adjective, attributive, archaic inflection","substantivized adjective, common gender, plural","substantivized adjective, masculine, singular","nominalized adjective, plural","adjective, superlative, uninflected","adjective, attributive, singular","substantivized adjective, neuter singular","adjective, archaic inflected form","adjective, comparative, attributive","substantivized adjective, superlative","substantivized adjective, plural","adjective, attributive, masculine singular, archaic inflection","adjective, superlative, attributive","adjective, attributive, plural","adjective, neuter singular, attributive","adjective, comparative, attributive plural","adjective, attributive neuter singular, oblique","adjective, superlative, archaic uninflected form","adjective, masculine accusative singular","adjective, comparative, archaic inflection","adjective, comparative, uninflected"],"note":"Substantivized grote here means a high-ranking notable.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s16","id":"h1-s16","source":"Het nieuwe zusjen is van de groenvrouw gekomen in een groote kool. Alle Hollanders zyn dapper en edelmoedig."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s7","id":"h2-s7","source":"Dat de groote uitbreiding die onze zaken den laatsten tyd genomen hadden, vooral door de vele geëerde orders uit Noord-Duitschland ... 't Is de zuivere waarheid!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s50","id":"h2-s50","source":"Dit zou my ook weinig gebaat hebben, want meisjes van achttien jaren beschouwen een jongen van zestien, als een kind. En hierin hebben ze groot gelyk."}]},{"lemma":"groothandelaar","count":1,"glosses":["wholesalers"],"forms":["groothandelaars"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s104","id":"h4-s104","source":"En de zeilenmakers ook, en de minister van finantien, en de armbesturen, en de andere ministers, en de pasteibakkers, en de galanteriekramers, en de vrouwen, en de scheepsbouwmeesters, en de groothandelaars, en die in 't klein verkoopen, en de huisbewaarders, en de tuinluî."}]},{"lemma":"groothartig","count":1,"glosses":["magnanimous"],"forms":["groothartige"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s174","id":"h7-s174","source":"En bovendien, al mocht er dan soms voor 't oogenblik iets onevenredigs wezen tusschen inkomsten en uitgaven, was Max, háár Max, niet bestemd voor een schitterende loopbaan? Moest hy niet weldra in omstandigheden verkeeren, die hem zouden in-staat stellen zonder overschryding zyner inkomsten den vryen loop te laten aan zyn groothartige neigingen?"}]},{"lemma":"groothertog","count":2,"glosses":["Grand Duke"],"forms":["Groothertog"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s252","id":"h20-s252","source":"Want aan U draag ik myn boek op, Willem den derden, Koning, Groothertog, Prins ... meer dan Prins, Groothertog en Koning ... KEIZER van 't prachtig ryk van INSULINDE dat zich daar slingert om den evenaar, als een gordel van smaragd ..."}]},{"lemma":"grootmoedig","count":1,"glosses":["magnanimity"],"forms":["grootmoedige"],"morphology":["substantivized adjective, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s148","id":"h6-s148","source":"Hy was eerlyk, vooral waar eerlykheid in 't grootmoedige overging, en zou honderden die hy schuldig was, onbetaald laten omdat hy duizenden had weggeschonken. Hy was geestig en onderhoudend wanneer hy gevoelde dat zyn geest begrepen werd, maar anders stug en teruggetrokken."}]},{"lemma":"grootmoedigheid","count":1,"glosses":["magnanimity"],"forms":["grootmoedigheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s105","id":"h19-s105","source":"Kort na de vergeefsche pogingen om Havelaar te bewegen tot de intrekking zyner brieven, of tot het verraden van de arme lieden die op zyn grootmoedigheid vertrouwd hadden, trad eens Verbrugge by hem binnen."}]},{"lemma":"groots","count":3,"glosses":["proud","grand"],"forms":["grootsch","grootsche"],"morphology":["adjective, inflected","adjective","adjective, predicative"],"note":"Historical spelling grootsch; modern Dutch groots, here meaning “proud.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s31","id":"h5-s31","source":"Hy geve zich rekenschap van de grootsche opvatting van dat gebouw, in de ziel des bouwmeesters Gerhard von Riehl ... van 't geloof in de harten des volks, dat hem in-staat stelde dat werk aantevangen en voorttezetten ... van den invloed der denkbeelden die zùlk een kolos noodig hadden om als zichtbare voorstelling te dienen van het ongezien godsdienstig gevoel ... en hy vergelyke deze overspanning met de richting, die eenige eeuwen later het oogenblik deed geboren worden, waarop men 't werk staakte. Er ligt een diepe kloof tusschen Erwin van Steinbach en onze bouwmeesters!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s139","id":"h11-s139","source":"En, wat óók vreemd klinkt, Tine was bly dat hy boos was, en van haar vergde meer te zyn dan de Phoceesche vrouwen te Arles al was 't dan ook niet omdat ze reden had grootsch op haar neus te wezen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s118","id":"h13-s119","source":"Ik ben recht grootsch op deze beschryving."}]},{"lemma":"grootspraak","count":1,"glosses":["bragging"],"forms":["grootspraak"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s25","id":"h5-s25","source":"Een toren is een denkbeeld, een droom, een ideaal, een verzinsel, onverdragelyke grootspraak!"}]},{"lemma":"grootvader","count":4,"glosses":["grandfather"],"forms":["grootvader"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s103","id":"h3-s103","source":"Maar hy zegt, dat de invloed zich eerst openbaart in het tweede geslacht. Myn grootvader las niet.)"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s183","id":"h7-s183","source":"Zyzelf, die nooit belang gesteld had in zaken van geldelyken aard, wist weinig of niets te antwoorden, toen Havelaar by haar aandrong op eenige inlichtingen aangaande de vorige bezittingen van haar verwanten. Haar grootvader, de baron Van W., was met Willem den vyfden naar Engeland uitgeweken en ridmeester geweest by 't leger des hertogs van York."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s187","id":"h7-s187","source":"Wat haar afkomst van moederszyde aangaat, herinnerde zy zich dat haar grootvader op zeer aanzienlyken voet geleefd had, en uit sommige papieren bleek dat deze in het bezit was geweest van de posteryen in Zwitserland, op de wyze zooals thans nog in een groot gedeelte van Duitschland en Italie, die tak van inkomst de apanage uitmaakt der vorsten van Turn en Taxis."}]},{"lemma":"gros","count":1,"glosses":["gross"],"forms":["gros"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s132","id":"h4-s132","source":"11° (Hierop drong, Stern zeer sterk aan) Dat ik Sjaalman een riem papier, een gros pennen, en een kruikjen inkt zenden zou."}]},{"lemma":"grote heer","count":1,"glosses":["Great Lord"],"forms":["Groote-Heer"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s92","id":"h8-s92","source":"De Groote-Heer te Buitenzorg is rechtvaardig, en wil dat ieder zyn plicht doe. Maar ook deze, machtig als hy is, en gebiedende over al wat gezag heeft in de steden en over allen die in de dorpen de oudsten zyn, en beschikkende over de macht des legers en over de schepen die op zee varen ook hy kan niet zien waar onrecht gepleegd is, want het onrecht blyft verre van hem."}]},{"lemma":"Grote Heer","count":1,"glosses":["Great Lord"],"forms":["Grooten-Heer"],"morphology":["proper noun, title"],"note":"Historically inflected spelling of the title Grote Heer.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s142","id":"h20-s142","source":"Doch ik zal naar Batavia gaan, ik zal den Grooten-Heer spreken over uw ellende."}]},{"lemma":"grotendeels","count":6,"glosses":["largely","mostly"],"forms":["grootendeels"],"morphology":["adverb","adverb, historical spelling"],"note":"Grootendeels is an older spelling of grotendeels.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s102","id":"h7-s102","source":"Dat de Europeaan, die in zulke verhouding aan den winnenden kant is, zich in dit kunstmatig overwicht zeer gemakkelyk schikt, spreekt vanzelf. Maar dikwyls is 't koddig, iemand die zyn beschaving en taal grootendeels opdeed in de rotterdamsche Zandstraat, den liplap te hooren uitlachen omdat deze een glas water en 't gouvernement, mannelyk-, of zon en maan onzydig maakt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s172","id":"h7-s172","source":"Zy begreep volkomen waarom de officieren van byna elk aangekomen oorlogschip grootendeels by Max logeerden, en dat zyn huis hun geliefd pied-à-terre was. Was hy niet háár Max?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s90","id":"h12-s90","source":"De meesten kenden hem slechts één goede hoedanigheid toe, die van onverschrokkenheid in 't gevaar, en indien ik, die hem in gevaar gezien heb, van meening ware dat hy après tout een dapper man was, zou dit alleen my bewegen u deze geschiedenis niet te vertellen. 't Is waar, hy had op Sumatra veel laten \"sabreeren\" doch wie sommige gebeurtenissen van naby gezien had voelde neiging om wat aftedingen op zyn dapperheid, en, hoe vreemd het schyne, ik geloof dat hy zyn krygsmansroem grootendeels te danken had aan de zucht tot tegenstelling, die ons allen min of meer bezielt."}]},{"lemma":"groß","count":1,"glosses":["grown"],"forms":["gross"],"morphology":["adjective, predicative, historical spelling"],"note":"Historical spelling of modern German groß.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s312","id":"h14-s312","source":"Wenn ich gross bin, Dann will ich so dich lieben das ich's kann. Das Kind schlief ein."}]},{"lemma":"gruwel","count":2,"glosses":["abomination"],"forms":["gruwel"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s83","id":"h9-s83","source":"Dáár aanbidden zy God onder aanroeping van een valschen profeet, die een gruwel is voor de oogen des Heeren! En, geliefden, zelfs zyn er die, als ware het niet genoeg een valschen profeet te gehoorzamen, zelfs zyn er die een anderen God, wat zeg ik, die goden aanbidden, goden van hout of steen, die zyzelf gemaakt hebben naar hun beeld, zwart, afschuwelyk, met platte neuzen en duivelachtig! ja, geliefden, byna beletten my de tranen hier voorttegaan, nog dieper is de verdorvenheid van Cham's geslachte!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s132","id":"h14-s132","source":"Max wist zoo goed als ieder ander dat er veel middelen te vinden waren om zònder betaling brood naar Rangkas-Betoeng te laten brengen, maar onbetaalde arbeid, die Indische kanker, was hem een gruwel."}]},{"lemma":"gruwelijk","count":2,"glosses":["appalling","abominable"],"forms":["gruwelyk"],"morphology":["adjective, attributive","adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s179","id":"h8-s179","source":"Bovendien, Verbrugge, er wordt in Lebak gruwelyk misbruik gemaakt van gezag. Dit moet je weten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s85","id":"h9-s85","source":"Die een oogstlied, waarin ze hun vreugde uitdrukken over het welslagen van hunnen arbeid, beschouwen als voldoenden dank aan het Opperwezen dat dien oogst rypen liet! Er leven daar verdoolden, myne geliefden--wanneer zulk een gruwelyk bestaan den naam van leven dragen mag!--daar vindt men wezens die beweren dat het voldoende is, vrouw en kind lieftehebben en van hunnen naaste niet te nemen wat hun niet behoort, om 's avends gerust het hoofd te kunnen nederleggen ter-slape!"}]},{"lemma":"guano","count":1,"glosses":["guano"],"forms":["guano"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s104","id":"h7-s104","source":"Maar om hierover niet te lachen, had hy moeten weten dat in het arabisch en maleisch de cha en de hha door één karakter worden uitgedrukt, dat Hieronymus viâ Geronimo in Jérôme overgaat, dat we van huano, guano maken, dat een want een handschoen is, dat kous van hose afstamt, en dat we voor Guild Heaume in 't hollandsch Huillem of Willem zeggen."}]},{"lemma":"Guild","count":1,"glosses":["Guild"],"forms":["Guild"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s104","id":"h7-s104","source":"Maar om hierover niet te lachen, had hy moeten weten dat in het arabisch en maleisch de cha en de hha door één karakter worden uitgedrukt, dat Hieronymus viâ Geronimo in Jérôme overgaat, dat we van huano, guano maken, dat een want een handschoen is, dat kous van hose afstamt, en dat we voor Guild Heaume in 't hollandsch Huillem of Willem zeggen."}]},{"lemma":"Guillaume","count":1,"glosses":["Guillaume"],"forms":["Guillaume"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s107","id":"h7-s107","source":"Ik begryp hoe Willem van Guillaume komt, en moet erkennen dat ik, vooral in de Molukken, zeer dikwyls \"liplappen\" heb leeren kennen, die me deden verbaasd staan over den omvang hunner kennis, en die my op 't denkbeeld brachten dat wy Europeanen, hoeveel hulpmiddelen ons ook ten-dienste stonden, dikwyls--en niet vergelykender-wyze alleen--verre ten-achteren staan by de arme pariah's die van de wieg af hadden te stryden met kunstmatig-onbillyke terugzetting en 't zot vooroordeel tegen hun kleur."}]},{"lemma":"gul","count":2,"glosses":["openhanded","open-handed"],"forms":["gul","gulle"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s140","id":"h5-s140","source":"De Javaan is gul, vooral waar het te doen is om een bewys te geven van gehechtheid aan zyn Hoofd, aan den afstammeling van hen wien zyn vaderen gehoorzaamden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s163","id":"h18-s164","source":"Die resident en zyn vrouw waren lieve, gulle menschen."}]},{"lemma":"gulden","count":15,"glosses":["guilders"],"forms":["gulden","guldens"],"morphology":["noun, plural","noun, common gender, plural after numeral","noun, common gender, plural","noun, plural, invariant form","noun, masculine, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s25","id":"h1-s25","source":"Ik ben lid van Artis, zy heeft een sjaallong van twee-en-negentig gulden, en van zulk een malle liefde die volstrekt aan het einde der aarde wil wonen, is toch tusschen ons nooit spraak geweest."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s72","id":"h1-s72","source":"Eens heeft hy aan de Bank zeventien gulden te veel ontvangen, en, hy bracht ze terug."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s72","id":"h4-s72","source":"Ik geef liever dien Bastiaans uit myn eigen zak een driegulden, dan dat ik voortga hem de zevenhonderd gulden 's jaars uittebetalen die hy niet meer verdient."}]},{"lemma":"gunnen","count":1,"glosses":["granted"],"forms":["gunde"],"morphology":["verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s184","id":"h12-s184","source":"Hy gunde me niet het minste martelaars-air, ik werd niet belangwekkend door vervolging, en mocht niet ongelukkig wezen door verregaande geestigheid! O, Duclari ... o, Verbrugge ...'t was om eens-voor-al te walgen van puntdichten en kalkoenen!"}]},{"lemma":"gunst","count":7,"glosses":["favor","favour"],"forms":["gunst","gunste"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s40","id":"h3-s40","source":"Heel myn leven Scheen my door die liefde schoon. 'k Zag in haar een eerekroon, Als een eindloon van myn streven, My door God ten doel gegeven. Zalig door den reinen schat Die Zyn zorg my toegewogen, Die Zyn gunst geschonken had, Dankte ik met een traan in de oogen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s85","id":"h5-s85","source":"Het was in den beginne een gunst, weldra een gewoonte, en ten-slotte een noodzakelykheid, maar nooit werd deze erfelykheid wet."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s161","id":"h5-s161","source":"Waar blyft de gunst van de Regeering, die hem brood geeft voor dienst, maar hem dat brood opzegt, hem ontslaan zou als onbekwaam, wanneer hy een zoo hooggeplaatst persoon als een Tommongong, Adhipatti of Pangerang had verdacht of aangeklaagd met ligtvaardigheid?"}]},{"lemma":"gunsteling","count":1,"glosses":["favourite"],"forms":["gunsteling"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s81","id":"h13-s82","source":"Maar de groote romanschryver die liever boeide door kunstige rangschikking van kleuren dan door grofheid van kleur, achtte het beneden zich zyn penseel te doopen in al het slyk en in al het bloed dat er kleefde aan den onwaardigen gunsteling van Elizabeth."}]},{"lemma":"gunstig","count":14,"glosses":["favorable","favorably","favourable","more favorable"],"forms":["gunstige","gunstig","gunstiger","gunstigen"],"morphology":["adjective","adverb","adjective, attributive","adjective, comparative","adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s140","id":"h7-s140","source":"De Adhipatti gaf blyken van ingenomenheid met zyn nieuwen \"ouder broeder\" en Verbrugge verhaalde later dat ook de resident, dien hy op zyn terugreis naar Serang een eind wegs-uitgeleide had gedaan, zich zeer gunstig over de familie Havelaar, die op haar doortocht naar Lebak eenige dagen ten-zynen-huize vertoefde, had uitgelaten. Ook zeide hy dat Havelaar, by de Regeering goed aangeteekend staande, hoogstwaarschynIyk spoedig tot een hooger ambt bevorderd, of althans naar een meer \"voordeelige\" afdeeling verplaatst worden zou."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s204","id":"h7-s204","source":"Dit alles overdacht Tine zoo niet--hiertoe toch had zy zich, juister dan zy uit liefde voor Max doen wilde, rekenschap moeten geven van de oorzaken hunner min gunstige omstandigheden--maar er lag in hun nieuwe omgeving iets dat kalmte ademde, en afwezen van alle aanleidingen --met meer of min valsch-romanesken tint dan--die vroeger Havelaar zoo dikwyls hadden doen zeggen: --Niet waar, Tine, dàt is nu toch een geval waaraan ik me niet onttrekken kan?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s112","id":"h9-s112","source":"Welnu, als hy, met die rapporten voor zich, en met het oog op God, beweert dat veel arbeids gunstig werken zal op de verovering der javaansche zielen voor het Godsryk, dan mag ik toch wel vaststellen niet zoo geheel bezyden alle waarheid te spreken, als ik zeg dat er te Lebak zeer goed koffi kan geplant worden. En, sterker nog, dat misschien het Opperwezen juist hierom alleen dien grond voor koffikultuur ongeschikt heeft gemaakt, om door den arbeid die er noodig wezen zal om een anderen grond daarheen te verleggen, de bevolking van die streek vatbaar te maken voor de zaligheid."}]},{"lemma":"gunung","count":1,"glosses":["mountain"],"forms":["Goenoeng"],"morphology":["proper noun, second part of name"],"note":"Orang Goenoeng is Malay for “mountain person,” here an ethnonym for a highlander.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s36","id":"h16-s36","source":"Kleeding, volksaard en taal zyn zoo geheel anders dan meer oostwaarts, dat de Soendanees of Orang Goenoeng van den eigenlyk gezegden Javaan meer verschilt dan een Engelschman van den Hollander."}]},{"lemma":"guur","count":5,"glosses":["raw"],"forms":["guur"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s32","id":"h1-s32","source":"Maar zeg niets wat niet waar is. \"De lucht is guur, en 't is vier uur.\" Dit laat ik gelden, als het werkelijk guur en vier uur is."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s33","id":"h1-s33","source":"Maar als 't kwartier voor drieën is, kan ik, die myn woorden niet in 't gelid zet, zeggen: \"de lucht is guur, en 't is kwartier voor drieën.\" De verzenmaker is door de guurheid van den eersten regel aan een vol uur gebonden. Het moet voor hem juist een, twee uur, enz. wezen, of de lucht mag niet guur zyn."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s150","id":"h18-s151","source":"Nu was 't nog wel wat te guur om de buitenplaats te bezien, die prachtig moet wezen in den zomer, maar in 't huis zelf verlangde men naar niets meer, want er was vol-op van alles wat vermaak geeft: een billardzaal, een bibliotheekzaal, een overdekte yzeren glasgalery als broeikast, en de kakatoea zat op een kruk van zilver."}]},{"lemma":"guurheid","count":1,"glosses":["rawness"],"forms":["guurheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s33","id":"h1-s33","source":"Maar als 't kwartier voor drieën is, kan ik, die myn woorden niet in 't gelid zet, zeggen: \"de lucht is guur, en 't is kwartier voor drieën.\" De verzenmaker is door de guurheid van den eersten regel aan een vol uur gebonden. Het moet voor hem juist een, twee uur, enz. wezen, of de lucht mag niet guur zyn."}]},{"lemma":"gymnasium","count":1,"glosses":["a gymnasium"],"forms":["gymnasium"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s47","id":"h2-s47","source":"Daar myn oude luî van voornemen waren een predikant van my te maken, leerde ik latyn. Later heb ik myzelf dikwyls afgevraagd, waarom men latyn moet verstaan, om in 't hollandsch te zeggen: \"God is goed?\" Genoeg, ik was op de latynsche school--nu zeggen ze gymnasium--en daar was kermis ... in Amsterdam, meen ik."}]}]}