{"work":{"slug":"havelaar","title":{"source":"Max Havelaar","translated":"Max Havelaar"},"language":"Dutch","languageCode":"nl"},"letter":"k","url":"https://1732studios.com/books/havelaar/words/k","headwords":[{"lemma":"kaal","count":2,"glosses":["threadbare"],"forms":["kaal"],"morphology":["adjective, predicative","adjective"],"note":"Kaal in de kleren steken means to be poorly or threadbarely dressed.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s26","id":"h2-s26","source":"Hy scheen ook my te herkennen, want onze blikken ontmoetten elkander gedurig. Ik moet betuigen dat ik te verdiept was in 't veegsel, om terstond optemerken, wat ik namelyk later zag, dat hy vry kaal in de kleeren stak."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s181","id":"h18-s182","source":"Wat die paarden liepen! Op de Weesperstraat, waar 't altyd zoo vuil is, vloog de modder rechts en links huizenhoog, en, alsof weer 't spel sprak, daar liep die schooierige Sjaalman, in gebogen houding, met gebukt hoofd, en ik zag hoe hy met de mouw van zyn kaal jasje, zyn bleek gelaat trachtte te reinigen van de spatten."}]},{"lemma":"kaas","count":1,"glosses":["cheese"],"forms":["kaas"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s24","id":"h3-s24","source":"Vindt ge dat er veel omslag noodig is, om dat te zeggen? Welnu, ik heb een broodje met kaas gegeten, daarna twee peren geschild, en ik was ruim half gereed met het orberen van de derde, voor Frits klaar was met die vertelling."}]},{"lemma":"kabaai","count":2,"glosses":["kabaai","blouse"],"forms":["kabaai"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s157","id":"h4-s157","source":"Later heb ik vernomen dat haar kleeding een soort van indische dracht is, die ze daar-te-lande sarong en kabaai noemen, maar ik vond het heel leelyk."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s163","id":"h17-s163","source":"Hy teekende zich Adinda's gelaat, haar hoofd, haar schouder ... hy zag den zwaren kondeh, zoo glinsterend zwart, gevangen in eigen strik, afhangend in haar hals ... hy zag haar groot oog, schitterend in donkeren weerschyn ... de neusvleugels die ze zoo fier optrok als kind, wanneer hy--hoe was't mogelyk!--haar plaagde, en den hoek van haar lippen waarin zy een glimlach bewaarde. Hy zag hare borst, die nu zwellen zou onder de kabaai ... hy zag hoe de sarong, die zyzelf geweven had, haar heupen nauw omsloot, en, de dy volgend in gebogen lyn, langs de knie neerviel in heerlyke golving op den kleinen voet ..."}]},{"lemma":"kabinet","count":2,"glosses":["cabinet","Cabinet"],"forms":["kabinet","Kabinet"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s120","id":"h15-s120","source":"En al stellen we voor een oogenblik dat de Koning altyd goed is voorgelicht, als hy zyn hoogen naam teekent onder de akte waarin hy zegt overtuigd te wezen van de \"goede trouw, den yver en de bekwaamheden\" des benoemden Stedehouders, al nemen wy aan dat de nieuwe Onderkoning yverig, trouw en bekwaam is, dan nog blyft het de vraag of die yver, en vooral of die bekwaamheid, by hem bestaat in eene maat, hoog genoeg verheven boven middelmatigheid, om aan de eischen van zyn roeping te voldoen. Want de vraag kan niet zyn of de man die te 's Gravenhage voor 't eerst als Gouverneur-generaal het kabinet des Konings verlaat, op dàt oogenblik de bekwaamheid bezit die noodig zal wezen voor zyn nieuw ambt ... dit is onmogelyk!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s72","id":"h20-s72","source":"\"Kabinet."}]},{"lemma":"kabinetsbrief","count":1,"glosses":["cabinet letter"],"forms":["kabinetsbrief"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s86","id":"h20-s86","source":"--We gaan van hier, beste Tine, zei Havelaar gelaten, en hy reikte den kabinetsbrief aan Verbrugge, die 't stuk las tezamen met Duclari."}]},{"lemma":"kabinetsmissive","count":3,"glosses":["cabinet dispatch"],"forms":["kabinetsmissive"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s116","id":"h20-s116","source":"Ik had de eer te ontvangen uwer Excellentie's kabinetsmissive van 23 dezer, N° 54."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s136","id":"h20-s136","source":"Het was grievend, na de ontvangst der kabinetsmissive van 23 Maart, dáár te zitten als vermeende toevlucht, als machtelooze beschermer."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s191","id":"h20-s191","source":"De gronden waarop gebazeerd is de afkeuring in Uwer Excellentie's kabinetsmissive van 23 Maart, zyn geheel-en-al verdicht en logenachtig."}]},{"lemma":"kadaster","count":1,"glosses":["land registry"],"forms":["kadaster"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s96","id":"h3-s96","source":"Over het schynbaar overwicht der westersche beschaving. Over kadaster, registratie en zegel."}]},{"lemma":"kaf","count":1,"glosses":["chaff"],"forms":["kaf"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s66","id":"h4-s66","source":"Ik zou dan de tarwe hebben kunnen scheiden van het kaf, ik had er de nummers uitgehouden, die ik noodig had voor myn boek, en de rest verbrand, of in de papiermand geworpen, hetgeen ik nu niet doen kon."}]},{"lemma":"kahin","count":1,"glosses":["kahin"],"forms":["kahin"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"A kahin is a wrapped cloth garment worn around the waist.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s151","id":"h17-s151","source":"In de wrong van den kahin om zyn lendenen bewaarde hy een buikband van breede zilveren schakels, met gouden ikat-pendieng."}]},{"lemma":"kain","count":1,"glosses":["cloth"],"forms":["kain"],"morphology":["noun, singular"],"note":"Malay kain kepala: a headcloth or turban.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s24","id":"h6-s24","source":"De Regent wenkte met een nauw zichtbare beweging van 't hoofd, een der bedienden die neergehurkt zaten aan den ingang der pendoppo. Een kleine jongen, allerliefst gevat in een blauw-fluweelen buis, witten pantalon, met gouden lyfband die zyn kostbaren sarong, vasthield om de lenden, en op 't hoofd den behagelyken kain kapala, waaronder zyn zwarte oogen zoo ondeugend te-voorschyn kwamen, kroop hurkende tot aan de voeten des Regents, zette de gouden doos neder, die de tabak, de kalk, de sirie, de pinang, en de gambier bevatte, maakte den slamat, door beide handen saamgevoegd opteheffen tot aan het diep neergebogen voorhoofd, en bood daarop zyn heer de kostbare doos aan."}]},{"lemma":"kaketoe","count":1,"glosses":["cockatoo"],"forms":["kakatoea"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s150","id":"h18-s151","source":"Nu was 't nog wel wat te guur om de buitenplaats te bezien, die prachtig moet wezen in den zomer, maar in 't huis zelf verlangde men naar niets meer, want er was vol-op van alles wat vermaak geeft: een billardzaal, een bibliotheekzaal, een overdekte yzeren glasgalery als broeikast, en de kakatoea zat op een kruk van zilver."}]},{"lemma":"kalk","count":4,"glosses":["lime"],"forms":["kalk"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, common gender singular","noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s34","id":"h5-s34","source":"Ik geloof het niet. Geld zal wel te bekomen zyn, en hiervoor is steen en kalk te-koop."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s24","id":"h6-s24","source":"De Regent wenkte met een nauw zichtbare beweging van 't hoofd, een der bedienden die neergehurkt zaten aan den ingang der pendoppo. Een kleine jongen, allerliefst gevat in een blauw-fluweelen buis, witten pantalon, met gouden lyfband die zyn kostbaren sarong, vasthield om de lenden, en op 't hoofd den behagelyken kain kapala, waaronder zyn zwarte oogen zoo ondeugend te-voorschyn kwamen, kroop hurkende tot aan de voeten des Regents, zette de gouden doos neder, die de tabak, de kalk, de sirie, de pinang, en de gambier bevatte, maakte den slamat, door beide handen saamgevoegd opteheffen tot aan het diep neergebogen voorhoofd, en bood daarop zyn heer de kostbare doos aan."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s25","id":"h6-s25","source":"--De weg zal moeielyk zyn na zooveel regen, zei de Regent, als om 't lang wachten verklaarbaar te maken, terwyl hy een betelblad met kalk bestreek."}]},{"lemma":"kalkoen","count":12,"glosses":["turkey","turkeys","turkey-cock"],"forms":["kalkoen","kalkoenen"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, masculine, singular","noun, plural","noun, masculine, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s15","id":"h3-s15","source":"Mevrouw Rosemeyer--de Rosemeyers laten zich mevrouw noemen, omdat ze in suiker doen, en aandeel in een schip hebben--mevrouw Rosemeyer begreep dat wat Louise aan 't schreien had gemaakt, ook òns vermaken zou, en vroeg een dacapo aan Frits, die zoo rood zag als een kalkoen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s76","id":"h6-s76","source":"--En dan de kalkoen dien hy stal!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s10","id":"h12-s10","source":"--Er was eens een man, die een kalkoen stal ..."}]},{"lemma":"kalm","count":5,"glosses":["calmly","calm","quiet"],"forms":["kalm","kalme"],"morphology":["adverb","adjective","adjective, uninflected","adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s198","id":"h4-s198","source":"Een makelaar is toch geen kruier, dunkt me, en ik beweer dat ik er fatsoenlyk uitzie. Ik had mijn jas met bont aan, en toch zat ze daar zoo eenvoudig, en praatte zoo kalm met haar kinderen, alsof ze alleen was."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s136","id":"h6-s136","source":"Hy was slank, en vlug in zyn bewegingen. Buiten zyn korte en bewegelyke bovenlip, en zyn groote flauw-blauwe oogen die, als hy in kalme stemming was, iets droomerigs hadden, maar vuur schoten als een groot denkbeeld hem beheerschte, viel er in zyn voorkomen niets byzonders optemerken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s142","id":"h6-s142","source":"Hy gloeide van onverzadelyke eerzucht die hem alle gewone onderscheiding in 't maatschappelyk leven, als nietig deed voorkomen, en toch stelde hy zyn grootst geluk in een kalm huiselyk vergeten leven."}]},{"lemma":"kalmte","count":4,"glosses":["calm"],"forms":["kalmte"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s109","id":"h6-s109","source":"Daar wy hem later zullen weerzien, wil ik u maar terstond zeggen dat zyn onbewegelykheid niet uitsluitend moest geweten worden aan de assimilatie met den reiswagen, want dat hy, ook als er op mylen afstands geen voertuig in de buurt was, een kalmte, een langzaamheid en een voorzichtigheid aan den dag leî, die menigen Saurier jaloersch maken zou, en die in de oogen van velen de kenmerken zyn van deftigheid, bezadigdheid en wysheid."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s155","id":"h7-s155","source":"Met vroolyke kalmte hadden zy bezit genomen van het huis: \"waar ze nu toch eenigen tyd hoopten te blyven.\" Met een eigenaardig genot hadden zy te Batavia de meubelen besteld, die alles zoo comfortable en gezellig maken zouden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s204","id":"h7-s204","source":"Dit alles overdacht Tine zoo niet--hiertoe toch had zy zich, juister dan zy uit liefde voor Max doen wilde, rekenschap moeten geven van de oorzaken hunner min gunstige omstandigheden--maar er lag in hun nieuwe omgeving iets dat kalmte ademde, en afwezen van alle aanleidingen --met meer of min valsch-romanesken tint dan--die vroeger Havelaar zoo dikwyls hadden doen zeggen: --Niet waar, Tine, dàt is nu toch een geval waaraan ik me niet onttrekken kan?"}]},{"lemma":"Kalverstraat","count":1,"glosses":["Kalverstraat"],"forms":["Kalverstraat"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s25","id":"h2-s25","source":"Voor eenigen tyd kom ik 's avends door de Kalverstraat, en bleef staan kyken naar den winkel van een kruienier, die zich bezighield met het sorteeren van een partytje Java, ordinair, mooi-geel, Cheribonaard, iets gebroken, met veegsel, dat me zeer interesseerde, want ik let altyd op alles. Daar viel my op-eenmaal een heer in 't oog, die daarnaast voor een boekwinkel stond en me bekend voorkwam."}]},{"lemma":"Kamacho","count":1,"glosses":["Camacho"],"forms":["Kamacho"],"morphology":["proper noun, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s17","id":"h3-s17","source":"Dat was: de godenbruiloft, de boeken van het Oude-Testament op rym, en een epizode uit de bruiloft van Kamacho, dat de jongens altyd zoo aardig vinden, omdat er iets van een \"brillekiek\" in komt."}]},{"lemma":"kamenier","count":1,"glosses":["lady's-maids"],"forms":["kameniers"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s223","id":"h20-s223","source":"Ik wil gelezen worden door staatslieden, die verplicht zyn te letten op de teekenen des tyds.. door letterkundigen, die toch ook eens 't boek moeten inzien waarvan men zooveel kwaads spreekt ... door handelaren, die belang hebben by de koffiveilingen ... door kameniers, die me huren voor weinige centen ... door Gouverneurs-generaal in-ruste ... door Ministers in bezigheid ... door de lakeien van die Excellentien ... door bidpredikers, die more majorum zullen zeggen dat ik den Almachtigen God aantast, waar ik slechts opsta tegen 't godje dat zy maakten naar hun beeld ... door duizenden en tienduizenden van exemplaren uit het droogstoppelras, die--voortgaande hun zaakjes op de bekende wys te behartigen--'t hardst zullen meeschreeuwen over de mooijigheid van m'n geschryf ... door de leden der Volksvertegenwoordiging, die weten moeten wat er omgaat in 't groote Ryk over zee, dat behoort tot het Ryk van Nederland ..."}]},{"lemma":"kamer","count":19,"glosses":["room","rooms","Chamber"],"forms":["kamer","kamers","kamertje","Kamer"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, plural","noun, neuter, diminutive singular","noun, common gender, plural","noun, feminine, singular","noun, common gender singular","noun, feminine singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s199","id":"h4-s199","source":"Bovendien ze scheen geschreid te hebben, en ontevreden menschen kan ik niet verdragen. Ook was 't er koud en ongezellig --zeker omdat de boel weggehaald was--en ik houd veel van gezelligheid in een kamer."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s116","id":"h7-s116","source":"Mevrouw Havelaar bezag haar nieuwe woning, en was er zeer mee ingenomen, vooral omdat de tuin groot was, 'tgeen haar zoo goed voorkwam voor kleinen Max die veel in de lucht moest. De resident en Havelaar waren naar hun kamers gegaan om zich te verkleeden, want by de plechtigheid die er plaats hebben zou, scheen het officieel voorgescheven kostuum een vereischte te wezen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s53","id":"h9-s53","source":"Lees in de Schrift, en let eens op dien Sjaalman. Hy heeft de wegen van den Heer verlaten: nu is hy arm, en woont op een klein kamertje ... ziedaar de gevolgen van onzedelykheid en slecht gedrag!"}]},{"lemma":"kameraad","count":1,"glosses":["little comrade"],"forms":["kameraadje"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s49","id":"h19-s49","source":"De resident van Bantam was geschrokken, en als men my de onedelheid van 't beeld wil vergeven om-den-wille van de juistheid, heb ik lust hem te vergelyken by een straatjongen die zich beklaagt over verkrachting van voorouderlyke gewoonten, omdat een excentriek kameraadje hem zonder voorafgaande scheldwoorden geslagen heeft."}]},{"lemma":"kamerarrest","count":1,"glosses":["room confinement"],"forms":["kamerarrest"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s122","id":"h16-s122","source":"Ik heb haar gestraft met drie dagen kamerarrest op koffi en brood, en hoop dat het haar goed zal doen."}]},{"lemma":"kamerlid","count":1,"glosses":["Chamber member"],"forms":["Kamerlid"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s77","id":"h16-s77","source":"Te veel leeds in de nabyheid maakt zich meester van uw gevoel, om u zóó veel gevoels overtelaten voor wat zoo ver is! Worden niet al uw zenuwen in spanning gehouden door de akeligheid der keus van een nieuw Kamerlid?"}]},{"lemma":"kamertje","count":1,"glosses":["little rooms"],"forms":["kamertjes"],"morphology":["noun, neuter, diminutive, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s104","id":"h13-s105","source":"Men zou verkeerd doen, zich van een huis in Indie een voorstelling te maken naar europesche begrippen, en zich daarby een steenmassa te denken van op-elkander gestapelde kamers en kamertjes, met de straat er voor, rechts en links buren wier huisgoden tegen de onzen aanleunen, en een tuintje met drie bessenboompjes er achter."}]},{"lemma":"kamillenthee","count":1,"glosses":["camomile tea"],"forms":["kamillenthee"],"morphology":["noun, common gender, mass"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s108","id":"h16-s108","source":"Er zyn altyd ontevreden menschen, en staat het hem nu fraai, hy die zooveel goeds geniet in Holland--van de week nog heeft myn vrouw kamillenthee voor hem gezet--om te schimpen op de Regeering?"}]},{"lemma":"kammen","count":1,"glosses":["combed"],"forms":["gekamd"],"morphology":["verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s156","id":"h4-s156","source":"Ze had, als een Chinesche, de haren achterover gekamd, en die achter het hoofd in een soort van strik of knoop saamgebonden."}]},{"lemma":"kamoening","count":1,"glosses":["kamoening wood"],"forms":["kamoening"],"morphology":["noun, neuter, singular, mass"],"note":"Kamoening is a fine-grained tropical wood used for carving.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s149","id":"h17-s149","source":"Het gevest was zeker van fyn uitgesneden kamoening, want hy had het met veel zorg gewikkeld in een zyden omhulsel."}]},{"lemma":"kampen","count":2,"glosses":["contend"],"forms":["kampen"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s21","id":"h13-s21","source":"Juist het tegendeel zou me verwonderd hebben, maar wel vond ik 't zonderling dat de Gouverneur, die persoonlyk getuige was geweest hoe ik gedurig ver van myn bureau had te kampen gehad met de ontevredenheid der bevolking en aanhoudende pogingen tot opstand ... dat hy die zelf my geprezen had over wat hy \"kordaatheid\" noemde, aan de ontdekte fouten den naam geven kon van ontrouw of oneerlykheid."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s64","id":"h15-s64","source":"Wanneer de lezer klagen mocht dat ik hem ophoud met een korrespondentie over de pryzen van houtwerken, waarmee hy schynbaar niet te maken heeft, moet ik hem verzoeken niet onopgemerkt te laten dat hier eigenlyk spraak is van geheel iets anders, van den toestand namelyk der ambtelyke Indische huishouding, en dat de brief dien ik meedeel niet alleen een straal van licht te meer werpt op 't kunstmatig optimismus waarvan ik gesproken heb, maar tevens de moeielykheden schetst, waarmee iemand te kampen had die zooals Havelaar rechtuit en zonder omzien zyn weg wilde gaan."}]},{"lemma":"kampong","count":1,"glosses":["kampong"],"forms":["kampong"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s150","id":"h20-s150","source":"Hy moet ze verboden hebben hun kampong weder te verlaten, en nam ze--naar men my rapporteert--hun kleederen af, om hen te dwingen tehuis te blyven."}]},{"lemma":"Kanaän","count":1,"glosses":["Canaan"],"forms":["Kanaän"],"morphology":["proper noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s79","id":"h9-s79","source":"Ziehier wat hy daarvan zeide: \"Zóó, myn geliefden, was de heerlyke roeping van Israel--hy bedoelde het uitroeien der bewoners van Kanaän--en zóó is de roeping van Nederland!"}]},{"lemma":"kanarievogel","count":1,"glosses":["canary"],"forms":["kanarievogeltje"],"morphology":["noun, diminutive, neuter singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s93","id":"h11-s93","source":"Volstrekt niet omdat er maar drie pooten aan je stoel waren. En lang nadat je uit Fotheringhay werd verlost--op voorspraak van je neef, denk ik, of omdat het de menschen verveelde je daar langer onverplicht den kost te geven, als een kanarievogeltje--lang daarna, ja, tot heden toe, droom je wakend van die vrouw, en in je slaap zelfs schrik je op, en valt met zwaren schok neer op je legerstede, omdat je den arm wilt grypen van den beul."}]},{"lemma":"kandidatuur","count":1,"glosses":["candidacy"],"forms":["kandidatuur"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s251","id":"h11-s251","source":"De verstoordheid over 't mislukken myner pogingen om iets ten-voordeele van Natal te bewerken, of liever de gekrenkte ydelheid ... was 't niet hard voor me, nog zoo weinig te beteekenen dat ik niet eens een haven kon laten maken waar ik wilde? Nu, dit alles, in verband met myn kandidatuur voor 't regelen van een zonnestelsel, had me dien dag zoo onbeminnelyk gemaakt."}]},{"lemma":"kaneel","count":2,"glosses":["cinnamon"],"forms":["kaneel"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s6","id":"h4-s6","source":"Over de chemische bestanddeelen der ceylonsche kaneel. Over de tucht op koopvaardyschepen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s114","id":"h5-s114","source":"Vervolgens, een vaste som als schadeloosstelling voor afgekochte rechten die overgegaan zyn op 't nederlandsch bestuur. Ten-derde, een belooning in evenredigheid met de hoeveelheid der in hun regentschap voortgebrachte produkten, als koffi, suiker, indigo, kaneel, enz."}]},{"lemma":"kanker","count":2,"glosses":["cancer"],"forms":["kanker"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s132","id":"h14-s132","source":"Max wist zoo goed als ieder ander dat er veel middelen te vinden waren om zònder betaling brood naar Rangkas-Betoeng te laten brengen, maar onbetaalde arbeid, die Indische kanker, was hem een gruwel."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s29","id":"h20-s29","source":"Nu, zóó ook zal ik dat arme Lebak liefhebben na de genezing van den kanker waaraan 't lydt sedert zooveel jaren. De gedachte aan bevordering doet me schrikken: ik kan hier niet gemist worden, Tine!"}]},{"lemma":"kankeren","count":1,"glosses":["festers"],"forms":["kankert"],"morphology":["verb, present, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s135","id":"h15-s135","source":"Of is 't de schuld myner onbedrevenheid, dat ik geen woorden vind om de diepte te peilen van de wonde die er kankert aan ons staatsbestuur, zonder myn styl te zoeken by Figaro of Polichinel?"}]},{"lemma":"kannibaal","count":1,"glosses":["cannibals"],"forms":["kannibalen"],"morphology":["noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s68","id":"h10-s68","source":"En je moet ook de meisjes en ons allen niet zoo uitmaken voor kannibalen die wat van je hebben opgeslikt ... dit is niet fatsoenlyk, myn beste jongen. Geloof toch iemand die weet wat er in de wereld te koop is!"}]},{"lemma":"kans","count":5,"glosses":["chance"],"forms":["kans"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s106","id":"h6-s106","source":"Men heeft dan meer kans om recht te zien en recht te loopen, zoodra men weer vasten grond onder de voeten krygt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s132","id":"h12-s132","source":"Hoe meer mutatie onder de inhabers der voetstukken, hoe grooter de kans voor anderen om óók eens aan de beurt te komen, en dit is zóó waar dat wy uit gewoonte en tot oefening--even als een jager die op kraaien schiet, welke hy toch liggen laat--ook die standbeelden gaarne neerhalen, welker piedestal nooit door ons kan bestegen worden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s133","id":"h12-s133","source":"Kappelman die zich voedt met zuurkool en scharrebier, zoekt verheffing in de klacht: \"Alexander wàs niet groot ... hy was onmatig\" zonder dat er voor Kappelman de minste kans bestaat ooit met Alexander te konkurreeren in wereldverovering."}]},{"lemma":"kansrekening","count":1,"glosses":["calculation of probabilities"],"forms":["kansrekening"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s84","id":"h3-s84","source":"Over de kansrekening. Over het boek van JOB. (Ik vond nog iets over Job, maar dat waren verzen.)"}]},{"lemma":"kant","count":16,"glosses":["hand","part","side","lace","direction","sides"],"forms":["kant","kanten"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, masculine, singular","noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s46","id":"h1-s46","source":"Met wat klatergoud en wat kant van uitgeslagen papier, ziet er dat alles zoo aanlokkelyk uit. Voor kinderen, meen ik, en voor menschen die niet in zaken zyn."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s41","id":"h2-s41","source":"Maar door dat vragen en antwoorden werd het hoe langer hoe moeielyker--Frits zegt: hoe langs zoo moeielyker, maar dit doe ik niet--hoe moeielyker dus, om van hem verlost te worden. Aan den anderen kant moet ik ook weer erkennen dat ge dan dit boek niet hadt te lezen gekregen, want het is een gevolg van die ontmoeting."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s99","id":"h5-s99","source":"De Europeaan zy wel-opgevoed en kiesch, hy gedrage zich met vriendelyke waardigheid, en kan dan zeker zyn dat de Regent van zyn kant hem 't bestuur gemakkelyk maken zal."}]},{"lemma":"kantille","count":1,"glosses":["filigree"],"forms":["kantilje"],"morphology":["noun, common gender, singular, attributive"],"note":"`Kantilje` is an older form of `kantille`, ornamental gold or silver wire used like filigree.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s44","id":"h1-s44","source":"Alleen Zondags zou ik iets meer geven, omdat ik dan myn kantilje ketting draag, en een anderen rok."}]},{"lemma":"kantoor","count":17,"glosses":["office"],"forms":["kantoor"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, neuter singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s60","id":"h1-s60","source":"En als ge meent, dat dit op het tooneel er dóór kan als uitzondering, blyft toch myn aanmerking bestaan, dat men den zin voor waarheid bederft by het volk, dat de uitzondering als regel aanneemt, en dat men de publieke zedelykheid ondermynt, door het te gewennen iets toetejuichen op het tooneel, wat door elk fatsoenlyk makelaar of koopman voor een bespottelyke krankzinnigheid wordt gehouden in de wereld. Toen ik trouwde, waren wy op 't kantoor van myn schoonvader--Last & Co--met ons dertienen, en er ging wat om!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s9","id":"h2-s9","source":"Gister-avend nog was de boekhouder na elven op 't kantoor, om zyn bril te zoeken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s23","id":"h2-s23","source":"En ik verzond myn brief. Ge begrypt dat de oude Stern niet goedschiks by Busselinck & Waterman kan overgaan, als de jonge by ons aan 't kantoor is."}]},{"lemma":"kapala","count":1,"glosses":["head panels"],"forms":["kapala"],"morphology":["noun, plural, uninflected loanword"],"note":"Kapala are the decorated head panels of sarongs.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s51","id":"h17-s51","source":"... toen deze buffel geslacht was, telde Saïdjah twaalf jaar, en Adinda weefde sarongs, en batikte die met puntige kapala."}]},{"lemma":"kapel","count":3,"glosses":["chapel","butterflies","butterfly"],"forms":["kapel","kapellen"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, plural"],"note":"Kapel is an archaic Dutch word for a butterfly; modern Dutch normally uses vlinder.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s46","id":"h11-s46","source":"En zonder de geschiedenis er byteroepen, is er wel veel schoons in sommige gebouwen, maar 't wordt gewoonlyk bedorven door gidsen--van papier, van vleesch en been ...'t komt overeen uit!--gidsen, die je den indruk wegstelen door hun eentonig: \"deze kapel is opgericht door den bisschop van Munster in 1423 ... de zuilen zyn 63 voeten hoog, en rusten op ... ik weet niet wat, en het kan me niet schelen ook."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s113","id":"h14-s113","source":"Hoor eens, je moet nooit kapellen vangen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s219","id":"h17-s219","source":"Saïdjah's oog viel op een kapel die zich scheen te verheugen omdat het begon warm te worden."}]},{"lemma":"Kapelsteeg","count":5,"glosses":["Kapelsteeg"],"forms":["Kapelsteeg"],"morphology":["proper noun","proper noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s80","id":"h2-s80","source":"Ik had daar niets tegen, maar vond er niets belangryks in. By de Kapelsteeg--ik ga anders nooit door die steeg, omdat het voor een fatsoenlyk man niet staat, vind ik--maar ditmaal wilde ik by de Kapelsteeg rechts-af-slaan."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s87","id":"h2-s87","source":"Maar als men zoo'n twintig jaren de beurs heeft bezocht ... en iemand wil u iets vragen, zonder te weten hoe laat het is ... Ik maakte myn knoop los, groette heel beleefd--want beleefd ben ik altyd --en ging de Kapelsteeg in, wat ik anders nooit doe, omdat het niet fatsoenlyk is, en fatsoen gaat my boven alles."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s26","id":"h3-s26","source":"Toen vertelde Frits, die, geloof ik, meende dat hy een groot stuk had uitgevoerd, dat hy 't ding in dat pak had gevonden van den man die een sjaal droeg, en ik legde aan de heeren uit, hoe dat in myn huis kwam. Maar van de Griekin sprak ik niet, omdat Frits er by was, en ook zeide ik niets van de Kapelsteeg."}]},{"lemma":"kapitaal","count":1,"glosses":["capital"],"forms":["kapitaal"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s196","id":"h14-s196","source":"Er wordt in myn residentie weinig of niets ingevoerd ter-sluik, want ... er gaat in deze streken zóó weinig om, dat niemand hier zyn kapitaal in den handel wagen zou.\" Ik heb een dergelyk verslag gelezen dat aanving met de woorden: \"in 't afgeloopen jaar is de rust rustig gebleven.\" Zulke zinsneden getuigen wel van een zeer rustige gerustheid op de inschikkelykheid van de Regeering voor ieder die haar onaangename tydingen spaart, of die, zooals de term luidt: \"haar niet bemoeielykt\" met verdrietige berichten!"}]},{"lemma":"kapitein","count":1,"glosses":["captain"],"forms":["kapitein"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s250","id":"h11-s250","source":"Als er nu toch een schip kwam--'t waren meestal Amerikaansche walvischvangers, of Franschen die peper hadden geladen in de onafhankelyke rykjes op den noordhoek--liet ik my altyd door den kapitein een brief schryven, waarin hy verlof vroeg om drinkwater intenemen."}]},{"lemma":"kapittel","count":1,"glosses":["chapter"],"forms":["kapittel"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s123","id":"h16-s123","source":"Om tevens die straf te doen strekken tot zedelyke verbetering, heb ik haar gelast, het kapittel dat ze niet lezen wilde, tien maal afteschryven, en ik ben tot deze strengheid vooral overgegaan, omdat ik bemerkt heb dat ze in den laatsten tyd--of 't van Stern komt, weet ik niet--begrippen heeft aangenomen, die me gevaarlyk voorkomen voor de zedelykheid, waarop myn vrouw en ik zoo byzonder gesteld zyn."}]},{"lemma":"Kappelman","count":2,"glosses":["Kappelman"],"forms":["Kappelman"],"morphology":["proper noun, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s133","id":"h12-s133","source":"Kappelman die zich voedt met zuurkool en scharrebier, zoekt verheffing in de klacht: \"Alexander wàs niet groot ... hy was onmatig\" zonder dat er voor Kappelman de minste kans bestaat ooit met Alexander te konkurreeren in wereldverovering."}]},{"lemma":"karakter","count":6,"glosses":["character","characters"],"forms":["karakter","karakters"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s124","id":"h6-s124","source":"Ik heb van Max Havelaar en zyn vrouw--want dit waren de beide personen die na den resident met hun kind en de baboe uit den wagen gekomen waren--nog niets gezegd, en misschien ware het voldoende, de kenschetsing van hun voorkomen en karakter aan den loop der gebeurtenissen en des lezers eigen verbeelding overtelaten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s149","id":"h6-s149","source":"Hartelyk voor zyn vrienden, maakte hy--wat te snel soms--zyn vriend van al wat leed. Hy was gevoelig voor liefde en aanhankelykheid ... trouw aan zyn gegeven woord ... zwak in kleinigheden, maar standvastig tot hoofdigheid toe, waar 't hem de moeite waard scheen karakter te toonen ... nederig en welwillend voor wie zyn geestelyk overwicht erkenden, doch lastig wanneer men poogde zich daartegen te verzetten ... rondborstig uit trots, en by vlagen achterhoudend, waar hy vreesde dat men zyn oprechtheid zou aanzien voor onverstand ... evenzeer vatbaar voor zinnelyk als voor geestelyk genot ... beschroomd en slecht bespraakt waar hy meende niet begrepen te worden, maar welsprekend als hy gevoelde dat zyn woorden op willigen bodem vielen ... traag als hy niet werd aangespoord door eenigen prikkel die voortkwam uit zyn eigen ziel, maar yverig, vurig, en doortastend waar dit wel het geval was ... voorts, vriendelyk, beschaafd in zyn manieren, en onberispelyk van gedrag: ziedaar nagenoeg Havelaar!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s90","id":"h7-s90","source":"Ter-eere der begrippen van menschelykheid in Indie, haast ik me hier bytevoegen dat, hoe scherp ook de lyn zy, die in 't maatschappelyk verkeer wordt getrokken tusschen de twee soorten van individuën, welke tegenover den inlander gelykelyk den naam van Hollander dragen, deze afscheiding evenwel geenszins 't barbaarsch karakter vertoont, dat in Amerika by de standsplitsing wordt waargenomen."}]},{"lemma":"Karta","count":3,"glosses":["Karta"],"forms":["Karta"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s40","id":"h5-s40","source":"De Regent van Lebak, Radhen Adhipatti Karta Natta Negara had met groot gevolg Rangkas-Betoeng, verlaten, en ondanks zijn hoogen ouderdom de twaalf of veertien palen afgelegd, die zyn woonplaats scheiden van de grenzen der naburige afdeeling Pandeglang."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s9","id":"h6-s9","source":"Ik bedoel hiermee nu juist niet dat hy vergezeld was van de twintig of dertig Javanen, bedienden, mantries en oppassers die op den grond gehurkt in en buiten de pendoppo zaten, noch van de velen die aanhoudend uit-en inliepen, noch van 't groot aantal inlanders van verschillenden rang, dat daar buiten de paarden vasthield, of te-paard rondreed ... neen, de Regent zelf van Lebak, Radhen Adhipatti Karta Natta Nagara, zat tegenover hem."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s83","id":"h18-s83","source":"dat ik den Regent van Lebak, Radhen Adhipatti Karta Natta Nagara, BESCHULDIG van misbruik van gezag, door het onwettig beschikken over den arbeid zyner onderhoorigen, en VERDENK van knevelary, door het vorderen van opbrengsten in naturâ, zonder, of tegen willekeurig vastgestelde, onvoldoende, betaling; dat ik voorts den Dhemang, van Parang-Koedjang zyn schoonzoon--verdenk van medeplichtigheid aan de genoemde feiten."}]},{"lemma":"Karthago","count":2,"glosses":["Carthage"],"forms":["Karthago"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s115","id":"h11-s115","source":"Zy spelen een geschiedenis uit in haar trekken. Karthago bloeit en bouwt schepen op haar voorhoofd ... hoor den Hannibals-eed tegen Rome ... daar vlechten zy koorden voor de bogen ... daar brandt de stad ..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s141","id":"h11-s141","source":"Maar deze was teruggekeerd van Karthago, en hy las--met de snelheid waarmee hy lezen kon, als hy niet te ver van-huis was met zyn geest--op de gezichten van zyn gasten, dat zy de twee volgende stellingen opwierpen:"}]},{"lemma":"kas","count":8,"glosses":["treasury","cash box","coffer"],"forms":["kas"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s71","id":"h1-s71","source":"Als myn schoonvader te Driebergen was, bewaarde hy het huis, en de kas, en alles."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s205","id":"h8-s205","source":"--'t Is de waarheid, zei Verbrugge. --En als zyn kas ledig is, wat dikwyls gebeurt, nemen zy in zyn naam de bevolking af, wat hun aanstaat."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s262","id":"h8-s262","source":"Dit beduidt dat er veel meer landrenten worden opgebracht, dan er in 'slands kas vloeien."}]},{"lemma":"kasboek","count":1,"glosses":["ledgers"],"forms":["kasboeken"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s20","id":"h12-s20","source":"Maar dit viel in die dagen zoo dikwyls voor! De omstandigheden in de Noord van Sumatra waren kort na 't innemen van Baroes, Tapoes en Singkel zóó verward, alles was zóó onrustig, dat men het een jong mensch, die liever te-paard zat dan dat hy geld telde of kasboeken byhield, niet kwalyk nemen kon dat alles niet zoo ordelyk en geregeld ging als men zou kunnen vorderen van een amsterdamschen boekhouder die niet anders te doen heeft."}]},{"lemma":"kasrekening","count":2,"glosses":["cash account","cash accounts"],"forms":["kasrekening","kasrekeningen"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s4","id":"h13-s4","source":"Er waren dan in myn kasrekening te Natal onnauwkeurigheden en verzuimen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s58","id":"h13-s58","source":"Toen ik een paar jaren daarna wat geld had--beste Tine, jy hadt het me gegeven!--betaalde ik eenige duizenden guldens om de Natalsche kasrekeningen van 1842 en 1843 effen te maken, en toen zeide my iemand die geacht kon worden de Regeering van Nederlandsch-Indie voortestellen: \"dat had ik in uw plaats niet gedaan ... ik zou een wissel op de eeuwigheid gegeven hebben.\" Ainsi va le monde!"}]},{"lemma":"kast","count":2,"glosses":["cases","cupboard"],"forms":["kasten","kast"],"morphology":["noun, plural","noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s84","id":"h4-s84","source":"Doch zie, daar vertelde Frits dat hy Sjaalman gezien had, die by de verkooping geëmploieerd scheen. Hy had de boeken uit de kasten genomen, en die op de lange tafel voortgeschoven naar den afslager."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s18","id":"h20-s18","source":"En ze stond op, en gaf hem zyn eenvoudig maal dat ze uit een goed gesloten kast in haar kamer scheen gehaald te hebben, want men had het knippen van vele sloten gehoord."}]},{"lemma":"kasteel","count":4,"glosses":["castle","castles"],"forms":["kasteel","kasteelen"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s22","id":"h5-s22","source":"Al die kasteelen gelyken op elkaar."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s2","id":"h9-s2","source":"NEGENDE HOOFDSTUK Ik gaf er veel voor, met juistheid te weten, lezer, hoe lang ik nu een heldin in de lucht zou kunnen laten zweven, voor ge, by de beschryving van een kasteel, myn boek moedeloos uit de hand zoudt leggen, zonder te wachten tot het mensch op den grond kwam?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s3","id":"h9-s3","source":"Als ik in myn verhaal zulk een luchtsprong noodig had, zou ik voorzichtigheidshalve nog altyd een eerste verdieping kiezen als uitgangspunt van haar sprong, en een kasteel waarvan weinig te zeggen viel."}]},{"lemma":"kastje","count":1,"glosses":["chest"],"forms":["kastje"],"morphology":["noun, neuter, singular, diminutive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s113","id":"h6-s113","source":"Een drietal bedienden hadden zichzelf verlost uit het wasleêren kastje, dat achter den wagen was vastgeplakt als een jonge oester op den rug van zyn mama."}]},{"lemma":"katholiek","count":1,"glosses":["Catholic"],"forms":["katholiek"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s151","id":"h16-s151","source":"Dat is omdat ze daar katholiek zyn."}]},{"lemma":"kauwen","count":1,"glosses":["chewing"],"forms":["kauwen"],"morphology":["verb, infinitive used as noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s20","id":"h9-s20","source":"Met knagen en kauwen op vleesch en been van uw geslacht?"}]},{"lemma":"kaveling","count":1,"glosses":["lots"],"forms":["kavelingen"],"morphology":["noun, common gender plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s96","id":"h4-s96","source":"De vraag was maar, hoe ik handelen moest om die bouwstoffen behoorlyk te schiften en by-een te brengen. Ieder makelaar weet van hoeveel gewicht een goede sorteering der kavelingen is."}]},{"lemma":"kazerne","count":1,"glosses":["barracks"],"forms":["kazernes"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s104","id":"h9-s104","source":"a) Slechts zulke gouverneurs, officieren en beambten te benoemen, die geacht kunnen worden vasttestaan, in het ware geloof. b) Den Javaan te doen vergunnen de kazernes, alsmede de op de reeden liggende oorlogs- en koopvaardyschepen te bezoeken, om door 't verkeer met nederlandsche soldaten en matrozen te worden opgeleid tot het Godsryk."}]},{"lemma":"keel","count":1,"glosses":["throat"],"forms":["keel"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s25","id":"h17-s25","source":"En Saïdjah schreide veel als hy dacht aan den armen buffel waarmede hy twee jaren zoo innig had omgegaan. En hy kon niet eten, langen tyd, want zyn keel was te nauw als hy slikte."}]},{"lemma":"keer","count":5,"glosses":["time"],"forms":["keer"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s131","id":"h8-s131","source":"Wie gedwaald mocht hebben kan op een zacht oordeel van myn kant staat-maken, want daar ik zelf zo menig keer dwaal, zal ik niet streng zyn ... niet althans in de gewone dienstvergrypen of nalatigheden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s229","id":"h11-s229","source":"\"Zou je graag een volgenden keer weer meegaan naar Taloh-Baleh?\" vroeg ik."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s69","id":"h12-s69","source":"--Als ik er niet meer van te weten kryg, breng ik een volgenden keer zelf een omelet mee, klaagde Verbrugge."}]},{"lemma":"kehren","count":1,"glosses":["returns"],"forms":["kehrt"],"morphology":["verb, present, third-person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s284","id":"h14-s284","source":"--Ein Hirsch Der sich verspätet im Gebüsch, und jetzt Mit Eile heimwärts kehrt, und Ruhe sucht Bei andren Hirschen die ihm lieb sind."}]},{"lemma":"kei","count":1,"glosses":["stones"],"forms":["keien"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s136","id":"h16-s136","source":"Zie Stefanus, als hy nederzinkt onder de keien die hem verpletteren!"}]},{"lemma":"kein","count":1,"glosses":["no"],"forms":["kein"],"morphology":["negative determiner, neuter accusative singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s266","id":"h14-s266","source":"--Ich glaube nicht. Man sagt, die Frucht, der Stein, hat kein Gefühl."}]},{"lemma":"keizer","count":10,"glosses":["Emperor","emperor","EMPEROR"],"forms":["Keizer","Keizers","keizer","KEIZER"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, masculine singular","noun, common gender, genitive singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s71","id":"h5-s71","source":"Werden niet de Ryks-, Mark-, Gau-, en Burggraven van het duitsche Ryk evenzoo door den Keizer aangesteld, en meestal gekozen uit de Baronnen?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s76","id":"h5-s76","source":"Maar toen later het centraal gezag des duitschen Ryks behoefte voelde, eenig ver gelegen volk aan zich te binden op andere wyze dan door stoffelyk overwicht alleen, zoodra een verwyderde streek werd beschouwd als door gelykheid in afkomst, taal en gewoonten tot het Ryk te behooren, deed zich de noodzakelykheid gevoelen, iemand met de leiding der zaken te belasten, die in dat land te-huis behoorde niet alleen, maar door zyn stand boven zyn medeburgers in die streken verheven was, opdat de gehoorzaamheid aan de bevelen des Keizers, gemakkelyk werde door de samengaande neiging tot onderwerping aan hem die met de uitvoering dezer bevelen belast was. Hierdoor werden dan tevens geheel of gedeeltelyk de uitgaven vermeden, voor een staand leger ten-laste der algemeene staatskas, of, zooals meestal geschiedde, ten-laste van de gewesten zelf, die door zoodanig leger moesten bewaakt worden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s78","id":"h5-s78","source":"Ik geloof dan ook dat in de middeleeuwen de meening gold, dat de duitsche Keizer wel 't recht had, graven, d.i. landschapsbestuurders, en hertogen, d.i. heiraanvoerders, te benoemen, doch dat de Baronnen beweerden, wat hun geboorte aangaat, aan den Keizer gelyk te zyn en alleen van God aftehangen, behoudens de verplichting den Keizer te dienen, voor-zoo-ver deze met hun toestemming, en uit hun midden gekozen was. Een graaf bekleedde een ambt waartoe hem de Keizer had geroepen."}]},{"lemma":"keizerlijk","count":2,"glosses":["imperial"],"forms":["keizerlyk","keizerlyke"],"morphology":["adjective, attributive","adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s81","id":"h5-s81","source":"Nog heden-ten-dage zou menige vryheerlyke familie--zonder keizerlyk of koninklyk patent, dat is een zoodanige familie, die haren adel afleidt van het ontstaan des lands, die altyd van adel was omdat ze van adel was--autochthoon--een verheffing tot den gravenstand, als derogeerend afwyzen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s253","id":"h20-s253","source":"Aan U durf ik met vertrouwen vragen of 't uw keizerlyke wil is: Dat Havelaar wordt bespat met den modder van Slymeringen en Droogstoppels?"}]},{"lemma":"Keizersbaai","count":1,"glosses":["Keizersbaai"],"forms":["Keizersbaai"],"morphology":["proper noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s269","id":"h17-s269","source":"Vanhier waren zy noordwaarts gestevend tot ze Tanahitam voor zich zagen, dat de europesche zeelieden Prinsen-eiland noemen. Zy waren dat eiland omgezeild aan de oostzyde, en hadden toen aangehouden op de Keizersbaai, zich richtende op den hoogen piek in de Lampongs."}]},{"lemma":"kelder","count":1,"glosses":["cellars"],"forms":["kelders"],"morphology":["noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s48","id":"h4-s48","source":"Over de verhouding der europesche ambtenaren tot de Regenten op Java. (Hiervan komt een-en-ander in myn boek.) Over het wonen in kelders, te Amsterdam."}]},{"lemma":"kelk","count":1,"glosses":["cup"],"forms":["kelk"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s85","id":"h13-s86","source":"Ze zyn dan ook met minder inspanning te schilderen, die ruwe strepen van rood en zwart, dan de fyne trekken te penseelen die er staan in den kelk eener lelie."}]},{"lemma":"kemel","count":1,"glosses":["camels"],"forms":["kemels"],"morphology":["noun, plural"],"note":"Kemel is an older form of modern kameel, “camel.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s131","id":"h15-s131","source":"Ze is nuttig toetepassen, want men kan voor zeker houden dat de zieke, die door overspanning in de eerste periode stikken zou aan een mug, later--na de buikziekte!--zonder bezwaar kemels zal verdragen. Of, om duidelyker te spreken, dat een beambte die \"geschenken aanneemt, niet met het doel zich te verryken\"--by-voorbeeld een bos pisang ter-waarde van eenige duiten--met smaad en schande zal worden weggejaagd in de eerste periode der ziekte, maar dat iemand die 't geduld heeft het laatste tydperk aftewachten, zeer gerust en zonder eenige vrees voor straf, zich zal kunnen meester maken van den tuin waar de pisang groeide, met de tuinen die daarnaast liggen er by ... van de huizen die in den omtrek staan ... van wat er in die huizen is ... en van nog een-en-ander meer, ad libitum."}]},{"lemma":"kemit","count":1,"glosses":["night watchmen"],"forms":["kemits"],"morphology":["noun, plural"],"note":"Kemits were local watchmen or guards required for service.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s77","id":"h18-s77","source":"Zeer spoedig ontdekte ik dat de Regent op eigen autoriteit, en ten zynen-behoeve, menschen liet opkomen, vèr boven het hem wettig toekomend aantal pantjens en kemits."}]},{"lemma":"kenari","count":1,"glosses":["canarium tree"],"forms":["kenari"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"The kenari is the Java almond or canarium tree.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s221","id":"h17-s221","source":"Zyn hartjen is verliefd op den bloesem der kenari."}]},{"lemma":"kenari-bloesem","count":1,"glosses":["canarium blossom"],"forms":["kenari-bloesem"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s225","id":"h17-s225","source":"Reeds lang heeft de vlinder gekust Den kenari-bloesem die hy zoozeer bemint..."}]},{"lemma":"kendang","count":1,"glosses":["cattle-pen"],"forms":["kendang"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"Kendang here is the Javanese cattle-pen.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s73","id":"h16-s73","source":"Myn vertrouwen op medegevoel met de Javanen gaat echter niet zóó ver, dat ik by de beschryving hoe men den laatsten buffel rooft uit den kendang by-dag, zonder schroom, onder bescherming van 't nederlandsch gezag ... als ik 't weggevoerd rund laat volgen door den eigenaar en zyn schreiende kinderen ... als ik hem laat neerzitten op den trap van 't huis des roovers, sprakeloos en wezenloos en verzonken in smart ... als ik hem van daar laat wegjagen met hoon en smaad, met bedreiging van rottingslag en blokgevangenis ... zie, ik eisch niet--noch verwacht, o Nederlanders!--dat ge daardoor zult aangegrepen zyn in gelyke maat als wanneer ik u het lot schetste van een boer wien men zyn koe ontnam."}]},{"lemma":"Kenilworth","count":2,"glosses":["Kenilworth"],"forms":["Kenilworth"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s78","id":"h13-s79","source":"Meent ge dat Amy Robsart's dood U zoo treffen zou, als ge vreemdeling waart geweest in de hallen van Kenilworth?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s80","id":"h13-s81","source":"Gevoelt ge niet dat Lester--ieder weet dit, die den man kent uit andere bronnen dan uit den roman alleen--dat hy oneindig lager stond dan hy geschetst wordt in den Kenilworth?"}]},{"lemma":"kenmerk","count":1,"glosses":["marks"],"forms":["kenmerken"],"morphology":["noun, neuter, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s109","id":"h6-s109","source":"Daar wy hem later zullen weerzien, wil ik u maar terstond zeggen dat zyn onbewegelykheid niet uitsluitend moest geweten worden aan de assimilatie met den reiswagen, want dat hy, ook als er op mylen afstands geen voertuig in de buurt was, een kalmte, een langzaamheid en een voorzichtigheid aan den dag leî, die menigen Saurier jaloersch maken zou, en die in de oogen van velen de kenmerken zyn van deftigheid, bezadigdheid en wysheid."}]},{"lemma":"kenmerken","count":1,"glosses":["marked"],"forms":["gekenmerkt"],"morphology":["verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s37","id":"h19-s37","source":"Voor my is elke tyd te lang die gekenmerkt wordt door afpersing en onderdrukking, en zwaar weegt my de sekonde die door myn nalatigheid, door myn plichtverzuim, door myn \"geest van schipperen\" in ellende zou doorgebracht zyn."}]},{"lemma":"kennen","count":67,"glosses":["know","knew","known","knows","convey","to know"],"forms":["kennen","kent","kende","gekend","ken","kenden"],"morphology":["verb, infinitive","verb, present, singular","verb, past, singular","verb, past participle","verb, participle","verb, present, plural","verb, present, third-person singular","verb, past, plural","verb, present, third person singular","past participle","verb, past, third-person singular","verb, present, second-person singular","verb, present, first-person singular","verb, present, first person singular"],"note":"Te kennen geven is an idiom meaning “to convey” or “make known.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s34","id":"h2-s34","source":"--Wel, Droogstoppel, kent ge my niet meer? Zie my eens goed aan."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s108","id":"h2-s108","source":"Het publiek kent my niet, en de uitgevers beoordeelen de werken meer naar den gevestigden naam van den schryver, dan naar den inhoud. Juist zooals wy de koffi naar de renommee van de merken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s16","id":"h3-s16","source":"Ik begreep óm de wereld niet, wàt hy dan toch opgesneden had, want ik kende zyn repertoire op een haar."}]},{"lemma":"kennis","count":32,"glosses":["knowledge","acquaintance","expertise","learning","acquaintances","notice"],"forms":["kennis","kennisse","kennissen"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s16","id":"h2-s16","source":"...dat ik de eer had gehad van den heer Saffeler te vernemen --Saffeler reist voor Stern--dat de geachte chef der firma, de heer Ludwig Stern, een zoon had, den heer Ernest Stern, die ter volmaking zyner kommercieele kennis, eenigen tyd in een hollandsch huis wenschte geëmploieerd te zyn. Dat ik met het oog op ..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s53","id":"h2-s53","source":"Terwyl we dus--we waren wel met ons tienen--vry ver van de kraam af, naar die Griekin stonden te kyken, en beraadslaagden hoe wy 't moesten aanleggen om kennis met haar te maken, werd er besloten geld by-een te leggen om iets in die kraam te koopen. Maar toen was de goede raad duur, om te weten wie de stoute schoenen zou aantrekken om het meisjen aantespreken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s72","id":"h3-s72","source":"Ik zag nu 't pak met een heel ander oog aan, en vond er stukken in, die ik wel niet alle begreep, maar die werkelyk kennis van zaken aantoonden."}]},{"lemma":"kennismaking","count":3,"glosses":["acquaintance"],"forms":["kennismaking"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s61","id":"h2-s61","source":"Ik ben overtuigd dat ik in de kennismaking zou geslaagd zyn, indien niet op dat oogenblik een myner makkers uit kinderachtige baldadigheid my een zoo harden stoot in den rug had gegeven, dat ik heel onzacht tegen de uitstalkast aanvloog, die op halvemanshoogte de voorzy van de kraam afsloot."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s67","id":"h6-s67","source":"--Over 't geheel genomen is dit misschien waar, ging nu Duclari in 't hollandsch voort--hetzy omdat deze taal hem gemeenzamer was en hy meende genoeg gedaan te hebben voor de beleefdheid, hetzy omdat hy alleen door Verbrugge verstaan wilde worden--dit moge in 't algemeen waar zyn, maar omtrent Havelaar heeft men waarachtig geen persoonlyke kennismaking noodig ... hy is een gek!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s139","id":"h7-s139","source":"...weder in zyn reiswagen, en zoo keerde Rangkas-Betoeng weldra terug tot een stilte, als te verwachten is van een javasche binnenpost die door slechts weinig Europeanen bewoond werd en daarenboven niet aan den grooten weg gelegen was. De kennismaking tusschen Duclari en Havelaar was spoedig op een gemakkelyken voet gebracht."}]},{"lemma":"kenschetsing","count":1,"glosses":["sketching"],"forms":["kenschetsing"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s124","id":"h6-s124","source":"Ik heb van Max Havelaar en zyn vrouw--want dit waren de beide personen die na den resident met hun kind en de baboe uit den wagen gekomen waren--nog niets gezegd, en misschien ware het voldoende, de kenschetsing van hun voorkomen en karakter aan den loop der gebeurtenissen en des lezers eigen verbeelding overtelaten."}]},{"lemma":"kepala","count":1,"glosses":["head"],"forms":["kapala"],"morphology":["noun, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s24","id":"h6-s24","source":"De Regent wenkte met een nauw zichtbare beweging van 't hoofd, een der bedienden die neergehurkt zaten aan den ingang der pendoppo. Een kleine jongen, allerliefst gevat in een blauw-fluweelen buis, witten pantalon, met gouden lyfband die zyn kostbaren sarong, vasthield om de lenden, en op 't hoofd den behagelyken kain kapala, waaronder zyn zwarte oogen zoo ondeugend te-voorschyn kwamen, kroop hurkende tot aan de voeten des Regents, zette de gouden doos neder, die de tabak, de kalk, de sirie, de pinang, en de gambier bevatte, maakte den slamat, door beide handen saamgevoegd opteheffen tot aan het diep neergebogen voorhoofd, en bood daarop zyn heer de kostbare doos aan."}]},{"lemma":"kerbo","count":1,"glosses":["water buffalo"],"forms":["kerbo"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s14","id":"h17-s14","source":"Ik zeg niet zonder doel: vriendschap, want het is inderdaad treffend te zien hoe de Javasche kerbo zich hecht aan den kleinen jongen die hem bewaakt en verzorgt."}]},{"lemma":"kerel","count":2,"glosses":["little fellow","fellow"],"forms":["kereltje","kerel"],"morphology":["noun, neuter, diminutive, singular","noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s26","id":"h7-s26","source":"Niet waar, Tine, we zullen ons wel schikken? Hier, Max ... kyk eens, Verbrugge, is dat niet een aardig kereltje?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s298","id":"h8-s298","source":"Zeg voortaan flink uit waar 't op staat, advienne que pourra! Werp die halfheid van je, beste kerel ... en nu, blyf by ons eten: we hebben hollandsche bloemkool in blik ... maar alles is zeer eenvoudig, want ik moet heel zuinig zyn ... ik ben erg ten-achter in geldzaken: de reis naar Europa, weetje?"}]},{"lemma":"kereltje","count":3,"glosses":["little chap","fellow"],"forms":["kereltje","kereltjen"],"morphology":["noun, neuter, singular, diminutive","noun, neuter, singular","noun, neuter, diminutive singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s169","id":"h4-s169","source":"--Ja, kereltje, ik kom om je papa te spreken. Zou hy spoedig komen, denk je?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s182","id":"h4-s182","source":"--Hoe dan, kereltje, zei ik, wat moet ik dan zeggen?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s10","id":"h10-s10","source":"--Dat is waarlyk zeer schoon, zei ik, en ik hield me heel onnoozel alsof ik het geloofde. Maar hierin lag juist de fynheid van den strik, dien ik hem spande met het doel om, zonder gevaar te loopen den ouden Stern in handen van Busselinck & Waterman te zien vallen, toch dat jonge kereltjen eens goed op zyn plaats te zetten, en hem te doen gevoelen hoe groot de afstand is tusschen iemand die pas begint--al doet dan ook zyn vader groote zaken--en een makelaar die twintig jaar de beurs bezocht heeft."}]},{"lemma":"keren","count":13,"glosses":["turned","turn","turns"],"forms":["keerde","keerden","keeren","keert","gekeerd"],"morphology":["verb, past, singular","verb, past, plural","verb, infinitive","verb, past, third person singular","verb, present, singular","verb, participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s151","id":"h8-s151","source":"Havelaar riep dit, toen alle Hoofden na veel buigingen zich gereed maakten naar hun woningen terug te keeren."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s152","id":"h8-s152","source":"Ook Verbrugge stond op 't punt het erf te verlaten, doch keerde met den Djaksa terug."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s87","id":"h12-s87","source":"Na eenigen tyd keert hy terug, en biedt een verslag aan dat niet ongunstig luidde voor dien kontroleur."}]},{"lemma":"kerf","count":2,"glosses":["notches"],"forms":["kerven"],"morphology":["noun, common gender plural","noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s166","id":"h17-s166","source":"Ik heb aan u gedacht by spinnen en by weven, en by 't stampen van de ryst in het blok dat driemaal twaalf kerven draagt van myne hand."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s309","id":"h17-s309","source":"Ik weet niet of zyn vader bezweek ten-gevolge van de rottingslagen die hem werden gegeven omdat hy Badoer had verlaten zonder pas. Ik weet niet of Adinda de manen telde door kerven in haar rystblok ..."}]},{"lemma":"kerk","count":10,"glosses":["church"],"forms":["kerk"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s70","id":"h1-s70","source":"Geen boon kwam er ooit te-kort, hy ging stipt naar de kerk, en drinken deed hy niet."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s120","id":"h6-s120","source":"Hy sprak namelyk op een toon, alsof achter elk woord een punt stond, of zelfs een lang rustteeken, en ik kan de ruimte tusschen zyn woorden niet beter vergelyken dan by de stilte die er volgt op het \"amen\" na een lang gebed in de kerk, hetwelk zooals ieder weet, een sein is dat men den tyd heeft tot verzitten, hoesten of neussnuiten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s40","id":"h9-s40","source":"Ik kan toch dien Stern niet uit de firma van myn boek dringen, nu de zaken eenmaal zóóver zyn dat Louise Rosemeyer, als ze uit de kerk komt--de jongens schynen haar optewachten--vraagt of hy wat vroeg komen zal dien avend, om toch recht veel van Max en Tine voortelezen?"}]},{"lemma":"kerkenraad","count":1,"glosses":["church council"],"forms":["kerkeraad"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s194","id":"h16-s194","source":"Integendeel, ze zegt dat haar neef daar op een buiten woont, dat hy lid is van den kerkeraad, en dat hy haar een pauwenveeren sigaarkoker heeft gezonden, dien hy zelf gemaakt had van bamboe."}]},{"lemma":"kerkvoogd","count":1,"glosses":["churchman"],"forms":["kerkvoogd"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s33","id":"h5-s33","source":"Maar zal men den afgebroken draad weer kunnen aanhechten? Zal men terugvinden in onze dagen, wat toen de kracht uitmaakte van kerkvoogd en bouwheer?"}]},{"lemma":"kermis","count":6,"glosses":["fair","a fair","fairs"],"forms":["kermis","kermissen"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, common gender plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s46","id":"h2-s46","source":"Het was in drie of vier en dertig, geloof ik, en in September, want er was kermis te Amsterdam."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s47","id":"h2-s47","source":"Daar myn oude luî van voornemen waren een predikant van my te maken, leerde ik latyn. Later heb ik myzelf dikwyls afgevraagd, waarom men latyn moet verstaan, om in 't hollandsch te zeggen: \"God is goed?\" Genoeg, ik was op de latynsche school--nu zeggen ze gymnasium--en daar was kermis ... in Amsterdam, meen ik."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s70","id":"h2-s70","source":"Als op latere kermissen die man weer met zyn kraam op de Westermarkt stond, ging ik my altyd elders vermaken."}]},{"lemma":"kermistent","count":1,"glosses":["fairground tent"],"forms":["kermistent"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s139","id":"h15-s139","source":"Hy vertaalde zyn tranen niet in gegryns, hy spotte niet, hy zocht niet te treffen door bontheid van kleur of door de grappen van den uitroeper voor de kermistent ... wat heeft het hem gebaat?"}]},{"lemma":"kers","count":1,"glosses":["cherries"],"forms":["kersen"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s103","id":"h6-s103","source":"Het been dat ge daar links uitsteken moest, tusschen de hoededoos en 't mandje met kersen ... de knie die ge tegen 't portier gedrukt hield, om de dame tegenover u niet te doen denken dat ge een aanval in den zin hadt op krinoline of deugd ... de gelikdoornde voet die zoo bang was voor de hakken van den commis-voyageur naast u ... de hals dien ge zoo lang links moest wenden, omdat het drupt aan de rechterzyde.. zie, dat worden zoo alle ten-laatste halzen, en knieën, en voeten, die iets verdraaids bekomen."}]},{"lemma":"kerven","count":2,"glosses":["carve","carved"],"forms":["kerf","gekorven"],"morphology":["verb, imperative, singular","verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s85","id":"h17-s85","source":"Zie, Adinda, kerf een streep in je rystblok by elke nieuwe maan."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s189","id":"h17-s189","source":"Of ze had den nacht doorgebracht in 't donker, zittend op haar rystblok, en tellende met begeerigen vinger dat er wel waarlyk daarin zes-en-dertig diepe strepen stonden gekorven naast elkander."}]},{"lemma":"ketapan","count":16,"glosses":["ketapan","ketapan tree","Indian almond tree"],"forms":["ketapan"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, common gender singular"],"note":"A ketapan is the tropical-almond tree.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s81","id":"h17-s81","source":"--Dat is waar. Maar Adinda ... o ja, dit is beter: wacht me by het djati-bosch, onder den ketapan waar je my de melatti hebt gegeven."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s82","id":"h17-s82","source":"--Maar, Saïdjah, hoe kan ik weten wanneer ik moet heengaan om je te wachten by den ketapan?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s86","id":"h17-s86","source":"Als je driemaal twaalf strepen hebt ingesneden, zal ik den dag die dáárop volgt, aankomen onder den ketapan. Beloof je, dáár te zyn?"}]},{"lemma":"ketapanboom","count":2,"glosses":["ketapan tree"],"forms":["ketapan-boom"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s97","id":"h17-s97","source":"Zoodra 't geheel donker was, opdat niemand het zien zou, haalde hy het blad tevoorschyn, waarin hy de melatti bewaarde, die Adinda hem gegeven had onder den ketapan-boom. Want hy was bedroefd geworden omdat hy haar niet zien zou in zóó langen tyd."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s162","id":"h17-s162","source":"Hy zocht den ketapan-boom in de wolken, te vèr nog als hy was om dien te zoeken by Badoer. Hy greep naar de lucht die hem omgaf, als wilde hy de gestalte omvatten die hem wachten zou onder dien boom."}]},{"lemma":"Keteh","count":3,"glosses":["Keteh"],"forms":["Keteh"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s182","id":"h11-s182","source":"Ze heette Si Oepi Keteh."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s184","id":"h11-s184","source":"Ze heette Si Oepi Keteh, maar in myn gedachten noemde ik haar \"stumpert\" of zoo-iets, omdat ik naar myn schatting zoo hemelhoog boven haar verheven was."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s233","id":"h11-s233","source":"De zon was onder, en ik voelde my gemüthlich genoeg om nòg niet afgeschrikt te worden door zóóveel domheid. Of liever, ik geloof dat ik begon vermaak te scheppen in 't hooren van myn stem--er zyn weinigen onder ons, die niet gaarne luisteren naar zichzelf--maar na myn mutisme van den heelen dag, meende ik, nu ik eindelyk aan 't spreken geraakt was, iets beters te verdienen dan de al te onnoozele antwoorden van Si Oepi Keteh."}]},{"lemma":"ketimoen","count":1,"glosses":["cucumbers"],"forms":["ketimon's"],"morphology":["noun, plural"],"note":"Ketimon is a colonial-era spelling for ketimun, the Indonesian word for cucumber.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s126","id":"h14-s126","source":"Na lang wachten waren de meubels van Batavia aangekomen, en waren ketimon's in zout gelegd, en als Max aan-tafel iets verhaalde, geschiedde dit in 't vervolg niet meer uit gebrek aan eieren voor de omelet, hoewel toch altyd de levenswys van 't klein gezin duidelyke blyken droeg dat de voorgenomen spaarzaamheid zeer werd in acht genomen."}]},{"lemma":"ketimon","count":3,"glosses":["cucumber"],"forms":["ketimon"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, singular"],"note":"Ketimon is an Indonesian loanword meaning cucumber.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s1","id":"h11-s1","source":"Zoodat ik maar zeggen wil, om met Abraham Blankaart te spreken, dat ik dit hoofdstuk als \"essentieel\" beschouw, omdat het, naar ik meen, Havelaar beter doet kennen, en hy schynt nu toch eenmaal de held van de historie te zyn. --Tine, wat is dat voor ketimon?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s5","id":"h11-s5","source":"Die ketimon is van mevrouw Slotering."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s138","id":"h13-s139","source":"Tine zou haar zoo goed mogelijk gezelschap gehouden, en veel met haar gesproken hebben over keukenzaken, over sambal-sambal over 't inmaken van ketimon--zonder Liebig, o goden!--maar zoo-iets blyft toch altyd een opoffering, en men vond het dus zeer goed dat de zaken door mevrouw Sloterings vrywillige afzondering geschikt waren op een wyze die aan beide partyen volkomen vryheid liet."}]},{"lemma":"ketting","count":1,"glosses":["chain"],"forms":["ketting"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s44","id":"h1-s44","source":"Alleen Zondags zou ik iets meer geven, omdat ik dan myn kantilje ketting draag, en een anderen rok."}]},{"lemma":"kettingganger","count":4,"glosses":["chain-gang convict","chain-gang men"],"forms":["kettingganger","ketting-gangers","kettinggangers"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, common gender, plural","noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s53","id":"h14-s53","source":"Het vonnis is na fiat exekutie van den resident, ten-uitvoer gelegd wat de geeseling en 't brandmerk aangaat, en Si Pamaga is op weg naar Padang, om vandaar als kettingganger naar Java te worden gezonden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s152","id":"h14-s152","source":"Op de meeste plaatsen hebben de gezaghebbers te beschikken over eenige ketting-gangers, dat zyn: elders veroordeelde misdadigers, een soort van werklieden echter dat in Bantam om meer of min geldige redenen van politieken aard niet aanwezig was."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s162","id":"h14-s162","source":"Havelaar schreef aan den resident over de middelen om hierin te voorzien, hetzy door een geldelyke toelage, hetzy door aan de Regeering voortestellen even als elders kettinggangers in de residentie Bantam te doen arbeiden."}]},{"lemma":"keuken","count":10,"glosses":["kitchen"],"forms":["keuken"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s6","id":"h11-s6","source":"En Havelaar had moeite zich te herinneren dat hy pas gister was aangekomen, en dat Tine met den besten wil nog niets had kunnen regelen in keuken of huishouding."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s27","id":"h12-s27","source":"--Ik had gezegd nog iets gereed te maken in de keuken ... een omelet of zoo-iets."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s60","id":"h13-s61","source":"Deze begaf zich tot haar, en riep daarop iets tot een man die zoo-even het erf betreden had, waarschynlyk met het doel om zich naar de keuken te begeven die achter 't huis gelegen was."}]},{"lemma":"keukenzaak","count":1,"glosses":["kitchen matters"],"forms":["keukenzaken"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s138","id":"h13-s139","source":"Tine zou haar zoo goed mogelijk gezelschap gehouden, en veel met haar gesproken hebben over keukenzaken, over sambal-sambal over 't inmaken van ketimon--zonder Liebig, o goden!--maar zoo-iets blyft toch altyd een opoffering, en men vond het dus zeer goed dat de zaken door mevrouw Sloterings vrywillige afzondering geschikt waren op een wyze die aan beide partyen volkomen vryheid liet."}]},{"lemma":"Keulen","count":2,"glosses":["Cologne"],"forms":["Keulen"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s30","id":"h5-s30","source":"Ik spreek nu niet van ondernemingen welker afwerking noodig was om de kosten te dekken. Wie juist weten wil wat ik bedoel, ga den Dom te Keulen zien."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s32","id":"h5-s32","source":"Ik weet dat men sedert jaren bezig is deze kloof te dempen. Ook te Keulen bouwt men weder aan den Dom."}]},{"lemma":"keuren","count":4,"glosses":["judged","deemed","deem"],"forms":["keurde","keuren","gekeurd"],"morphology":["verb, past, singular","verb, infinitive","verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s33","id":"h8-s33","source":"Hy heeft my gezonden naar een oord waar niet alle arbeid is afgeloopen, en Hy keurde my waardig daar te zyn vóór den tyd van den oogst."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s89","id":"h12-s89","source":"Ik herhaal nu dat ik niet weet of dit waar was, doch naar de kennis die ikzelf later van den generaal Vandamme opdeed, komt deze lezing van 't geval my geloofbaar voor. Op Padang was er niemand die hem niet--wat het peil aangaat, waartoe zyn zedelykheid was afgedaald--tot zoo-iets in-staat keurde."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s42","id":"h14-s42","source":"\"Doch, zei myn voorganger, wat ook den generaal moge bewegen al de beschuldigingen tegen myn schoonvader voetstoots aantenemen, en de veel zwaarder grieven tegen Jang di Pertoean niet eens een onderzoek waardig te keuren, de zaak is niet uit!"}]},{"lemma":"keurig","count":1,"glosses":["trim"],"forms":["keurig"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s173","id":"h18-s174","source":"\"Ja, riep hy uit, het hart bloedt me als ik zulke edele menschen hoor lasteren! Als hy er niet geweest was, liep ik nu te-voet met vrouw en kinderen.\" Toen liet hy zyn barouchet voorkomen, en die zag er zóó keurig uit, en de paarden staken zóó goed in 't vleesch, dat ik best begrypen kan, hoe men gloeit van dankbaarheid voor zulk een Gouverneur-generaal."}]},{"lemma":"keurslijf","count":2,"glosses":["strait-jacket","corset"],"forms":["keurslyf"],"morphology":["noun, neuter singular","noun, neuter, singular"],"note":"Historical spelling of modern “keurslijf”; figuratively a constraining form.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s79","id":"h8-s79","source":"Maar hy hield niet van verzen. \"Het was een leelyk ryglyf\" zeide hy, en als hy er toe gebracht werd iets te lezen van wat hy \"begaan\" had, zooals hy zich uitdrukte, schiep hy er vermaak in, zyn eigen werk te bederven, òf door 't voortedragen op een toon die 't belachelyk maken moest, òf door op-eenmaal, vooral by een hoogst-ernstigen passus, aftebreken, en er een kwinkslag tusschen te werpen, die de toehoorders pynlyk aandeed, maar die by hem niets anders was dan een bloedige satire op de onevenredigheid tusschen dat keurslyf en zyn ziel die zich daarin zoo benauwd voelde."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s116","id":"h17-s116","source":"Eerst was myn voornemen wat maat en rym te brengen in die overzetting, doch evenals Havelaar vind ik beter dat keurslyf wegtelaten. \"Ik weet niet waar ik sterven zal."}]},{"lemma":"keus","count":7,"glosses":["choice","choosing"],"forms":["keus"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, feminine, singular","noun, common gender singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s113","id":"h2-s113","source":"... tot het besluit gekomen u te vragen of ge voor my by een boekhandelaar zoudt willen borg-staan voor de kosten eener eerste uitgave, al ware het slechts van een klein boekdeeltje. Ik laat de keus van die eerste proeve geheel aan u over."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s86","id":"h5-s86","source":"Nagenoeg op gelyke wyze--wat de keus der personen aangaat, daar hier geen spraak is van gelykheid in werkkring, hoewel ook in dit opzicht zekere overeenstemming in 't oog valt--staat aan het hoofd eener afdeeling op Java, een inlandsch beambte die den hem door het gouvernement gegeven rang met zijn autochthoonen invloed verbindt, om aan den europeschen ambtenaar die 't nederlandsch gezag vertegenwoordigt, het bestuur gemakkelyk te maken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s3","id":"h15-s3","source":"Hy wist dat een resident niet gaarne een schriftelyk rapport ontvangt, dat in zyn archief blyft liggen en later kan gelden als bewys dat hy tydig was opmerkzaam gemaakt op deze of gene verkeerdheid, terwyl een mondelinge mededeeling hem zonder gevaar de keus laat tusschen 't al of niet gevolg geven aan een klacht."}]},{"lemma":"keuze","count":5,"glosses":["choice"],"forms":["keuze"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s144","id":"h7-s144","source":"Hoe dit zy, Havelaar deed te Amboina wat hy mocht en kon, maar uit ergernis over gebrek aan medewerking van hen die in de eerste plaats geroepen waren zyn pogingen te steunen, was hy ziek geworden, en dit had hem bewogen naar Europa te vertrekken. Strikt genomen had hy by wederplaatsing aanspraak gehad op beter keuze dan de arme geenszins welvarende afdeeling Lebak, daar zyn werkkring te Amboina van grooter gewicht was, en hy dáár, zonder resident boven zich, geheel op zichzelf gestaan had."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s137","id":"h12-s137","source":"Doch--zie je wel dat ik weer terstond de tegenstelling by-de-hand heb?--doch in de keuze der middelen was hy dan ook wat ... vry, en, zooals van der Palm--naar ik geloof, ten-onrechte--van Napoléon zeide: \"hinderpalen der zedelykheid stonden hem nooit in den weg!\" Nu, dan is 't zeker gemakkelyker zyn doel te bereiken, dan wanneer men zich door zoo-iets wèl gebonden acht."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s154","id":"h15-s154","source":"Het is een staalkaart: bepaal uw keuze."}]},{"lemma":"kichern","count":1,"glosses":["giggle"],"forms":["kichern"],"morphology":["verb, present, third person plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s37","id":"h10-s37","source":"Da liegt ein rothblühender Garten Im stillen mondesschein; Die Lotosblumen erwarten Ihr trautes Schwesterlein; Die Veilchen kichern und kosen, Und schau'n nach den Sternen empor; Heimlich erzählen die Rosen Sich düftende Märchen in 's Ohr."}]},{"lemma":"kidang","count":1,"glosses":["kidang deer"],"forms":["kidang"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"A kidang is a small Javanese muntjac deer.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s42","id":"h6-s42","source":"Zyn jongen rydt achter hem, met een kidang achter zich over 't paard."}]},{"lemma":"Kidoel","count":1,"glosses":["Kidoel"],"forms":["Kidoel"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s17","id":"h15-s17","source":"Dáárom had Havelaar in zyn toespraak aan de Hoofden gevraagd: \"wat is dit, dat er zooveel huizen ledig staan in de dorpen, en waarom verkiezen velen de schaduw der bosschen elders, boven de koelte der wouden van Bantan Kidoel?\""}]},{"lemma":"kiem","count":1,"glosses":["seed"],"forms":["kiem"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s93","id":"h5-s93","source":"Bovendien is de Regent, als vertegenwoordiger van 't javaansch element eener landstreek, en verondersteld wordende te spreken uit naam der honderd- of meer duizend zielen, die zyn regentschap bevolken, ook in de oogen van 't Gouvernement een veel belangryker persoon, dan de eenvoudige europesche beambte, wiens ontevredenheid niet behoeft gevreesd te worden, daar men voor hem vele anderen in de plaats bekomen kan, terwyl de minder goede stemming van een Regent wellicht de kiem zou kunnen worden van beroering of opstand. Uit dit alles vloeit dus de vreemde omstandigheid voort, dat eigenlyk de mindere den meerdere beveelt."}]},{"lemma":"kies","count":2,"glosses":["delicate","refined"],"forms":["kieschen","kiesch"],"morphology":["adjective, archaic inflected singular","adjective"],"note":"Older spelling of kies in the sense ‘discerning, refined.’","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s90","id":"h5-s90","source":"De verhouding tusschen europesche ambtenaren, en dusdanige hooggeplaatste javaansche grooten, is van zeer kieschen aard."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s99","id":"h5-s99","source":"De Europeaan zy wel-opgevoed en kiesch, hy gedrage zich met vriendelyke waardigheid, en kan dan zeker zyn dat de Regent van zyn kant hem 't bestuur gemakkelyk maken zal."}]},{"lemma":"kiesheid","count":1,"glosses":["delicacy"],"forms":["kiesheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s19","id":"h2-s19","source":"Uit kiesheid vermeed ik alle toespeling op honorarium of salaris."}]},{"lemma":"kiespijn","count":1,"glosses":["toothache"],"forms":["kiespyn"],"morphology":["noun, feminine singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s101","id":"h6-s101","source":"Men weet eindelyk niet juist meer waar 't lederen kussen van den wagen ophoudt, en waar de ikheid aanvangt, ja, het denkbeeld is me niet vreemd dat men in zulk een wagen kiespyn of kramp hebben kan, die men voor mot in 't laken aanziet, of omgekeerd."}]},{"lemma":"kiezen","count":20,"glosses":["chosen","choose","chose","chooses","take"],"forms":["gekozen","kiezen","kiest","kies","kozen","koos"],"morphology":["verb, participle","verb, infinitive","verb, past participle","verb, present, singular","verb, past, third-person plural","verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s71","id":"h5-s71","source":"Werden niet de Ryks-, Mark-, Gau-, en Burggraven van het duitsche Ryk evenzoo door den Keizer aangesteld, en meestal gekozen uit de Baronnen?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s74","id":"h5-s74","source":"Onder het stelsel van militaire willekeur, kozen de Romeinen hiertoe de Praefecten, in den aanvang gewoonlyk de bevelhebbers der legioenen die 't bedoelde land hadden ten-onder gebracht."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s77","id":"h5-s77","source":"Zoo werden de eerste Graven gekozen uit de Baronnen des lands, en strikt genomen is dus 't woord graaf geen adellyke titel, doch slechts de benaming van een met zeker ambt belasten persoon."}]},{"lemma":"kijken","count":11,"glosses":["look","looked","looking","be looking","gazing"],"forms":["kyken","kyk","keek","Kyk"],"morphology":["verb, infinitive","verb, imperative, singular","verb, past, singular","verb, infinitive, archaic spelling"],"note":"Historical spelling of modern Dutch ‘kijk’.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s25","id":"h2-s25","source":"Voor eenigen tyd kom ik 's avends door de Kalverstraat, en bleef staan kyken naar den winkel van een kruienier, die zich bezighield met het sorteeren van een partytje Java, ordinair, mooi-geel, Cheribonaard, iets gebroken, met veegsel, dat me zeer interesseerde, want ik let altyd op alles. Daar viel my op-eenmaal een heer in 't oog, die daarnaast voor een boekwinkel stond en me bekend voorkwam."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s51","id":"h2-s51","source":"Toch kwamen wy, jongens van quarta, altyd 's avends op de Westermarkt om dat meisje te zien. Nu was hy die daar voor me stond met zyn sjaal, eens daarby, schoon hy een paar jaren jonger was dan de anderen, en dus nog te kinderachtig om naar de Griekin te kyken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s53","id":"h2-s53","source":"Terwyl we dus--we waren wel met ons tienen--vry ver van de kraam af, naar die Griekin stonden te kyken, en beraadslaagden hoe wy 't moesten aanleggen om kennis met haar te maken, werd er besloten geld by-een te leggen om iets in die kraam te koopen. Maar toen was de goede raad duur, om te weten wie de stoute schoenen zou aantrekken om het meisjen aantespreken."}]},{"lemma":"kijven","count":1,"glosses":["scolding"],"forms":["kyven"],"morphology":["verbal noun, neuter, singular"],"note":"Historical spelling of kijven, here used as a noun meaning scolding.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s86","id":"h4-s86","source":"Ze knoopt er uit ... uit de Aglaia meen ik. Maar onder dat kyven had Frits gehoord dat hy vyftien stuivers daags verdiende."}]},{"lemma":"kim","count":3,"glosses":["horizon"],"forms":["kim"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s179","id":"h17-s179","source":"Hy lette zeer op het dalen van de sterren in 't Westen, en by elke ster die aan de kim verdween, berekende hy hoe de zon weer iets nader was aan haren Opgang in het oosten, en hoeveel nader hyzelf aan 't weerzien van Adinda."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s184","id":"h17-s184","source":"Wel verbleekten de sterren daar omhoog, beschaamd dat er spoedig een eind komen zou aan haar heerschappy ... wel vloeiden er vreemde kleuren over de toppen der bergen, die donkerder schenen naarmate ze scherper afstaken op lichteren grond ... wel vloog er hier-en-daar door de wolken in het oosten iets gloeiends--pylen van goud en van vuur die heen-en-weer werden geschoten, evenwydig aan de kim--maar ze verdwenen weer en schenen neertevallen achter de ondoordringbare gordyn die nog altyd den dag bleef verbergen voor de oogen van Saïdjah."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s191","id":"h17-s191","source":"Ook zy zou thans, nu 't al zoo licht werd, haar oogen inspannen met vruchtelooze vermoeienis om de blikken te buigen òver de kim, opdat ze de zon zouden ontmoeten, de trage zon, die wegbleef ... wegbleef ..."}]},{"lemma":"kin","count":1,"glosses":["chin"],"forms":["kin"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s79","id":"h2-s79","source":"Maar ik bedacht gedurig dat hy niet wist hoe laat het was, en bespeurde bovendien dat zyn jasje tot aan de kin was dichtgeknoopt--dat een zeer slecht merk is--zoodat ik den toon van ons onderhoud wat flauw blyven liet. Hy verhaalde my dat hy in Indie was geweest, dat hy getrouwd was, dat hy kinderen had."}]},{"lemma":"kina","count":1,"glosses":["cinchona"],"forms":["kina"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s32","id":"h10-s32","source":"Als de eerste regel geëindigd was op koek, wyn, kina, zou je aan Marie gevraagd hebben of ze meeging naar Broek, Berlyn, China, en zoo voort."}]},{"lemma":"kind","count":107,"glosses":["child","children","a child"],"forms":["kind","kinderen","Kind","kindje"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, plural","noun, neuter, plural","noun, neuter plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s12","id":"h1-s12","source":"De fout begint al van Van Alphen af, en wel terstond by den eersten regel over die \"lieve wichtjes.\" Wat drommel kon dien ouden heer bewegen, zich uittegeven voor een aanbidder van myn zusje Truitje die zeere oogen had, of van myn broêr Gerrit die altyd met zyn neus speelde? En toch, hy zegt: \"dat hy die versjes zong, door liefde gedrongen.\" Ik dacht dikwyls als kind: \"man, ik wilde u graag eens ontmoeten, en als ge my de marmerknikkers weigerde, die ik u vragen zou, of myn naam voluit in banket--ik heet Batavus--dan houd ik u voor een leugenaar."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s46","id":"h1-s46","source":"Met wat klatergoud en wat kant van uitgeslagen papier, ziet er dat alles zoo aanlokkelyk uit. Voor kinderen, meen ik, en voor menschen die niet in zaken zyn."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s82","id":"h1-s82","source":"Als myn zaken goed gaan--en dit doen ze--als myn vrouw en kinderen gezond zyn, zoodat ik geen gemaal heb met dokter en apteker ... als ik jaar-in jaar-uit een sommetje kan ter-zy leggen voor den ouden dag ... als Frits knap opgroeit, om later in myn plaats te komen als ik naar Driebergen ga ... zie, dan ben ik heel tevreden. Maar dit alles is een natuurlyk gevolg van de omstandigheden, en omdat ik op de zaken pas."}]},{"lemma":"Kind","count":7,"glosses":["child"],"forms":["Kind"],"morphology":["noun, neuter singular, vocative","noun, neuter, vocative singular","noun, neuter, singular, vocative","noun, neuter, singular","noun, neuter, nominative singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s260","id":"h14-s260","source":"--Mein Kind, da schlägt die neunte Stunde, hör!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s269","id":"h14-s269","source":"--Mein Kind, die Pukul ampat war so schön Du zogst die zarten Blättchen roh entzwei, Das that mir für die arme Blume leid. Wenn gleich die Blume selbst es nicht gefühlt, Ich fühlt' es für die Blume, weil sie schön war."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s271","id":"h14-s271","source":"--Nein, mein Kind, Ich glaube nicht."}]},{"lemma":"kinderachtig","count":2,"glosses":["childish"],"forms":["kinderachtig","kinderachtige"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s51","id":"h2-s51","source":"Toch kwamen wy, jongens van quarta, altyd 's avends op de Westermarkt om dat meisje te zien. Nu was hy die daar voor me stond met zyn sjaal, eens daarby, schoon hy een paar jaren jonger was dan de anderen, en dus nog te kinderachtig om naar de Griekin te kyken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s61","id":"h2-s61","source":"Ik ben overtuigd dat ik in de kennismaking zou geslaagd zyn, indien niet op dat oogenblik een myner makkers uit kinderachtige baldadigheid my een zoo harden stoot in den rug had gegeven, dat ik heel onzacht tegen de uitstalkast aanvloog, die op halvemanshoogte de voorzy van de kraam afsloot."}]},{"lemma":"kinderboekje","count":1,"glosses":["children's books"],"forms":["kinderboekjes"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s97","id":"h3-s97","source":"Over kinderboekjes, fabels en sprookjes. (Dit wil ik wel eens lezen, omdat hy op waarheid aandringt.) Over bemiddeling, in den handel. (Dit bevalt me volstrekt niet."}]},{"lemma":"kinderkamer","count":1,"glosses":["nursery"],"forms":["kinderkamer"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s84","id":"h16-s84","source":"Ik heb in de kinderkamer een solitairspelletje gevonden, en dàt neem ik voortaan mee naar den krans."}]},{"lemma":"kinderkous","count":1,"glosses":["children's stockings"],"forms":["kinderkousjes"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s122","id":"h18-s123","source":"Er waren een paar half-afgewerkte kinderkousjes in, en een tal van zotte verzen. Ook een brief aan Sjaalmans vrouw, zooals uit het opschrift bleek."}]},{"lemma":"kinderkreet","count":1,"glosses":["infant cries"],"forms":["kinderkreten"],"morphology":["noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s50","id":"h3-s50","source":"En de liefde van de vrouw Die myn eerste kinderkreten Opving in 't bezorgd gemoed? Die my, als ik weende, suste, Traantjes van de wangen kuste, Die my voedde met haar bloed?"}]},{"lemma":"kinderlijk","count":1,"glosses":["childlike"],"forms":["kinderlyke"],"morphology":["adjective, attributive, singular"],"note":"Old spelling of kinderlijke.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s209","id":"h7-s209","source":"En, kinderen als ze waren, vermaakten zy zich met hun nieuw huis. En toen 's avends Duclari en Verbrugge, na een bezoek by Havelaar, terugkeerden naar hun gemeenschappelyke woning, spraken zy veel over de kinderlyke vroolykheid van de nieuw aangekomen familie."}]},{"lemma":"kindermeid","count":1,"glosses":["nursemaids"],"forms":["kindermeiden"],"morphology":["noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s182","id":"h6-s182","source":"Dit alleen onderscheidde haar van andere kindermeiden in Indie, dat ze zeer weinig te doen had. Want mevrouw Havelaar was een voorbeeld van zorg voor haar kind, en wat er voor of met de kleine Max te doen viel, deed zyzelf, tot groote verwondering van veel andere dames, die niet goedkeurden dat men zich maakte tot \"slavin van zyn kinderen.\""}]},{"lemma":"kindermoord","count":1,"glosses":["infanticide"],"forms":["kindermoord"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s82","id":"h3-s82","source":"Over het SANSKRIT, als moeder van de germaansche taaltakken. Over de strafbepalingen op kindermoord."}]},{"lemma":"kinderstem","count":2,"glosses":["child's voice"],"forms":["kinderstem"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s148","id":"h4-s148","source":"Ik klom zoo hoog als gezegd was, en hoorde in het derde portaal een kinderstem zingen: strakjes komt vader, die zoete papa. Ik klopte, en de deur werd geopend door een vrouw of dame--ik weet zelf niet recht wat ik van haar maken moest."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s16","id":"h17-s16","source":"Zulke vriendschap dan had ook de kleine Saïdjah spoedig weten inteboezemen aan den nieuwen gast, en Saïdjah's aanmoedigende kinderstem scheen meer kracht nog te geven aan de krachtvolle schoften van 't sterke dier, als het den zwaren kleigrond opscheurde en zyn weg teekende in diepe scherpe voren."}]},{"lemma":"kindsheid","count":1,"glosses":["childhood"],"forms":["kindsheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s106","id":"h2-s106","source":"... en schryver. Sedert myn kindsheid drukte ik myn aandoeningen in verzen uit, en ook later schreef ik dagelyks neder wat er omging in myn ziel."}]},{"lemma":"kip","count":2,"glosses":["chickens","hens"],"forms":["kippen"],"morphology":["noun, common gender, plural","noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s63","id":"h13-s64","source":"--'t Spyt me wel, zei Tine. Dat was misschien iemand die kippen te-koop had, of groente."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s8","id":"h18-s8","source":"Als die man van zoo-even nu eens iemand was die kippen te-koop had, of iets anders wat noodig kon zyn voor de keuken?"}]},{"lemma":"kiskassen","count":1,"glosses":["skip"],"forms":["kiskassen"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":"Kiskassen evokes a bouncing or ricocheting motion, like a skipping stone.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s187","id":"h11-s187","source":"Links in 't westen boven de wyde, wyde zee, die geen grens heeft tot waar Madagaskar ligt, en Afrika daar achter, zakte de zon, en liet haar stralen in gedurig stomper buiging kiskassen over de golven, en zy zocht verkoeling in de zee."}]},{"lemma":"klaagvrouw","count":2,"glosses":["mourning women"],"forms":["klaagvrouwen"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s126","id":"h17-s126","source":"Als ik sterf van ouderdom, met witte haren, zullen de klaagvrouwen om myn lyk staan. En zy zullen misbaar maken als de klaagvrouwen by Pa-lisoe's lyk."}]},{"lemma":"klaar","count":2,"glosses":["finished","clearly"],"forms":["klaar"],"morphology":["adjective","adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s24","id":"h3-s24","source":"Vindt ge dat er veel omslag noodig is, om dat te zeggen? Welnu, ik heb een broodje met kaas gegeten, daarna twee peren geschild, en ik was ruim half gereed met het orberen van de derde, voor Frits klaar was met die vertelling."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s35","id":"h11-s35","source":"Er bestaat niets, dunkt me, wat je zoo klaar de schoonheid in 't afgetrokkene voorstelt, als zichtbaar beeld van het ware, van 't onstoffelyk-reine, als een schoone vrouw. Gelooft me, gaat eens naar Arles en Nîmes ..."}]},{"lemma":"klaarheid","count":4,"glosses":["clarity","light"],"forms":["klaarheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s29","id":"h13-s29","source":"Enkelen daarvan kon ik terstond ophelderen. Voor anderen evenwel had ik inzage van zekere stukken noodig, en vooral was 't voor my van belang die zaken natesporen te Natal zelf, om by myn geëmployeerden naar de oorzaken der gevonden verschillen onderzoek te doen, en waarschynlyk zou ik dáár geslaagd wezen in myn pogingen om alles tot klaarheid te brengen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s168","id":"h14-s168","source":"We hebben uit zyn toespraak aan de Hoofden gehoord dat hy zyn plicht wilde doen, dat hy onrecht wilde te-keer gaan, en tevens hoop ik dat de lezer uit de gesprekken die ik meedeelde, hem heeft leeren kennen als iemand die wel in-staat was iets uittevinden en tot klaarheid te brengen, dat voor sommige anderen verborgen was of in 't duister lag."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s35","id":"h18-s35","source":"Hoe dit zy, ik kan niet bewyzen dat Havelaars voorganger vergiftigd was, daar men Havelaar den tyd niet heeft gelaten deze zaak tot klaarheid te brengen. Doch wel kan ik bewyzen dat zyn omgeving hem voor vergiftigd hield, en dat men dit vermoeden vastknoopte aan zyn zucht om onrecht te-keer te gaan."}]},{"lemma":"klacht","count":13,"glosses":["complaint","complaints"],"forms":["klachten","klacht","klachte"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, common gender, plural","noun, plural","noun, common gender singular","noun, feminine singular"],"note":"Klachte is an older singular form of modern klacht.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s92","id":"h6-s92","source":"--Wèl, dat het me niet aanging! Dat hy tot u moest gaan, of tot den nieuwen adsistent-resident, als die zou aangekomen zyn te Rangkas-Betoeng, en dáár zyn klachten uiten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s133","id":"h12-s133","source":"Kappelman die zich voedt met zuurkool en scharrebier, zoekt verheffing in de klacht: \"Alexander wàs niet groot ... hy was onmatig\" zonder dat er voor Kappelman de minste kans bestaat ooit met Alexander te konkurreeren in wereldverovering."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s15","id":"h14-s15","source":"Later heb ik veel hooren spreken van klachten die tegen dien adsistent-resident waren ingebracht, doch men moest voorzichtig wezen met geloof-slaan aan deze beschuldigingen, omdat ze grootendeels uit den mond kwamen van Jang di Pertoean, en wel op een oogenblik toen deze zelf van veel zwaarder vergrypen was aangeklaagd, hetgeen hem misschien noopte zyn verdediging te zoeken in de fouten van zyn beschuldiger ... wat meer gebeurt."}]},{"lemma":"klad","count":1,"glosses":["blots"],"forms":["kladden"],"morphology":["noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s84","id":"h13-s85","source":"Die school--ik hoop en geloof dat ze uitgebloeid heeft--vond het gemakkelyk met volle hand te grypen in plassen van bloed, en daarmee groote kladden te werpen op de schildery, dat men die zien zou in de verte!"}]},{"lemma":"kladnota","count":1,"glosses":["rough notes"],"forms":["kladnotaas"],"morphology":["noun, plural"],"note":"An older spelling of the plural now written kladnota’s.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s254","id":"h8-s254","source":"Welnu, dit zyn kladnotaas, bevattende blykbaar onderwerpen waarover hy met den resident spreken wilde."}]},{"lemma":"klagen","count":18,"glosses":["complain","complained","complains","complaining","lamentation","lodged complaints"],"forms":["klagen","klaagde","klaag","klaagt","geklaagd"],"morphology":["verb, past, singular","verb, infinitive","verb, present, first person singular","verb, present, plural","verb, present, singular","noun, neuter, verbal infinitive","verbal noun, neuter, singular","verbal noun, infinitive","verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s73","id":"h2-s73","source":"Geloof me, alles in de wereld is goed, zóó als het is, en ontevreden menschen die altyd klagen, zyn myn vrienden niet. Daar hebt ge Busselinck & Waterman ... maar ik moet voortgaan, want myn boek moet af voor de voorjaarsveiling."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s74","id":"h4-s74","source":"Er zyn er weinig in dien stand, die zooveel bezitten. Recht tot klagen heeft hy dus niet."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s178","id":"h6-s178","source":"Hy kon spelen met een kind, en als een kind, en meermalen klaagde hy dat \"kleine Max\" nog te jong was om vliegers optelaten, omdat hy \"de groote Max\" daarvan zoveel hield."}]},{"lemma":"klager","count":13,"glosses":["complainants","complainers","complainant"],"forms":["klagers","klager"],"morphology":["noun, plural","noun, common gender, plural","noun, common gender, singular","noun, masculine, singular","noun, masculine singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s105","id":"h8-s105","source":"Hy sprak recht en verstootte den klager niet van zyn deur."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s119","id":"h8-s119","source":"Hy glimlachte als een gelukkig mensch, maar men hoorde gekners tusschen de tanden van den klager die recht zocht."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s9","id":"h15-s9","source":"Maar wat moest nu de adsistent-resident doen, als den volgenden dag weer andere klagers zich by hem aanmeldden?"}]},{"lemma":"klamboe","count":2,"glosses":["mosquito-net"],"forms":["klamboe"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s257","id":"h11-s257","source":"En hy riep: och, dat ik ryk ware, om te rusten op een baleh-baleh met klamboe van roode zyde."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s260","id":"h11-s260","source":"En hy rustte op een baleh-baleh, en de klamboe was van roode zyde."}]},{"lemma":"klamboe-haak","count":1,"glosses":["mosquito-net hooks"],"forms":["klamboe-haken"],"morphology":["noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s21","id":"h17-s21","source":"Saïdjah's vader, die zeer arm was, verkocht nu aan een Chinees twee zilveren klamboe-haken, poesaka van de ouders zyner vrouw, voor achttien gulden. En voor dat geld kocht hy een nieuwen buffel."}]},{"lemma":"klamboehaak","count":1,"glosses":["mosquito-net hooks"],"forms":["klamboe-haken"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s23","id":"h17-s23","source":"Want hy wist van Adinda's broertjes, dat de vorige buffel was heengedreven naar de hoofdplaats, en hy had zyn vader gevraagd of deze dat dier niet gezien had toen hy dáár was om de klamboe-haken te verkoopen? Op welke vraag Saïdjah's vader niet had willen antwoorden."}]},{"lemma":"klank","count":2,"glosses":["sounds"],"forms":["klanken"],"morphology":["noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s132","id":"h7-s132","source":"Is 't niet inderdaad bespottelyk, te meenen dat de man die geroepen is recht te spreken, de man aan wien het wel of wee van duizenden is in handen gegeven, zich zou gebonden achten door een paar uitgesproken klanken, wanneer hy niet, ook zonder die klanken, zich daartoe gedrongen voelt door zyn eigen hart? Wy gelooven van Havelaar, dat hy de armen en onderdrukten, waar hy die mocht aantreffen, zou beschermd hebben, al had hy by \"God Almachtig\" het tegendeel beloofd."}]},{"lemma":"klant","count":2,"glosses":["customer","customers"],"forms":["klant","klanten"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s29","id":"h2-s29","source":"In-plaats van een behoorlyken winterjas, hing hem een soort van sjaal over den schouder--Frits zegt \"shawl\" maar dit doe ik niet--alsof hy zoo van de reis kwam. Ik meende een klant te zien, en gaf hem een adreskaartje: Last & Co, makelaars in koffi, Lauriergracht N° 37."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s125","id":"h12-s125","source":"Wy beiden zyn kruieniers, ik neem hem zyn klanten af, die geen rozynen willen koopen by een dief, en te-gelyker-tyd zegt men van my dat ik een goed mensch ben, omdat ik de dochter prys van een konkurrent."}]},{"lemma":"klappa","count":1,"glosses":["coconut"],"forms":["klappa"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"A klappa is a coconut.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s122","id":"h17-s122","source":"Ik weet niet waar ik sterven zal. Ik heb den kleinen Si-oenah zien vallen uit den klappa-boom, toen hy een klappa plukte voor zyne moeder."}]},{"lemma":"klappaboom","count":2,"glosses":["coconut palm"],"forms":["klappa-boom"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"Historical spelling of klappaboom, a coconut palm.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s122","id":"h17-s122","source":"Ik weet niet waar ik sterven zal. Ik heb den kleinen Si-oenah zien vallen uit den klappa-boom, toen hy een klappa plukte voor zyne moeder."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s123","id":"h17-s123","source":"Als ik val uit een klappa-boom, zal ik dood nederliggen aan den voet, in de struiken, als Si-oenah. Dan zal myne moeder niet schreien, want zy is dood."}]},{"lemma":"klappabosje","count":1,"glosses":["little coconut grove"],"forms":["klappa-boschje"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":"Klappa is a colonial-era spelling of Malay kelapa, ‘coconut.’","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s185","id":"h17-s185","source":"Toch werd het allengs lichter en lichter om hem heen. Hy zag reeds het landschap, en reeds kon hy de kuif onderscheiden van het klappa-boschje waarin Badoer verscholen ligt ... daar sliep Adinda."}]},{"lemma":"klappen","count":2,"glosses":["cracked","clapped"],"forms":["klapte"],"morphology":["verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s4","id":"h5-s4","source":"De koetsier klapte met de zweep, de loopers--in Europa zou men, geloof ik, zeggen \"palfreniers\" of liever, er bestaat in Europa niets wat met deze loopers overeenkomt--die onvergelykbare loopers dan, met hun korte dikke zweepjes, huppelden weer aan de zyde van het vierspan, kreschen onbeschryfelyke geluiden, en sloegen de paarden ter-aanmoediging onder den buik. Zóó hoste men dan eenigen tyd voort, tot het verdrietig oogenblik weer daar was, dat men tot over de assen wegzonk in den modder."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s201","id":"h17-s201","source":"O, hoe zy in de handen klapte, Adinda! En daarginds, aan de andere zyde, waar 't kokosboschje wuift over de hutten van het dorp, daar ergens was Si-Oenah uit een boom gevallen, en gestorven."}]},{"lemma":"Klapper","count":2,"glosses":["coconut"],"forms":["Klapper"],"morphology":["noun, masculine singular, nominative","noun, masculine singular, dative"],"note":"In colonial German here, Klapper means a coconut.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s265","id":"h14-s265","source":"--'s War ein Klapper der da fiel. --Thut das dem Klapper weh?"}]},{"lemma":"klapperboom","count":2,"glosses":["coconut palm"],"forms":["klappa-boom"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s206","id":"h17-s206","source":"Saïdjah zag een badjing die met dartele vlugheid heen-en-weersprong tegen den stam van een klappa-boom."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s211","id":"h17-s211","source":"\"Zie hoe de badjing zyn levensonderhoud zoekt Op den klappa-boom."}]},{"lemma":"klapperwater","count":2,"glosses":["coconut water"],"forms":["klapperwater"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s51","id":"h6-s51","source":"Heb je geen klapperwater? Dat is frisscher."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s53","id":"h6-s53","source":"Als men warm is, houd ik klapperwater voor heel nadeelig. Je wordt er styf en jichtig van."}]},{"lemma":"klasse","count":2,"glosses":["class","classes"],"forms":["klasse","klassen"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s52","id":"h2-s52","source":"Maar hy was de primus van onze klasse--want knap was hy, dit moet ik erkennen--en hy hield veel van spelen, stoeien en vechten. Dáárom was hy by ons."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s125","id":"h6-s125","source":"Daar ik evenwel nu eenmaal aan 't beschryven ben, wil ik u zeggen dat mevrouw Havelaar niet schoon was, dat zy echter in blik en spraak iets zeer lieftalligs bezat, en door de gemakkelyke ongedwongenheid van haar manieren het onmiskenbaar teeken gaf, dat zy in de wereld was geweest, en in de hoogere klassen der maatschappy te-huis behoorde."}]},{"lemma":"klateren","count":2,"glosses":["clattering","poured down"],"forms":["klaterende","klaterde"],"morphology":["present participle, attributive","verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s78","id":"h8-s78","source":"Droogstoppel ... en gevoelt men niet, dat hy de laatste regels niet zóó had kunnen schryven, als hy niet werkelyk had meenen te hooren en te verstaan hoe Gods donder hem die regels in klaterende trilling tegen de wanden van 't gebergte toeriep?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s281","id":"h11-s281","source":"En hy viel neer op een rots, die niet week. En hy klaterde in groote stroomen, maar de rots week niet."}]},{"lemma":"klatergoud","count":1,"glosses":["tinsel"],"forms":["klatergoud"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s46","id":"h1-s46","source":"Met wat klatergoud en wat kant van uitgeslagen papier, ziet er dat alles zoo aanlokkelyk uit. Voor kinderen, meen ik, en voor menschen die niet in zaken zyn."}]},{"lemma":"klauteren","count":1,"glosses":["clambered"],"forms":["klauterde"],"morphology":["verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s207","id":"h17-s207","source":"Het diertje--de ergernis van den eigenaar des booms, maar lief toch in gedaante en beweging--klauterde onvermoeid op-en-neder."}]},{"lemma":"klauw","count":2,"glosses":["claws","claw"],"forms":["klauwen","klauw"],"morphology":["noun, plural","noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s134","id":"h16-s134","source":"Met zachtheid en teederheid smeekt hy hem, toch niet te verwerpen het brood des eeuwigen levens, en dusdoende te vervallen in de klauwen van Satan, die met zyn engelen het vuur bewoont, dat hem bereid is tot in eeuwigheid."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s54","id":"h17-s54","source":"Ze had die wond zoo dikwyls bezien met de gedachte hoe diep de klauw die zóó ver indrong in de ruwe vezelen van den buffel, zou voortgedreven zyn in 't weeke lyf van haar kind, en telkens als ze versche geneeskruiden had gelegd op de wonde, streelde zy den buffel en sprak hem eenige vriendelyke woorden toe, dat het goede trouwe dier toch weten zou hoe dankbaar een moeder is!"}]},{"lemma":"klavier","count":1,"glosses":["piano"],"forms":["klavier"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s169","id":"h7-s169","source":"Zy vond het zeer schoon in haar Max, dat hy 't klavier liet terugbrengen in de voorkamer van den huisvader, dien hy had hooren zeggen hoe leed het hem deed dat de meisjes verstoken waren van muziek \"na dat bankroet.\" Zy begreep zeer goed dat haar Max de slavenfamilie vrykocht te Menado, die zoo bitter bedroefd was te moeten stygen op de tafel des afslagers."}]},{"lemma":"kleden","count":9,"glosses":["dressed","clothed","dress"],"forms":["gekleed","kleedde","kleeden"],"morphology":["verb, past, singular","verb, past participle, predicative","predicative participial adjective","past participle used adjectivally","past participle","verb, participle","adjective, participial","verb, infinitive"],"note":"Historical kleeden is the older spelling of modern kleden.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s48","id":"h2-s48","source":"Op de Westermarkt stonden kramen, en als ge een Amsterdammer zyt, lezer, en nagenoeg van myn leeftyd, zult ge u herinneren hoe daaronder één was, die uitmuntte door de zwarte oogen en de lange vlechten van een meisje, dat als een Griekin gekleed was. Ook haar vader was een Griek, of althans hy zag er uit als een Griek."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s151","id":"h4-s151","source":"Ze was gekleed in een wit lang hemd, of jak zonder schoot, dat haar tot de knieën hing, en aan de voorzyde met een zwart speldje was vastgemaakt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s166","id":"h4-s166","source":"Die scheen ook volstrekt niet verlegen! Het was een knaapje van een jaar of zes, ook al vreemd gekleed."}]},{"lemma":"kleding","count":6,"glosses":["dress","garb","Dress"],"forms":["kleeding","Kleeding"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, common gender, singular, archaic spelling","noun, feminine singular","noun, feminine, singular"],"note":"Old spelling of modern Dutch kleding.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s28","id":"h2-s28","source":"Hy had dan ook wel iets van een Duitscher, en van een reiziger ook. Hy was zeer blond, had blauwe oogen, en in houding en kleeding iets dat den vreemdeling verraadde."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s154","id":"h4-s154","source":"Ik was bly dat ik Frits niet gezonden had, want haar kleeding kwam me zeer onkiesch voor, en het vreemde daarvan werd nog verhoogd door de losheid waarmee ze zich bewoog, als vond ze zich heel goed zoo. Het mensch scheen volstrekt niet te weten dat ze er niet uitzag als andere vrouwen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s157","id":"h4-s157","source":"Later heb ik vernomen dat haar kleeding een soort van indische dracht is, die ze daar-te-lande sarong en kabaai noemen, maar ik vond het heel leelyk."}]},{"lemma":"kledingstuk","count":1,"glosses":["garment"],"forms":["kleedingstuk"],"morphology":["noun, neuter singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s128","id":"h6-s128","source":"Een wit baadjoe van moesselien, met blauwe cordelière--ik geloof dat men in Europa zulk een kleedingstuk peignoir noemen zou--was haar reiskleed."}]},{"lemma":"kleed","count":6,"glosses":["cloth","garment","dress","clothes"],"forms":["kleed","kleederen"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, plural"],"note":"Kleederen is an older plural of kleed, here meaning clothes.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s5","id":"h6-s5","source":"Hy zat in 't midden van de pendoppo by de tafel die met een wit kleed bedekt, en met spyzen beladen was."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s109","id":"h8-s109","source":"Hy kleedde zich niet met het kleed dat anderen dekken moest, noch voedde zich met voedsel dat den arme behoorde.\""},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s129","id":"h17-s129","source":"Men kleedde hen in een wit kleed, en begroef hen in den grond. Als ik sterf te Badoer, en men begraaft my buiten de dessah, oostwaarts tegen den heuvel, waar 't gras hoog is, Dan zal Adinda daar voorbygaan, en de rand van haar sarong zal zachtkens voortschuiven langs het gras..."}]},{"lemma":"klei","count":1,"glosses":["clay"],"forms":["klei"],"morphology":["noun, feminine singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s100","id":"h6-s100","source":"Nagenoeg als de arme Sauriers uit de voorwereld, die door lang wachten ten-laatste een integreerend deel uitmaken van de klei, waarin ze aanvankelyk niet gekomen waren met het plan om er te blyven, heeft er ook by reizigers die wat nauw op-één gedrukt en in gedwongen houding, te lang in een reiswagen gezeten hebben, iets plaats, wat ik u voorstel assimilatie te noemen."}]},{"lemma":"kleierig","count":1,"glosses":["clayey"],"forms":["kleierig"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s3","id":"h5-s3","source":"Wel bleef men gedurig steken in den modder, die in de Bantamsche laaglanden zwaar, kleierig en klevend is, wel was men telkens genoodzaakt de hulp interoepen van de bewoners der naastby gelegen dorpen--ook al waren ze niet zéér naby, want de dorpen zyn niet menigvuldig in die streken--maar als men er dan eindelyk in geslaagd was, een twintigtal landbouwers uit den omtrek by-een te krygen, duurde het gewoonlyk niet zeer lang, voor men paard en wagen weder op vasten grond had gebracht."}]},{"lemma":"kleigrond","count":1,"glosses":["clay soil"],"forms":["kleigrond"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s16","id":"h17-s16","source":"Zulke vriendschap dan had ook de kleine Saïdjah spoedig weten inteboezemen aan den nieuwen gast, en Saïdjah's aanmoedigende kinderstem scheen meer kracht nog te geven aan de krachtvolle schoften van 't sterke dier, als het den zwaren kleigrond opscheurde en zyn weg teekende in diepe scherpe voren."}]},{"lemma":"klein","count":83,"glosses":["little","small","little one","smaller","petty","small scale","Little","small one","smallest"],"forms":["kleine","klein","kleinen","kleiner","Kleine","kleinere","kleinste"],"morphology":["adjective","adjective, inflected","adjective, attributive","adjective, attributive, inflected","adjective, attributive, singular","adjective, predicative","substantivized adjective, singular","adjective, comparative, predicative","adjective, attributive, uninflected","adjective, uninflected, neuter singular","adjective, nominalized","adjective, comparative","attributive adjective, plural, inflected","adjective, attributive, archaic inflection","adjective, nominalized, masculine singular","nominalized adjective, singular","adjective, attributive, old inflection","adjective, attributive, masculine singular, inflected","substantivized adjective, masculine singular","adjective, superlative, inflected","adjective, uninflected","adjective, accusative feminine singular, mixed inflection","adjective, masculine accusative singular","adjective, inflected, archaic masculine form"],"note":"Kleinen is an older inflected form of kleine before a masculine personal name.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s5","id":"h1-s5","source":"Als ik in myn vak--ik ben makelaar in koffi, en woon op de Lauriergracht N° 37--aan een principaal --een principaal is iemand die koffi verkoopt--een opgave deed, waarin maar een klein gedeelte der onwaarheden voorkwam, die in gedichten en romans de hoofdzaak uitmaken, zou hy terstond Busselinck & Waterman nemen. Dat zyn ook makelaars in koffi, doch hun adres behoeft ge niet te weten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s14","id":"h1-s14","source":"Hy was al dood, geloof ik, toen hy ons vertelde dat myn vader myn beste vrind was--ik hield meer van Pauweltje Winser, die naast ons woonde in de Batavierstraat--en dat myn kleine hond zoo dankbaar was. We hielden geen honden, omdat ze zoo onzindelyk zyn."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s89","id":"h1-s89","source":"Eilieve, steek het by u ...'t is een kleine moeite ... het kan te-pas komen ... ei zie, daar is het: een adreskaartje! Die Co ben ik, sedert de Meyers er uit zyn ... de oude Last is myn schoonvader."}]},{"lemma":"kleinigheid","count":4,"glosses":["trifles","trifle"],"forms":["kleinigheden","kleinigheid"],"morphology":["noun, common gender, plural","noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s149","id":"h6-s149","source":"Hartelyk voor zyn vrienden, maakte hy--wat te snel soms--zyn vriend van al wat leed. Hy was gevoelig voor liefde en aanhankelykheid ... trouw aan zyn gegeven woord ... zwak in kleinigheden, maar standvastig tot hoofdigheid toe, waar 't hem de moeite waard scheen karakter te toonen ... nederig en welwillend voor wie zyn geestelyk overwicht erkenden, doch lastig wanneer men poogde zich daartegen te verzetten ... rondborstig uit trots, en by vlagen achterhoudend, waar hy vreesde dat men zyn oprechtheid zou aanzien voor onverstand ... evenzeer vatbaar voor zinnelyk als voor geestelyk genot ... beschroomd en slecht bespraakt waar hy meende niet begrepen te worden, maar welsprekend als hy gevoelde dat zyn woorden op willigen bodem vielen ... traag als hy niet werd aangespoord door eenigen prikkel die voortkwam uit zyn eigen ziel, maar yverig, vurig, en doortastend waar dit wel het geval was ... voorts, vriendelyk, beschaafd in zyn manieren, en onberispelyk van gedrag: ziedaar nagenoeg Havelaar!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s26","id":"h13-s26","source":"Als er door slordigheid of verzuim eenige duizenden te-kort waren in myn beheer, noem ik dit op-zichzelf geen kleinigheid. Maar als deze duizenden ontbraken ten-gevolge van myn gelukte pogingen om den opstand te voorkomen, die de landstreek van Mandhéling dreigde in vuur en vlam te zetten, en de Atjinezen te doen terugkeeren in de oorden waaruit wy hen pas met veel opoffering van geld en volk hadden verjaagd, dan vervalt het gewicht van zoodanig te-kort, en 't werd zelfs reeds eenigszins onbillyk de terugbetaling daarvan opteleggen aan iemand die oneindig grooter belangen gered had."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s129","id":"h14-s129","source":"Alles scheen kalmte te ademen, want voor Max en Tine was 't vergelykenderwyze een kleinigheid zich te schikken in ontberingen die op een niet aan den grooten weg gelegen binnenpost onvermydelyk zyn."}]},{"lemma":"kleinkind","count":1,"glosses":["grandchildren"],"forms":["kleinkinderen"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s127","id":"h17-s127","source":"En ook de kleinkinderen zullen schreien, zeer luid. Ik zal 't niet hooren."}]},{"lemma":"kleivloer","count":1,"glosses":["clay floor"],"forms":["kleivloer"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s7","id":"h6-s7","source":"Dan stond hy eens op, beproefde vergeefs zyn sporen te doen kletteren op den gestampten kleivloer van de pendoppo, stak voor de twintigste maal zyn sigaar aan, en ging, als te-leurgesteld, weer zitten."}]},{"lemma":"klepperen","count":1,"glosses":["clatter"],"forms":["klepperen"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s25","id":"h7-s25","source":"--Ik zie niet in waarom ge zonder noodzaak te-paard door den modder zoudt klepperen ... er is plaats genoeg voor ons allen. We kunnen dan met-een terstond kennis maken."}]},{"lemma":"kleren","count":2,"glosses":["clothes"],"forms":["kleeren"],"morphology":["noun, plural, archaic spelling","noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s26","id":"h2-s26","source":"Hy scheen ook my te herkennen, want onze blikken ontmoetten elkander gedurig. Ik moet betuigen dat ik te verdiept was in 't veegsel, om terstond optemerken, wat ik namelyk later zag, dat hy vry kaal in de kleeren stak."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s198","id":"h16-s198","source":"In \"Polen\" zie ik velen die daar geweest zyn, en waarlyk heel knap in de kleeren steken."}]},{"lemma":"klerk","count":6,"glosses":["clerk","clerks"],"forms":["klerk","klerken"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, masculine, singular","noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s57","id":"h1-s57","source":"Dan komt haar eerste minnaar--die vroeger klerk was aan 't kopieboek, maar nu schatryk--op-eens terug, en trouwt haar."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s73","id":"h3-s73","source":"Er waren staten, opgaven, berekeningen met cyfers, waaraan geen rym te bekennen was, en alles was met zulk een zorg en nauwkeurigheid bewerkt, dat ik, ronduit gezegd--want ik houd van de waarheid--op het denkbeeld kwam dat die Sjaalman, als de derde klerk eens uitviel--wat gebeuren kan, daar hy oud en stuntelig wordt--heel goed diens plaats zou kunnen innemen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s105","id":"h4-s105","source":"En--zonderling toch, hoe de gedachten onder 't schryven in iemand opkomen --myn boek gaat ook de molenaars aan, en de dominees, en hen die Holloway- pillen verkoopen, en de likeurstokers, en de pannenbakkers, en de menschen die van staatsschuld leven, en de pompenmakers, en de touwslagers, en de wevers, en de slachters, en de klerken op een makelaarskantoor, en de aandeelhouders van de Nederlandsche Handelmaatschappy, en eigenlyk, wel beschouwd, alle anderen ook."}]},{"lemma":"kletteren","count":1,"glosses":["clatter"],"forms":["kletteren"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s7","id":"h6-s7","source":"Dan stond hy eens op, beproefde vergeefs zyn sporen te doen kletteren op den gestampten kleivloer van de pendoppo, stak voor de twintigste maal zyn sigaar aan, en ging, als te-leurgesteld, weer zitten."}]},{"lemma":"kleur","count":12,"glosses":["colour","color","colours","colors"],"forms":["kleur","kleuren"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, plural","noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s117","id":"h5-s117","source":"Hy groeit op te-midden zyner sawah's en gagah's en tipar's vergezelt reeds op zeer jeugdigen leeftyd zyn vader naar 't veld, waar hy hem behulpzaam is in den arbeid met ploeg en spade, aan dammen en aan waterleidingen tot het bevochtigen zyner akkers. Hy telt zyn jaren by oogsten, hy rekent den tyd naar de kleur zyner te veld staande halmen, hy voelt zich te-huis onder de makkers die met hem padie sneden hy zoekt zyn vrouw onder de meisjes der dessah die 's avends onder vroolyk gezang de ryst stampen om ze te ontdoen van den bolster ... het bezit van een paar buffels die zyn ploeg zullen trekken, is 't ideaal dat hem aanlacht ... kortom, de rystbouw is voor den Javaan, wat in de Rynstreken en in het zuiden van Frankryk, de wynoogst is."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s107","id":"h7-s107","source":"Ik begryp hoe Willem van Guillaume komt, en moet erkennen dat ik, vooral in de Molukken, zeer dikwyls \"liplappen\" heb leeren kennen, die me deden verbaasd staan over den omvang hunner kennis, en die my op 't denkbeeld brachten dat wy Europeanen, hoeveel hulpmiddelen ons ook ten-dienste stonden, dikwyls--en niet vergelykender-wyze alleen--verre ten-achteren staan by de arme pariah's die van de wieg af hadden te stryden met kunstmatig-onbillyke terugzetting en 't zot vooroordeel tegen hun kleur."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s8","id":"h8-s8","source":"Ieder verwachtte hierop een toespraak als die welke de resident op den vorigen dag had gehouden, en het is niet geheel-en-al zeker dat Havelaar zelf van voornemen was iets anders te zeggen, doch men moest hem by zulke gelegenheden gehoord en gezien hebben om zich voortestellen hoe hy, by toespraken als deze, zich opwond en door zyn eigenaardige wyze van spreken aan de bekendste zaken een nieuwe kleur meedeelde, hoe zich dan zyn houding oprichtte, hoe zyn blik vuur schoot, hoe zyn stem van 't vleiend zachte in 't vlymend scherpe overging, hoe de beelden van zyn lippen vloeiden als strooide hy iets kostbaars om zich heen dat toch hèm niets kostte, en hoe, als hy ophield, ieder hem aanstaarde met open mond als om te vragen: \"myn God, wie zyt ge?\""}]},{"lemma":"kleuren","count":1,"glosses":["color"],"forms":["kleuren"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s152","id":"h6-s152","source":"Zwart of wit laat zich gemakkelyk schilderen, maar moeielyker is 't juist weergeven van schakeeringen die daartusschen liggen, wanneer men aan waarheid gebonden is en dus noch te donker noch te licht mag kleuren."}]},{"lemma":"kleven","count":5,"glosses":["clinging","clung","cling","clings"],"forms":["kleven","klevend","kleefde","kleeft"],"morphology":["verb, infinitive","present participle used adjectivally","verb, past, singular","verb, present, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s3","id":"h5-s3","source":"Wel bleef men gedurig steken in den modder, die in de Bantamsche laaglanden zwaar, kleierig en klevend is, wel was men telkens genoodzaakt de hulp interoepen van de bewoners der naastby gelegen dorpen--ook al waren ze niet zéér naby, want de dorpen zyn niet menigvuldig in die streken--maar als men er dan eindelyk in geslaagd was, een twintigtal landbouwers uit den omtrek by-een te krygen, duurde het gewoonlyk niet zeer lang, voor men paard en wagen weder op vasten grond had gebracht."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s81","id":"h13-s82","source":"Maar de groote romanschryver die liever boeide door kunstige rangschikking van kleuren dan door grofheid van kleur, achtte het beneden zich zyn penseel te doopen in al het slyk en in al het bloed dat er kleefde aan den onwaardigen gunsteling van Elizabeth."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s184","id":"h14-s184","source":"In 't algemeen reeds is het overbrengen van slechte tydingen iets onaangenaams, en 't schynt wel of er van den ongunstigen indruk dien ze veroorzaken, iets blyft kleven op wien de verdrietige taak te-beurt viel zulke tydingen meetedeelen."}]},{"lemma":"klewang","count":1,"glosses":["klewang"],"forms":["klewang"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s59","id":"h8-s59","source":"En ginds in 't noordwesten over de zee, zyn velen die ònze kinderen moesten zyn, maar die Lebak hebben verlaten om rondtedolen in vreemde streken met kris en klewang, en schietgeweer."}]},{"lemma":"klewang-bajonetwond","count":1,"glosses":["klewang-bayonet wound"],"forms":["klewang-bajonetwonde"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"A klewang is a short Indonesian sword; the compound describes a wound from a klewang bayonet.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s293","id":"h17-s293","source":"Als een spook waarde hy rond in de huizen die nog niet geheel verbrand waren, en vond het lyk van Adinda's vader met een klewang-bajonetwonde in de borst."}]},{"lemma":"klewang-wettend","count":1,"glosses":["klewang-whetting"],"forms":["klewang-wettende"],"morphology":["adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s244","id":"h20-s244","source":"En ik zou klewang-wettende krygszangen slingeren in de gemoederen van de arme martelaren wien ik hulp heb toegezegd, ik, Multatuli."}]},{"lemma":"klimmen","count":8,"glosses":["climbed","advancing","climbs","climb"],"forms":["klom","geklommen","klimmen","klimmende","klimt"],"morphology":["verb, past, singular","present participle","verb, participle","verb, past participle","noun, neuter, singular, nominalized infinitive","verb, present, singular","verb, infinitive"],"note":"In jaren klimmende is an older expression for advancing in age.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s148","id":"h4-s148","source":"Ik klom zoo hoog als gezegd was, en hoorde in het derde portaal een kinderstem zingen: strakjes komt vader, die zoete papa. Ik klopte, en de deur werd geopend door een vrouw of dame--ik weet zelf niet recht wat ik van haar maken moest."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s208","id":"h8-s208","source":"De Regent, die in jaren klimmende den dood vreest, wordt beheerscht door de zucht zich verdienstelyk te maken door giften aan geestelyken. Hy geeft veel geld uit voorreiskosten van pelgrims naar Mekka, die hem allerlei vodden van relieken, talismans en djimats terugbrengen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s104","id":"h11-s104","source":"--Neen, volstrekt niet, en wel omdat je niet waart geklommen op een stoel met drie pooten."}]},{"lemma":"klinken","count":8,"glosses":["sounds","sounded","rang","rings","may sound","rung"],"forms":["klinkt","klonk","geklonken","klinke"],"morphology":["verb, present, singular","verb, past participle","verb, past, third-person singular","verb, past, singular","verb, present, third-person singular","verb, present subjunctive, singular"],"note":"Klinke is an archaic present subjunctive: “may sound.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s100","id":"h3-s100","source":"Over vermenigvuldiging. (Deze titel klinkt heel eenvoudig, maar er staat veel in dit stuk, waaraan ik vroeger niet gedacht had.)"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s91","id":"h7-s91","source":"Ik ontken niet dat er nog altyd veel onrechtvaardigs en stuitends in deze verhouding blyft bestaan, en dat het woord liplap my meermalen in de ooren klonk als een bewys hoe ver de niet-liplap, de blanke, dikwerf van ware beschaving verwyderd is."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s66","id":"h8-s66","source":"Reeds nu wil ik 't kind kussen, dat zyn vader zoo spreken doet!\" Maar toen hy kort daarna, schynbaar met weinig geleidelykheid, overging tot de vragen waarom Lebak arm was, en waarom er zooveel bewoners van die streken verhuisden naar elders, klonk er in zyn toon iets dat denken deed aan 't geluid dat een boor maakt, als ze met kracht wordt geschroefd in hard hout."}]},{"lemma":"klinkklaar","count":1,"glosses":["downright"],"forms":["klinkklare"],"morphology":["adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s145","id":"h18-s146","source":"Marie sprak er van. Ze had het van de Rosemeyertjes, die in suiker doen.--Ten-tweede, omdat ik nu op-nieuw de zekere overtuiging heb opgedaan, dat al die vertellingen over ellende en onrust in den Oost, klinkklare leugens zyn."}]},{"lemma":"klinkletter","count":1,"glosses":["vowels"],"forms":["klinkletters"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s86","id":"h3-s86","source":"Over de klinkletters. Over cellulaire gevangenissen."}]},{"lemma":"klip","count":3,"glosses":["reefs"],"forms":["klippen"],"morphology":["noun, plural","noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s202","id":"h7-s202","source":"Daar valt het niet voor, dat een gezin op-eens te-gronde gaat door wisseling van fortuin ... en van zoodanigen aard toch waren gewoonlyk de klippen waarop de goede voornemens van Havelaar strandden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s69","id":"h13-s70","source":"Het valt een schryver soms niet gemakkelyk, juist doortezeilen tusschen de twee klippen van het te-veel of te-weinig, en deze moeielykheid wordt te grooter als men toestanden beschryft, die den lezer verplaatsen moeten op onbekenden bodem."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s70","id":"h13-s71","source":"Er is een te nauw verband tusschen plaatsen en gebeurtenissen, dan dat men de beschryving van die plaatsen geheel zou kunnen ontberen, en 't vermyden de beide klippen waarop ik doelde, wordt dubbel moeielyk voor iemand die Indie tot tooneel zyner vertelling gekozen heeft."}]},{"lemma":"kliwon","count":4,"glosses":["Kliwon","senior official"],"forms":["Kliwon"],"morphology":["noun, common gender, singular","title noun, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s114","id":"h7-s114","source":"...en de afspraak werd gemaakt, dat men daartoe over een half uur in de groote voorgalery der woning van den Regent zou by-eenkomen. Verbrugge, hierop voorbereid, had reeds voor vele dagen aan de Distriktshoofden, den Patteh, den Kliwon, den Djaksa den belasting-kollekteur, eenige mantries, en voorts aan alle inlandsche beambten die deze plechtigheid moesten bywonen, last gegeven zich op de hoofdplaats te verzamelen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s14","id":"h8-s14","source":"Mynheer de Radhen Adhipatti, Regent van Bantan-Kidoel, en gy, Radhens Dhemang die Hoofden zyt der distrikten in deze Afdeeling, en gy, Radhen Djaksa die de justitie tot uw ambt hebt, en ook gy, Radhen Kliwon die gezag voert op de hoofdplaats, en gy Radhens, Mantries, en allen die Hoofden zyt in de afdeeling Bantan-Kidoel, ik groet u!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s154","id":"h8-s154","source":"Djaksa, laat hooren, wat hebt ge toch aan den Kliwon over myn kleinen jongen gezegd?"}]},{"lemma":"Kliwon","count":2,"glosses":["Kliwon"],"forms":["Kliwon"],"morphology":["title, common gender, singular","title noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s87","id":"h8-s87","source":"Hy sprong weg, en liep den grooten kring rond, en vermaakte de Hoofden door zyn gekeuvel, en speelde met de gevesten van hun krissen. Toen hy by den Djaksa kwam, die de aandacht van 't kind trok omdat hy sierlyker dan de anderen gekleed was scheen deze iets op 't hoofd van kleinen Max te wyzen aan den Kliwon die naast hem zat en een gefluisterde opmerking daarover scheen te beamen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s160","id":"h8-s160","source":"--Mynheer, ik zeide tot den Kliwon dat de Sienjo een koningskind was."}]},{"lemma":"kloof","count":2,"glosses":["gulf"],"forms":["kloof"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s31","id":"h5-s31","source":"Hy geve zich rekenschap van de grootsche opvatting van dat gebouw, in de ziel des bouwmeesters Gerhard von Riehl ... van 't geloof in de harten des volks, dat hem in-staat stelde dat werk aantevangen en voorttezetten ... van den invloed der denkbeelden die zùlk een kolos noodig hadden om als zichtbare voorstelling te dienen van het ongezien godsdienstig gevoel ... en hy vergelyke deze overspanning met de richting, die eenige eeuwen later het oogenblik deed geboren worden, waarop men 't werk staakte. Er ligt een diepe kloof tusschen Erwin van Steinbach en onze bouwmeesters!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s32","id":"h5-s32","source":"Ik weet dat men sedert jaren bezig is deze kloof te dempen. Ook te Keulen bouwt men weder aan den Dom."}]},{"lemma":"kloppen","count":5,"glosses":["knocked","beat","beaten"],"forms":["klopte","geklopt","kloppen"],"morphology":["verb, past, singular","verb, participle","verb, present, third person plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s148","id":"h4-s148","source":"Ik klom zoo hoog als gezegd was, en hoorde in het derde portaal een kinderstem zingen: strakjes komt vader, die zoete papa. Ik klopte, en de deur werd geopend door een vrouw of dame--ik weet zelf niet recht wat ik van haar maken moest."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s72","id":"h16-s72","source":"Myn vertelling is dus alleen gericht aan hen die in-staat zyn tot het moeielyk geloof dat er harten kloppen onder die donkere opperhuid, en dat, wie gezegend is met blankheid en de daarmee samengaande beschaving, edelmoedigheid, handels- en Godskennis, deugd ... zyn blanke hoedanigheden zou kunnen aanwenden op àndere wyze dan tot nog toe ondervonden werd door wie minder gezegend zyn in huidskleur en zielevoortreffelykheid."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s188","id":"h17-s188","source":"Gewis, ze had niet geslapen den ganschen nacht! Zeker had de dorpswacht geklopt aan hare deur, om te vragen waarom de pelitah voortbrandde in haar huisjen, en met lieven lach had ze gezegd dat een gelofte haar wakker hield om den slendang afteweven waaraan ze bezig was, en die gereed moest zyn voor den eersten dag der nieuwe maan ..."}]},{"lemma":"klug","count":1,"glosses":["clever"],"forms":["klugen"],"morphology":["adjective, nominative plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s48","id":"h10-s48","source":"Da hüpfen herbei, und lauschen Die frommen, klugen Gazellen; Und in der Ferne rausche Des heiligen Stromes Wellen..."}]},{"lemma":"kluister","count":2,"glosses":["shackles","fetters"],"forms":["kluisters"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s124","id":"h4-s124","source":"Hy zei dat: \"als de borst hem gloeide van gevoel voor het ware en schoone, geen macht ter-wereld hem beletten kon de tonen aanteslaan, die met zulk een gevoel overeenstemmen, en dat hy veel liever zweeg, dan zyn woorden omklemd te zien door de onteerende kluisters der alledaagsheid.\"--Frits zegt: scheid, maar dit doe ik niet. 't Woord is lang genoeg zoo.--Ik vond dit nu wel heel gek van Stern, maar myn vak gaat me vóór alles, en de Oude is een goed huis."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s97","id":"h9-s97","source":"Neen, ons gelukkig Nederland begeert niet voor zich alleen de zaligheid: wy willen die ook mededeelen aan de ongelukkige schepselen op verre stranden, die daar gebonden liggen in de kluisters van ongeloof, bygeloof en zedeloosheid! Het beschouwen van de plichten die ten-dezen op ons rusten, zal het zevende deel myner rede uitmaken.\""}]},{"lemma":"knaap","count":2,"glosses":["boy","boys"],"forms":["knaap","knapen"],"morphology":["noun, masculine, singular","noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s32","id":"h3-s32","source":"Moeder, 'k ben wel ver van 't land Waar me 't leven werd geschonken, Waar myn eerste tranen blonken, Waar ik opwies aan uw hand... Waar uw moedertrouw der ziel Van den knaap haar zorgen wydde, En hem liefdryk stond ter-zyde, En hem ophief als hy viel..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s174","id":"h17-s174","source":"Ja, wèl was dit de plek waar hy voor 't eerst Adinda anders had aangezien dan zyn overige speelnootjes, omdat ze daar voor 't eerst geweigerd had deeltenemen aan een spel dat ze toch had meegespeeld met alle kinderen, knapen en meisjes, nog kort te voren. Dáár had ze hem de melatti gegeven."}]},{"lemma":"knaapje","count":2,"glosses":["little fellow","little boy"],"forms":["knaapje"],"morphology":["noun, neuter, singular, diminutive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s166","id":"h4-s166","source":"Die scheen ook volstrekt niet verlegen! Het was een knaapje van een jaar of zes, ook al vreemd gekleed."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s168","id":"h4-s168","source":"\"Kom je om papa te spreken?\" vroeg hy op-eens, en ik begreep terstond dat de opvoeding van dat knaapje veel te wenschen overliet, anders had hy: \"komt u\" gezegd. Maar omdat ik met myn houding verlegen was, en wel wat praten wilde, antwoordde ik:"}]},{"lemma":"knabbelen","count":1,"glosses":["was champing"],"forms":["knabbelde"],"morphology":["verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s38","id":"h5-s38","source":"Hier zag men de hoofden der dorpen, en de distriktshoofden uit het Lebaksche, allen met hun gevolg, en te oordeelen naar den schoonen bastert-arabier die in zyn ryk tuig op den zilveren watertrens knabbelde, was ook een hoofd van hoogeren rang op deze plaats aanwezig."}]},{"lemma":"knagen","count":4,"glosses":["gnaw","gnawing","gnaws"],"forms":["knagen","knaagt"],"morphology":["verb, infinitive used as noun","verb, present, singular","verb, infinitive","verb, present, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s20","id":"h9-s20","source":"Met knagen en kauwen op vleesch en been van uw geslacht?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s89","id":"h9-s89","source":"Dáár lekt de vlam met nooit voldane tong aan de gillende slachtoffers van het ongeloof! Dáár sterft de worm niet, die hunne harten dóór en dóór knaagt, zonder ooit die te vernietigen, opdat er steeds een hart te knagen overblyve in de borst van den Godverzaker!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s39","id":"h19-s39","source":"Ik neem de vryheid u te verzoeken my in de gelegenheid te stellen myn schryven van gisteren te rechtvaardigen, en my te vrywaren voor de mislukking myner pogingen om de afdeeling Lebak te bevryden van de wormen die sedert menschen-geheugenis knagen aan haar welvaart."}]},{"lemma":"knap","count":5,"glosses":["clever","capable","smartly"],"forms":["knap","knappe"],"morphology":["adjective","adjective, attributive","adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s82","id":"h1-s82","source":"Als myn zaken goed gaan--en dit doen ze--als myn vrouw en kinderen gezond zyn, zoodat ik geen gemaal heb met dokter en apteker ... als ik jaar-in jaar-uit een sommetje kan ter-zy leggen voor den ouden dag ... als Frits knap opgroeit, om later in myn plaats te komen als ik naar Driebergen ga ... zie, dan ben ik heel tevreden. Maar dit alles is een natuurlyk gevolg van de omstandigheden, en omdat ik op de zaken pas."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s52","id":"h2-s52","source":"Maar hy was de primus van onze klasse--want knap was hy, dit moet ik erkennen--en hy hield veel van spelen, stoeien en vechten. Dáárom was hy by ons."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s114","id":"h4-s114","source":"Hy zei dat Stern zoo'n knappe jongen was, dat hy zulke snelle vorderingen in de taal maakte, en dat hy duitsche verzen van Sjaalman in 't hollandsch vertaald had."}]},{"lemma":"knellen","count":1,"glosses":["oppresses"],"forms":["Knelt"],"morphology":["verb, present, third person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s52","id":"h3-s52","source":"Steil en doornig zyn myn paden, Onspoed drukt me diep ter-neer, En de last my opgeladen Knelt me, en doet het hart me zeer..."}]},{"lemma":"knevelarij","count":7,"glosses":["extortion","oppression"],"forms":["knevelary","knevelarij"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, common gender, singular, historical spelling"],"note":"Historical spelling of modern knevelarij.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s164","id":"h5-s164","source":"Er schynt dus wel een byna-onoverkomelyke moeielykheid te bestaan, om gevolg te geven aan den eed: \"de inlandsche bevolking te beschermen tegen uitzuiging, en knevelary.\""},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s128","id":"h7-s128","source":"Havelaar moest dus andermaal \"God Almachtig\" tot getuige nemen by de belofte: dat hy de \"inlandsche bevolking, beschermen zou tegen onderdrukking, mishandeling en knevelarij.\" Voor een fynen opmerker zou 't de moeite waard zyn geweest, het onderscheid gadeteslaan tusschen houding en toon van den resident en van Havelaar by deze gelegenheid."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s133","id":"h8-s133","source":"Over misslagen van groveren aard ... over knevelary en onderdrukking, spreek ik niet."}]},{"lemma":"knevelen","count":2,"glosses":["extorted","ground down"],"forms":["gekneveld"],"morphology":["verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s48","id":"h18-s48","source":"--Nog iets. Is 't wáár of is 't niet waar dat er gekneveld wordt in Lebak?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s139","id":"h20-s139","source":"Ik mocht tot die arme lieden niet zeggen: \"gaat en lydt, want het Bestuur wil dat gy gekneveld wordt!\" Ik mocht myn onmacht niet erkennen, één als ze was met de schande en de gewetenloosheid der raadgevers van den Gouverneur-generaal."}]},{"lemma":"knevellen","count":1,"glosses":["extorted"],"forms":["gekneveld"],"morphology":["verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s35","id":"h19-s35","source":"Voorbarig! Als een eerlyk man slapen kon, en leven en genieten, zoo lang zy voor wier welzyn hy geroepen is te waken, zy die in den hoogsten zin zyn naasten zyn, worden gekneveld en uitgezogen!"}]},{"lemma":"knie","count":10,"glosses":["knees","knee"],"forms":["knieën","knie"],"morphology":["noun, plural","noun, common gender, singular","noun, common gender, plural","noun, feminine, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s55","id":"h3-s55","source":"Maar, bestervend op myn lippen, Steeg de beê niet tot den Heer... 'k Boog wel beî myn knieën neer, 'k Voelde wel een zucht me ontglippen, Maar het was: \"nog niet, o Heer! \"Geef my eerst myn moeder weer!\""},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s151","id":"h4-s151","source":"Ze was gekleed in een wit lang hemd, of jak zonder schoot, dat haar tot de knieën hing, en aan de voorzyde met een zwart speldje was vastgemaakt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s152","id":"h4-s152","source":"In plaats van een behoorlyke japon of rok, droeg ze daaronder een stuk donker gebloemd lynwaad, dat eenige malen om het lyf gewikkeld scheen, en hare heupen en knieën vry nauw omsloot."}]},{"lemma":"knielen","count":1,"glosses":["kneeling"],"forms":["geknield"],"morphology":["verb, participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s91","id":"h11-s91","source":"--Wel, dat is toch zeer eenvoudig! Ge zaagt daar een vrouw, gekleed in 't zwart, die geknield lag voor een blok."}]},{"lemma":"knijpen","count":2,"glosses":["pinched"],"forms":["geknepen"],"morphology":["verb, participle","verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s11","id":"h3-s11","source":"Ze dacht dat hy Louise geknepen had, of zoo-iets wat niet te-pas komt, en ook ik maakte my gereed er een hartig woordje bytevoegen, toen Louise riep:"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s13","id":"h3-s13","source":"Wàt dàn? Hy had haar niet geknepen, hy had gereciteerd, daar hebt ge 't."}]},{"lemma":"knikken","count":1,"glosses":["nodded"],"forms":["knikte"],"morphology":["verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s81","id":"h7-s81","source":"De resident knikte, als vond hy het goed dat die zaak dus geregeld was, en daar het spreken zoo moeielyk viel, brak men 't gesprek af."}]},{"lemma":"knippen","count":2,"glosses":["snapped shut","snapping"],"forms":["knipte","knippen"],"morphology":["verb, past, singular","noun, neuter, verbal noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s5","id":"h9-s5","source":"Toen ik 't vorig hoofdstuk sloot met een aanwyzing op wat afwisseling in het volgende, was dit eigenlyk meer een oratorische kunstgreep, en om een slot te maken dat goed \"knipte\" dan wel omdat ik inderdaad meende dat het volgend hoofdstuk alleen \"ter afwisseling\" waarde hebben zou."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s18","id":"h20-s18","source":"En ze stond op, en gaf hem zyn eenvoudig maal dat ze uit een goed gesloten kast in haar kamer scheen gehaald te hebben, want men had het knippen van vele sloten gehoord."}]},{"lemma":"knoeien","count":1,"glosses":["bungling"],"forms":["knoeien"],"morphology":["verb, infinitive used as a verbal noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s34","id":"h1-s34","source":"Zeven en negen is verboden door de maat. Daar gaat hy dan aan 't knoeien!"}]},{"lemma":"knoeier","count":7,"glosses":["bunglers"],"forms":["knoeiers"],"morphology":["noun, plural","noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s109","id":"h4-s109","source":"Maar knoeiers en onderkruipers zyn ze, dit zeg ik!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s39","id":"h9-s39","source":"Niet omdat hy gelyk heeft, maar omdat ik aan de firma Last & Co verplicht ben zorgtedragen dat de oude Stern niet vervalle in Busselinck & Waterman, die hem slecht zouden bedienen omdat het knoeiers zyn. By u, lezer, stort ik myn hart uit, en opdat ge na het lezen van Stern's geschryf--heb ge 't werkelyk gelezen?--uwen toorn niet zoudt uitstorten over een onschuldig hoofd want ik vraag u, wie zal een makelaar nemen, die hem voor menscheneter uitscheldt?--hecht ik er aan, dat ge overtuigd zyt van myn onschuld."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s66","id":"h9-s66","source":"Vraag hem--zoo-eens uit jezelf, weetje?--of hy gelooft dat zyn vader by Busselinck & Waterman gaan zal, en zeg hem dat het knoeiers zyn."}]},{"lemma":"knoeierij","count":1,"glosses":["underhanded dealings"],"forms":["knoeiery"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s2","id":"h2-s2","source":"Heel toevallig kwam ik daar achter ... ik meen achter de knoeiery van Busselinck & Waterman."}]},{"lemma":"knoop","count":3,"glosses":["button","knot"],"forms":["knoop"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s84","id":"h2-s84","source":"Toen keek hy me heel gek aan, en zuchtte, en vatte opeens een knoop van myn jas ..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s87","id":"h2-s87","source":"Maar als men zoo'n twintig jaren de beurs heeft bezocht ... en iemand wil u iets vragen, zonder te weten hoe laat het is ... Ik maakte myn knoop los, groette heel beleefd--want beleefd ben ik altyd --en ging de Kapelsteeg in, wat ik anders nooit doe, omdat het niet fatsoenlyk is, en fatsoen gaat my boven alles."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s156","id":"h4-s156","source":"Ze had, als een Chinesche, de haren achterover gekamd, en die achter het hoofd in een soort van strik of knoop saamgebonden."}]},{"lemma":"knoopsel","count":1,"glosses":["fastenings"],"forms":["knoopsels"],"morphology":["noun, neuter, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s97","id":"h6-s97","source":"Het zou moeielyk geweest zyn te raden wat er zich al zoo in dien wagen bevond, voor Dongso, geholpen door de loopers en een tal van bedienden die tot het gevolg van den Regent behoorden, al de riemen en knoopsels hadden losgemaakt, die het voertuig hielden ingesloten met een zwart lederen foedraal dat aan de diskretie herinnerde, waarmee in vroeger jaren leeuwen en tygers de stad inkwamen, toen de zoölogische tuinen nog reizende dierenspellen waren."}]},{"lemma":"knoopsgat","count":1,"glosses":["buttonhole"],"forms":["knoopsgat"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s99","id":"h13-s100","source":"Maar als ge me daar een plant weet aantewyzen die ik niet kende, of waaraan voor my iets te zien valt dat vroeger myn aandacht ontsnapte ... als ge my van-tyd tot-tyd een bloem toont, die ik gaarne pluk en meedraag in 't knoopsgat, dan vergeef ik u dat afwyken van den weg, ja, ik ben er dankbaar voor."}]},{"lemma":"knopen","count":1,"glosses":["copies patterns"],"forms":["knoopt"],"morphology":["verb, present, singular"],"note":"Here knopen refers to reproducing needlework patterns.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s86","id":"h4-s86","source":"Ze knoopt er uit ... uit de Aglaia meen ik. Maar onder dat kyven had Frits gehoord dat hy vyftien stuivers daags verdiende."}]},{"lemma":"koddig","count":5,"glosses":["droll","comic"],"forms":["koddig","koddige"],"morphology":["adjective","adjective, predicative","adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s116","id":"h6-s116","source":"By 't lezen van verdichte verhalen, heb ik my meermalen geërgerd over den weinigen eerbied der schryvers voor den smaak van 't publiek, en vooral was dit het geval, waar zy blyk gaven iets te willen voortbrengen dat koddig of burlesk heeten moest, om nu niet van humor te spreken, een eigenaardigheid die byna doorgaande allerjammerlykst wordt verward met het komieke. Men voert een persoon sprekende in, die de taal niet verstaat of slecht uitspreekt, men laat een franschman zeggen: \"ka kauw na de krote krak\" of \"krietje kooit keen kare kroente kraak wek.\" By-gebrek aan een franschman, neemt men iemand die stamelt, of men \"schept\" een persoon die zyn stokpaardje maakt van een paar telkens wederkeerende woorden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s102","id":"h7-s102","source":"Dat de Europeaan, die in zulke verhouding aan den winnenden kant is, zich in dit kunstmatig overwicht zeer gemakkelyk schikt, spreekt vanzelf. Maar dikwyls is 't koddig, iemand die zyn beschaving en taal grootendeels opdeed in de rotterdamsche Zandstraat, den liplap te hooren uitlachen omdat deze een glas water en 't gouvernement, mannelyk-, of zon en maan onzydig maakt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s166","id":"h7-s166","source":"Ja, zy had het goed gevonden, toen hy die beide arme vrouwen uit de Nieuwstraat, die nooit Amsterdam hadden verlaten, en nooit waren \"uitgeweest\" rondleidde op de Haarlemmer kermis, onder 't koddig voorwendsel dat de Koning hem belast had met: \"het amuzeeren van oude vrouwtjes die zich zoo goed gedragen hadden\". Zy vond het goed dat hy de weeskinderen uit alle gestichten te Amsterdam op koek en amandelmelk onthaalde, en ze overlaadde met speelgoed."}]},{"lemma":"koddigheid","count":1,"glosses":["drollery"],"forms":["koddigheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s156","id":"h6-s156","source":"Ik bemerk nu reeds dat ik verzuimd heb als een zyner hoofdtrekken optegeven, dat hy de belachelyke en de ernstige zyde der dingen met dezelfde snelheid en te-gelykertyd opvatte, aan welke eigenschap zyn wyze van spreken, zonder dat hyzelf dit wist, een soort van humor ontleende, die zyn toehoorders gedurig in twyfel bracht, of ze getroffen waren door 't diep gevoel dat in zyn woorden heerschte, of dat ze te lachen hadden over de koddigheid die op-eenmaal den ernst daarvan afbrak."}]},{"lemma":"koe","count":2,"glosses":["cows","cow"],"forms":["koeien","koe"],"morphology":["noun, common gender, plural","noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s108","id":"h13-s109","source":"Wie 't eerst zich de weelde kon veroorloven niet in één kamer te slapen met zyn koeien, heeft de tweede kamer van zyn huis niet op, maar naast de eerste gezet, want het bouwen gelykvloers is eenvoudiger en biedt ook meer gemak aan in 't bewonen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s73","id":"h16-s73","source":"Myn vertrouwen op medegevoel met de Javanen gaat echter niet zóó ver, dat ik by de beschryving hoe men den laatsten buffel rooft uit den kendang by-dag, zonder schroom, onder bescherming van 't nederlandsch gezag ... als ik 't weggevoerd rund laat volgen door den eigenaar en zyn schreiende kinderen ... als ik hem laat neerzitten op den trap van 't huis des roovers, sprakeloos en wezenloos en verzonken in smart ... als ik hem van daar laat wegjagen met hoon en smaad, met bedreiging van rottingslag en blokgevangenis ... zie, ik eisch niet--noch verwacht, o Nederlanders!--dat ge daardoor zult aangegrepen zyn in gelyke maat als wanneer ik u het lot schetste van een boer wien men zyn koe ontnam."}]},{"lemma":"koek","count":2,"glosses":["cake"],"forms":["koek"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s166","id":"h7-s166","source":"Ja, zy had het goed gevonden, toen hy die beide arme vrouwen uit de Nieuwstraat, die nooit Amsterdam hadden verlaten, en nooit waren \"uitgeweest\" rondleidde op de Haarlemmer kermis, onder 't koddig voorwendsel dat de Koning hem belast had met: \"het amuzeeren van oude vrouwtjes die zich zoo goed gedragen hadden\". Zy vond het goed dat hy de weeskinderen uit alle gestichten te Amsterdam op koek en amandelmelk onthaalde, en ze overlaadde met speelgoed."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s32","id":"h10-s32","source":"Als de eerste regel geëindigd was op koek, wyn, kina, zou je aan Marie gevraagd hebben of ze meeging naar Broek, Berlyn, China, en zoo voort."}]},{"lemma":"koel","count":2,"glosses":["cooler","cool"],"forms":["koeler","koel"],"morphology":["adjective, comparative","adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s224","id":"h11-s224","source":"\"Het zal nu gauw wat koeler worden.\""},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s96","id":"h17-s96","source":"Den volgenden dag tegen den avend toen 't koel werd, bedankte hy zyn gastheer zeer, en ging verder."}]},{"lemma":"koelbloedig","count":1,"glosses":["coolly"],"forms":["koelbloedig"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s182","id":"h14-s182","source":"En wie hierover nadenkt, moet het al zeer vreemd vinden dat men zoo koelbloedig 't bestaan van die misbruiken erkent, als ware er spraak van iets dat buiten bereik of bevoegdheid lag."}]},{"lemma":"koelbloedigheid","count":1,"glosses":["cool blood"],"forms":["koelbloedigheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s20","id":"h5-s20","source":"Er behoort koelbloedigheid toe, de oogen niet te sluiten, en wie voor 't eerst op Java reist, schryft aan zyn familie in Europa, dat hy in levensgevaar verkeerd heeft. Maar wie er te-huis behoort, lacht om dien angst."}]},{"lemma":"koelie","count":1,"glosses":["coolies"],"forms":["koelies"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s54","id":"h6-s54","source":"Zie eens de koelies die zware vrachten over de bergen dragen: zy houden zich vlug en lenig door heet water te drinken, of koppi dahoen. Maar gemberthee is nog beter ..."}]},{"lemma":"koelte","count":3,"glosses":["coolness","cool"],"forms":["koelte"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s58","id":"h8-s58","source":"Waarom verkiezen zy de koelte van den boom die dáár groeit, boven de schaduw onzer bosschen?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s17","id":"h15-s17","source":"Dáárom had Havelaar in zyn toespraak aan de Hoofden gevraagd: \"wat is dit, dat er zooveel huizen ledig staan in de dorpen, en waarom verkiezen velen de schaduw der bosschen elders, boven de koelte der wouden van Bantan Kidoel?\""},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s93","id":"h17-s93","source":"Hy bleef daar een dag omdat hy vermoeid was, maar 's nachts in de koelte ging hy verder, en kwam tot Tangerang den volgenden dag, voor nog de schaduw gedaald was tot zyn lippen, hoewel hy den grooten toedoeng, droeg, dien zyn vader hem had achtergelaten."}]},{"lemma":"koen","count":1,"glosses":["boldly"],"forms":["koen"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s36","id":"h3-s36","source":"Toen, door alle stoornis heen Die zich opdeed voor myn schreên, 't Hart zich koen een uitweg baande, En zich droomend zalig waande..."}]},{"lemma":"Koesoema","count":1,"glosses":["Koesoema"],"forms":["Koesoema"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s85","id":"h8-s85","source":"En er waren er die Radhen Wiera Koesoema, het distriktshoofd van Parang-Koedjang aanzagen. Maar de meesten sloegen de oogen ter-aarde."}]},{"lemma":"koesteren","count":4,"glosses":["cherished","cherish","harbored"],"forms":["koesterde","koester","gekoesterd"],"morphology":["verb, past, singular","verb, present, first person singular","verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s56","id":"h2-s56","source":"Ik ben man en vader, en houd ieder die het gevaar zoekt, voor een gek, wat ook in de Schrift staat. Het is my inderdaad aangenaam optemerken hoe ik my in myn denkbeelden over gevaar en zulke dingen, gelyk ben gebleven, daar ik thans over zoo-iets nog juist dezelfde meening koester, als dien avend toen ik daar by de kraam van den Griek stond, met de twaalf stuivers die we saamgelegd hadden, in de hand."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s164","id":"h6-s164","source":"Men denke aan de Crusoë-romans, aan Silvio Pellico's gevangenschap, aan 't allerliefste Picciola van Saintine, aan den stryd in de borst eener \"oude vryster\" die haar geheel leven door, één liefde koesterde, zonder ooit door een enkel woord te verraden wat er omging in haar hart, aan de aandoeningen van den menschenvriend die, zonder uiterlyk in den loop der gebeurtenissen betrokken te zyn, vurig belang stelt in 't welzyn van medeburger of medemensch. Men stelle zich voor, hoe hy beurtelings hoopt en vreest, hoe hy elke verandering gadeslaat, zich opwindt voor een schoon denkbeeld, en gloeit van verontwaardiging, als hy het ziet wegdringen en vertrappen door de velen die, voor een oogenblik althans, sterker waren dan schoone denkbeelden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s179","id":"h7-s179","source":"Zonder nu te deelen in de overdreven begrippen die zy van haren Max koesterde, mag men toch aannemen dat hy een goede loopbaan voor zich had, en wanneer dit gegrond uitzicht zich had verwezenlykt, zouden inderdaad de onaangename gevolgen zyner vrygevigheid weldra uit den weg te ruimen geweest zyn."}]},{"lemma":"koetsier","count":5,"glosses":["coachman"],"forms":["koetsier"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, masculine, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s4","id":"h5-s4","source":"De koetsier klapte met de zweep, de loopers--in Europa zou men, geloof ik, zeggen \"palfreniers\" of liever, er bestaat in Europa niets wat met deze loopers overeenkomt--die onvergelykbare loopers dan, met hun korte dikke zweepjes, huppelden weer aan de zyde van het vierspan, kreschen onbeschryfelyke geluiden, en sloegen de paarden ter-aanmoediging onder den buik. Zóó hoste men dan eenigen tyd voort, tot het verdrietig oogenblik weer daar was, dat men tot over de assen wegzonk in den modder."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s13","id":"h5-s13","source":"De koetsier zit als op den bok genageld, uren, ja, gansche dagen achtereen, en zwaait de zware zweep met yzeren arm."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s135","id":"h17-s135","source":"Hy was bemind in den stal, en zou zeker niet afgewezen zyn als hy de dochter van den koetsier ten-huwelyk gevraagd had."}]},{"lemma":"koffertjesleven","count":1,"glosses":["portmanteau-life"],"forms":["koffertjes-leven"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":"A coined compound for a life spent traveling from suitcase to suitcase.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s141","id":"h7-s141","source":"Max en \"zyn Tine\" waren eerst onlangs van een reis naar Europa teruggekeerd, en gevoelden zich vermoeid van wat ik eens zeer eigenaardig een koffertjes-leven heb hooren noemen. Zy achtten zich dus gelukkig, na veel omzwervens eindelyk weder eens een plek te bewonen waar zy zouden te-huis behooren."}]},{"lemma":"koffie","count":54,"glosses":["coffee","COFFEE"],"forms":["koffi","KOFFI","Koffi"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, common gender, singular, historical spelling","noun, common gender singular","noun, common gender, singular, archaic spelling","noun, feminine, singular","noun, common gender, singular, mass","noun, common gender, singular, compound element"],"note":"Koffi is a nineteenth-century spelling of koffie.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s1","id":"h1-s1","source":"Ik ben makelaar in koffi, en woon op de Lauriergracht, N° 37."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s2","id":"h1-s2","source":"Het is myn gewoonte niet, romans te schryven, of zulke dingen, en het heeft dan ook lang geduurd, voor ik er toe overging een paar riem papier extra te bestellen, en het werk aantevangen, dat gy, lieve lezer, zoo-even in de hand hebt genomen, en dat ge lezen moet als ge makelaar in koffi zyt, of als ge wat anders zyt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s5","id":"h1-s5","source":"Als ik in myn vak--ik ben makelaar in koffi, en woon op de Lauriergracht N° 37--aan een principaal --een principaal is iemand die koffi verkoopt--een opgave deed, waarin maar een klein gedeelte der onwaarheden voorkwam, die in gedichten en romans de hoofdzaak uitmaken, zou hy terstond Busselinck & Waterman nemen. Dat zyn ook makelaars in koffi, doch hun adres behoeft ge niet te weten."}]},{"lemma":"koffieblad","count":2,"glosses":["coffee leaves"],"forms":["koffibladen"],"morphology":["noun, neuter, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s55","id":"h6-s55","source":"--Wat? Koppi dahoen, thee van koffibladen?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s58","id":"h6-s58","source":"--Laat me dan maar thee geven ... maar niet van koffibladen, en ook niet van gember. Ja, je bent op Sumatra geweest ... en de nieuwe adsistent-resident ook, niet waar?"}]},{"lemma":"koffieboom","count":1,"glosses":["coffee plant"],"forms":["koffiboom"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s34","id":"h4-s34","source":"Over den puntwortel van den koffiboom. (Dit heb ik ter-zy gelegd voor myn boek.)"}]},{"lemma":"koffiecultuur","count":7,"glosses":["coffee cultivation"],"forms":["koffikultuur","Koffikultuur"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, common gender, singular, historical spelling"],"note":"Older spelling of modern Dutch koffiecultuur.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s69","id":"h3-s69","source":"Daar ging ik aan 't zoeken en bladeren. Alles lezen kon ik niet, want ik vond er talen in, die ik niet verstond, maar zie, daar viel myn oog op een bundel: \"Verslag over de Koffikultuur in de Residentie Menado.\""},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s9","id":"h4-s9","source":"Over de betaling, van landrenten in naturâ. Over de koffikultuur te Menado. (Dit heb ik al genoemd.)"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s46","id":"h9-s46","source":"Uit de papieren van Sjaalman zou blyken, dat de grond in die streken voor de koffikultuur niet geschikt is. Maar hierin ligt volstrekt geen verschooning, en ik beweer dat men zich schuldig maakt aan onvergeeflyk plichtverzuim omtrent Nederland in 't algemeen en de koffimakelaars in 't byzonder, ja omtrent de javanen zelf, door niet, òf dien grond te veranderen--de Javaan heeft toch niets anders te doen--òf, als men meent dit niet te kunnen, de menschen die dáár wonen, te zenden naar andere streken waar de grond wèl goed is voor koffi."}]},{"lemma":"koffiedrinken","count":1,"glosses":["drink coffee"],"forms":["Koffidrinken"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s50","id":"h12-s50","source":"Koffidrinken in de voorgalery, en laat ons mevrouw Slotering met de meisjes daarby roepen, zei Havelaar, waarop 't kleine gezelschap naar buiten toog."}]},{"lemma":"koffiemakelaar","count":1,"glosses":["coffee brokers"],"forms":["koffimakelaars"],"morphology":["noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s46","id":"h9-s46","source":"Uit de papieren van Sjaalman zou blyken, dat de grond in die streken voor de koffikultuur niet geschikt is. Maar hierin ligt volstrekt geen verschooning, en ik beweer dat men zich schuldig maakt aan onvergeeflyk plichtverzuim omtrent Nederland in 't algemeen en de koffimakelaars in 't byzonder, ja omtrent de javanen zelf, door niet, òf dien grond te veranderen--de Javaan heeft toch niets anders te doen--òf, als men meent dit niet te kunnen, de menschen die dáár wonen, te zenden naar andere streken waar de grond wèl goed is voor koffi."}]},{"lemma":"koffiemarkt","count":1,"glosses":["coffee market"],"forms":["koffimarkt"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s80","id":"h16-s80","source":"Was er niet gister slapte op de beurs, en dreigde niet ietwat overvoer de koffimarkt met daling? * * * * *"}]},{"lemma":"koffieproductie","count":1,"glosses":["coffee production"],"forms":["koffi-produktie"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"Historical spelling and hyphenation of modern koffieproductie.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s67","id":"h10-s67","source":"Ik heb er opgaven gezien van de koffi-produktie der laatste twintig jaren, uit alle residentien op Java: lees zóó-iets eens voor! Zieje, dan kunnen de Rosemeyers, die in suiker doen, eens te hooren krygen wat er eigenlyk omgaat in de wereld."}]},{"lemma":"koffietuin","count":1,"glosses":["coffee garden"],"forms":["koffituin"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"Historical spelling of modern koffietuin.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s134","id":"h5-s134","source":"Dit is ook op Java het geval, en de afstammelingen of verwanten der vroegere vorsten maken gaarne gebruik van de onkunde der bevolking, die niet recht begrypt dat haar Tommongong of Adhipatti of Pangerang thans een bezoldigd ambtenaar is die zyn eigen en hare rechten voor een bepaald inkomen verkocht heeft, en dat dus de schraal beloonde arbeid in koffituin of suikerveld, in de plaats getreden is van de belastingen die vroeger door de heeren des lands van de opgezetenen gevorderd werden."}]},{"lemma":"koffieveiling","count":7,"glosses":["coffee auctions","Coffee Auctions"],"forms":["koffiveilingen","Koffiveilingen"],"morphology":["noun, plural","noun, plural, archaic spelling","noun, common gender, plural"],"note":"Historical spelling of modern koffieveilingen.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s28","id":"h3-s28","source":"Straks zult ge zien dat er ook andere dingen in dat pak waren van meer solieden aard, en daarvan komt een-en-ander in dit boek, omdat de Koffiveilingen van de Handelmaatschappy er mee in verband staan. Want ik leef voor myn vak."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s37","id":"h4-s37","source":"Over de toekomst van den nederlandschen handel. (Dit is eigenlyk 't stuk dat me bewogen heeft, myn boek te schryven. Hy zegt dat er niet altyd zulke groote koffiveilingen zullen gehouden worden, en ik leef voor myn vak.)"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s128","id":"h4-s128","source":"4° Dat ik nu-en-dan een hoofdstuk schryven zou, om aan 't boek een soliede voorkomen te geven. 5° Dat de titel zou wezen: de koffiveilingen der Nederlandsche Handelmaatschappy."}]},{"lemma":"koffimarkt","count":1,"glosses":["coffee market"],"forms":["koffimarkt"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s100","id":"h4-s100","source":"Dit is een vast principe van me. Neen, ik zag in dat er een gevaar dreigt, dat de heele koffimarkt bederven zou, een gevaar dat alleen door de vereende krachten van alle makelaars kan worden afgeweerd, en zelfs is 't mogelyk dat deze krachten daartoe niet eens voldoende zyn, en dat ook de suikerraffinadeurs--Frits zegt: raffineurs, maar ik schryf nadeurs."}]},{"lemma":"koken","count":1,"glosses":["seethes"],"forms":["kookt"],"morphology":["verb, present, third-person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s192","id":"h11-s192","source":"Ge vraagt waarom toch de O Die Natals ree bespoelt, Schoon elders minzaam en gedwee, Ontstuimig slechts op Natals ree, Gedurig kookt en woelt?"}]},{"lemma":"koker","count":1,"glosses":["case"],"forms":["koker"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s144","id":"h17-s144","source":"In een koker die aan een lederen riem bevestigd was, scheen iets zwaars gedurig te slingeren tegen zyn schouder, maar hy voelde dit gaarne ... ik geloof 't wèl!"}]},{"lemma":"koketteren","count":2,"glosses":["makes a show","a show"],"forms":["koketteert","koketteeren"],"morphology":["verb, present, singular","verb, nominalized infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s246","id":"h14-s246","source":"\"Ja, hy is geestig, maar ... er is vluchtigheid in zyn geest.\" Of: \"hy is verstandig, maar ... hy gebruikt zyn verstand niet goed.\" Of: \"ja, hy is goedhartig, maar ... hy koketteert er mee!\""},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s252","id":"h14-s252","source":"Ik vind zulk koketteeren met goedhartigheid moeielyker te gelooven dan de goedhartigheid zelf."}]},{"lemma":"koketterie","count":2,"glosses":["affectation"],"forms":["koketterie"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s249","id":"h14-s249","source":"Arme spartelende vliegjes die hy redde als hy geheel alleen was, wilt gy dat hart verdedigen tegen de beschuldiging van koketterie?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s251","id":"h14-s251","source":"Was 't koketterie van Havelaar, toen hy te Natal een hond--Sappho heette het dier--nasprong in de riviermonding, omdat hy vreesde dat het nog jonge dier niet goed genoeg zwemmen kon om de haaien te ontwyken die daar zoo menigvuldig zyn?"}]},{"lemma":"kokosbosje","count":1,"glosses":["little coconut grove"],"forms":["kokosboschje"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":"Historical bosch corresponds to modern bos.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s201","id":"h17-s201","source":"O, hoe zy in de handen klapte, Adinda! En daarginds, aan de andere zyde, waar 't kokosboschje wuift over de hutten van het dorp, daar ergens was Si-Oenah uit een boom gevallen, en gestorven."}]},{"lemma":"kolderen","count":1,"glosses":["has the staggers"],"forms":["koldert"],"morphology":["verb, present, singular"],"note":"Kolderen here means to suffer from kolder, a neurological disease of horses (“the staggers”).","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s49","id":"h7-s49","source":"Ook de veestapel gaat niet vooruit ... dat is een slecht teeken, Verbrugge! Wat drommel, zie dat paard eens springen, ik geloof dat het koldert ... kom eens kyken, Max!"}]},{"lemma":"koliek","count":1,"glosses":["colic"],"forms":["kolyk"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"Historical spelling of koliek.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s17","id":"h1-s17","source":"De Romeinen waren bly dat de Batavieren hen lieten leven. De Bey van Tunis kreeg een kolyk als hy het wapperen hoorde van de nederlandsche vlag."}]},{"lemma":"koloniaal","count":2,"glosses":["colonial"],"forms":["koloniaal","koloniale"],"morphology":["adjective","adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s101","id":"h9-s101","source":"3° Het bevorderen van \"Oefeningen\" te Harderwyk, ten dienste van het koloniaal werfdepôt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s45","id":"h16-s45","source":"Telkens hoort men dan ook klachten over onbevoegde inmenging. Telkens wordt deze of gene richting in de koloniale staatkunde bestreden door 't loochenen der bevoegdheid van hem die zulke richting vertegenwoordigt, en misschien ware het niet onbelangryk een gezet onderzoek intestellen naar de eigenschappen die iemand bevoegd maken om ... bevoegdheid te beoordeelen."}]},{"lemma":"kolonie","count":4,"glosses":["Colonies","colonies"],"forms":["Kolonien","kolonien"],"morphology":["noun, common gender, plural","noun, plural"],"note":"Kolonien is the historical unaccented plural of kolonie (modern koloniën).","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s46","id":"h16-s46","source":"Meestal wordt een belangryke vraag getoetst, niet aan de zaak waarover ze handelt, maar aan de waarde welke men toekent aan de meening van den man die daarover 't woord voert, en daar dit meestal de persoon is die doorgaat voor een Specialiteit, by-voorkeur iemand \"die in Indie een zoo gewichtige betrekking heeft bekleed\" volgt hieruit dat de slotsom eener stemming meestal de kleur draagt van de dwalingen die nu eenmaal schynen te kleven aan \"die gewichtige betrekkingen.\" Indien dit reeds geldt waar de invloed van zoodanige specialiteit slechts wordt uitgeoefend door een lid der Volksvertegenwoordiging, hoe groot wordt dan niet de voorbeschikking tot verkeerd oordeelen, als zulke invloed gepaard gaat met het vertrouwen des Konings die zich dwingen liet zulk een specialiteit aan 't hoofd van zyn Ministerie van Kolonien te plaatsen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s54","id":"h16-s54","source":"Een genie zou niet kunnen werken onder het Ministerie van Kolonien, en dus als Gouverneur-generaal onbruikbaar wezen ... zooals genien wel meer zyn."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s327","id":"h17-s327","source":"Neen, Minister van Kolonien, neen, Gouverneurs-generaal in ruste, niet dàt hebt gy te bewyzen!"}]},{"lemma":"kolonisatie","count":1,"glosses":["colonization"],"forms":["kolonisatie"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s110","id":"h3-s110","source":"Over prozodie. Over de schoonheid der vrouwen te Nîmes en te Arles, met een onderzoek naar het stelsel van kolonisatie der Phoeniciërs."}]},{"lemma":"kolos","count":1,"glosses":["colossus"],"forms":["kolos"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s31","id":"h5-s31","source":"Hy geve zich rekenschap van de grootsche opvatting van dat gebouw, in de ziel des bouwmeesters Gerhard von Riehl ... van 't geloof in de harten des volks, dat hem in-staat stelde dat werk aantevangen en voorttezetten ... van den invloed der denkbeelden die zùlk een kolos noodig hadden om als zichtbare voorstelling te dienen van het ongezien godsdienstig gevoel ... en hy vergelyke deze overspanning met de richting, die eenige eeuwen later het oogenblik deed geboren worden, waarop men 't werk staakte. Er ligt een diepe kloof tusschen Erwin van Steinbach en onze bouwmeesters!"}]},{"lemma":"komaan","count":1,"glosses":["come now"],"forms":["Komaan"],"morphology":["interjection"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s11","id":"h18-s11","source":"Maar als men 't de menschen zoo moeielyk maakt, zullen de goeden ook weg blyven. Komaan, mevrouw, vertel me toch eens ronduit waarom ge zoo streng opzicht houdt over 't erf?"}]},{"lemma":"komedie","count":2,"glosses":["comedies","comedy"],"forms":["komedies","komedie"],"morphology":["noun, plural","noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s158","id":"h12-s158","source":"Och ... ik maakte verzen, schreef komedies ... en zoo al voort."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s11","id":"h15-s11","source":"Moest hy weder die zaak op zyn nota schryven, om weder daarover te spreken met den resident, om weder dezelfde komedie te zien spelen, alles op 't gevaar af van in het eind doortegaan voor iemand die--dom en boosaardig dan--telkens beschuldigingen voorbracht welke gedurig moesten worden afgewezen als ongegrond?"}]},{"lemma":"komediespeler","count":1,"glosses":["play-actor"],"forms":["komediespeler"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s59","id":"h9-s59","source":"Bedenk toch dat al het kwade gestraft wordt: zie maar weer dien Sjaalman die geen winterjas heeft, en er uitziet als een komediespeler."}]},{"lemma":"komediestap","count":1,"glosses":["theatrical gait"],"forms":["komediestap"],"morphology":["noun, masculine singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s61","id":"h1-s61","source":"En nog meer leugens op het tooneel. Als de held met zyn styven komediestap weggaat om 't verdrukte vaderland te redden, waarom gaat dan de dubbele achterdeur altyd vanzelf open?"}]},{"lemma":"komen","count":230,"glosses":["came","come","comes","Come","have come","get","came about","is","arrived","come in","seems","was","come along","Does come","found","was passing","would go","suits","gets out","appears","go on","finds its way","goes","serve","comes about","turned up","arrives","be along","had come","coming","is coming","stand","seem","stepped","arrive","falls","reach","rise","passed","come about","learn"],"forms":["kwam","komen","komt","gekomen","kwamen","Kom","kom","Komt","kome","kwaamt"],"morphology":["verb, past, singular","verb, infinitive","verb, present, singular","verb, past participle","verb, past, plural","verb, participle","verb, imperative, singular","verb, present, third person singular","verb, present, plural","verb, present, third-person singular","verb, past, third-person singular","verb, present, third-person plural","verb, present subjunctive, singular","verb, past, first-person singular","verb, present, first-person singular, historic present","verb, past, third person singular","verb, imperative singular","verb, present, first person singular","verb, past, third-person plural","verb, present, third person plural","verb, past, first person singular","verb, past, second-person singular","verb, past participle, predicative","verb, imperative, plural or formal","verb, simple past, third person singular"],"note":"Kome is a formal present subjunctive used after zorg dragen dat.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s10","id":"h1-s10","source":"En gewoonlyk, wanneer ik de oorzaken naging, kwam het me voor, dat die moesten gezocht worden in de verkeerde richting die aan de meesten gegeven was in hun jeugd."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s16","id":"h1-s16","source":"Het nieuwe zusjen is van de groenvrouw gekomen in een groote kool. Alle Hollanders zyn dapper en edelmoedig."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s21","id":"h1-s21","source":"En dan komen later weer andere leugens. Een meisjen is een engel."}]},{"lemma":"komiek","count":1,"glosses":["comic"],"forms":["komieke"],"morphology":["substantivized adjective, neuter singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s116","id":"h6-s116","source":"By 't lezen van verdichte verhalen, heb ik my meermalen geërgerd over den weinigen eerbied der schryvers voor den smaak van 't publiek, en vooral was dit het geval, waar zy blyk gaven iets te willen voortbrengen dat koddig of burlesk heeten moest, om nu niet van humor te spreken, een eigenaardigheid die byna doorgaande allerjammerlykst wordt verward met het komieke. Men voert een persoon sprekende in, die de taal niet verstaat of slecht uitspreekt, men laat een franschman zeggen: \"ka kauw na de krote krak\" of \"krietje kooit keen kare kroente kraak wek.\" By-gebrek aan een franschman, neemt men iemand die stamelt, of men \"schept\" een persoon die zyn stokpaardje maakt van een paar telkens wederkeerende woorden."}]},{"lemma":"komkommer","count":1,"glosses":["cucumbers"],"forms":["Komkommers"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s2","id":"h11-s2","source":"Lieve meid, doe nooit plantenzuur by vruchten! Komkommers met zout, ananas met zout, pompelmoes met zout, al wat uit den grond komt, met zout."}]},{"lemma":"kommen","count":2,"glosses":["come","is coming"],"forms":["komm","kommt"],"morphology":["verb, imperative, singular","verb, present, third-person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s261","id":"h14-s261","source":"Der Nachtwind säuselt, und die Luft wird kühl, Zu kühl für dich vielleicht: dein Stirnchen glüht! Du hast den ganzen Tag so wild gespielt, Und bist wohl müde, komm, dein Tikar harret."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s293","id":"h14-s293","source":"Seh', da verschwand es... nein, es kommt hierher..."}]},{"lemma":"kommervol","count":1,"glosses":["grievous"],"forms":["kommervolle"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s101","id":"h19-s101","source":"* * * * * Zonder uitspraak te doen omtrent de gegrondheid van het vermoeden der Weduwe Slotering, betreffende de oorzaak die haar kinderen tot weezen maakte, en alleen aannemende wat bewysbaar is, dat er in Lebak nauw verband was tusschen plichtsbetrachting en gif--al bestond dan ook dit verband slechts in meening--zal toch ieder inzien dat Max en Tine kommervolle dagen hadden doortebrengen na 't bezoek van den resident."}]},{"lemma":"komst","count":11,"glosses":["arrival","coming"],"forms":["komst"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s155","id":"h4-s155","source":"Ook kwam het me voor, dat ze volstrekt niet verlegen was over myn komst. Ze verborg niets onder de tafel, verschoof de stoelen niet, en deed niets van wat toch het gebruik is, als er een vreemdeling komt van een deftig voorkomen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s43","id":"h5-s43","source":"Zoodra het tydstip der komst van den nieuwen adsistent-resident bekend was, had men in-aller-yl een pendoppo doen oprichten, een tafel en eenige stoelen daarheen gebracht, en eenige ververschingen gereed gezet. In deze pendoppo wachtte de Regent met den kontroleur de aankomst van den nieuwen chef af."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s23","id":"h12-s23","source":"Daarby heeft het gevaar--eenigen tyd voor myn komst was er een komplot ontdekt, om myn voorganger te vermoorden en opstand te maken--het gevaar heeft iets aantrekkelyks, vooral wanneer men slechts twee-en-twintig jaren oud is. Dit aantrekkelyke maakt dan iemand wel eens ongeschikt voor bureauwerk of voor de styve nauwkeurigheid die noodig is tot goed beheer van geldzaken."}]},{"lemma":"kondeh","count":2,"glosses":["hair bun"],"forms":["kondeh"],"morphology":["noun, masculine singular","noun, common gender, singular"],"note":"A kondeh is a traditional Indonesian hair bun.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s130","id":"h6-s130","source":"Overigens, de haren à la chinoise, en een kransje melatti in den kondeh ... ziedaar al haar toilet."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s163","id":"h17-s163","source":"Hy teekende zich Adinda's gelaat, haar hoofd, haar schouder ... hy zag den zwaren kondeh, zoo glinsterend zwart, gevangen in eigen strik, afhangend in haar hals ... hy zag haar groot oog, schitterend in donkeren weerschyn ... de neusvleugels die ze zoo fier optrok als kind, wanneer hy--hoe was't mogelyk!--haar plaagde, en den hoek van haar lippen waarin zy een glimlach bewaarde. Hy zag hare borst, die nu zwellen zou onder de kabaai ... hy zag hoe de sarong, die zyzelf geweven had, haar heupen nauw omsloot, en, de dy volgend in gebogen lyn, langs de knie neerviel in heerlyke golving op den kleinen voet ..."}]},{"lemma":"koning","count":36,"glosses":["King","king","kings","a king","king’s"],"forms":["Koning","koning","Konings","koningen","konings"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, common gender, genitive singular","noun, masculine singular","noun, masculine, singular, genitive","noun, plural","noun, masculine, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s106","id":"h4-s106","source":"En den koning ook ... ja, den Koning vooral! Myn boek moet de wereld in."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s23","id":"h5-s23","source":"Onveranderlyk zyn ze van heterogeene bouworde. Het corps de logis dagteekent altyd van eenige regeeringen vroeger dan de aanhechtsels die onder dezen of genen lateren koning daarby zyn gevoegd."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s53","id":"h5-s53","source":"De Koning van Nederland is zyn koning."}]},{"lemma":"koningskind","count":1,"glosses":["king's child"],"forms":["koningskind"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s160","id":"h8-s160","source":"--Mynheer, ik zeide tot den Kliwon dat de Sienjo een koningskind was."}]},{"lemma":"koninklijk","count":1,"glosses":["royal"],"forms":["koninklyk"],"morphology":["adjective, attributive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s81","id":"h5-s81","source":"Nog heden-ten-dage zou menige vryheerlyke familie--zonder keizerlyk of koninklyk patent, dat is een zoodanige familie, die haren adel afleidt van het ontstaan des lands, die altyd van adel was omdat ze van adel was--autochthoon--een verheffing tot den gravenstand, als derogeerend afwyzen."}]},{"lemma":"koninkrijk","count":1,"glosses":["Kingdom"],"forms":["Koningryk"],"morphology":["noun, neuter singular"],"note":"Historical spelling of modern koninkrijk.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s57","id":"h5-s57","source":"Van dit gedeelte slechts der nederlandsche bezittingen, dat alzoo inderdaad deel uitmaakt van het Koningryk der Nederlanden, zal in deze bladen hoofdzakelyk sprake zyn."}]},{"lemma":"kontramanderen","count":1,"glosses":["countermand"],"forms":["kontramandeeren"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s89","id":"h18-s89","source":"Ik neem de vryheid u voorts in overweging te geven, de komst des Regents van Tjanjor te kontramandeeren."}]},{"lemma":"kool","count":2,"glosses":["cabbage","cabbages"],"forms":["kool"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s16","id":"h1-s16","source":"Het nieuwe zusjen is van de groenvrouw gekomen in een groote kool. Alle Hollanders zyn dapper en edelmoedig."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s67","id":"h3-s67","source":"Marie is dertien jaar. Van kool of ooievaars wordt by ons aan huis niet gesproken, ook niet van den Volewyk, maar zóó de zaken by den naam te noemen, vind ik onbehoorlyk, omdat ik zoo op zedelykheid gesteld ben."}]},{"lemma":"koolteren","count":1,"glosses":["tarred"],"forms":["gekoolteerd"],"morphology":["adjective, participial"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s51","id":"h10-s51","source":"Moeten het juist die gazellen aan den Ganges wezen, die toch in 't wild nooit zoo goed zyn waartenemen, als in een nette omheining van gekoolteerd yzer?"}]},{"lemma":"koop","count":1,"glosses":["sale"],"forms":["koop"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"Te koop is the fixed expression “for sale” or “to be had.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s68","id":"h10-s68","source":"En je moet ook de meisjes en ons allen niet zoo uitmaken voor kannibalen die wat van je hebben opgeslikt ... dit is niet fatsoenlyk, myn beste jongen. Geloof toch iemand die weet wat er in de wereld te koop is!"}]},{"lemma":"koophandel","count":1,"glosses":["commerce"],"forms":["koophandel"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s92","id":"h3-s92","source":"Over de Civiele Rechtsvordering, in zaken van koophandel. Over SIRIUS als middelpunt van een zonnestelsel."}]},{"lemma":"koopman","count":3,"glosses":["merchant"],"forms":["koopman"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, masculine singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s60","id":"h1-s60","source":"En als ge meent, dat dit op het tooneel er dóór kan als uitzondering, blyft toch myn aanmerking bestaan, dat men den zin voor waarheid bederft by het volk, dat de uitzondering als regel aanneemt, en dat men de publieke zedelykheid ondermynt, door het te gewennen iets toetejuichen op het tooneel, wat door elk fatsoenlyk makelaar of koopman voor een bespottelyke krankzinnigheid wordt gehouden in de wereld. Toen ik trouwde, waren wy op 't kantoor van myn schoonvader--Last & Co--met ons dertienen, en er ging wat om!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s69","id":"h4-s69","source":"Zulk een pozitie wordt dan ook door een koopman die zyn vak verstaat, zooveel mogelyk vermeden. Een ander denkbeeld--ik sprak er reeds van--dat bewyzen moge hoe ontvankelyk het bezoeken van de beurs iemand laten kan voor menschlievende indrukken, was dit."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s179","id":"h6-s179","source":"Met jongens sprong hy \"haasjen-over\" en hy teekende heel gaarne een patroon voor 't borduurwerk van de meisjes. Zelfs nam hy dezen meermalen de naald uit de hand, en vermaakte zich met dat werk, ofschoon hy dikwyls zei dat ze wel wat beters konden dan dat \"machinale steken tellen.\" By jongelieden van achttien jaren was hy een jong student, die gaarne zyn Patriam canimus zong, of Gaudeamus igitur ... ja, ik ben niet geheel zeker, dat hy niet nog zeer kort geleden, toen hy met verlof te Amsterdam was, een uithangbord heeft afgebroken, dat hem niet behaagde omdat er een neger op geschilderd was, geboeid aan de voeten van een Europeaan met een lange pyp in den mond, en waaronder natuurlyk te lezen stond: de rookende jonge koopman."}]},{"lemma":"koopmansachtig","count":1,"glosses":["tradesmanlike"],"forms":["koopmansachtigs"],"morphology":["substantivized adjective, neuter singular, partitive -s"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s194","id":"h7-s194","source":"Maar nu was die interessante wees zyn vrouw, háár vermogen was het zyne, hy vond er dus iets koopmansachtigs in, iets derogeerends, in haar naam te vragen: \"zyt ge my niet nog iets schuldig?\""}]},{"lemma":"koopvaardijschip","count":2,"glosses":["merchant ships"],"forms":["koopvaardyschepen"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s6","id":"h4-s6","source":"Over de chemische bestanddeelen der ceylonsche kaneel. Over de tucht op koopvaardyschepen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s104","id":"h9-s104","source":"a) Slechts zulke gouverneurs, officieren en beambten te benoemen, die geacht kunnen worden vasttestaan, in het ware geloof. b) Den Javaan te doen vergunnen de kazernes, alsmede de op de reeden liggende oorlogs- en koopvaardyschepen te bezoeken, om door 't verkeer met nederlandsche soldaten en matrozen te worden opgeleid tot het Godsryk."}]},{"lemma":"koopvaardijvloot","count":1,"glosses":["merchant fleet"],"forms":["koopvaardyvloot"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s103","id":"h4-s103","source":"Als ik zoo al schryvende nadenk, komt het me voor, dat zelfs de scheepsreederyen er eenigszins in betrokken zyn, en de koopvaardyvloot ... zeker, dit is waar!"}]},{"lemma":"koopziekte","count":1,"glosses":["passion for buying"],"forms":["koopziekte"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s112","id":"h5-s112","source":"Hiertoe draagt veel by de, als 't ware vorstelyke, onverschiligheid waarmee zy hun inkomsten verspillen, hun nalatigheid in 't bewaken hunner ondergeschikten, hun koopziekte, en vooral het misbruik--dat dikwyls van deze hoedanigheden gemaakt wordt door Europeanen."}]},{"lemma":"koord","count":6,"glosses":["cord","cords"],"forms":["koord","koordje","koorden"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, common gender, singular","noun, neuter singular, diminutive","noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s129","id":"h6-s129","source":"Om den hals had zy een dun zyden koordje, waaraan twee kleine medaljons, die ge echter niet te zien kreegt, daar ze verscholen waren in de plooien voor hare borst."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s98","id":"h11-s98","source":"Laat ons aannemen dat de voorstelling volmaakt is. Daar hangt ze, in vergulden lyst, aan een rood koord als je verkiest ... ik weet wat je zeggen wilt, goed!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s115","id":"h11-s115","source":"Zy spelen een geschiedenis uit in haar trekken. Karthago bloeit en bouwt schepen op haar voorhoofd ... hoor den Hannibals-eed tegen Rome ... daar vlechten zy koorden voor de bogen ... daar brandt de stad ..."}]},{"lemma":"koordje","count":1,"glosses":["little cord"],"forms":["koordjen"],"morphology":["noun, neuter, singular, diminutive"],"note":"Older diminutive spelling of koordje.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s154","id":"h17-s154","source":"En aan een koordjen om den hals, onder zyn voor-baadjoe droeg hy een zyden zakje, waarin eenige verdroogde melatti."}]},{"lemma":"kop","count":3,"glosses":["head"],"forms":["kop"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s15","id":"h17-s15","source":"Het sterke dier buigt gewillig den zwaren kop rechts of links of omlaag naar den vingerdruk van 't kind, dat hy kent, dat hy verstaat, waarmede hy is opgegroeid."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s38","id":"h17-s38","source":"Hy schudde den kop als om 't juk aftewerpen, men zag den adem uit zyn neusgaten ... hy blaasde, sidderde, rilde ... er was angst in zyn blauw oog, en de bovenlip was opgetrokken zoodat het tandvleesch bloot lag ..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s45","id":"h17-s45","source":"Maar door eigen vaart alleen, en niet door eigen wil, was het dier verder gegaan dan Saïdjah. Want nauw had het de stuwing overwonnen die alle stof beheerscht, ook na 't ophouden van de oorzaak die haar voortstuwde, of 't keerde terug, zette zyn lomp lyf op zyn lompe pooten als een dak over het kind, en keerde zyn gehoornden kop naar den tyger."}]},{"lemma":"kopen","count":25,"glosses":["bought","buy","buying","to buy","buys"],"forms":["koopen","kocht","gekocht","koopt"],"morphology":["verb, infinitive","verb, past, singular","verb, participle","verb, past participle","nominalized infinitive","verb, past, first person singular","verb, past, second-person singular","verb, nominalized infinitive","verb, present, plural","verb, present, singular"],"note":"Older spelling of modern kopen.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s26","id":"h1-s26","source":"Toen we getrouwd zyn, hebben wy een toertje naar den Haag gemaakt--ze heeft daar flanel gekocht, waarvan ik nog borstrokken draag--en verder heeft ons de liefde nooit de wereld ingejaagd. Dus: alles gekheid en leugens!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s44","id":"h2-s44","source":"Daar hebben wy het Mauritshuis gezien, en flanel gekocht in de Veenestraat. Dit is het eenige uitstapje dat de zaken my ooit hebben veroorloofd, omdat er zooveel by ons omgaat."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s53","id":"h2-s53","source":"Terwyl we dus--we waren wel met ons tienen--vry ver van de kraam af, naar die Griekin stonden te kyken, en beraadslaagden hoe wy 't moesten aanleggen om kennis met haar te maken, werd er besloten geld by-een te leggen om iets in die kraam te koopen. Maar toen was de goede raad duur, om te weten wie de stoute schoenen zou aantrekken om het meisjen aantespreken."}]},{"lemma":"koper","count":2,"glosses":["buyer"],"forms":["kooper"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"Older spelling of koper.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s68","id":"h4-s68","source":"Niets geeft den verkooper meer overwicht, dan de ontdekking dat de kooper om zyn waar verlegen is."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s106","id":"h9-s106","source":"d) Te doen opnemen in de voorwaarden der amfioenpacht op Java, de bepaling: dat er in elke amfioenkit een voorraad bybels moet aanwezig zyn, in verhouding met vermoedelyk getal bezoekers van zoodanig gesticht, en dat de pachter zich verbinde geen opium te verkoopen, zonder dat de kooper een godsdienstig traktaatje daarby neme."}]},{"lemma":"koperen","count":1,"glosses":["copper"],"forms":["koperen"],"morphology":["adjective, attributive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s42","id":"h8-s42","source":"Is er niet schaamte in uwe zielen, als de bewoner van Bandoeng dat daar ten-oosten ligt, uwe streken bezoekt, en vraagt: \"waar zyn de dorpen, en waar de landbouwers? En waarom hoor ik den gamlang niet, die blydschap spreekt met koperen mond, noch het gestamp der padie uwer dochters?\""}]},{"lemma":"kopi","count":2,"glosses":["coffee"],"forms":["koppi","Koppi"],"morphology":["noun, Malay, singular"],"note":"Koppi dahoen is Malay kopi daun, literally “leaf coffee”: coffee-leaf tea.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s54","id":"h6-s54","source":"Zie eens de koelies die zware vrachten over de bergen dragen: zy houden zich vlug en lenig door heet water te drinken, of koppi dahoen. Maar gemberthee is nog beter ..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s55","id":"h6-s55","source":"--Wat? Koppi dahoen, thee van koffibladen?"}]},{"lemma":"kopieboek","count":2,"glosses":["copybook","copy-book"],"forms":["kopieboek","kopyboek"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s57","id":"h1-s57","source":"Dan komt haar eerste minnaar--die vroeger klerk was aan 't kopieboek, maar nu schatryk--op-eens terug, en trouwt haar."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s59","id":"h3-s59","source":"Ik heb hem aan 't kopyboek gezet, om zich te oefenen in den hollandschen styl. Ik ben benieuwd of er spoedig orders van Ludwig Stern zullen komen."}]},{"lemma":"Kopiist","count":1,"glosses":["Copyist"],"forms":["Kopiist"],"morphology":["proper noun, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s166","id":"h12-s166","source":"Er bestond in die dagen een tydschrift, de Kopiist, waarop ik inteekenaar was."}]},{"lemma":"kopiist","count":1,"glosses":["Copyist"],"forms":["Kopiist"],"morphology":["proper noun, masculine singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s175","id":"h12-s175","source":"Maar toen ik later te Batavia by de redaktie van den Kopiist myn twintig gulden kwam brengen, was ik niets schuldig."}]},{"lemma":"kopje","count":2,"glosses":["cups","cup"],"forms":["kopjes","kopje"],"morphology":["noun, plural","noun, neuter, singular, diminutive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s140","id":"h4-s140","source":"In 't onderhuis woonde een uitdrager die allerlei dingen verkocht, kopjes, schotels, meubels, oude boeken, glaswerk, portretten van Van Speyk, en zoo al meer."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s37","id":"h9-s37","source":"Denk aan Horatius, ging hy voort, heeft niet hy reeds gezegd: omne tulit punctum, qui miscuit ... koffi met wat anders? Handelt gyzelf niet even zoo, als ge suiker en melk in uw kopje doet?\""}]},{"lemma":"koppensnellen","count":1,"glosses":["head-hunting"],"forms":["koppensnellen"],"morphology":["noun, neuter singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s29","id":"h4-s29","source":"Over de niet-etende bevolking van het eiland Rotti by Timor. (Het moet daar goedkoop leven zyn.) Over het menschen-eten der Battah's, en het koppensnellen der Alfoeren."}]},{"lemma":"kordaat","count":4,"glosses":["resolute","firmly"],"forms":["kordaat","kordate"],"morphology":["adjective","adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s215","id":"h11-s215","source":"Of wel, hy moet dien dag kordaat ja of neen zeggen in antwoord op missive nummer zóóveel."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s65","id":"h14-s65","source":"De Natallers vermoedden dat de generaal zich verlaagde tot een werktuig van mandhélingschen haat, en 't was in die omstandigheden dat ik van-tyd tot-tyd iets doen kon, wat hy \"kordaat\" vond, vooral daar hy de weinige macht die er uit het fort kon gemist worden, en het detachement mariniers dat hy van boord had meegebracht, niet aan my afstond ter bedekking als ik naar de plekken reed waar men samenschoolde. Ik heb by die gelegenheid opgemerkt dat de generaal Vandamme zeer goed zorgde voor zyn eigen veiligheid, en 't is dáárom dat ik zyn roem van dapperheid niet onderschryven mag voor ik er meer van gezien heb, of iets anders."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s229","id":"h14-s229","source":"Zullen dan zy die vroeger den moed misten om een kordaat woord op 't papier te stellen, te-wapen vliegen en de nederlandsche bezittingen behouden voor Nederland?"}]},{"lemma":"kordaatheid","count":1,"glosses":["resoluteness"],"forms":["kordaatheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s21","id":"h13-s21","source":"Juist het tegendeel zou me verwonderd hebben, maar wel vond ik 't zonderling dat de Gouverneur, die persoonlyk getuige was geweest hoe ik gedurig ver van myn bureau had te kampen gehad met de ontevredenheid der bevolking en aanhoudende pogingen tot opstand ... dat hy die zelf my geprezen had over wat hy \"kordaatheid\" noemde, aan de ontdekte fouten den naam geven kon van ontrouw of oneerlykheid."}]},{"lemma":"korenmaat","count":1,"glosses":["bushel"],"forms":["korenmaat"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s80","id":"h9-s80","source":"Neen, er zal niet gezegd worden dat het licht dat ons bestraalt, wordt weggezet onder de korenmaat, en niet ook dat wy gierig zyn in het meedeelen van het brood des eeuwigen levens!"}]},{"lemma":"korps","count":1,"glosses":["corps"],"forms":["korps"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s186","id":"h7-s186","source":"Aandoenlyk was het, de brieven te lezen van haar vader--toen een jongeling van achttien jaren, die als luitenant by dat korps in dezelfde charge een sabelhouw op 't hoofd bekwam, aan welks gevolgen hy acht jaren later krankzinnig sterven zou--brieven aan zyn moeder, waarin hy zich beklaagde hoe hy vruchteloos op het slagveld naar 't lyk zyns vaders had gezocht."}]},{"lemma":"korrel","count":1,"glosses":["grain"],"forms":["korrel"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s159","id":"h14-s159","source":"De vertelling over zekeren koning die niet wilde dat men de betaling verzuimde van één korrel zout die hy by zyn eenvoudig maal gebruikt had, toen hy aan 't hoofd zyns legers het land doortrok--omdat, naar hy zeide, dit het begin was van een onrecht dat ten-laatste zyn geheel ryk zou vernietigen--hy moge dan Timoerleng, Noereddien of Djengis-Khan geheeten hebben, zeker is òf die fabel, òf als 't geen fabel is, het voorval zelf, van aziatischen oorsprong. En even als 't aanschouwen van zeedyken aan de mogelykheid van hoog water doet gelooven, mag men aannemen dat er neiging bestaat tot zulke misbruiken in een land waar zulke lessen worden gegeven."}]},{"lemma":"korset","count":1,"glosses":["a corset"],"forms":["korset"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s124","id":"h16-s124","source":"Ik heb haar onder anderen een fransch liedje hooren zingen--van Béranger, geloof ik--waarin een arme oude bedelaarster beklaagd wordt, die in haar jeugd op een theater zong, en gister was zy aan 't ontbyt zonder korset --Marie, meen ik--dat toch niet fatsoenlyk is."}]},{"lemma":"kort","count":37,"glosses":["shortly","short","brief","shorter","briefly","soon","recently","short a time","a short while","a short time","Shortly"],"forms":["kort","korte","Kort","korter","korten"],"morphology":["adverb","adjective","adjective, comparative","adjective, inflected","adjective, attributive","adjective used substantively","adjective used adverbially","adjective, predicative","temporal adverb","adjective, attributive, inflected","adjective, uninflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s72","id":"h2-s72","source":"Als de oogen van dat meisje minder zwart waren geweest, als ze korter vlechten had gehad, of als men my niet tegen die winkelkast had aangeworpen, zoudt ge nu dit boek niet lezen. Wees dus dankbaar dat dit zoo gebeurd is."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s38","id":"h3-s38","source":"O, hy liet in 't voorwaarts gaan, Diepe, diepe sporen staan! 'k Proefde vreugde en smart met-één, 'k Heb gedacht en 'k heb gestreden, 'k Heb gejuicht en 'k heb gebeden: 't Is me als vlogen eeuwen heen! 'k Heb naar levensheil gestreefd, 'k Heb gevonden en verloren, En, een kind nog kort te-voren, Jaren in één uur doorleefd!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s102","id":"h4-s102","source":"Ik weet wel dat men zegt: geraffineerde schelm, en niet: geraffinadeerde schelm, maar dit is omdat ieder die met schelmen te doen heeft, zich zoo kort mogelyk van de zaak afhelpt--dat ook de raffinadeurs dan, en de handelaren in indigo er by noodig zullen wezen."}]},{"lemma":"kortaf","count":3,"glosses":["curtly","in short"],"forms":["kortaf","kort-af"],"morphology":["adverb"],"note":"The older hyphenated spelling corresponds to modern kortaf.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s162","id":"h4-s162","source":"Ik zei dus kort-af, dat ik m'nheer Droogstoppel was, makelaar in koffi, Lauriergracht, N° 37, en dat ik haar man spreken wilde."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s37","id":"h18-s37","source":"Deze vroeg kortaf:"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s25","id":"h19-s25","source":"By de minste verdenking zendt de Regent een expresse naar zyn neef die op-weg is, en die belang heeft by zyn maintien. Hy vraagt, ten-koste van wat ook, geld, deelt het met kwistige hand uit aan ieder dien hy in den laatsten tyd heeft te-kort gedaan, en 't gevolg zou wezen--ik hoop, niet te moeten zeggen: zal wezen--dat ik een lichtvaardig oordeel heb geveld, en kortaf: een onbruikbaar ambtenaar ben, om niet erger te zeggen."}]},{"lemma":"kortelijk","count":1,"glosses":["briefly"],"forms":["kortelyk"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s78","id":"h9-s78","source":"Hy had kortelyk Gods liefde uit de aangehaalde tekstwoorden bewezen, en was al zeer spoedig overgegaan tot het punt, waarop 't hier eigenlyk aankwam, de bekeering namelyk van Javanen, Maleiers, en hoe al dat volk heeten moge."}]},{"lemma":"korting","count":1,"glosses":["deduction"],"forms":["korting"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s198","id":"h8-s198","source":"--Hy heeft niets dan zyn traktement, en hierop is een korting ter afbetaling van een voorschot dat de Regeering hem gegeven heeft, toen hy ... weet je 't?"}]},{"lemma":"kortom","count":6,"glosses":["in short","In short"],"forms":["Kortom","kortom"],"morphology":["sentence adverb","adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s117","id":"h5-s117","source":"Hy groeit op te-midden zyner sawah's en gagah's en tipar's vergezelt reeds op zeer jeugdigen leeftyd zyn vader naar 't veld, waar hy hem behulpzaam is in den arbeid met ploeg en spade, aan dammen en aan waterleidingen tot het bevochtigen zyner akkers. Hy telt zyn jaren by oogsten, hy rekent den tyd naar de kleur zyner te veld staande halmen, hy voelt zich te-huis onder de makkers die met hem padie sneden hy zoekt zyn vrouw onder de meisjes der dessah die 's avends onder vroolyk gezang de ryst stampen om ze te ontdoen van den bolster ... het bezit van een paar buffels die zyn ploeg zullen trekken, is 't ideaal dat hem aanlacht ... kortom, de rystbouw is voor den Javaan, wat in de Rynstreken en in het zuiden van Frankryk, de wynoogst is."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s118","id":"h7-s118","source":"De policie- en bureau-oppassers liepen bedryvig heen-en-weer. Kortom, alles toonde aan dat de eentonigheid op dat vergeten plekje gronds in den javaschen Westhoek, voor een oogenblik werd afgebroken door wat leven."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s216","id":"h11-s216","source":"Kortom, 's morgens by 't ontwaken valt je de wereld op 't hart, en dat is zwaar voor een hart, al is het sterk."}]},{"lemma":"kosen","count":1,"glosses":["nuzzle"],"forms":["kosen"],"morphology":["verb, present, third person plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s37","id":"h10-s37","source":"Da liegt ein rothblühender Garten Im stillen mondesschein; Die Lotosblumen erwarten Ihr trautes Schwesterlein; Die Veilchen kichern und kosen, Und schau'n nach den Sternen empor; Heimlich erzählen die Rosen Sich düftende Märchen in 's Ohr."}]},{"lemma":"kost","count":8,"glosses":["costs","bread","board"],"forms":["kosten","kost"],"morphology":["noun, plural","noun, common gender, singular","noun, masculine, singular"],"note":"Voor den kost werken means “to work for one’s livelihood”.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s56","id":"h1-s56","source":"Geeft dit alles niet valsche denkbeelden van deugd, en \"werken voor den kost?\" Alles gekheid en leugens!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s111","id":"h2-s111","source":"... wat my op die oogenblik niet gelegen komt. Daar ik evenwel overtuigd ben dat myn arbeid de kosten dekken zou, en gerust daarop myn woord durf verpanden, ben ik, aangemoedigd door onze ontmoeting van voorgisteren...."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s113","id":"h2-s113","source":"... tot het besluit gekomen u te vragen of ge voor my by een boekhandelaar zoudt willen borg-staan voor de kosten eener eerste uitgave, al ware het slechts van een klein boekdeeltje. Ik laat de keus van die eerste proeve geheel aan u over."}]},{"lemma":"kostbaar","count":4,"glosses":["precious","costly","priceless"],"forms":["kostbare","kostbaren","kostbaars"],"morphology":["adjective","adjective, nominalized, neuter singular, partitive inflection","adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s24","id":"h6-s24","source":"De Regent wenkte met een nauw zichtbare beweging van 't hoofd, een der bedienden die neergehurkt zaten aan den ingang der pendoppo. Een kleine jongen, allerliefst gevat in een blauw-fluweelen buis, witten pantalon, met gouden lyfband die zyn kostbaren sarong, vasthield om de lenden, en op 't hoofd den behagelyken kain kapala, waaronder zyn zwarte oogen zoo ondeugend te-voorschyn kwamen, kroop hurkende tot aan de voeten des Regents, zette de gouden doos neder, die de tabak, de kalk, de sirie, de pinang, en de gambier bevatte, maakte den slamat, door beide handen saamgevoegd opteheffen tot aan het diep neergebogen voorhoofd, en bood daarop zyn heer de kostbare doos aan."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s8","id":"h8-s8","source":"Ieder verwachtte hierop een toespraak als die welke de resident op den vorigen dag had gehouden, en het is niet geheel-en-al zeker dat Havelaar zelf van voornemen was iets anders te zeggen, doch men moest hem by zulke gelegenheden gehoord en gezien hebben om zich voortestellen hoe hy, by toespraken als deze, zich opwond en door zyn eigenaardige wyze van spreken aan de bekendste zaken een nieuwe kleur meedeelde, hoe zich dan zyn houding oprichtte, hoe zyn blik vuur schoot, hoe zyn stem van 't vleiend zachte in 't vlymend scherpe overging, hoe de beelden van zyn lippen vloeiden als strooide hy iets kostbaars om zich heen dat toch hèm niets kostte, en hoe, als hy ophield, ieder hem aanstaarde met open mond als om te vragen: \"myn God, wie zyt ge?\""},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s96","id":"h18-s96","source":"Dit antwoord is eene kostbare bydrage tot de kennis van de wyze waarop het bestuur in Nederlandsch-Indie wordt uitgeoefend."}]},{"lemma":"kosten","count":8,"glosses":["cost","costs"],"forms":["kostte","kosten","gekost"],"morphology":["verb, past, singular","noun, plural","verb, infinitive","verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s124","id":"h5-s124","source":"De kosten op den overvoer naar Europa, door bemiddeling van een bevoorrecht handelslichaam, zyn hoog. De aan de Hoofden toegelegde aanmoedigingsgelden bezwaren daarentegen den inkoopprys, en ... daar toch ten-slotte de geheele zaak winst afwerpen moet, kan deze winst niet anders worden gevonden dan door juist zóóveel aan den javaan uittebetalen, dat hy niet sterve van honger, hetgeen de voortbrengende kracht der natie verminderen zou."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s206","id":"h7-s206","source":"We zullen zien hoe't eenvoudige, schynbaar onbewogen Lebak Havelaar meer kostte dan alle vorige uitspattingen van zyn hart te-zamen genomen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s8","id":"h8-s8","source":"Ieder verwachtte hierop een toespraak als die welke de resident op den vorigen dag had gehouden, en het is niet geheel-en-al zeker dat Havelaar zelf van voornemen was iets anders te zeggen, doch men moest hem by zulke gelegenheden gehoord en gezien hebben om zich voortestellen hoe hy, by toespraken als deze, zich opwond en door zyn eigenaardige wyze van spreken aan de bekendste zaken een nieuwe kleur meedeelde, hoe zich dan zyn houding oprichtte, hoe zyn blik vuur schoot, hoe zyn stem van 't vleiend zachte in 't vlymend scherpe overging, hoe de beelden van zyn lippen vloeiden als strooide hy iets kostbaars om zich heen dat toch hèm niets kostte, en hoe, als hy ophield, ieder hem aanstaarde met open mond als om te vragen: \"myn God, wie zyt ge?\""}]},{"lemma":"kostuum","count":2,"glosses":["costume"],"forms":["kostuum"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s116","id":"h7-s116","source":"Mevrouw Havelaar bezag haar nieuwe woning, en was er zeer mee ingenomen, vooral omdat de tuin groot was, 'tgeen haar zoo goed voorkwam voor kleinen Max die veel in de lucht moest. De resident en Havelaar waren naar hun kamers gegaan om zich te verkleeden, want by de plechtigheid die er plaats hebben zou, scheen het officieel voorgescheven kostuum een vereischte te wezen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s120","id":"h7-s120","source":"Ook Verbrugge, die zich van zyn bemodderd kostuum had ontdaan, was reeds daar aangekomen."}]},{"lemma":"koud","count":5,"glosses":["cold"],"forms":["koud","kouds"],"morphology":["adjective","substantivized adjective, neuter, partitive -s"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s100","id":"h2-s100","source":"Opvoeding van de kinderen? Meent ge dat hy voor zyn vrouw een loge in de Opera huren wilde, en zyn kinderen op een instituut doen te Genève? 't Was najaar, en vry koud ... welnu, hy woonde op een vliering, zonder vuur."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s199","id":"h4-s199","source":"Bovendien ze scheen geschreid te hebben, en ontevreden menschen kan ik niet verdragen. Ook was 't er koud en ongezellig --zeker omdat de boel weggehaald was--en ik houd veel van gezelligheid in een kamer."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s111","id":"h6-s111","source":"Alleen was er iets kouds in zyn blik, iets wat u denken deed aan een logarithmentafel, en hoewel zyn voorkomen over 't geheel niet onbehagelyk of terugstootend was, kon men zich toch niet onthouden van de verdenking dat zyn vry groote magere neus zich op dat gelaat verveelde, omdat er zoo weinig op voorviel."}]},{"lemma":"kous","count":2,"glosses":["stockings","stocking"],"forms":["kousen","kous"],"morphology":["noun, common gender, plural","noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s55","id":"h1-s55","source":"Wat is dat voor een deugd, die een vol jaar noodig heeft voor een paar wollen kousen?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s104","id":"h7-s104","source":"Maar om hierover niet te lachen, had hy moeten weten dat in het arabisch en maleisch de cha en de hha door één karakter worden uitgedrukt, dat Hieronymus viâ Geronimo in Jérôme overgaat, dat we van huano, guano maken, dat een want een handschoen is, dat kous van hose afstamt, en dat we voor Guild Heaume in 't hollandsch Huillem of Willem zeggen."}]},{"lemma":"können","count":6,"glosses":["can","can do"],"forms":["kann","Kann"],"morphology":["modal verb, present, third-person singular","modal verb, present, first-person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s263","id":"h14-s263","source":"Hier Kann ich doch gleich dir sagen was ich träume."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s274","id":"h14-s274","source":"--Und kann dir etwas weh thun? Thut dir's weh, Wenn dir im Schooss so schwer mein Köpfchen ruht?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s282","id":"h14-s282","source":"--Vielleicht, mein Kind, wir wissen's aber nicht, Weil sie, so klein, es noch nicht sagen kann."}]},{"lemma":"Köpfchen","count":1,"glosses":["little head"],"forms":["Köpfchen"],"morphology":["noun, neuter singular, nominative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s274","id":"h14-s274","source":"--Und kann dir etwas weh thun? Thut dir's weh, Wenn dir im Schooss so schwer mein Köpfchen ruht?"}]},{"lemma":"kraag","count":1,"glosses":["collar"],"forms":["kraag"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s3","id":"h6-s3","source":"Als men hem daar zag zitten in zyn blauw-lakenschen frak, met geborduurde eiken- en oranjetakken op kraag en mouw-opslagen, was 't moeielyk in hem den type te miskennen die voorheerscht onder de Hollanders in Indie ... een menschensoort, in 't voorbygaan gezegd, die zeer onderscheiden is van de Hollanders in Holland."}]},{"lemma":"kraai","count":1,"glosses":["crows"],"forms":["kraaien"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s132","id":"h12-s132","source":"Hoe meer mutatie onder de inhabers der voetstukken, hoe grooter de kans voor anderen om óók eens aan de beurt te komen, en dit is zóó waar dat wy uit gewoonte en tot oefening--even als een jager die op kraaien schiet, welke hy toch liggen laat--ook die standbeelden gaarne neerhalen, welker piedestal nooit door ons kan bestegen worden."}]},{"lemma":"kraal","count":4,"glosses":["beads"],"forms":["kralen","kraaltjes"],"morphology":["noun, common gender, plural","noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s180","id":"h11-s180","source":"Het kind reeg kralen aan een snoer, en scheen al haar aandacht daarby noodig te hebben."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s185","id":"h11-s185","source":"'t Werd middag ... avend byna, en de kralen werden opgeborgen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s209","id":"h11-s209","source":"--Wel, Max, waar blyft onze kleine freule met haar kraaltjes? vroeg Tine. --De kralen waren opgeborgen."}]},{"lemma":"kraam","count":10,"glosses":["stall","stalls"],"forms":["kraam","kramen"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, common gender, plural","noun, common gender singular","noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s48","id":"h2-s48","source":"Op de Westermarkt stonden kramen, en als ge een Amsterdammer zyt, lezer, en nagenoeg van myn leeftyd, zult ge u herinneren hoe daaronder één was, die uitmuntte door de zwarte oogen en de lange vlechten van een meisje, dat als een Griekin gekleed was. Ook haar vader was een Griek, of althans hy zag er uit als een Griek."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s53","id":"h2-s53","source":"Terwyl we dus--we waren wel met ons tienen--vry ver van de kraam af, naar die Griekin stonden te kyken, en beraadslaagden hoe wy 't moesten aanleggen om kennis met haar te maken, werd er besloten geld by-een te leggen om iets in die kraam te koopen. Maar toen was de goede raad duur, om te weten wie de stoute schoenen zou aantrekken om het meisjen aantespreken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s56","id":"h2-s56","source":"Ik ben man en vader, en houd ieder die het gevaar zoekt, voor een gek, wat ook in de Schrift staat. Het is my inderdaad aangenaam optemerken hoe ik my in myn denkbeelden over gevaar en zulke dingen, gelyk ben gebleven, daar ik thans over zoo-iets nog juist dezelfde meening koester, als dien avend toen ik daar by de kraam van den Griek stond, met de twaalf stuivers die we saamgelegd hadden, in de hand."}]},{"lemma":"kracht","count":34,"glosses":["strength","force","power","efforts","forces","means","virtue","weight"],"forms":["kracht","krachten"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, plural","noun, common gender, plural","noun, feminine singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s107","id":"h3-s107","source":"Over den moorschen bouwtrant. Over de kracht der vooroordeelen, blijkbaar uit ziekten die door tocht veroorzaakt heeten te zyn. (Heb ik het niet gezegd, dat de lyst kurieus was?)"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s49","id":"h4-s49","source":"Over de kracht der dwaling. Over de werkeloosheid van een Opperwezen, by volmaakte natuurwetten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s100","id":"h4-s100","source":"Dit is een vast principe van me. Neen, ik zag in dat er een gevaar dreigt, dat de heele koffimarkt bederven zou, een gevaar dat alleen door de vereende krachten van alle makelaars kan worden afgeweerd, en zelfs is 't mogelyk dat deze krachten daartoe niet eens voldoende zyn, en dat ook de suikerraffinadeurs--Frits zegt: raffineurs, maar ik schryf nadeurs."}]},{"lemma":"krachtens","count":2,"glosses":["by virtue of"],"forms":["krachtens"],"morphology":["preposition"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s82","id":"h18-s82","source":"My is echter gebleken dat hy met brutale onbeschaamdheid alles in den wind slaat, en ik gevoel my krachtens myn ambtseed verplicht u meetedeelen:"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s11","id":"h19-s11","source":"dat ik na lang onderzoek, en na vergeefs getracht te hebben den betrokkene door zachtheid terugtebrengen van zyn verkeerdheid, my krachtens myn ambtseed verplicht gevoelde den Regent van Lebak te BESCHULDIGEN van misbruik van gezag, en dat ik, hem VERDACHT hield van knevelary."}]},{"lemma":"krachtig","count":1,"glosses":["vigorous"],"forms":["krachtig"],"morphology":["adjective, attributive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s46","id":"h6-s46","source":"Een krachtig man van dertigjarigen leeftyd en flinke militaire houding, hoewel van uniform geen spoor was, trad de pendoppo in. Het was de eerste-luitenant Duclari, kommandant van 't kleine garnizoen te Rangkas-Betoeng."}]},{"lemma":"krachtvol","count":1,"glosses":["powerful"],"forms":["krachtvolle"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s16","id":"h17-s16","source":"Zulke vriendschap dan had ook de kleine Saïdjah spoedig weten inteboezemen aan den nieuwen gast, en Saïdjah's aanmoedigende kinderstem scheen meer kracht nog te geven aan de krachtvolle schoften van 't sterke dier, als het den zwaren kleigrond opscheurde en zyn weg teekende in diepe scherpe voren."}]},{"lemma":"kramp","count":1,"glosses":["a cramp"],"forms":["kramp"],"morphology":["noun, feminine singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s101","id":"h6-s101","source":"Men weet eindelyk niet juist meer waar 't lederen kussen van den wagen ophoudt, en waar de ikheid aanvangt, ja, het denkbeeld is me niet vreemd dat men in zulk een wagen kiespyn of kramp hebben kan, die men voor mot in 't laken aanziet, of omgekeerd."}]},{"lemma":"krampachtig","count":1,"glosses":["convulsively"],"forms":["krampachtig"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s179","id":"h20-s179","source":"Nog altyd hield hy zich krampachtig vast aan 't geloof dat de aftredende Landvoogd eerlyk man, en ... bedrogen was."}]},{"lemma":"krandjang","count":1,"glosses":["basket"],"forms":["krandjang"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"Krandjang is an Indonesian loanword for a woven basket used for produce.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s235","id":"h11-s235","source":"Nu weet ge dat, even als by het lossen van een schip de laatst ingeladen krandjang suiker 't eerst weer voor den dag komt, ook wy gewoonlyk die gedachte of die vertelling 't eerst lossen, die 't laatst is ingeladen."}]},{"lemma":"krank","count":1,"glosses":["ill"],"forms":["krank"],"morphology":["adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s291","id":"h14-s291","source":"--Du darfst es, doch das Flieglein ist so zart, Du wirst gewiss es weh thun, und sobald Du 's mit den Fingern all zu roh berührst, Ist 's Thierchen krank, und stirbt, und glänzt nicht mehr."}]},{"lemma":"krankzinnig","count":2,"glosses":["insane"],"forms":["krankzinnig"],"morphology":["adjective, predicative","adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s186","id":"h7-s186","source":"Aandoenlyk was het, de brieven te lezen van haar vader--toen een jongeling van achttien jaren, die als luitenant by dat korps in dezelfde charge een sabelhouw op 't hoofd bekwam, aan welks gevolgen hy acht jaren later krankzinnig sterven zou--brieven aan zyn moeder, waarin hy zich beklaagde hoe hy vruchteloos op het slagveld naar 't lyk zyns vaders had gezocht."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s61","id":"h17-s61","source":"Hier werd hy in de gevangenis geworpen omdat men hem voor krankzinnig hield, wat zoo onverklaarbaar niet zou geweest zyn, en omdat men vreesde dat hy in een oogenblik van matah-glap, misschien amokh maken of andere verkeerdheden begaan zou."}]},{"lemma":"krankzinnigheid","count":1,"glosses":["lunacy"],"forms":["krankzinnigheid"],"morphology":["noun, common gender singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s60","id":"h1-s60","source":"En als ge meent, dat dit op het tooneel er dóór kan als uitzondering, blyft toch myn aanmerking bestaan, dat men den zin voor waarheid bederft by het volk, dat de uitzondering als regel aanneemt, en dat men de publieke zedelykheid ondermynt, door het te gewennen iets toetejuichen op het tooneel, wat door elk fatsoenlyk makelaar of koopman voor een bespottelyke krankzinnigheid wordt gehouden in de wereld. Toen ik trouwde, waren wy op 't kantoor van myn schoonvader--Last & Co--met ons dertienen, en er ging wat om!"}]},{"lemma":"krans","count":10,"glosses":["circle","card-party","card party","little wreath","reading circle","club"],"forms":["krans","kransje"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, neuter singular, diminutive"],"note":"Krans here means a regular social gathering or card-party, not a wreath.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s6","id":"h3-s6","source":"De vorige week was er krans by de Rosemeyers, die in suiker doen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s10","id":"h3-s10","source":"Papa, Frits heeft Louise aan 't schreien gemaakt.\" Myn vrouw zei hierop dat Frits dan voortaan niet meer mee zou naar den krans."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s130","id":"h4-s130","source":"7° Dat de afgewerkte hoofdstukken elke week op den krans zouden worden voorgelezen. 8° Dat alle onzedelykheid zou worden vermeden."}]},{"lemma":"kransavond","count":3,"glosses":["circle evening","reading-circle evenings","reading-circle evening"],"forms":["krans-avend","kransavenden","kransavend"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, plural"],"note":"A kransavond was an evening meeting of a social or literary circle.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s137","id":"h4-s137","source":"Ik nam suikergoed mee, dat overgebleven was van den laatsten krans-avend--want ik denk altyd aan alles--en ik zocht hem op."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s28","id":"h9-s28","source":"Met zyn opstel heeft hy ons al drie kransavenden beziggehouden, en, wat het ergste is, de Rosemeyers vinden het mooi."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s179","id":"h16-s179","source":"Ik moet erkennen dat ik zeer opzie tegen den eersten kransavend en de liefdegeschiedenis van dien Saïdjah."}]},{"lemma":"kransje","count":1,"glosses":["little party"],"forms":["kransje"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s61","id":"h3-s61","source":"Een fatsoenlyk makelaar onderkruipt niet, dat zeg ik! Den dag na dat kransje by de Rosemeyers, die in suiker doen, riep ik Frits, en gelastte hem my dat pak van Sjaalman te brengen."}]},{"lemma":"kras","count":1,"glosses":["vigorous"],"forms":["kras"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s31","id":"h7-s31","source":"--'t Is een kras man voor zyn jaren, m'nheer Havelaar, en u begrypt dat hy gaarne een goeden indruk op u maken zou."}]},{"lemma":"kraton","count":2,"glosses":["Kratoon","kraton"],"forms":["Kratoon","kratoon"],"morphology":["noun, neuter singular","noun, common gender, singular"],"note":"A kraton is a Javanese royal or regental palace complex.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s105","id":"h5-s105","source":"Waar de Europeaan een huis bewoont, is dikwyls zyn verblyf een Kratoon, met vele huizen en dorpen daarin."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s141","id":"h5-s141","source":"Ja, hy zou meenen te-kort te doen aan den eerbied dien hy aan zyn erfelyken heer verschuldigd is, wanneer hy zonder geschenken diens kratoon betrad."}]},{"lemma":"Krawang","count":2,"glosses":["Krawang"],"forms":["Krawang"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s35","id":"h16-s35","source":"De westelyke residentien Bantam, Batavia, Preanger, Krawang, en een gedeelte van Cheribon--tezamen genomen: Soendahlanden genaamd--worden geacht niet tot eigenlyk Java te behooren, en om nu niet van de over zee gekomen vreemdelingen in die gewesten te spreken, de oorspronkelyke bevolking is inderdaad een geheel andere dan op midden-Java en in den zoogenaamden Oosthoek."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s266","id":"h17-s266","source":"En daarom was Adinda's vader niet gegaan naar Buitenzorg, noch naar Krawang, noch naar de Preanger, noch naar de Bataviasche Ommelanden ... hy was gegaan naar Tjilang-kahan, het distrikt van Lebak, dat aan de zee grenst."}]},{"lemma":"Krawangs","count":2,"glosses":["Krawang country"],"forms":["Krawangsche"],"morphology":["substantivized adjective","nominalized adjective, neuter singular"],"note":"The adjective is used substantivally for the Krawang region.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s55","id":"h8-s55","source":"Want in Tjikandi en Bolang, en in het Krawangsche, en in de ommelanden van Batavia, zyn velen die geboren zyn in ons land, en die ons land verlaten hebben."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s21","id":"h14-s21","source":"Ik was in 1846 in 't Krawangsche, en heb veel rondgedwaald in de Preanger waar ik reeds in 1840 Lebaksche uitgewekenen ontmoette."}]},{"lemma":"krähen","count":1,"glosses":["crowing"],"forms":["krähend"],"morphology":["verb, present participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s280","id":"h14-s280","source":"Doch... immer nicht, bisweilen nicht! Du weisst, Wenn's Schwesterlein dir in die Haare greift, Und krähend dir 's Gesichtchen nahe drückt, Dann lachst du freudig, das ist auch Gefühl."}]},{"lemma":"krediet","count":2,"glosses":["credit"],"forms":["krediet"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s96","id":"h2-s96","source":"...en ik wenschte gebruik te maken van uw krediet, om een zaak tot-stand te brengen, die voor my van groot gewicht is. Zou men niet denken dat het om een order op de voorjaarsveiling te doen was?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s16","id":"h13-s16","source":"Op Padang, niet minder dan elders in Indie, waar over 't geheel het krediet een zelfs te groote rol speelt, was de stemming op dat stuk anders vry ruim."}]},{"lemma":"kreet","count":2,"glosses":["cry"],"forms":["kreet"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s168","id":"h6-s168","source":"Zulk een kreet van smart--vóór gifbeker of kruishout--vloeit niet uit een ongedeerd hart."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s197","id":"h11-s197","source":"En menig kreet, in 't nat gesmoord, Door vrouw, noch kind, noch maag gehoord, Werd slechts door God verstaan!"}]},{"lemma":"krenken","count":5,"glosses":["wounded","wronged","offend","slight"],"forms":["gekrenkt","krenken","gekrenkte"],"morphology":["verb, past participle","verb, infinitive","adjective, past participle, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s160","id":"h5-s160","source":"En, waagde hy een beschuldiging, zonder die te kunnen bewyzen, waar blyft dan de verhouding van ouder broeder, die in zulk geval zyn jongeren broeder zonder grond zou hebben gekrenkt in zyn eer?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s251","id":"h11-s251","source":"De verstoordheid over 't mislukken myner pogingen om iets ten-voordeele van Natal te bewerken, of liever de gekrenkte ydelheid ... was 't niet hard voor me, nog zoo weinig te beteekenen dat ik niet eens een haven kon laten maken waar ik wilde? Nu, dit alles, in verband met myn kandidatuur voor 't regelen van een zonnestelsel, had me dien dag zoo onbeminnelyk gemaakt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s241","id":"h14-s241","source":"Hy kon niet zonder lyden leed zien, en 't zou my te ver leiden als ik de voorbeelden wilde aanvoeren hoe hy immer, ook waar hy gekrenkt en beleedigd was, de party van een tegenstander beschermde tegen zichzelf."}]},{"lemma":"kreupelhout","count":6,"glosses":["underbrush","brushwood"],"forms":["kreupelhout"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s98","id":"h13-s99","source":"Wanneer wy tezamen wandelen, en ge wykt telkens af van den weg, en roept my in 't kreupelhout, alleen met het doel om de wandeling te rekken, vind ik dit onaangenaam, en neem me voor, in 't vervolg alleen te gaan."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s102","id":"h13-s103","source":"Ik, lezer, heb u in myn verhaal dikwyls op den grooten weg gelaten, schoon 't my moeite kostte u niet meetevoeren in 't kreupelhout."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s126","id":"h13-s127","source":"De plantengroei, reeds overal elders in Indie zoo snel, was op die plaats door de telkens achtergelaten slib byzonder welig, zóó zelfs dat, al had het op- of afloopen des waters plaats gehad met een kracht die 't kreupelhout ontwortelde en meevoerde, er maar zeer weinig tyds noodig was om den grond weer te bedekken met al de ruigte die 't reinhouden van het erf, ook in de onmiddellyke nabyheid van 't huis, zoo moeielyk maakte."}]},{"lemma":"krijgen","count":21,"glosses":["get","received","gotten","got","took","gets","come","obtain","shall have"],"forms":["krygen","kreeg","gekregen","krygt","kryg","kreegt"],"morphology":["verb, infinitive","verb, present, singular","verb, past, singular","verb, past participle","verb, participle","verb, present, plural","verb, past, second person singular","verb, present, third-person plural","verb, past, third person singular"],"note":"Historical spelling of krijgen.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s17","id":"h1-s17","source":"De Romeinen waren bly dat de Batavieren hen lieten leven. De Bey van Tunis kreeg een kolyk als hy het wapperen hoorde van de nederlandsche vlag."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s41","id":"h2-s41","source":"Maar door dat vragen en antwoorden werd het hoe langer hoe moeielyker--Frits zegt: hoe langs zoo moeielyker, maar dit doe ik niet--hoe moeielyker dus, om van hem verlost te worden. Aan den anderen kant moet ik ook weer erkennen dat ge dan dit boek niet hadt te lezen gekregen, want het is een gevolg van die ontmoeting."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s69","id":"h2-s69","source":"Ziedaar de reden waarom zyn trekken me zoo aan reukwerk herinnerden, en hoe men in Amsterdam twist kan krygen met een Griek."}]},{"lemma":"krijgslust","count":1,"glosses":["war-spirit"],"forms":["krygslust"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s10","id":"h8-s10","source":"Hy zou den krygslust der Atheners, zoodra tot den oorlog tegen Philippus besloten was, tot dolzinnigheid hebben kunnen aanvuren, maar minder goed waarschynlyk zou hy geslaagd zyn, als zyn taak geweest ware hen door redeneering tot dien oorlog te bewegen."}]},{"lemma":"krijgsmansroem","count":1,"glosses":["soldierly renown"],"forms":["krygsmansroem"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s90","id":"h12-s90","source":"De meesten kenden hem slechts één goede hoedanigheid toe, die van onverschrokkenheid in 't gevaar, en indien ik, die hem in gevaar gezien heb, van meening ware dat hy après tout een dapper man was, zou dit alleen my bewegen u deze geschiedenis niet te vertellen. 't Is waar, hy had op Sumatra veel laten \"sabreeren\" doch wie sommige gebeurtenissen van naby gezien had voelde neiging om wat aftedingen op zyn dapperheid, en, hoe vreemd het schyne, ik geloof dat hy zyn krygsmansroem grootendeels te danken had aan de zucht tot tegenstelling, die ons allen min of meer bezielt."}]},{"lemma":"krijgszang","count":2,"glosses":["war-songs"],"forms":["krygszangen"],"morphology":["noun, common gender, plural"],"note":"The historical spelling krygszangen corresponds to modern krijgszangen, the plural of krijgszang.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s55","id":"h4-s55","source":"En dit was nog niet alles! Ik vond, om van de verzen niet te spreken--er waren er in velerlei talen--een aantal bundeltjes waaraan het opschrift ontbrak, romancen in het maleisch krygszangen in het javaansch, en wat niet al!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s244","id":"h20-s244","source":"En ik zou klewang-wettende krygszangen slingeren in de gemoederen van de arme martelaren wien ik hulp heb toegezegd, ik, Multatuli."}]},{"lemma":"krijsen","count":1,"glosses":["shrieked"],"forms":["kreschen"],"morphology":["verb, past, plural"],"note":"Kreschen is a nineteenth-century form of modern krijsten, from krijsen.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s4","id":"h5-s4","source":"De koetsier klapte met de zweep, de loopers--in Europa zou men, geloof ik, zeggen \"palfreniers\" of liever, er bestaat in Europa niets wat met deze loopers overeenkomt--die onvergelykbare loopers dan, met hun korte dikke zweepjes, huppelden weer aan de zyde van het vierspan, kreschen onbeschryfelyke geluiden, en sloegen de paarden ter-aanmoediging onder den buik. Zóó hoste men dan eenigen tyd voort, tot het verdrietig oogenblik weer daar was, dat men tot over de assen wegzonk in den modder."}]},{"lemma":"krimpen","count":1,"glosses":["does shrink"],"forms":["Krimpt"],"morphology":["verb, present, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s86","id":"h9-s86","source":"Yst ge niet by dit tafereel? Krimpt uw hart niet in-een by het bedenken wat het lot wezen zal van al die dwazen, zoodra de bazuine schallen zal, die de dooden oproept ter scheiding van rechtvaardigen en onrechtvaardigen?"}]},{"lemma":"kring","count":6,"glosses":["circle","sphere","ring","rings"],"forms":["kring","kringen"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s97","id":"h4-s97","source":"Maar ... schryven--buiten de korrespondentie met de principalen--ligt zoo niet in myn kring, en toch voelde ik dat ik schryven moest, omdat misschien de toekomst van 't vak er van afhangt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s121","id":"h7-s121","source":"De mindere Hoofden zaten in een grooten kring, naar oostersche wyze op matten op den grond, en aan 't eind van de lange galery stond een tafel, waaraan de resident, de Adhipatti, de adsistent-resident, de kontroleur en een zestal Hoofden plaats namen. Men diende thee met gebak rond, en de eenvoudige plechtigheid begon."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s87","id":"h8-s87","source":"Hy sprong weg, en liep den grooten kring rond, en vermaakte de Hoofden door zyn gekeuvel, en speelde met de gevesten van hun krissen. Toen hy by den Djaksa kwam, die de aandacht van 't kind trok omdat hy sierlyker dan de anderen gekleed was scheen deze iets op 't hoofd van kleinen Max te wyzen aan den Kliwon die naast hem zat en een gefluisterde opmerking daarover scheen te beamen."}]},{"lemma":"krinoline","count":2,"glosses":["crinoline"],"forms":["krinoline"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s103","id":"h6-s103","source":"Het been dat ge daar links uitsteken moest, tusschen de hoededoos en 't mandje met kersen ... de knie die ge tegen 't portier gedrukt hield, om de dame tegenover u niet te doen denken dat ge een aanval in den zin hadt op krinoline of deugd ... de gelikdoornde voet die zoo bang was voor de hakken van den commis-voyageur naast u ... de hals dien ge zoo lang links moest wenden, omdat het drupt aan de rechterzyde.. zie, dat worden zoo alle ten-laatste halzen, en knieën, en voeten, die iets verdraaids bekomen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s170","id":"h16-s170","source":"Ze had een manteltje van zwarte zyde om, en 't was toch vry koud. Van krinoline was geen spoor."}]},{"lemma":"kris","count":6,"glosses":["kris","krisses"],"forms":["kris","krissen"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s59","id":"h8-s59","source":"En ginds in 't noordwesten over de zee, zyn velen die ònze kinderen moesten zyn, maar die Lebak hebben verlaten om rondtedolen in vreemde streken met kris en klewang, en schietgeweer."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s87","id":"h8-s87","source":"Hy sprong weg, en liep den grooten kring rond, en vermaakte de Hoofden door zyn gekeuvel, en speelde met de gevesten van hun krissen. Toen hy by den Djaksa kwam, die de aandacht van 't kind trok omdat hy sierlyker dan de anderen gekleed was scheen deze iets op 't hoofd van kleinen Max te wyzen aan den Kliwon die naast hem zat en een gefluisterde opmerking daarover scheen te beamen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s10","id":"h17-s10","source":"Toen nam Saïdjah's vader een kris die poesaka was van zyn vader."}]},{"lemma":"kroesharig","count":1,"glosses":["woolly-haired"],"forms":["kroesharige"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s82","id":"h9-s82","source":"Dáár kruipen zy rond in de walgelyke slangenholen van heidensche onkunde, daar buigen zy het zwarte kroesharige hoofd onder het juk van eigenbelangzuchtige priesters!"}]},{"lemma":"krommen","count":1,"glosses":["bends"],"forms":["kromt"],"morphology":["verb, present, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s17","id":"h5-s17","source":"De weg kromt zich, en juist als één galopsprong verder, vasten grond zou doen verliezen aan 't voorspan, wenden zich de paarden, en slingeren het voertuig den hoek om."}]},{"lemma":"kronen","count":2,"glosses":["crowned","crowns"],"forms":["gekroonde","kroont"],"morphology":["past participle used adjectivally, inflected","verb, present, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s219","id":"h11-s219","source":"Dit is 't oogenblik waarop ik hoop te sterven, om ginder aantekomen met een inofficieel gezicht. Dit is 't oogenblik waarop je vrouw iets weervindt in je gelaat, van wat haar ving toen ze je dien zakdoek behouden liet met een gekroonde E op de punt ..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s60","id":"h16-s60","source":"Telkens valt ze terug met haar vracht, om telkens weer te beproeven of ze eindelyk vasten voet zou kunnen zetten op dat steentje daar-boven ... op de rots die den berg kroont."}]},{"lemma":"kronkelen","count":1,"glosses":["wound"],"forms":["gekronkeld"],"morphology":["verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s101","id":"h13-s102","source":"Want als wy eindelyk zóó ver zullen gekomen zyn, zal ik weten hoe zich onze weg heeft gekronkeld door 't gebergte, wat de oorzaak is dat wy de zon die zoo-even dáár stond, nu links van ons hebben, wáárom die heuvel nu achter ons ligt, welks top we vroeger vóór ons zagen ... zie, dan hebt ge my door die afwyking 't begrypen myner wandeling gemakkelyk gemaakt, en begrypen is genot."}]},{"lemma":"kroon","count":1,"glosses":["crown"],"forms":["kroon"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s162","id":"h8-s162","source":"De Adhipatti bezag 't hoofd van den kleine, en inderdaad, ook hy zag op de kruin den dubbelen haarwervel die, naar 't bygeloof op Java, bestemd is een kroon te dragen."}]},{"lemma":"kruidenier","count":2,"glosses":["grocer","grocers"],"forms":["kruienier","kruieniers"],"morphology":["noun, common gender, singular, archaic spelling","noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s25","id":"h2-s25","source":"Voor eenigen tyd kom ik 's avends door de Kalverstraat, en bleef staan kyken naar den winkel van een kruienier, die zich bezighield met het sorteeren van een partytje Java, ordinair, mooi-geel, Cheribonaard, iets gebroken, met veegsel, dat me zeer interesseerde, want ik let altyd op alles. Daar viel my op-eenmaal een heer in 't oog, die daarnaast voor een boekwinkel stond en me bekend voorkwam."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s125","id":"h12-s125","source":"Wy beiden zyn kruieniers, ik neem hem zyn klanten af, die geen rozynen willen koopen by een dief, en te-gelyker-tyd zegt men van my dat ik een goed mensch ben, omdat ik de dochter prys van een konkurrent."}]},{"lemma":"kruier","count":1,"glosses":["porter"],"forms":["kruier"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s198","id":"h4-s198","source":"Een makelaar is toch geen kruier, dunkt me, en ik beweer dat ik er fatsoenlyk uitzie. Ik had mijn jas met bont aan, en toch zat ze daar zoo eenvoudig, en praatte zoo kalm met haar kinderen, alsof ze alleen was."}]},{"lemma":"kruikje","count":1,"glosses":["little jug"],"forms":["kruikjen"],"morphology":["noun, neuter, singular, diminutive"],"note":"Kruikjen is an older diminutive form of modern kruikje.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s132","id":"h4-s132","source":"11° (Hierop drong, Stern zeer sterk aan) Dat ik Sjaalman een riem papier, een gros pennen, en een kruikjen inkt zenden zou."}]},{"lemma":"kruin","count":2,"glosses":["crown"],"forms":["kruin"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s162","id":"h8-s162","source":"De Adhipatti bezag 't hoofd van den kleine, en inderdaad, ook hy zag op de kruin den dubbelen haarwervel die, naar 't bygeloof op Java, bestemd is een kroon te dragen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s64","id":"h16-s64","source":"Ze moet die omslingeren in schuinsche richting naar-boven, om ze te doen neerkomen op de punt die uitsteekt aan den rotswand. Ze wankelt, waggelt, schrikt, bezwykt ... tracht zich te houden aan den half ontwortelden boomstam die met zyn kruin naar de diepte wyst--een grasspriet!--ze mist het steunpunt dat ze zoekt: de boom slingert terug--de grasspriet wykt onder haren tred--ach, de tobster valt in de diepte met haar vracht."}]},{"lemma":"kruipen","count":5,"glosses":["crept","crawl","creep","crawling"],"forms":["kruipen","kroop","kruipende","kropen"],"morphology":["verb, present, plural","verb, past, singular","verb, present participle","verb, past, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s24","id":"h6-s24","source":"De Regent wenkte met een nauw zichtbare beweging van 't hoofd, een der bedienden die neergehurkt zaten aan den ingang der pendoppo. Een kleine jongen, allerliefst gevat in een blauw-fluweelen buis, witten pantalon, met gouden lyfband die zyn kostbaren sarong, vasthield om de lenden, en op 't hoofd den behagelyken kain kapala, waaronder zyn zwarte oogen zoo ondeugend te-voorschyn kwamen, kroop hurkende tot aan de voeten des Regents, zette de gouden doos neder, die de tabak, de kalk, de sirie, de pinang, en de gambier bevatte, maakte den slamat, door beide handen saamgevoegd opteheffen tot aan het diep neergebogen voorhoofd, en bood daarop zyn heer de kostbare doos aan."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s82","id":"h9-s82","source":"Dáár kruipen zy rond in de walgelyke slangenholen van heidensche onkunde, daar buigen zy het zwarte kroesharige hoofd onder het juk van eigenbelangzuchtige priesters!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s141","id":"h14-s141","source":"In-weerwil van deze voorzorg was Tine toch altyd angstig, en vooral 's avends, daar men weet hoe slangen dikwyls in de huizen kruipen en zich, om warmte te zoeken, in de slaapkamers verbergen."}]},{"lemma":"kruisen","count":2,"glosses":["crucified","crossing"],"forms":["gekruist","kruisend"],"morphology":["verb, past participle","verb, present participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s77","id":"h9-s77","source":"Want ik houd me aan Jezus Christus, en dien gekruist, en dit zal elk fatsoenlyk lezer ook wel doen. Zoowel omdat ik uit Wawelaars redevoering myn meening heb geput omtrent het ongeoorloofde der intrekking van de koffikultuur te Lebak, waarop ik straks zal terugkomen, als omdat ik als eerlyk man niet wil, dat de lezer volstrekt niets ontvange voor zyn geld, zal ik hier eenige brokstukken uit de preek meedeelen, die al byzonder treffend waren."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s192","id":"h17-s192","source":"Daar kwam een streep van blauwig rood die zich vastklemde aan de wolken, en de randen werden licht en gloeiend, en 't begon te bliksemen, en weer schoten er pylen van vuur door het luchtruim, maar ze vielen niet neder ditmaal, ze hechtten zich vast op den donkeren grond, en deelden hun gloed mede in grooter en grootere kringen, en ontmoetten elkander, kruisend, slingerend, wendend, dwalend, en ze vereenigden zich tot vuurbundels, en weerlichtten in gouden glans op een grond van paarlemoer, en er was rood, en blauw, en geel, en zilver, en purper, en azuur in dat alles ... o God, dat was de dageraad: dat was het weerzien van Adinda!"}]},{"lemma":"kruishout","count":1,"glosses":["cross"],"forms":["kruishout"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s168","id":"h6-s168","source":"Zulk een kreet van smart--vóór gifbeker of kruishout--vloeit niet uit een ongedeerd hart."}]},{"lemma":"kruisigen","count":1,"glosses":["crucifying"],"forms":["kruisigen"],"morphology":["nominalized infinitive, neuter singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s242","id":"h8-s242","source":"Ieder kan geen profeet of apostel wezen ... hm, 't hout zou duur worden van 't kruisigen!"}]},{"lemma":"kruiwagen","count":1,"glosses":["wheelbarrow"],"forms":["kruiwagen"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s94","id":"h19-s94","source":"Dan moet ik op zes-en-dertigjarigen leeftyd trachten op-nieuw een loopbaan aantevangen. Dan moet ik, na zeventien jaren, na zeventien zware moeielyke dienstjaren, na myn beste levenskrachten te hebben ten-offer gebracht aan wat ik voor plicht hield, op-nieuw aan de Maatschappy vragen of ze my brood wil geven voor vrouw en kind, brood in ruil voor myn denkbeelden, brood wellicht in ruil voor arbeid met kruiwagen of spade, als de kracht van myn arm meer waard wordt gekeurd dan de kracht myner ziel."}]},{"lemma":"kruk","count":1,"glosses":["perch"],"forms":["kruk"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s150","id":"h18-s151","source":"Nu was 't nog wel wat te guur om de buitenplaats te bezien, die prachtig moet wezen in den zomer, maar in 't huis zelf verlangde men naar niets meer, want er was vol-op van alles wat vermaak geeft: een billardzaal, een bibliotheekzaal, een overdekte yzeren glasgalery als broeikast, en de kakatoea zat op een kruk van zilver."}]},{"lemma":"Krygsman","count":2,"glosses":["Krygsman"],"forms":["Krygsman"],"morphology":["proper noun, singular","proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s200","id":"h11-s200","source":"--En ... en ... ik weet de rest niet meer. --Die is weertevinden door er om te schryven aan Krygsman, uw klerk te Natal."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s206","id":"h11-s206","source":"Die legende ... was geen legende. Het was een parabel die ik maakte, en die misschien over een paar eeuwen legende worden zal als Krygsman dat ding wat veel opdeunt."}]},{"lemma":"kubieke voet","count":1,"glosses":["cubic feet"],"forms":["kubiek-voeten"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s42","id":"h11-s42","source":"Men moet zyn boekjen inzien om daarby de vereischte maat zyner bewondering by de hand te hebben, over \"zóóveel voeten vals\" en \"zóóveel kubiek-voeten waters in de minuut\" en als die cyfers dan hoog zyn, moet men hè zeggen. Ik wil nooit weer watervallen zien, althans niet als ik er een omweg voor moet maken."}]},{"lemma":"kuda-nya","count":1,"glosses":["his horse"],"forms":["koedahnja"],"morphology":["Malay noun with possessive suffix"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s43","id":"h6-s43","source":"--Pegang koedahnja toewan kommendaan gebood Verbrugge aan een der bedienden die buiten zaten. Bonjour, Duclari!"}]},{"lemma":"kudde","count":1,"glosses":["herds"],"forms":["kudden"],"morphology":["noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s279","id":"h11-s279","source":"En de wolk regende in groote druppen op het aardryk, en deed de rivieren zwellen, en banjirs voerden de kudden weg."}]},{"lemma":"kuif","count":1,"glosses":["crest"],"forms":["kuif"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s185","id":"h17-s185","source":"Toch werd het allengs lichter en lichter om hem heen. Hy zag reeds het landschap, en reeds kon hy de kuif onderscheiden van het klappa-boschje waarin Badoer verscholen ligt ... daar sliep Adinda."}]},{"lemma":"kuisheid","count":2,"glosses":["chastity"],"forms":["kuisheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s99","id":"h3-s99","source":"Over successierecht, een der beste belastingen. Over de uitvinding der kuisheid. (Dit begryp ik niet.)"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s158","id":"h7-s158","source":"Dit was dan weer een van de vele boutades, die zyn omgeving deden zeggen dat \"die Havelaar toch een zonderling mensch was, en ik beweer het tegendeel niet. Maar als men de moeite nam zyn ongewone wyze van spreken te vertalen, zou men in die vreemde vraag over het toilet van een meisje, wellicht den tekst gevonden hebben voor een verhandeling over de kuisheid van den geest, die schuw is voor de blikken van den lompen voorbyganger, en zich terugtrekt in een hulsel van maagdelyke schroomvalligheid."}]},{"lemma":"kunnen","count":391,"glosses":["can","could","be able to","may","been able","be able","been able to","might","Can","can be done","Could","may pass","ought to","could do","should","could get"],"forms":["kan","kunnen","kon","konden","kunt","Kan","kùnnen","kàn","kondet","Kon","kòn","kunne"],"morphology":["auxiliary verb, present, singular","auxiliary verb, past, singular","auxiliary verb, infinitive","modal verb, infinitive","modal verb, present, singular","modal verb, past, singular","modal verb, present, third person singular","modal verb, present, third-person singular","auxiliary verb, present, plural","auxiliary verb, past, plural","modal verb, past, third-person singular","modal verb, present, first person singular","modal verb, present, plural","modal verb, present, first-person singular","modal auxiliary, present, third person singular","modal verb, past, plural","modal verb, past, first person singular","modal verb, past, third person singular","modal auxiliary, infinitive","modal auxiliary, present, singular","modal verb, present, second person singular","verb, past, singular","auxiliary verb, past, third-person singular","modal auxiliary, past, first person singular","modal auxiliary, past, singular","modal verb, infinitive, emphatically accented","modal verb, present singular","modal auxiliary verb, present, first person singular","modal verb, present, second person plural","auxiliary verb, past, second person singular","modal auxiliary, present, plural","auxiliary verb, present, first-person singular","auxiliary verb, present, third-person plural","modal verb, past, second-person","modal verb, past, second-person singular","verb, infinitive","auxiliary verb, present subjunctive, singular","modal verb, present, second-person singular","modal verb, simple past, third person singular"],"note":"Kondet is an older second-person singular past form of kunnen.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s4","id":"h1-s4","source":"Sedert jaren vraag ik my af, waartoe zulke dingen dienen, en ik sta verbaasd over de onbeschaamdheid, waarmede een dichter of romanverteller u iets op de mouw durft spelden, dat nooit gebeurd is, en meestal niet gebeuren kan."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s8","id":"h1-s8","source":"Ik ben drie en veertig jaren oud, bezoek sedert twintig jaren de beurs, en kan dus voor den dag treden, als men iemand roept die ondervinding heeft."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s12","id":"h1-s12","source":"De fout begint al van Van Alphen af, en wel terstond by den eersten regel over die \"lieve wichtjes.\" Wat drommel kon dien ouden heer bewegen, zich uittegeven voor een aanbidder van myn zusje Truitje die zeere oogen had, of van myn broêr Gerrit die altyd met zyn neus speelde? En toch, hy zegt: \"dat hy die versjes zong, door liefde gedrongen.\" Ik dacht dikwyls als kind: \"man, ik wilde u graag eens ontmoeten, en als ge my de marmerknikkers weigerde, die ik u vragen zou, of myn naam voluit in banket--ik heet Batavus--dan houd ik u voor een leugenaar."}]},{"lemma":"kunnen + je","count":1,"glosses":["can you"],"forms":["kanje"],"morphology":["modal verb, present, singular, with enclitic subject pronoun"],"note":"The printing joins “kan” and subject “je” as one surface form.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s205","id":"h7-s205","source":"En waarop zy altyd geantwoord had: --Wel neen, Max, dááraan kanje je niet onttrekken!"}]},{"lemma":"kunnen + ze","count":1,"glosses":["shall she"],"forms":["kanse"],"morphology":["modal verb, present, singular + pronoun"],"note":"Kanse contracts kan ze, “can she.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s146","id":"h4-s146","source":"Wie kanse segge, dat er is, meneer?"}]},{"lemma":"kunst","count":3,"glosses":["art"],"forms":["kunst"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s98","id":"h7-s98","source":"De vraag is nu niet hoe de Europeaan wezen zou, als hy zoo van der jeugd af ware belemmerd geworden in zyn ontwikkeling, maar zeker is het dat de geringe wetenschappelyke ontwikkeling van den liplap in 't algemeen zyn gelykstelling met den Europeaan in den weg staat, ook dáár waar hy als individu in beschaving, wetenschap of kunst, misschien den voorrang boven een bepaalden europeschen persoon verdienen zou."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s53","id":"h15-s53","source":"Nu is 't van algemeene bekendheid dat de beambten in de binnenlanden van Java de kunst verstaan gebouwen opterichten die duizenden waard zyn, zonder meer dan even zooveel honderden daarvoor uittegeven."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s321","id":"h17-s321","source":"Zal men tot de schryfster van dat onsterfelyk pleidooi--onsterfelyk, niet om kunst of talent, maar door strekking, en indruk--zal men tot haar zeggen: \"ge hebt gelogen, de slaven worden niet mishandeld, want ... er is onwaarheid in uw boek: het is een roman!\" Moest niet ook zy, in-plaats eener optelling van dorre daadzaken, een verhaal geven dat die daadzaken inkleedde, om 't besef der behoefte aan verbetering te doen doordringen in de harten?"}]},{"lemma":"kunst-akeligheid","count":1,"glosses":["art-ghastliness"],"forms":["kunst-akeligheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s94","id":"h13-s95","source":"Ja, zóó gaat de kunst-akeligheid over in zotterny ... wat ik in 't voorbygaan bewyzen wilde."}]},{"lemma":"kunstenaar","count":1,"glosses":["artist"],"forms":["kunstenaar"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s35","id":"h5-s35","source":"Men kan den kunstenaar betalen, die een plan ontwerpt, en den metselaar die de steenen legt. Maar niet voor geld te-koop is 't verdwaald en toch eerbiedwaardig gevoel dat in een bouwontwerp een dichtstuk zag, een dichtstuk van graniet, dat luid sprak tot het volk, een dichtstuk in marmer, dat dáár stond als een onbewegelyk voortdurend eeuwig gebed."}]},{"lemma":"kunstgreep","count":1,"glosses":["trick"],"forms":["kunstgreep"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s5","id":"h9-s5","source":"Toen ik 't vorig hoofdstuk sloot met een aanwyzing op wat afwisseling in het volgende, was dit eigenlyk meer een oratorische kunstgreep, en om een slot te maken dat goed \"knipte\" dan wel omdat ik inderdaad meende dat het volgend hoofdstuk alleen \"ter afwisseling\" waarde hebben zou."}]},{"lemma":"kunsthaven","count":1,"glosses":["artificial harbour"],"forms":["kunsthaven"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s246","id":"h11-s246","source":"Welnu, 't gevaarlyke van die reede schakelde zich vast aan myn gekrenkte eerzucht, en die eerzucht hangt weer samen met dat liedjen over Djiwa. Ik had den resident herhaaldelyk voorgesteld te Natal een zeewering te maken, of althans een kunsthaven in de monding van de rivier, met het doel om handel te brengen in de Afdeeling Natal, die de zoo belangryke Battahlanden met de zee verbindt."}]},{"lemma":"kunstig","count":4,"glosses":["artful","feigned"],"forms":["kunstige","kunstigen"],"morphology":["adjective, inflected","adjective, attributive","adjective"],"note":"Kunstig literally means “artful” here and conveys that the alarm was deliberately feigned.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s77","id":"h13-s78","source":"Maar men vergete niet dat het oordeel van den lezer over 't al of niet noodzakelyke eener afwyking, dikwyls valsch is, omdat hy vóór de katastrofe niet weten kan wat al of niet vereischt wordt tot geleidelyke ontwikkeling der toestanden. En wanneer hy nà de katastroof 't boek weder opneemt--van boeken die men slechts éénmaal leest, spreek ik niet--en zelfs dan nog meent dat deze of gene afwyking wel had kunnen gemist worden zonder schade voor den indruk van 't geheel, blyft het altyd de vraag of hy van 't geheel denzelfden indruk zou verkregen hebben, wanneer niet de schryver op meer of min kunstige wyze hem daartoe gebracht had, juist door de afwykingen die den oppervlakkig oordeelenden lezer overtollig voorkomen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s81","id":"h13-s82","source":"Maar de groote romanschryver die liever boeide door kunstige rangschikking van kleuren dan door grofheid van kleur, achtte het beneden zich zyn penseel te doopen in al het slyk en in al het bloed dat er kleefde aan den onwaardigen gunsteling van Elizabeth."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s190","id":"h17-s190","source":"En ze had zich vermaakt met kunstigen schrik of ze zich misschien verrekende, of er wellicht nog eene ontbrak, om nogeens, en nogeens, en telkens weder te genieten van de heerlyke zekerheid dat er wel degelyk driemaal twaalf manen waren voorbygegaan sedert Saïdjah haar zag voor het laatst."}]},{"lemma":"kunstmatig","count":2,"glosses":["artificial"],"forms":["kunstmatig"],"morphology":["adjective","adjective, uninflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s102","id":"h7-s102","source":"Dat de Europeaan, die in zulke verhouding aan den winnenden kant is, zich in dit kunstmatig overwicht zeer gemakkelyk schikt, spreekt vanzelf. Maar dikwyls is 't koddig, iemand die zyn beschaving en taal grootendeels opdeed in de rotterdamsche Zandstraat, den liplap te hooren uitlachen omdat deze een glas water en 't gouvernement, mannelyk-, of zon en maan onzydig maakt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s64","id":"h15-s64","source":"Wanneer de lezer klagen mocht dat ik hem ophoud met een korrespondentie over de pryzen van houtwerken, waarmee hy schynbaar niet te maken heeft, moet ik hem verzoeken niet onopgemerkt te laten dat hier eigenlyk spraak is van geheel iets anders, van den toestand namelyk der ambtelyke Indische huishouding, en dat de brief dien ik meedeel niet alleen een straal van licht te meer werpt op 't kunstmatig optimismus waarvan ik gesproken heb, maar tevens de moeielykheden schetst, waarmee iemand te kampen had die zooals Havelaar rechtuit en zonder omzien zyn weg wilde gaan."}]},{"lemma":"kunstmatig-onbillijk","count":1,"glosses":["artificially unfair"],"forms":["kunstmatig-onbillyke"],"morphology":["compound adjective, attributive, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s107","id":"h7-s107","source":"Ik begryp hoe Willem van Guillaume komt, en moet erkennen dat ik, vooral in de Molukken, zeer dikwyls \"liplappen\" heb leeren kennen, die me deden verbaasd staan over den omvang hunner kennis, en die my op 't denkbeeld brachten dat wy Europeanen, hoeveel hulpmiddelen ons ook ten-dienste stonden, dikwyls--en niet vergelykender-wyze alleen--verre ten-achteren staan by de arme pariah's die van de wieg af hadden te stryden met kunstmatig-onbillyke terugzetting en 't zot vooroordeel tegen hun kleur."}]},{"lemma":"kunstwerk","count":1,"glosses":["artworks"],"forms":["kunstwerken"],"morphology":["noun, neuter, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s55","id":"h11-s55","source":"Daar nu onze schoonheidszucht niet voldaan is met één blik op iets schoons, maar behoefte heeft aan een reeks van opvolgende blikken, op de beweging van het schoone, lyden wy aan iets onvoldaans by 't aanschouwen van die soort van kunstwerken, en daarom beweer ik dat een schoone vrouw--mits geen portretschoonheid die stilstaat--het naast komt aan het ideaal van 't goddelyke."}]},{"lemma":"kushandje","count":1,"glosses":["blown kisses"],"forms":["kushandjes"],"morphology":["noun, neuter, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s88","id":"h8-s88","source":"--Ga nu heen, Max, zei Havelaar, papa heeft iets aan die heeren te zeggen. De kleine liep weg nadat hy met kushandjes gegroet had."}]},{"lemma":"kussen","count":12,"glosses":["kissed","kiss","kisses","cushion","to kiss"],"forms":["kussen","kuste","kust","gekust"],"morphology":["verb, infinitive","verb, past, singular","verb, past, third-person singular","verb, present, third person singular","noun, neuter singular","verb, participle","verb, present, singular","verb, past, third person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s50","id":"h3-s50","source":"En de liefde van de vrouw Die myn eerste kinderkreten Opving in 't bezorgd gemoed? Die my, als ik weende, suste, Traantjes van de wangen kuste, Die my voedde met haar bloed?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s54","id":"h3-s54","source":"\"Vader! geef me aan gene zyde, \"Als de mond des doods my kust, \"Vader! geef me aan gene zyde \"Wat ik hier niet smaakte... Rust!\""},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s101","id":"h6-s101","source":"Men weet eindelyk niet juist meer waar 't lederen kussen van den wagen ophoudt, en waar de ikheid aanvangt, ja, het denkbeeld is me niet vreemd dat men in zulk een wagen kiespyn of kramp hebben kan, die men voor mot in 't laken aanziet, of omgekeerd."}]},{"lemma":"kust","count":3,"glosses":["coast"],"forms":["kust"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s159","id":"h11-s159","source":"De pepertuinen liggen te Taloh-Baleh, benoorden Natal, aan de kust."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s162","id":"h11-s162","source":"We zeilden langs de kust, en verveelden ons ... --En toen hebt ge schipbreuk geleden?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s165","id":"h11-s165","source":"Zoo zeilden we langs de kust, en 't was stikheet."}]},{"lemma":"kühl","count":2,"glosses":["cool"],"forms":["kühl"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s261","id":"h14-s261","source":"Der Nachtwind säuselt, und die Luft wird kühl, Zu kühl für dich vielleicht: dein Stirnchen glüht! Du hast den ganzen Tag so wild gespielt, Und bist wohl müde, komm, dein Tikar harret."}]},{"lemma":"kwaad","count":9,"glosses":["ill","bad","evil","hurt","wickedness","wicked"],"forms":["kwaad","kwade","kwaads"],"morphology":["noun, neuter, singular","adjective, predicative","adjective used adverbially","nominalized adjective, neuter singular","adjective, inflected","substantivized adjective, genitive singular","adjective","nominalized adjective, neuter singular, partitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s18","id":"h2-s18","source":"Maar ... het kan nooit kwaad dat ze 't weten, dunkt me. ...dat ik met het oog dáárop, niets liever wenschte dan den heer Ernest Stern belast te zien met de duitsche korrespondentie van ons huis."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s7","id":"h9-s7","source":"Spreek kwaad van zyn moeder of van de kleur zyner haren, zeg dat hy een amsterdamsch accent heeft--wat nooit een Amsterdammer toestemt--wellicht vergeeft hy u die dingen. Maar ... roer nooit aan de buitenzy van 't kleinste onderdeel eener byzaak van iets dat er lag naast zyn geschryf ... want dàt vergeeft hy u niet!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s59","id":"h9-s59","source":"Bedenk toch dat al het kwade gestraft wordt: zie maar weer dien Sjaalman die geen winterjas heeft, en er uitziet als een komediespeler."}]},{"lemma":"kwaal","count":1,"glosses":["ailment"],"forms":["kwaal"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s32","id":"h18-s32","source":"Volgens den arts was Slotering gestorven aan een \"abcès in de lever.\" Het is me niet gebleken of zoodanige kwaal zich zoo kan openbaren op-eenmaal, en den dood veroorzaken in weinige uren?"}]},{"lemma":"kwajongen","count":1,"glosses":["rascal"],"forms":["kwajongen"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s132","id":"h16-s132","source":"Het is aandoenlyk hoe de waardige man, die dikwyls koffi by ons drinkt, by Frits op 't gevoel tracht te werken, en hoe de kwajongen telkens nieuwe vragen gereed heeft, die de weerbarstigheid van zyn gemoed aantoonen ... 't komt alles uit dat vervloekte pak van Sjaalman!"}]},{"lemma":"kwakzalver","count":1,"glosses":["quacks"],"forms":["kwakzalvers"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s165","id":"h6-s165","source":"Men denke aan den wysgeer die van uit zyn cel aan 't volk tracht te leeren wat waarheid is, als hy bemerken moet dat zyn stem overschreeuwd wordt door piëtistische huichelary of gewinzoekende kwakzalvers."}]},{"lemma":"kwalijk","count":3,"glosses":["amiss","against"],"forms":["kwalyk"],"morphology":["adverb"],"note":"Iets iemand kwalijk nemen means to take offense at something said or done.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s231","id":"h8-s231","source":"Ge hebt iets zeer byzonders, neem het me niet kwalyk."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s20","id":"h12-s20","source":"Maar dit viel in die dagen zoo dikwyls voor! De omstandigheden in de Noord van Sumatra waren kort na 't innemen van Baroes, Tapoes en Singkel zóó verward, alles was zóó onrustig, dat men het een jong mensch, die liever te-paard zat dan dat hy geld telde of kasboeken byhield, niet kwalyk nemen kon dat alles niet zoo ordelyk en geregeld ging als men zou kunnen vorderen van een amsterdamschen boekhouder die niet anders te doen heeft."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s145","id":"h12-s145","source":"--Neem me niet kwalyk, m'nheer Havelaar, ik vind dat zoo-iets niet te pas kwam, zei Duclari."}]},{"lemma":"kwalijkgezind","count":1,"glosses":["ill-disposed persons"],"forms":["kwalykgezinden"],"morphology":["substantivized adjective, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s199","id":"h14-s199","source":"Waar onordelykheid heeft plaats gehad die niet verborgen blyven kon, was dit het werk van eenige weinige kwalykgezinden die voor 't vervolg niet meer te vreezen zyn daar er een algemeene tevredenheid heerscht."}]},{"lemma":"kwart","count":1,"glosses":["quarter"],"forms":["kwart"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s3","id":"h2-s3","source":"Zy zouden een kwart procent van de courtage laten vallen--onderkruipers zyn het, anders niet!--en zie nu eens wat ik gedaan heb om dien slag afteweren."}]},{"lemma":"kwartier","count":3,"glosses":["a quarter","quarter-hour"],"forms":["kwartier"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s33","id":"h1-s33","source":"Maar als 't kwartier voor drieën is, kan ik, die myn woorden niet in 't gelid zet, zeggen: \"de lucht is guur, en 't is kwartier voor drieën.\" De verzenmaker is door de guurheid van den eersten regel aan een vol uur gebonden. Het moet voor hem juist een, twee uur, enz. wezen, of de lucht mag niet guur zyn."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s10","id":"h6-s10","source":"Wachten is altyd vervelend. Een kwartier duurt een uur, een uur een halven dag, en zoo voort."}]},{"lemma":"kwellen","count":1,"glosses":["tormented"],"forms":["kwelde"],"morphology":["verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s42","id":"h3-s42","source":"En 't gemoed dat opgetogen, Dankend opsteeg tot den Hoogen, Dankte en bad voor haar alleen! Zorgen baarde my die liefde, Onrust kwelde my het hart, En ondraaglyk was de smart Die my 't week gemoed doorgriefde. 'k Heb slechts angst en leed gegaard, Waar ik 't hoogst genot verwachtte, En voor 't heil waarnaar ik trachtte, Was me gif en wee bewaard..."}]},{"lemma":"kwestie","count":2,"glosses":["question"],"forms":["kwestie"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s50","id":"h7-s50","source":"Verbrugge bemerkte dat hy den nieuwen adsistent-resident weinig zou te leeren hebben, en dat er geen kwestie was van overwicht door \"lokale ancienneteit\" wat de goede jongen dan ook niet begeerd had."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s66","id":"h20-s66","source":"--Ik heb dit ingezien, antwoordde Havelaar, en, wakker gemaakt door zyn poging om den Adhipatti te bewegen iets tegen my intebrengen--hetgeen schynt aantetoonen dat hy beproeven wil de kwestie te verleggen, door by-voorbeeld my te beschuldigen van ... ik weet niet wat--heb ik me hiertegen gedekt door afschriften van myn brieven rechtstreeks aan de Regeering te zenden."}]},{"lemma":"kwetsen","count":2,"glosses":["offending","wounded"],"forms":["kwetsen","gekwetst"],"morphology":["verb, infinitive","verb, participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s5","id":"h16-s5","source":"Gaarne alzoo had hy dit bezoek verhinderd, doch hy peinsde vruchteloos op middelen die 't konden voorkomen zonder den Regent van Rangkas-Betoeng te kwetsen, daar deze zeer trotsch was en zich diep beleedigd zou gevoeld hebben wanneer men zyn betrekkelyke armoede had opgegeven als beweegreden om hem niet te bezoeken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s48","id":"h16-s48","source":"De oorzaak ligt misschien hierin, dat de eigenliefde minder gekwetst wordt door 't erkennen van zoodanig overwicht, dan 't geval wezen zou wanneer men van dezelfde hulpmiddelen had kunnen gebruik maken, waardoor iets als wedyver ontstaan zou."}]},{"lemma":"kwijten","count":1,"glosses":["discharge"],"forms":["kwyten"],"morphology":["verb, present, plural"],"note":"Old spelling of modern kwijten; zich kwijten van means to discharge or fulfill.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s76","id":"h18-s76","source":"Sedert ik voor een maand myn betrekking alhier aanvaardde, heb ik my hoofdzakelyk beziggehouden met het onderzoek naar de wyze waarop de Inlandsche Hoofden zich kwyten van hun verplichtingen jegens de bevolking op het stuk van heerediensten, poendoetan en dergelyke."}]},{"lemma":"kwijtschelden","count":1,"glosses":["remit"],"forms":["kwytteschelden"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":"Historical spelling of modern Dutch kwijtschelden.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s295","id":"h8-s295","source":"Ook ben ik van voornemen aan de Regeering te verzoeken, den Regent zyn voorschot kwytteschelden."}]},{"lemma":"kwinkslag","count":1,"glosses":["jest"],"forms":["kwinkslag"],"morphology":["noun, common gender singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s79","id":"h8-s79","source":"Maar hy hield niet van verzen. \"Het was een leelyk ryglyf\" zeide hy, en als hy er toe gebracht werd iets te lezen van wat hy \"begaan\" had, zooals hy zich uitdrukte, schiep hy er vermaak in, zyn eigen werk te bederven, òf door 't voortedragen op een toon die 't belachelyk maken moest, òf door op-eenmaal, vooral by een hoogst-ernstigen passus, aftebreken, en er een kwinkslag tusschen te werpen, die de toehoorders pynlyk aandeed, maar die by hem niets anders was dan een bloedige satire op de onevenredigheid tusschen dat keurslyf en zyn ziel die zich daarin zoo benauwd voelde."}]},{"lemma":"kwistig","count":1,"glosses":["lavish"],"forms":["kwistige"],"morphology":["adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s25","id":"h19-s25","source":"By de minste verdenking zendt de Regent een expresse naar zyn neef die op-weg is, en die belang heeft by zyn maintien. Hy vraagt, ten-koste van wat ook, geld, deelt het met kwistige hand uit aan ieder dien hy in den laatsten tyd heeft te-kort gedaan, en 't gevolg zou wezen--ik hoop, niet te moeten zeggen: zal wezen--dat ik een lichtvaardig oordeel heb geveld, en kortaf: een onbruikbaar ambtenaar ben, om niet erger te zeggen."}]},{"lemma":"kwitantie","count":4,"glosses":["receipt"],"forms":["kwitantie"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s163","id":"h12-s163","source":"--Ik heb een paar regels gelezen, die ge in die dagen zoudt geschreven hebben achter op een kwitantie, zei Verbrugge."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s168","id":"h12-s168","source":"Men bood my een kwitantie van twintig gulden aan."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s169","id":"h12-s169","source":"Daar nu dit geld op de bureaux van den Gouverneur moest worden verhandeld, en dus de kwitantie, als zy onbetaald bleef, die bureaux te passeeren had om te worden teruggezonden naar Batavia, maakte ik van die gelegenheid gebruik om achter op dat stuk te protesteeren tegen myn armoede:"}]}]}