{"work":{"slug":"havelaar","title":{"source":"Max Havelaar","translated":"Max Havelaar"},"language":"Dutch","languageCode":"nl"},"letter":"l","url":"https://1732studios.com/books/havelaar/words/l","headwords":[{"lemma":"laag","count":5,"glosses":["low","lower down","base","lower"],"forms":["lager","laag","lage","lagen"],"morphology":["comparative adverb","adverb","adjective","adjective, comparative","adjective, masculine accusative singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s62","id":"h2-s62","source":"Ik voelde een greep in myn nek ... een tweeden greep veel lager ... ik zweefde een oogenblik ... en vóór ik recht begreep hoe de zaken stonden, was ik in de kraam van den Griek, die in verstaanbaar fransch zei dat ik een gamin was, en dat hy de policie roepen zou. Nu was ik wel dicht by het meisje, maar genoegen deed het me niet."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s27","id":"h5-s27","source":"De geestdryvery die torens meende te moeten zetten op de gebouwen die opgericht werden ter-eere van dezen of genen heilige, duurde niet lang genoeg om ze te voleinden, en de spits die de geloovigen naar den hemel moet wyzen, rust, gewoonlyk een paar omgangen te laag, op de massieve bazis, 'tgeen denken doet aan den man zonder dyen op de kermis."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s51","id":"h13-s51","source":"Waarlyk, wie schuldig is aan lage vergrypen, schryft anders! Men nam me niet gevangen, en dit had toch moeten geschieden als het ernst ware geweest met die krimineele verdenking."}]},{"lemma":"laagland","count":1,"glosses":["lowlands"],"forms":["laaglanden"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s3","id":"h5-s3","source":"Wel bleef men gedurig steken in den modder, die in de Bantamsche laaglanden zwaar, kleierig en klevend is, wel was men telkens genoodzaakt de hulp interoepen van de bewoners der naastby gelegen dorpen--ook al waren ze niet zéér naby, want de dorpen zyn niet menigvuldig in die streken--maar als men er dan eindelyk in geslaagd was, een twintigtal landbouwers uit den omtrek by-een te krygen, duurde het gewoonlyk niet zeer lang, voor men paard en wagen weder op vasten grond had gebracht."}]},{"lemma":"laat","count":59,"glosses":["later","last","late","last time","time","afterward","recent","previous","latter","final"],"forms":["later","laatste","laat","laatst","laatsten","latere","lateren","Later","laten"],"morphology":["adverb, comparative","adjective, superlative, inflected","adjective, superlative","adjective","adjective, predicative","adjective, comparative, inflected","adverb, superlative","substantivized adjective, superlative","adjective, comparative","adjective, superlative, uninflected","adjective, superlative, archaic inflected","adjective, masculine singular, oblique, inflected","adjective, superlative, historically inflected","adjective, superlative, substantivized","nominalized adjective, superlative","adjective, superlative, nominalized","adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s21","id":"h1-s21","source":"En dan komen later weer andere leugens. Een meisjen is een engel."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s62","id":"h1-s62","source":"En verder, hoe kan de persoon die in verzen spreekt, voorzien wat de ander te antwoorden heeft, om hem 't rym gemakkelyk te maken? Als de veldheer tot de prinses Zegt: \"mevrouw, het is te laat, de poorten zyn gesloten\" hoe kan hy dan vooruit weten, dat zy zeggen wil: \"welaan dan, onversaagd, men doe het zwaard ontblooten?\" Want als zy nu eens, hoorende dat de poort toe was, antwoordde dat ze dan wat wachten zou tot er geopend werd, of dat zy een andermaal eens terug zou komen, waar bleef dan maat en rym?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s7","id":"h2-s7","source":"Dat de groote uitbreiding die onze zaken den laatsten tyd genomen hadden, vooral door de vele geëerde orders uit Noord-Duitschland ... 't Is de zuivere waarheid!"}]},{"lemma":"laatst","count":12,"glosses":["last","recent","latter","last time"],"forms":["laatsten","laatste","laatst"],"morphology":["adjective, superlative, inflected","adjective, superlative, attributive","adjective, superlative","adjective","substantivized adjective, superlative, singular","substantivized adjective, superlative","adjective, superlative, substantivized","adjective, superlative, attributive, masculine accusative singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s23","id":"h3-s23","source":"Een jong mensch schreef aan zyn moeder, dat hy verliefd was geweest, en dat zyn meisje met een ander getrouwd was--waarin ze groot gelyk had, vind ik--dat hy echter, in weerwil hiervan, altyd veel van zyn moeder hield. Zyn deze laatste drie regels duidelyk of niet?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s70","id":"h4-s70","source":"Bastiaans--dit is de derde bediende die zoo oud en stuntelig wordt--was den laatsten tyd, van de dertig dagen zeker geen vyf-en-twintig binnen geweest, en àls hy aan 't kantoor komt, doet hy nog dikwyls zyn werk slecht."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s115","id":"h5-s115","source":"En eindelyk, de willekeurige beschikking over den arbeid en de eigendommen hunner onderhoorigen. De beide laatste bronnen van inkomsten vorderen eenige opheldering."}]},{"lemma":"laatste","count":5,"glosses":["last"],"forms":["laatsten","laatste"],"morphology":["adjective, superlative, inflected","adjective, superlative","adjective, attributive","adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s46","id":"h3-s46","source":"En al houdt die liefde stand Tot de laatste snik van 't leven Me in een beter vaderland Eind'lyk haar zal wedergeven... 'k Had begonnen haar te minnen! Wat is min die eens begon, By de liefde mèt het leven 't Kind door God in 't hart gedreven Toen het nog niet staam'len kon?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s137","id":"h4-s137","source":"Ik nam suikergoed mee, dat overgebleven was van den laatsten krans-avend--want ik denk altyd aan alles--en ik zocht hem op."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s73","id":"h16-s73","source":"Myn vertrouwen op medegevoel met de Javanen gaat echter niet zóó ver, dat ik by de beschryving hoe men den laatsten buffel rooft uit den kendang by-dag, zonder schroom, onder bescherming van 't nederlandsch gezag ... als ik 't weggevoerd rund laat volgen door den eigenaar en zyn schreiende kinderen ... als ik hem laat neerzitten op den trap van 't huis des roovers, sprakeloos en wezenloos en verzonken in smart ... als ik hem van daar laat wegjagen met hoon en smaad, met bedreiging van rottingslag en blokgevangenis ... zie, ik eisch niet--noch verwacht, o Nederlanders!--dat ge daardoor zult aangegrepen zyn in gelyke maat als wanneer ik u het lot schetste van een boer wien men zyn koe ontnam."}]},{"lemma":"laatstleden","count":1,"glosses":["last"],"forms":["l.l"],"morphology":["abbreviation"],"note":"Abbreviation of laatstleden, “last past.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s67","id":"h15-s67","source":"Toen ik den brief van den Direkteur der Openbare-Werken, van den 16den Februari l.l., N° 271/354 aan u renvoieerde, heb ik u verzocht het daarby gevraagde, na overleg met den Regent, te beantwoorden met in-achtneming van wat ik schreef in myn missive van 5 dezer N° 97."}]},{"lemma":"laatstlevend","count":1,"glosses":["last surviving"],"forms":["laatstlevende"],"morphology":["adjective, attributive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s296","id":"h17-s296","source":"Toen liep Saïdjah eenige soldaten te-gemoet, die met geveld geweer de laatstlevende opstandelingen in 't vuur dreven van de brandende huizen. Hy omvademde de breede zwaardbajonetten, drukte zich voorwaarts met kracht, en drong nog de soldaten terug met een laatste inspanning toen de gevesten stuitten tegen zyn borst."}]},{"lemma":"lach","count":5,"glosses":["laugh","laughter"],"forms":["lach"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s36","id":"h11-s36","source":"Duclari, Verbrugge en--ik moet het erkennen!--ook Tine, konden een luiden lach niet onderdrukken by de gedachte zoo op-eens uit den westhoek van Java overtestappen naar Arles of Nîmes in 't zuiden van Frankryk."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s37","id":"h11-s37","source":"Havelaar, waarschynlyk in zyn verbeelding op den toren staande, die door de Saracenen gebouwd is op den omgang van de arena te Arles, had zich eenigszins intespannen, voor hy de oorzaak van dien lach begreep, en toen ging hy voort:"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s136","id":"h11-s136","source":"--Beste Max, wil je er niet boos om worden? vroeg ze met teruggehouden lach."}]},{"lemma":"lachen","count":16,"glosses":["laugh","laughs","laughing","laughed","Laugh","with a smile","laughter","smiled"],"forms":["lachen","lacht","lachte","lachend","Lach","lachst"],"morphology":["verb, infinitive","verb, past, singular","verb, present, singular","verb, imperative, singular","verb, present, third person singular","verbal noun, neuter singular","verb, participle","verb, present, second-person singular","present participle used adverbially","substantivized infinitive, neuter singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s36","id":"h2-s36","source":"Lach hier niet om, lezer, straks zult ge zien hoe dit kwam. Ik ben verzekerd dat hy geen drup reukwerk by zich droeg, en toch rook ik iets aangenaams, iets sterks, iets wat me herinnerde aan ... daar had ik het!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s20","id":"h5-s20","source":"Er behoort koelbloedigheid toe, de oogen niet te sluiten, en wie voor 't eerst op Java reist, schryft aan zyn familie in Europa, dat hy in levensgevaar verkeerd heeft. Maar wie er te-huis behoort, lacht om dien angst."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s119","id":"h6-s119","source":"Ik moet van-tyd tot-tyd iemand ten-tooneele voeren--ik zal 't zoo weinig mogelyk doen--die inderdaad een manier van spreken had, welke my doet vreezen verdacht te worden van een mislukte poging om u te doen lachen, en hierom moet ik u uitdrukkelyk verzekeren dat het niet myn schuld is, als de hoogstdeftige resident van Bantam, van wien hier de rede is, iets zóó eigenaardigs vertoonde in zyn wyze van spreken, dat het me moeielyk valt dat weertegeven, zonder den schyn op me te laden dat ik effekt van geestigheid zoek in een tic."}]},{"lemma":"laden","count":5,"glosses":["lay","bring","loaded","cast"],"forms":["laden","laad","geladen"],"morphology":["verb, infinitive","verb, past participle","verb, present, first-person singular","verb, present, first person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s119","id":"h6-s119","source":"Ik moet van-tyd tot-tyd iemand ten-tooneele voeren--ik zal 't zoo weinig mogelyk doen--die inderdaad een manier van spreken had, welke my doet vreezen verdacht te worden van een mislukte poging om u te doen lachen, en hierom moet ik u uitdrukkelyk verzekeren dat het niet myn schuld is, als de hoogstdeftige resident van Bantam, van wien hier de rede is, iets zóó eigenaardigs vertoonde in zyn wyze van spreken, dat het me moeielyk valt dat weertegeven, zonder den schyn op me te laden dat ik effekt van geestigheid zoek in een tic."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s250","id":"h11-s250","source":"Als er nu toch een schip kwam--'t waren meestal Amerikaansche walvischvangers, of Franschen die peper hadden geladen in de onafhankelyke rykjes op den noordhoek--liet ik my altyd door den kapitein een brief schryven, waarin hy verlof vroeg om drinkwater intenemen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s123","id":"h12-s123","source":"Men mag niet altyd laken--wat in 't oog vallen zou!--daarom verheffen wy gaarne een goede eigenschap bovenmate, om de kwade hoedanigheid aan welker openbaring ons eigenlyk alleen gelegen is, te doen in het oog vallen, zonder den schyn op ons te laden van partydigheid."}]},{"lemma":"laf","count":1,"glosses":["feeble"],"forms":["laf"],"morphology":["adjective, attributive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s33","id":"h10-s33","source":"Je ziet dus dat je voorgestelde reisroute niet oprecht gemeend was, en dat alles neerkomt op een laf geklinkklank van woorden zonder slot of zin."}]},{"lemma":"lafhartig","count":1,"glosses":["cravenly"],"forms":["lafhartig"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s96","id":"h15-s96","source":"Misschien ook zal men na 't lezen van dien brief, eenigszins terugkomen van de minachting voor de slaafsche onderworpenheid van den Javaan die in tegenwoordigheid van zyn Hoofd de ingebrachte beschuldiging, hoe gegrond ook, lafhartig terugtrekt."}]},{"lemma":"lafhartigheid","count":2,"glosses":["cowardice"],"forms":["lafhartigheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s103","id":"h15-s103","source":"En toch was voor hem 't grootst bezwaar niet gelegen in de schroomvalligheid van wie hem ter-zyde stonden, noch in de medeplichtige lafhartigheid van wie zyn hulp hadden ingeroepen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s237","id":"h20-s237","source":"Om te protesteeren tegen de schandelyke lafhartigheid van cirkulaires die de eer der Natie schandvlekken door 't inroepen van publieke liefdadigheid voor de slachtoffers van kronischen zeeroof."}]},{"lemma":"Lafontaine","count":2,"glosses":["Lafontaine"],"forms":["LAFONTAINE","Lafontaine"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s102","id":"h3-s102","source":"Over het verband tusschen de romans van AUGUST LAFONTAINE en de tering. (Dit wil ik eens lezen, omdat er van dien Lafontaine boeken op zolder liggen."}]},{"lemma":"lakei","count":1,"glosses":["lackeys"],"forms":["lakeien"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s223","id":"h20-s223","source":"Ik wil gelezen worden door staatslieden, die verplicht zyn te letten op de teekenen des tyds.. door letterkundigen, die toch ook eens 't boek moeten inzien waarvan men zooveel kwaads spreekt ... door handelaren, die belang hebben by de koffiveilingen ... door kameniers, die me huren voor weinige centen ... door Gouverneurs-generaal in-ruste ... door Ministers in bezigheid ... door de lakeien van die Excellentien ... door bidpredikers, die more majorum zullen zeggen dat ik den Almachtigen God aantast, waar ik slechts opsta tegen 't godje dat zy maakten naar hun beeld ... door duizenden en tienduizenden van exemplaren uit het droogstoppelras, die--voortgaande hun zaakjes op de bekende wys te behartigen--'t hardst zullen meeschreeuwen over de mooijigheid van m'n geschryf ... door de leden der Volksvertegenwoordiging, die weten moeten wat er omgaat in 't groote Ryk over zee, dat behoort tot het Ryk van Nederland ..."}]},{"lemma":"laken","count":2,"glosses":["upholstery","find fault"],"forms":["laken"],"morphology":["noun, neuter singular","verb, infinitive"],"note":"Literally cloth; here it means the carriage's fabric upholstery.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s101","id":"h6-s101","source":"Men weet eindelyk niet juist meer waar 't lederen kussen van den wagen ophoudt, en waar de ikheid aanvangt, ja, het denkbeeld is me niet vreemd dat men in zulk een wagen kiespyn of kramp hebben kan, die men voor mot in 't laken aanziet, of omgekeerd."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s123","id":"h12-s123","source":"Men mag niet altyd laken--wat in 't oog vallen zou!--daarom verheffen wy gaarne een goede eigenschap bovenmate, om de kwade hoedanigheid aan welker openbaring ons eigenlyk alleen gelegen is, te doen in het oog vallen, zonder den schyn op ons te laden van partydigheid."}]},{"lemma":"lalayang","count":1,"glosses":["kite"],"forms":["lalayang"],"morphology":["noun, masculine, singular"],"note":"Lalayang is a local term for a kite.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s110","id":"h17-s110","source":"Ook kwam hem voor den geest hoe hy nog kort geleden met haar getwist had over de koord die ze spon voor den lalayang van haar broertjes, en die gebroken was omdat er, naar hy meende, een fout was in haar spinsel, waardoor een weddingschap was verloren gegaan tegen de kinderen uit Tjipoeroet. \"Hoe was 't mogelyk, dacht hy, hierover boos te worden op Adinda?"}]},{"lemma":"Lamartine","count":1,"glosses":["Lamartine"],"forms":["Lamartine"],"morphology":["proper noun, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s24","id":"h11-s24","source":"Havelaar zei dat hy niet veel boeken had, maar daaronder waren toch Schiller, Göthe, Heine, Vondel, Lamartine, Thiers, Say, Malthus, Scialoja, Smith, Shakespeare, Byron ..."}]},{"lemma":"lamp","count":3,"glosses":["lamp","lamps"],"forms":["lamp","lampen"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s114","id":"h9-s114","source":"Zie eens hoe de eenvoudige en nederige Wawelaar, zonder wysheid naar den mensch--de man heeft nooit een voet op de beurs gezet--maar voorgelicht door het Evangelie dat een lamp op zyn pad is, my, makelaar in koffi, daar op-eenmaal een wenk geeft, die voor heel Nederland belangryk is niet alleen, maar die my in-staat zal stellen, als Frits goed oppast--hy heeft redelyk stil gezeten in de kerk--wellicht vyf jaren vroeger naar Driebergen te gaan."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s128","id":"h13-s129","source":"Want zonder te spreken van allerlei insekten, die gewoonlyk des avends om de lamp vlogen in zoo groote menigte dat lezen en schryven onmogelyk werd--iets wat op véél plaatsen in Indie lastig is--hielden zich in dat kreupelhout een tal van slangen en ander gedierte op, dat zich niet bepaalde by den ravyn, maar telkens ook in den tuin naast en achter 't huis werd gevonden, of in het grasperk op 't voorplein."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s54","id":"h20-s54","source":"Als er op dit oogenblik van die arme wezens ronddwalen daar buiten ... als zy 't schynsel zien van onze lampen, zullen zy zeggen: \"daar woont de ellendeling die ons beschermen zou! Daar zit hy rustig by vrouw en kind, en teekent borduurpatroontjes, en wy liggen hier als boschhonden op den weg verhongeren met onze kinderen!\" Ja, ik hoor het wel, ik hoor het wel, dat roepen om wraak over myn hoofd!"}]},{"lemma":"Lampongs","count":7,"glosses":["Lampongs","Lampong"],"forms":["Lampongs","Lampongsche"],"morphology":["proper noun, plural","adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s52","id":"h7-s52","source":"In het Tjikandische en Bolangsche zyn ze er heel bly om ... en de opstandelingen in de Lampongs ook. Ik beveel me zeer aan voor uw medewerking, m'nheer Verbrugge!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s83","id":"h8-s83","source":"En zelfs weet hy dat er zooveel Bantammers zyn onder de benden die in de Lampongs de vaan des opstands hebben ontrold tegen 't nederlandsch gezag? Wat wil hy?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s16","id":"h15-s16","source":"Dáárom waren er zooveel bewoners van Lebak onder de opstandelingen in de Lampongsche distrikten!"}]},{"lemma":"land","count":50,"glosses":["land","country","country’s","lands","the state's","shore","countries","little lands","estates","Country","State's","State’s","Land"],"forms":["land","lands","landen","Land","Lands","slands","landjes"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, neuter, genitive singular","noun, plural","noun, neuter, singular, genitive","noun, neuter singular, genitive","noun, neuter, genitive singular, archaic","noun, neuter singular, archaic genitive","noun, neuter, diminutive plural","noun, neuter singular","noun, neuter, singular, personified","noun, neuter, singular, archaic genitive"],"note":"Together with the preceding apostrophe in the source, ’slands is the contracted genitive des lands, ‘of the state.’","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s32","id":"h3-s32","source":"Moeder, 'k ben wel ver van 't land Waar me 't leven werd geschonken, Waar myn eerste tranen blonken, Waar ik opwies aan uw hand... Waar uw moedertrouw der ziel Van den knaap haar zorgen wydde, En hem liefdryk stond ter-zyde, En hem ophief als hy viel..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s108","id":"h3-s108","source":"Over de duitsche eenheid. Over de lengte op zee. (Ik denk dat op zee alles wel even lang zal wezen als op 't land.)"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s68","id":"h5-s68","source":"Zoodanig Regent, hoewel zyn verhouding tot het bestuur en zyn werkkring geheel die is van een bezoldigd beambte, behoort altyd tot den hoogen adel des lands, en dikwyls tot de familie der vorsten die vroeger in dat landschap of in de nabuurschap onafhankelyk geregeerd hebben."}]},{"lemma":"landaard","count":1,"glosses":["nationality"],"forms":["landaard"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s93","id":"h7-s93","source":"Het staat natuurlyk ieder vry, zyn eigen omgeving en gezelschap te kiezen, en men mag het den eigenlyken Europeaan niet euvel duiden, wanneer hy den omgang met lieden van zyn landaard voortrekt boven 't verkeer met personen die--hun meer of minder zedelyke en verstandelyke waarde in 't midden gelaten--zyn indrukken en denkbeelden niet deelen, of--en dit is misschien by vermeend verschil van beschaving, zeer dikwyls de hoofdzaak--wier vooroordeelen een andere richting hebben genomen dan de zyne."}]},{"lemma":"landbewoner","count":1,"glosses":["country dweller"],"forms":["landbewoner"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s97","id":"h15-s97","source":"Want, als men bedenkt dat er zooveel oorzaak was tot vreeze, zelfs voor den europeschen beambte, die dan toch geacht kon worden iets minder bloottestaan aan wraak, wat wachtte dan den armen landbewoner, die in een dorp ver van de hoofdplaats geheel-en-al in de macht zyner aangeklaagde onderdrukkers verviel?"}]},{"lemma":"landbouw","count":4,"glosses":["agriculture","Agriculture"],"forms":["landbouw","Landbouw"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, masculine, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s66","id":"h5-s66","source":"Onder dezen weder wordt het bestuur uitgeoefend door kontroleurs, opzieners en een tal van andere beambten die noodig zyn voor de inning der belastingen, voor het toezicht over den landbouw, voor het oprichten van gebouwen, voor de waterstaats-werken, voor de policie en voor het rechtswezen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s7","id":"h8-s7","source":"Hy ontving de geschreven maandelyksche berichten over landbouw, veestapel, politie, en justitie, en legde die tot nader onderzoek ter-zyde."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s142","id":"h8-s142","source":"Ik zal u de ontvangen berichten over Landbouw, Veeteelt, Politie en justitie met myn beschikkingen doen teruggeworden."}]},{"lemma":"landbouwcontract","count":1,"glosses":["agricultural contracts"],"forms":["landbouwkontrakten"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s111","id":"h3-s111","source":"Over landbouwkontrakten op Java. Over het zuigvermogen van een nieuw-modelpomp."}]},{"lemma":"landbouwer","count":6,"glosses":["farmer","farmers","cultivator","husbandmen","husbandman"],"forms":["landbouwer","landbouwers"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, plural","noun, masculine, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s3","id":"h5-s3","source":"Wel bleef men gedurig steken in den modder, die in de Bantamsche laaglanden zwaar, kleierig en klevend is, wel was men telkens genoodzaakt de hulp interoepen van de bewoners der naastby gelegen dorpen--ook al waren ze niet zéér naby, want de dorpen zyn niet menigvuldig in die streken--maar als men er dan eindelyk in geslaagd was, een twintigtal landbouwers uit den omtrek by-een te krygen, duurde het gewoonlyk niet zeer lang, voor men paard en wagen weder op vasten grond had gebracht."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s116","id":"h5-s116","source":"De Javaan is uit den aard der zaak landbouwer. De grond waarop hy geboren werd, die veel belooft voor weinig arbeids, lokt hem hiertoe uit, en vooral is hy met hart en ziel overgegeven aan het bebouwen zyner rystvelden, waarin hy dan ook zeer bedreven is."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s122","id":"h5-s122","source":"Als men let op de ontzettende massa javasche produkten die in Nederland worden te-koop geveild, kan men zich overtuigen van het doeltreffende dezer staatkunde, al vindt men ze niet edel. Want, mocht iemand vragen of de landbouwer zelf eene met deze uitkomst evenredige belooning geniet, dan moet ik hierop een ontkennend antwoord geven."}]},{"lemma":"landengte","count":1,"glosses":["isthmuses"],"forms":["landengten"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s8","id":"h4-s8","source":"Over de bepalingen omtrent het verkopen van gif. Over het doorgraven der landengten van Suez, en de gevolgen daarvan."}]},{"lemma":"landerij","count":1,"glosses":["estates"],"forms":["landeryen"],"morphology":["noun, plural"],"note":"Landeryen is the nineteenth-century spelling of landerijen.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s22","id":"h14-s22","source":"Ook ben ik bekend met sommige eigenaren van partikuliere landen in 't Buitenzorgsche en in de Bataviasche ommelanden, en ik weet hoe van-oudsher die landheeren verheugd zyn over den slechten toestand dezer Afdeeling, omdat dit hun landeryen bevolkt."}]},{"lemma":"landheer","count":1,"glosses":["landlords"],"forms":["landheeren"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s22","id":"h14-s22","source":"Ook ben ik bekend met sommige eigenaren van partikuliere landen in 't Buitenzorgsche en in de Bataviasche ommelanden, en ik weet hoe van-oudsher die landheeren verheugd zyn over den slechten toestand dezer Afdeeling, omdat dit hun landeryen bevolkt."}]},{"lemma":"landman","count":1,"glosses":["husbandman"],"forms":["landman"],"morphology":["noun, masculine, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s38","id":"h8-s38","source":"Zegt my, is niet de landman arm?"}]},{"lemma":"landraad","count":2,"glosses":["district court","Landraad"],"forms":["landraad","Landraad"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s95","id":"h5-s95","source":"Hy gelast hem, belastingen te doen innen. Hy roept hem op, zitting te nemen in den landraad, waarin hy adsistent-resident voorzit."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s100","id":"h15-s100","source":"Ook de Djaksa, 't Inlandsch Hoofd dat by den Landraad het ambt van publieke aanklager vervult, trad liefst 's avends, ongezien en zonder gevolg, in Havelaars woning."}]},{"lemma":"landrent","count":4,"glosses":["land rents","land taxes"],"forms":["landrenten"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s43","id":"h7-s43","source":"--Ja, ja, dat wist ik wel! riep Havelaar. En zeg me nu eens, of er veel achterstand is in de betaling van de landrenten?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s56","id":"h17-s56","source":"Eenigen tyd daarna vluchtte Saïdjah's vader uit het land. Want hy was zeer bevreesd voor de straf als hy zyn landrenten niet betalen zou, en hy had geen poesaka meer om een nieuwen buffel te koopen, daar zyn ouders altyd in Parang-Koedjang, woonden, en hem dus weinig hadden nagelaten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s262","id":"h17-s262","source":"En Adinda's vader, die vreesde voor de straf als hy zyn landrenten niet betaalde ..."}]},{"lemma":"landrente","count":5,"glosses":["land-rents","land taxes","land rents"],"forms":["landrenten"],"morphology":["noun, plural","noun, common gender, plural","noun, feminine, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s9","id":"h4-s9","source":"Over de betaling, van landrenten in naturâ. Over de koffikultuur te Menado. (Dit heb ik al genoemd.)"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s257","id":"h8-s257","source":"3°Over het innen der landrenten, enz."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s262","id":"h8-s262","source":"Dit beduidt dat er veel meer landrenten worden opgebracht, dan er in 'slands kas vloeien."}]},{"lemma":"landschap","count":9,"glosses":["landscape","landscapes","territories","territory","lands","region","regions","district"],"forms":["landschap","landschappen"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, plural","noun, neuter, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s21","id":"h5-s21","source":"Het is myn doel niet, vooral niet in het begin van myn vertelling, den lezer lang bezig te houden met het beschryven van plaatsen, landschappen of gebouwen. Ik vrees te zeer hem afteschrikken door wat zweemen zou naar langdradigheid, en eerst later, als ik gevoel dat hy voor my gewonnen is, als ik uit blik en houding bemerk dat het lot van de heldin die ergens van 't balkon eener vierde verdieping springt, hem belang inboezemt, dan laat ik, met stoute verachting van alle wetten der zwaartekracht, haar zweven tusschen hemel en aarde, tot ik myn hart heb lucht gegeven in de nauwkeurige schets der schoonheden van het landschap, of van 't gebouw dat daar ergens schynt geplaatst te zyn om een voorwendsel aan de hand te doen tot een veelbladzydig vertoog over middeleeuwsche architektuur."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s62","id":"h5-s62","source":"Die Vorsten bestaan niet meer, en de residenten zyn, als gewestelijke Gouverneurs of Praefecten, bestuurders van landschappen geworden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s68","id":"h5-s68","source":"Zoodanig Regent, hoewel zyn verhouding tot het bestuur en zyn werkkring geheel die is van een bezoldigd beambte, behoort altyd tot den hoogen adel des lands, en dikwyls tot de familie der vorsten die vroeger in dat landschap of in de nabuurschap onafhankelyk geregeerd hebben."}]},{"lemma":"landschapsbestuurder","count":1,"glosses":["territorial administrators"],"forms":["landschapsbestuurders"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s78","id":"h5-s78","source":"Ik geloof dan ook dat in de middeleeuwen de meening gold, dat de duitsche Keizer wel 't recht had, graven, d.i. landschapsbestuurders, en hertogen, d.i. heiraanvoerders, te benoemen, doch dat de Baronnen beweerden, wat hun geboorte aangaat, aan den Keizer gelyk te zyn en alleen van God aftehangen, behoudens de verplichting den Keizer te dienen, voor-zoo-ver deze met hun toestemming, en uit hun midden gekozen was. Een graaf bekleedde een ambt waartoe hem de Keizer had geroepen."}]},{"lemma":"landsdienaar","count":1,"glosses":["State servant"],"forms":["Landsdienaar"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s78","id":"h20-s78","source":"In die onderzoekingen hebt gij aanleiding gevonden, zonder zelfs uwe beschuldigingen tegen dat Hoofd door feiten, veel minder bewijzen te staven, tot het doen van voorstellen, die de strekking hadden een Inlandsch Ambtenaar van de stempel van den Regent van Lebak, een zestigjarigen doch nog ijverigen Landsdienaar, aan naburige aanzienlijke Regentengeslachten vermaagschapt, en omtrent wien steeds gunstige getuigenissen waren uitgebracht, aan eene hem moreel geheel vernietigende bejegening te onderwerpen."}]},{"lemma":"landskas","count":1,"glosses":["public treasury"],"forms":["landskas"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s4","id":"h8-s4","source":"Links voor zyn woning, doch op 'tzelfde \"erf\" en tegenover 't huis dat mevrouw Slotering bewoonde, stond een gebouw dat gedeeltelyk de bureaux der adsistent-residentie bevatte, waartoe tevens de landskas behoorde, en gedeeltelyk bestond in een vry ruime open galery, die een zeer goede gelegenheid tot zulk een vergadering aanbood."}]},{"lemma":"landstreek","count":18,"glosses":["region","regions","territories","countryside"],"forms":["landstreek","landstreken"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, plural","noun, common gender, plural","noun, common gender plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s47","id":"h5-s47","source":"Een uitweiding over 't mechanismus van het bestuur in deze landstreken is hier, tot juist begrip van hetgeen volgen zal, noodzakelyk."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s75","id":"h5-s75","source":"Zulke landstreken bleven dan ook: provincien, dat is: wingewesten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s93","id":"h5-s93","source":"Bovendien is de Regent, als vertegenwoordiger van 't javaansch element eener landstreek, en verondersteld wordende te spreken uit naam der honderd- of meer duizend zielen, die zyn regentschap bevolken, ook in de oogen van 't Gouvernement een veel belangryker persoon, dan de eenvoudige europesche beambte, wiens ontevredenheid niet behoeft gevreesd te worden, daar men voor hem vele anderen in de plaats bekomen kan, terwyl de minder goede stemming van een Regent wellicht de kiem zou kunnen worden van beroering of opstand. Uit dit alles vloeit dus de vreemde omstandigheid voort, dat eigenlyk de mindere den meerdere beveelt."}]},{"lemma":"landvoogd","count":5,"glosses":["Governor-General","Governor","Viceroy"],"forms":["Landvoogd"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, masculine singular","noun, masculine, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s130","id":"h5-s130","source":"In de raadzalen der volksvertegenwoordiging is men daarover ontevreden geweest, en de toenmalige Landvoogd heeft bevelen moeten geven, dat men de uitbreiding der dusgenaamde europesche-marktprodukten voortaan niet weder zou voortzetten tot hongersnood toe ..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s122","id":"h15-s122","source":"Zulke genien zyn zeldzaam, zelfs onder personen die in gunste staan by koningen. Daar ik van genien spreek, gevoelt men dat ik wil over slaan wat er zou te zeggen vallen van zoo menigen Landvoogd."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s55","id":"h16-s55","source":"Het ware misschien te wenschen dat de door my in den vorm eener ziektegeschiedenis opgegeven hoofdfeilen de aandacht trokken dergenen die tot de keuze van een nieuwen Landvoogd geroepen zyn."}]},{"lemma":"lang","count":117,"glosses":["long","longer","a long time","a long while","any longer","long since","a long","long as","Long"],"forms":["lang","langer","lange","langen","Lang","langs"],"morphology":["adverb","adverb, comparative","adjective","adjective, predicative","adjective, inflected","adjective, attributive","adjective, attributive, inflected","adverb, comparative, nonstandard form","adjective, inflected, plural","adjective, masculine singular, archaic inflection","adjective, uninflected","adjective used adverbially","adjective, comparative","adjective, archaic inflected accusative","adjective, accusative masculine singular, archaic inflection","adjective in conjunction","adjective, archaic inflected masculine singular"],"note":"Frits’s hoe langs zoo meer is deliberately presented as a nonstandard variant of hoe langer hoe meer.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s2","id":"h1-s2","source":"Het is myn gewoonte niet, romans te schryven, of zulke dingen, en het heeft dan ook lang geduurd, voor ik er toe overging een paar riem papier extra te bestellen, en het werk aantevangen, dat gy, lieve lezer, zoo-even in de hand hebt genomen, en dat ge lezen moet als ge makelaar in koffi zyt, of als ge wat anders zyt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s19","id":"h1-s19","source":"De eb, in 1672 geloof ik, duurde wat langer dan gewoonlyk, expres om Nederland te beschermen. Leugens!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s69","id":"h1-s69","source":"Daar is by-voorbeeld Lukas, onze pakhuisknecht, die reeds by den vader van Last & Co heeft gewerkt--de firma was toen Last & Meyer, maar de Meyers zyn er lang uit--dàt was dan toch wel een deugdzaam man."}]},{"lemma":"langdradigheid","count":1,"glosses":["long-windedness"],"forms":["langdradigheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s21","id":"h5-s21","source":"Het is myn doel niet, vooral niet in het begin van myn vertelling, den lezer lang bezig te houden met het beschryven van plaatsen, landschappen of gebouwen. Ik vrees te zeer hem afteschrikken door wat zweemen zou naar langdradigheid, en eerst later, als ik gevoel dat hy voor my gewonnen is, als ik uit blik en houding bemerk dat het lot van de heldin die ergens van 't balkon eener vierde verdieping springt, hem belang inboezemt, dan laat ik, met stoute verachting van alle wetten der zwaartekracht, haar zweven tusschen hemel en aarde, tot ik myn hart heb lucht gegeven in de nauwkeurige schets der schoonheden van het landschap, of van 't gebouw dat daar ergens schynt geplaatst te zyn om een voorwendsel aan de hand te doen tot een veelbladzydig vertoog over middeleeuwsche architektuur."}]},{"lemma":"langdurig","count":1,"glosses":["long-standing"],"forms":["langdurige"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s4","id":"h2-s4","source":"Een ander in myn plaats had misschien aan Ludwig Stern geschreven dat hy ook wat zou laten vallen, dat hy hoopte op konsideratie om de langdurige diensten van Last & Co ... ik heb uitgerekend dat de firma, sedert ruim vyftig jaren, vier ton aan Stern verdiend heeft."}]},{"lemma":"lange","count":1,"glosses":["for a long while"],"forms":["lange"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s314","id":"h14-s314","source":"Die Mutter schlief nog lange nicht!"}]},{"lemma":"Lange Leidsedwarsstraat","count":2,"glosses":["Lange-Leidsche-Dwarsstraat","Lange-leidsche-dwarsstraat"],"forms":["Lange-leidsche-dwarsstraat"],"morphology":["proper noun, common gender, singular","proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s139","id":"h4-s139","source":"Bovendien, ik houd niet van menschen die altyd ontevreden zyn. Het was in de Lange-leidsche-dwarsstraat, op een achterkamer."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s104","id":"h18-s105","source":"Ik ging dus naar de Lange-leidsche-dwarsstraat."}]},{"lemma":"langgerekt","count":1,"glosses":["protracted"],"forms":["langgerekte"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s52","id":"h19-s52","source":"De heer Slymering kon maar niet begrypen dat iemand, geheel alleen, op eigen verantwoordelykheid en zonder langgerekte overwegingen of \"ruggespraken\" had kunnen overgaan tot zóó ongehoorde plichtsvervulling."}]},{"lemma":"langs","count":14,"glosses":["along","longer","beside","across"],"forms":["langs"],"morphology":["preposition","postposition","adverb"],"note":"Frits incorrectly says langs where standard Dutch requires langer.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s41","id":"h2-s41","source":"Maar door dat vragen en antwoorden werd het hoe langer hoe moeielyker--Frits zegt: hoe langs zoo moeielyker, maar dit doe ik niet--hoe moeielyker dus, om van hem verlost te worden. Aan den anderen kant moet ik ook weer erkennen dat ge dan dit boek niet hadt te lezen gekregen, want het is een gevolg van die ontmoeting."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s6","id":"h5-s6","source":"Dikwyls, als ik dien weg langs ging, was 't my als zou ik hier of daar een wagen vinden met reizigers uit de vorige eeuw, die in den modder gezakt, en vergeten waren."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s8","id":"h5-s8","source":"Ik veronderstel dus dat allen die ooit dezen weg langs kwamen, eindelyk zyn aangeland waar ze wezen wilden."}]},{"lemma":"langwerpig","count":1,"glosses":["oblong"],"forms":["langwerpig"],"morphology":["adjective, attributive, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s112","id":"h13-s113","source":"Is gegeven: een langwerpig vierkant dat ge wel wilt verdeelen in een-en-twintig vakken, drie breed, zeven diep."}]},{"lemma":"langzaam","count":2,"glosses":["slow","slowly"],"forms":["langzaam"],"morphology":["adjective","adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s145","id":"h6-s145","source":"Hy was stipt en ordelyk, en daarby buitengewoon geduldig, doch juist omdat stiptheid, orde en geduld hem moeielyk vielen, daar zyn geest iets wilds had. Hy was langzaam en omzichtig in 't beoordeelen van zaken, hoewel dit niet zoo scheen aan wie hem zoo haastig zyn slotsommen hoorden uiten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s186","id":"h11-s186","source":"Het land schoof langzaam naast ons weg, en kleiner en kleiner werd de Ophir rechts achter ons."}]},{"lemma":"langzaamheid","count":1,"glosses":["slowness"],"forms":["langzaamheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s109","id":"h6-s109","source":"Daar wy hem later zullen weerzien, wil ik u maar terstond zeggen dat zyn onbewegelykheid niet uitsluitend moest geweten worden aan de assimilatie met den reiswagen, want dat hy, ook als er op mylen afstands geen voertuig in de buurt was, een kalmte, een langzaamheid en een voorzichtigheid aan den dag leî, die menigen Saurier jaloersch maken zou, en die in de oogen van velen de kenmerken zyn van deftigheid, bezadigdheid en wysheid."}]},{"lemma":"langzamerhand","count":1,"glosses":["gradually"],"forms":["langzamerhand"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s223","id":"h11-s223","source":"Toen alzoo de zon langzamerhand verdween, ging Havelaar voort, werd ik een beter mensch. En als eerste blyk van die beterschap moge gelden, dat ik tot de kleine freule zei:"}]},{"lemma":"LaO","count":1,"glosses":["La O"],"forms":["LaO"],"morphology":["abbreviation"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s78","id":"h19-s78","source":"Ik heb de eer gehad te ontvangen uwe spoedmissive van 26 dezer LaO, geheim, houdende hoofdzakelyk mededeeling:"}]},{"lemma":"lappenpak","count":1,"glosses":["motley rags"],"forms":["lappenpak"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s133","id":"h15-s133","source":"Vervloekt, dat verontwaardiging en droefheid zoo vaak zich moeten kleeden in 't lappenpak van de satire!"}]},{"lemma":"lassen","count":1,"glosses":["let"],"forms":["lass"],"morphology":["verb, imperative, second-person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s262","id":"h14-s262","source":"--Ach, Mutter, lass mich noch 'nen Augenblick! Es is so sanft zu ruhen hier... und dort, Da drin auf meiner Matte, schlaf' ich gleich, Und weiss nicht einmal was ich träume!"}]},{"lemma":"lasso","count":1,"glosses":["lasso"],"forms":["lazzo"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s131","id":"h12-s131","source":"Zoodra wy erkennen moeten dat iemand hoedanigheden bezit die hem de eer van een voetstuk waardig maken, zoodra we zyn aanspraken daarop niet langer kùnnen loochenen zonder doortegaan voor onkundig, gevoelloos, of nayverig ... dan zeggen we ten-laatste: \"goed, zet hem er op!\" Maar reeds onder dat opzetten, en als hyzelf nog meent dat we verrukt staan over zyn uitstekendheid, hebben we reeds den strik gelegd in den lazzo die dienen moet om hem by de eerste gunstige gelegenheid naar-beneden te halen."}]},{"lemma":"Last","count":28,"glosses":["Last","LAST"],"forms":["Last","LAST"],"morphology":["proper noun","proper noun, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s24","id":"h1-s24","source":"Niemand kan zeggen dat ik niet goed leef met myn vrouw--zy is een dochter van Last & Co, makelaars in koffi--niemand kan iets op ons huwelyk aanmerken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s60","id":"h1-s60","source":"En als ge meent, dat dit op het tooneel er dóór kan als uitzondering, blyft toch myn aanmerking bestaan, dat men den zin voor waarheid bederft by het volk, dat de uitzondering als regel aanneemt, en dat men de publieke zedelykheid ondermynt, door het te gewennen iets toetejuichen op het tooneel, wat door elk fatsoenlyk makelaar of koopman voor een bespottelyke krankzinnigheid wordt gehouden in de wereld. Toen ik trouwde, waren wy op 't kantoor van myn schoonvader--Last & Co--met ons dertienen, en er ging wat om!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s69","id":"h1-s69","source":"Daar is by-voorbeeld Lukas, onze pakhuisknecht, die reeds by den vader van Last & Co heeft gewerkt--de firma was toen Last & Meyer, maar de Meyers zyn er lang uit--dàt was dan toch wel een deugdzaam man."}]},{"lemma":"last","count":19,"glosses":["order","burden","charge","instruction","trouble","orders","load","an order"],"forms":["last","Last","laste"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, masculine, singular","noun, common gender, singular, dative form"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s20","id":"h3-s20","source":"Kom, Frits!\" Zoo ging het, en Frits begon. Daar ik niet houd van dat bestudeerd spannen van des lezers nieuwsgierigheid, zal ik maar terstond zeggen dat ze te-huis het pak van Sjaalman hadden opengemaakt, en daaruit hadden Frits en Marie een neuswysheid en een sentimentaliteit geput, die me later veel last in huis gehaald hebben."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s52","id":"h3-s52","source":"Steil en doornig zyn myn paden, Onspoed drukt me diep ter-neer, En de last my opgeladen Knelt me, en doet het hart me zeer..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s74","id":"h7-s74","source":"Groote. Last."}]},{"lemma":"laster","count":2,"glosses":["slander"],"forms":["laster"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s87","id":"h3-s87","source":"Over de oude stellingen omtrent het: HORROR VACUI. Over de wenschelykheid der afschaffing van strafbepalingen op laster."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s64","id":"h19-s64","source":"Havelaar antwoordde: \"Resident, ik ben adsistent-resident van Lebak, ik heb beloofd de bevolking te beschermen tegen afpersing en geweldenary, ik klaag den Regent aan, en zyn schoonzoon van Parang-Koedjang, ik zal de gegrondheid myner aanklacht bewyzen zoodra me daartoe de gelegenheid wordt gegeven die ik voorstelde in myn brieven, ik ben schuldig aan laster, als myn aanklacht valsch is!\""}]},{"lemma":"lasteraar","count":2,"glosses":["slanderer"],"forms":["lasteraar"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s318","id":"h17-s318","source":"O, dat men zeide: \"ge hebt dien Saïdjah verdicht ... hy zong nooit dat lied ... er woonde geen Adinda te Badoer!\" Maar dat het gezegd werd met de macht en den wil om recht te doen, zoodra ik zou bewezen hebben geen lasteraar te zyn!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s168","id":"h18-s169","source":"Ik zei dit later aan Stern, die beweerde dat het door dwang geschiedde, en dat hy dit uit Sjaalmans pak bewyzen kon. Maar ik heb hem gezegd, dat die Sjaalman een lasteraar is, dat hy meisjes heeft geschaakt--even als die jonge Duitscher by Busselinck & Waterman--en dat ik volstrekt geen waarde hecht aan zyn oordeel, want dat ik nu van een resident zelf had gehoord hoe de zaken stonden, en dus van m'nheer Sjaalman niets te leeren had."}]},{"lemma":"lasteren","count":2,"glosses":["slander","slandered"],"forms":["laster","lasteren"],"morphology":["verb, imperative, singular","verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s235","id":"h8-s235","source":"Die ingesluimerd waren door den vervloekten officieelen slender die zyn styl zoekt in \"ik heb de eer\" en de rust van zyn geweten in \"de hooge tevredenheid van de Regeering.\" Neen, Verbrugge! laster jezelf niet!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s173","id":"h18-s174","source":"\"Ja, riep hy uit, het hart bloedt me als ik zulke edele menschen hoor lasteren! Als hy er niet geweest was, liep ik nu te-voet met vrouw en kinderen.\" Toen liet hy zyn barouchet voorkomen, en die zag er zóó keurig uit, en de paarden staken zóó goed in 't vleesch, dat ik best begrypen kan, hoe men gloeit van dankbaarheid voor zulk een Gouverneur-generaal."}]},{"lemma":"lastig","count":10,"glosses":["troublesome","vexing","trouble","a nuisance","tiresome","difficult","awkward"],"forms":["lastig","lastige"],"morphology":["adjective","adjective, predicative"],"note":"Iemand lastigvallen means “to bother someone” or “be a trouble to someone.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s91","id":"h2-s91","source":"Ik dacht er over, myn kinderen van school te nemen, want het is lastig, nog twintig, dertig jaren later te worden nagezeten door een schoolkameraad die een sjaal draagt in plaats van een jas, en die niet weet hoe laat het is. Ook heb ik Frits verboden naar de Westermarkt te gaan, als er kramen staan."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s103","id":"h2-s103","source":"Als hy maar geen aalmoes vraagt, en niemand lastig valt, heb ik er volstrekt niet tegen dat hy arm is, maar die opsiering van de zaak komt niet te-pas. Luister verder:"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s195","id":"h4-s195","source":"Ik zei dat Sjaalman maar eens komen zou, maar dat hy niet moest schellen, want dit is zoo lastig voor de meid. Als hy wat wachtte, zei ik, zou de deur wel eens opengaan, als er iemand uit moest."}]},{"lemma":"lastigvallen","count":1,"glosses":["causes"],"forms":["valt"],"morphology":["verb, present, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s103","id":"h2-s103","source":"Als hy maar geen aalmoes vraagt, en niemand lastig valt, heb ik er volstrekt niet tegen dat hy arm is, maar die opsiering van de zaak komt niet te-pas. Luister verder:"}]},{"lemma":"laten","count":155,"glosses":["let","had","have","left","leave","lets","caused","leaves","kept","Let","give","to have","make","can","makes","made","to leave","put","caused to be","keep","has","grant","had someone","let pass","leaving","allowed"],"forms":["laten","liet","laat","gelaten","Laat","lieten"],"morphology":["verb, infinitive","verb, past, singular","verb, present, singular","verb, imperative, singular","verb, participle","causative verb, past, singular","verb, past, plural","verb, present, plural","verb, present, third-person singular","verb, past participle","verb, imperative singular","past participle","verb, past, first person singular","verb, present, first-person singular","verb, present, third person plural","verb, past, third person singular","verb, past, third-person singular","verb, infinitive replacing past participle","verb, imperative","verb, infinitive perfect substitute","causative verb, present, third-person singular","verb, imperative, plural sense","verb, present, singular, imperative","verbal noun, neuter singular","causative verb, infinitive"],"note":"Iemand iets laten means to concede or grant someone something.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s17","id":"h1-s17","source":"De Romeinen waren bly dat de Batavieren hen lieten leven. De Bey van Tunis kreeg een kolyk als hy het wapperen hoorde van de nederlandsche vlag."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s32","id":"h1-s32","source":"Maar zeg niets wat niet waar is. \"De lucht is guur, en 't is vier uur.\" Dit laat ik gelden, als het werkelijk guur en vier uur is."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s43","id":"h1-s43","source":"Wie met minder niet tevreden is, mag me laten liggen."}]},{"lemma":"later","count":38,"glosses":["later","afterward","in time","hereafter","Later"],"forms":["later","Later"],"morphology":["adverb","adverb, comparative","comparative adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s82","id":"h1-s82","source":"Als myn zaken goed gaan--en dit doen ze--als myn vrouw en kinderen gezond zyn, zoodat ik geen gemaal heb met dokter en apteker ... als ik jaar-in jaar-uit een sommetje kan ter-zy leggen voor den ouden dag ... als Frits knap opgroeit, om later in myn plaats te komen als ik naar Driebergen ga ... zie, dan ben ik heel tevreden. Maar dit alles is een natuurlyk gevolg van de omstandigheden, en omdat ik op de zaken pas."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s47","id":"h2-s47","source":"Daar myn oude luî van voornemen waren een predikant van my te maken, leerde ik latyn. Later heb ik myzelf dikwyls afgevraagd, waarom men latyn moet verstaan, om in 't hollandsch te zeggen: \"God is goed?\" Genoeg, ik was op de latynsche school--nu zeggen ze gymnasium--en daar was kermis ... in Amsterdam, meen ik."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s67","id":"h2-s67","source":"Nog zie 'k zyn oogen flikkeren--anders zagen ze flauw--hy gaf den Griek een vuistslag, en ik was gered. Later heb ik gehoord dat de Griek hem duchtig geslagen heeft, maar omdat ik een vast principe heb, me nooit te bemoeien met dingen die me niet aangaan, ben ik terstond weggeloopen."}]},{"lemma":"Latijn","count":3,"glosses":["Latin"],"forms":["latyn"],"morphology":["proper noun, neuter, singular"],"note":"Old spelling of Latijn.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s47","id":"h2-s47","source":"Daar myn oude luî van voornemen waren een predikant van my te maken, leerde ik latyn. Later heb ik myzelf dikwyls afgevraagd, waarom men latyn moet verstaan, om in 't hollandsch te zeggen: \"God is goed?\" Genoeg, ik was op de latynsche school--nu zeggen ze gymnasium--en daar was kermis ... in Amsterdam, meen ik."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s80","id":"h3-s80","source":"Maar dit was eigenlyk meer uit een soort van wrevel, en uit zekeren aandrang om de geleerdheid die voor my lag, in 't latyn aantespreken, dan wel omdat ik het precies meende. Want, waar ik 't een of ander stuk wat langer inzag, moest ik erkennen dat de schryver me toescheen wel op de hoogte van zyn taak te staan, en zelfs dat hy een groote soliditeit in zyn redeneeringen aan den dag legde."}]},{"lemma":"Latijns","count":2,"glosses":["Latin"],"forms":["latynsche"],"morphology":["adjective, attributive, inflected","adjective, inflected"],"note":"Old spelling of Latijnse.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s47","id":"h2-s47","source":"Daar myn oude luî van voornemen waren een predikant van my te maken, leerde ik latyn. Later heb ik myzelf dikwyls afgevraagd, waarom men latyn moet verstaan, om in 't hollandsch te zeggen: \"God is goed?\" Genoeg, ik was op de latynsche school--nu zeggen ze gymnasium--en daar was kermis ... in Amsterdam, meen ik."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s64","id":"h2-s64","source":"De Griek hield me by den arm, en schopte my. Ik zocht naar myn makkers--we hadden juist dien morgen veel over Scaevola te doen gehad, die zyn hand in 't vuur stak, en in hun latynsche opstellen hadden ze dit zoo heel mooi gevonden--jawel!"}]},{"lemma":"latiniseren","count":1,"glosses":["Latinized"],"forms":["gelatinizeerd"],"morphology":["verb, past participle"],"note":"Gelatinizeerd means made somewhat Latinized or trained in Latin.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s79","id":"h3-s79","source":"Daar ik u de geschiedenis van den Griek verteld heb, weet ge reeds dat ik in myn jeugd eenigszins ben gelatinizeerd geworden, en hoezeer ik my in korrespondentie onthoud van alle citaten --wat op een makelaars kantoor ook niet te-pas komen zou--dacht ik echter by het zien van dat alles: multa, non multum. Of: de omnibus aliquid, de toto nihil."}]},{"lemma":"Lauriergracht","count":21,"glosses":["Lauriergracht","Laurier Canal"],"forms":["Lauriergracht","Lauriergr"],"morphology":["proper noun","proper noun, abbreviated","proper noun, singular"],"note":"Abbreviation of the Amsterdam street name Lauriergracht.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s1","id":"h1-s1","source":"Ik ben makelaar in koffi, en woon op de Lauriergracht, N° 37."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s5","id":"h1-s5","source":"Als ik in myn vak--ik ben makelaar in koffi, en woon op de Lauriergracht N° 37--aan een principaal --een principaal is iemand die koffi verkoopt--een opgave deed, waarin maar een klein gedeelte der onwaarheden voorkwam, die in gedichten en romans de hoofdzaak uitmaken, zou hy terstond Busselinck & Waterman nemen. Dat zyn ook makelaars in koffi, doch hun adres behoeft ge niet te weten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s65","id":"h1-s65","source":"O, o, o! Ik ben sedert zeventien jaren makelaar in koffi--Lauriergracht, N° 37--en heb dus al zoo-iets bygewoond, maar het stuit my altyd vreeselyk, als ik de goede lieve waarheid zóó zie verdraaien."}]},{"lemma":"lauschen","count":1,"glosses":["listen"],"forms":["lauschen"],"morphology":["verb, present, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s48","id":"h10-s48","source":"Da hüpfen herbei, und lauschen Die frommen, klugen Gazellen; Und in der Ferne rausche Des heiligen Stromes Wellen..."}]},{"lemma":"lauwer","count":2,"glosses":["laurels"],"forms":["lauweren"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s297","id":"h17-s297","source":"En weinig tyds later was er te Batavia groot gejubel over de nieuwe overwinning die weer zooveel lauweren had gevoegd by de lauweren van 't nederlandsch-indisch leger."}]},{"lemma":"lauwheid","count":3,"glosses":["lukewarmness"],"forms":["lauwheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s81","id":"h15-s81","source":"Want, afgescheiden van de ontevredenheid met zichzelf die een gevolg is van plichtverzuim of lauwheid, baart het zoeken naar gemakkelyker omwegen, de zucht om altyd en overal botsing te ontgaan, de begeerte om te \"schipperen\" meer zorg, en inderdaad meer gevaar, dan men op den rechten weg ontmoeten zal."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s41","id":"h20-s41","source":"--Vervloekt die lauwheid, die schandelyke lauwheid!"}]},{"lemma":"le","count":10,"glosses":["the"],"forms":["la","le","Le"],"morphology":["determiner, masculine singular","French definite article, feminine singular","definite article, masculine singular","definite article, feminine singular","definite article, feminine singular, French","determiner, masculine singular, French"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s130","id":"h6-s130","source":"Overigens, de haren à la chinoise, en een kransje melatti in den kondeh ... ziedaar al haar toilet."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s32","id":"h12-s32","source":"--En ook ik zou liever niet kiezen, voegde Duclari er by, want het is hier te doen om een uitspraak tusschen m'nheer en mevrouw, en: entre l'écorce et le bois, il ne faut pas mettre le doigt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s119","id":"h12-s119","source":"--Ik reklameer, riep Verbrugge--neen, mevrouw, niet tegen uwe nabyheid aan de nul!--neen, maar er zyn ambtenaren gesuspendeerd, er is een kind zoek, een generaal in staat van beschuldiging ... ik vraag: la pièce!"}]},{"lemma":"Lebak","count":93,"glosses":["Lebak"],"forms":["Lebak"],"morphology":["proper noun","proper noun, neuter, singular","proper noun, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s2","id":"h5-s2","source":"Er was des morgens te tien ure een ongewone beweging op den grooten weg die de afdeeling Pandeglang verbindt met Lebak \"Groote weg\" is misschien wat veel gezegd voor 't breed voetpad dat men, uit beleefdheid en by-gebrek aan beter, de \"weg\" noemde. Maar als men met een vierspannig rytuig vertrok van Serang, de hoofdplaats der residentie Bantam, met het voornemen zich te begeven naar Rangkas-Betoeng, de nieuwe hoofdplaats van 't Lebaksche, kon men nagenoeg zeker zyn, te-eeniger-tyd daar aantekomen. 't Was dus een weg."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s36","id":"h5-s36","source":"Op de grens tusschen Lebak en Pandeglang dan, was op zekeren morgen een ongewone beweging."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s40","id":"h5-s40","source":"De Regent van Lebak, Radhen Adhipatti Karta Natta Negara had met groot gevolg Rangkas-Betoeng, verlaten, en ondanks zijn hoogen ouderdom de twaalf of veertien palen afgelegd, die zyn woonplaats scheiden van de grenzen der naburige afdeeling Pandeglang."}]},{"lemma":"Lebaks","count":15,"glosses":["Lebak","Lebak country","Lebak district","of Lebak","Lebak region","from Lebak"],"forms":["Lebaksche"],"morphology":["adjective, inflected","substantivized adjective, neuter singular","adjective","adjective, substantivized","adjective, substantivized, neuter singular","adjective, nominalized, inflected","adjective, attributive","substantivized adjective, neuter, singular","adjective, attributive, historically inflected"],"note":"Substantivized adjective meaning the Lebak territory or country.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s2","id":"h5-s2","source":"Er was des morgens te tien ure een ongewone beweging op den grooten weg die de afdeeling Pandeglang verbindt met Lebak \"Groote weg\" is misschien wat veel gezegd voor 't breed voetpad dat men, uit beleefdheid en by-gebrek aan beter, de \"weg\" noemde. Maar als men met een vierspannig rytuig vertrok van Serang, de hoofdplaats der residentie Bantam, met het voornemen zich te begeven naar Rangkas-Betoeng, de nieuwe hoofdplaats van 't Lebaksche, kon men nagenoeg zeker zyn, te-eeniger-tyd daar aantekomen. 't Was dus een weg."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s9","id":"h5-s9","source":"Men zou zich zeer vergissen, wanneer men zich van den geheelen grooten weg op Java, een denkbeeld vormde naar den maatstaf van dien weg in 't Lebaksche."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s38","id":"h5-s38","source":"Hier zag men de hoofden der dorpen, en de distriktshoofden uit het Lebaksche, allen met hun gevolg, en te oordeelen naar den schoonen bastert-arabier die in zyn ryk tuig op den zilveren watertrens knabbelde, was ook een hoofd van hoogeren rang op deze plaats aanwezig."}]},{"lemma":"lectuur","count":2,"glosses":["reading"],"forms":["lektuur"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s314","id":"h17-s314","source":"Het is myn doel niet, in dit werk mededeelingen te geven als voegen zouden voor een vierschaar die uitspraak te doen had over de wyze waarop 't nederlandsch gezag in Indie wordt uitgeoefend, mededeelingen die slechts kracht van bewys zouden hebben voor wien het geduld had die met aandacht en belangstelling doortelezen, zooals niet verwacht kan worden van een publiek dat verstroojing zoekt in zyn lektuur."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s120","id":"h18-s121","source":"Ik denk dat hy de hand des Heeren begint te voelen, en daarom door lektuur in de heilige boeken zich wil verzoenen met God. Ik heb er niets tegen."}]},{"lemma":"lederen","count":3,"glosses":["leather"],"forms":["lederen"],"morphology":["adjective, indeclinable material adjective","adjective, uninflected","adjective, attributive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s97","id":"h6-s97","source":"Het zou moeielyk geweest zyn te raden wat er zich al zoo in dien wagen bevond, voor Dongso, geholpen door de loopers en een tal van bedienden die tot het gevolg van den Regent behoorden, al de riemen en knoopsels hadden losgemaakt, die het voertuig hielden ingesloten met een zwart lederen foedraal dat aan de diskretie herinnerde, waarmee in vroeger jaren leeuwen en tygers de stad inkwamen, toen de zoölogische tuinen nog reizende dierenspellen waren."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s101","id":"h6-s101","source":"Men weet eindelyk niet juist meer waar 't lederen kussen van den wagen ophoudt, en waar de ikheid aanvangt, ja, het denkbeeld is me niet vreemd dat men in zulk een wagen kiespyn of kramp hebben kan, die men voor mot in 't laken aanziet, of omgekeerd."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s144","id":"h17-s144","source":"In een koker die aan een lederen riem bevestigd was, scheen iets zwaars gedurig te slingeren tegen zyn schouder, maar hy voelde dit gaarne ... ik geloof 't wèl!"}]},{"lemma":"ledig","count":4,"glosses":["empty"],"forms":["ledig"],"morphology":["adjective","adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s205","id":"h8-s205","source":"--'t Is de waarheid, zei Verbrugge. --En als zyn kas ledig is, wat dikwyls gebeurt, nemen zy in zyn naam de bevolking af, wat hun aanstaat."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s76","id":"h13-s77","source":"Zoo neen, dan werpe men 't boek weg. Want de schryver die ledig genoeg van hoofd is, om zonder noodzaak topografie te geven voor denkbeelden, zal zelden de moeite van 't lezen waard zyn, ook daar waar ten-laatste zyn plaatsbeschryving een eind neemt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s17","id":"h15-s17","source":"Dáárom had Havelaar in zyn toespraak aan de Hoofden gevraagd: \"wat is dit, dat er zooveel huizen ledig staan in de dorpen, en waarom verkiezen velen de schaduw der bosschen elders, boven de koelte der wouden van Bantan Kidoel?\""}]},{"lemma":"ledigen","count":1,"glosses":["drains"],"forms":["ledigt"],"morphology":["verb, present, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s166","id":"h6-s166","source":"Men stelle zich Sokrates voor--niet als hy den gifbeker ledigt, want ik bedoel hier de ondervinding van 't gemoed, en niet die welke rechtstreeks door uiterlyke omstandigheden veroorzaakt wordt--hoe bitter bedroefd zyn ziel moet geweest zyn, toen hy die 't goede en ware zocht, zich hoorde noemen \"een bederver der jeugd en een verachter der goden.\""}]},{"lemma":"leed","count":8,"glosses":["sorrow","woe","harm","suffering","hurt","grief"],"forms":["leed","leeds"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, neuter, singular, partitive genitive"],"note":"In the idiom iemand leed doen, literally “do someone harm,” this means “harm someone.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s42","id":"h3-s42","source":"En 't gemoed dat opgetogen, Dankend opsteeg tot den Hoogen, Dankte en bad voor haar alleen! Zorgen baarde my die liefde, Onrust kwelde my het hart, En ondraaglyk was de smart Die my 't week gemoed doorgriefde. 'k Heb slechts angst en leed gegaard, Waar ik 't hoogst genot verwachtte, En voor 't heil waarnaar ik trachtte, Was me gif en wee bewaard..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s169","id":"h7-s169","source":"Zy vond het zeer schoon in haar Max, dat hy 't klavier liet terugbrengen in de voorkamer van den huisvader, dien hy had hooren zeggen hoe leed het hem deed dat de meisjes verstoken waren van muziek \"na dat bankroet.\" Zy begreep zeer goed dat haar Max de slavenfamilie vrykocht te Menado, die zoo bitter bedroefd was te moeten stygen op de tafel des afslagers."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s115","id":"h14-s115","source":"Nu heeft het pas vleugeltjes gekregen, en wil wat rondvliegen in de lucht, en zich vermaken, en 't zoekt voedsel in de bloemen, en doet niemand leed ... kyk, is 't niet veel aardiger het daar zoo te zien rondfladderen?"}]},{"lemma":"leeftijd","count":6,"glosses":["age"],"forms":["leeftyd"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"Old spelling of leeftijd.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s48","id":"h2-s48","source":"Op de Westermarkt stonden kramen, en als ge een Amsterdammer zyt, lezer, en nagenoeg van myn leeftyd, zult ge u herinneren hoe daaronder één was, die uitmuntte door de zwarte oogen en de lange vlechten van een meisje, dat als een Griekin gekleed was. Ook haar vader was een Griek, of althans hy zag er uit als een Griek."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s42","id":"h5-s42","source":"Ook de kontroleur, een man van middelbaren leeftyd, die sedert eenige maanden na den dood van den vorigen adsistent-resident, als eerstopvolgende in rang het bestuur had waargenomen, was daar tegenwoordig."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s102","id":"h5-s102","source":"De Europeaan, als hy geroepen wordt tot het besturen eener provincie die in oppervlakte met vele duitsche hertogdommen gelyk staat, is gewoonlyk iemand van middelbaren of meer dan middelbaren leeftyd, gehuwd en vader. Hy bekleedt een ambt om den broode."}]},{"lemma":"leegloper","count":1,"glosses":["idlers"],"forms":["leegloopers"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s31","id":"h15-s31","source":"Bovendien meende de man, door dweepzucht beheerscht, by 't klimmen zyner jaren het heil van zyn ziel voor bezoldigde bedevaarten naar Mekka en voor aalmoezen aan gebedzingende leegloopers te kunnen inkoopen."}]},{"lemma":"leenheer","count":1,"glosses":["liege lord"],"forms":["leenheer"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s61","id":"h5-s61","source":"De benaming Resident is herkomstig uit den tyd toen Nederland nog slechts middelyk als leenheer de bevolking beheerschte, en zich aan de hoven der nog regeerende Vorsten door Residenten liet vertegenwoordigen."}]},{"lemma":"leercursus","count":1,"glosses":["course of study"],"forms":["leerkursus"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s21","id":"h11-s21","source":"Als je wilt, zullen we samen een leerkursus houden, 's avends, een paar maal in de week."}]},{"lemma":"leertijd","count":1,"glosses":["apprenticeship"],"forms":["leertyd"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"An older spelling of modern Dutch ‘leertijd’.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s79","id":"h4-s79","source":"Ja, met driehonderd gulden zou hy wel kunnen beginnen, want daar hy nooit in zaken geweest is, zou hy de eerste jaren als leertyd kunnen beschouwen, wat dan ook billyk is, want hy kan zich niet gelyk-stellen met menschen die veel gewerkt hebben."}]},{"lemma":"leeuw","count":8,"glosses":["lion","lions","Lion"],"forms":["leeuw","leeuwen","Leeuwen","leeuws","Leeuw"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, common gender, plural","noun, common gender, genitive singular","proper noun, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s97","id":"h6-s97","source":"Het zou moeielyk geweest zyn te raden wat er zich al zoo in dien wagen bevond, voor Dongso, geholpen door de loopers en een tal van bedienden die tot het gevolg van den Regent behoorden, al de riemen en knoopsels hadden losgemaakt, die het voertuig hielden ingesloten met een zwart lederen foedraal dat aan de diskretie herinnerde, waarmee in vroeger jaren leeuwen en tygers de stad inkwamen, toen de zoölogische tuinen nog reizende dierenspellen waren."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s98","id":"h6-s98","source":"Leeuwen of tygers nu waren er in den wagen niet. Men had alles maar zoo zorgvuldig gesloten omdat het westmoesson was, en men dus op regen moest bedacht zyn."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s69","id":"h8-s69","source":"We zyn thans gewoon aan de ongerymdheid van de uitdrukking: \"sterk als een leeuw\" maar wie in Europa dit beeld het eerst gebruikte, toonde dat hy zyn vergelyking niet had geput uit de zielepoëzie die beelden geeft voor redeneering en niet anders spreken kan, doch zyn aanvullende gemeenplaats eenvoudig had afgeschreven uit een of ander boek--uit den bybel misschien--waarin een leeuw voorkwam."}]},{"lemma":"legblad","count":1,"glosses":["blotting-pad"],"forms":["legblad"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s62","id":"h9-s62","source":"Dat komt in een fatsoenlyk huishouden niet te-pas. Ook heb je poppetjes geteekend op 't legblad van Bastiaans, toen de man weer niet binnen was--omdat hy telkens de jicht heeft--dat houdt de menschen op 't kantoor van hun werk, en er staat in Gods Woord dat zulke dwaasheden ten-verderve leiden."}]},{"lemma":"legende","count":4,"glosses":["legend","a legend"],"forms":["legende"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s204","id":"h11-s204","source":"Volgt er niet de legende van de eerste zonde, die 't eiland zinken deed waardoor vroeger de reede van Natal werd beschermd? De geschiedenis van Djiwa met de twee broeders?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s206","id":"h11-s206","source":"Die legende ... was geen legende. Het was een parabel die ik maakte, en die misschien over een paar eeuwen legende worden zal als Krygsman dat ding wat veel opdeunt."}]},{"lemma":"leger","count":8,"glosses":["army"],"forms":["leger","legers"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, neuter, genitive singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s76","id":"h5-s76","source":"Maar toen later het centraal gezag des duitschen Ryks behoefte voelde, eenig ver gelegen volk aan zich te binden op andere wyze dan door stoffelyk overwicht alleen, zoodra een verwyderde streek werd beschouwd als door gelykheid in afkomst, taal en gewoonten tot het Ryk te behooren, deed zich de noodzakelykheid gevoelen, iemand met de leiding der zaken te belasten, die in dat land te-huis behoorde niet alleen, maar door zyn stand boven zyn medeburgers in die streken verheven was, opdat de gehoorzaamheid aan de bevelen des Keizers, gemakkelyk werde door de samengaande neiging tot onderwerping aan hem die met de uitvoering dezer bevelen belast was. Hierdoor werden dan tevens geheel of gedeeltelyk de uitgaven vermeden, voor een staand leger ten-laste der algemeene staatskas, of, zooals meestal geschiedde, ten-laste van de gewesten zelf, die door zoodanig leger moesten bewaakt worden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s122","id":"h6-s122","source":"Men viel er dan ook dikwyls over. Want gewoonlyk, als men begonnen was te antwoorden in de goedige meening dat de zin uit was, en dat hy de aanvulling van 't ontbrekende aan de scherpzinnigheid van zyn toehoorder overliet, kwamen de nog ontbrekende woorden als trainards van een geslagen leger achteraan, en deden u gevoelen dat ge hem in de rede waart gevallen, wat altyd onaangenaam is."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s183","id":"h7-s183","source":"Zyzelf, die nooit belang gesteld had in zaken van geldelyken aard, wist weinig of niets te antwoorden, toen Havelaar by haar aandrong op eenige inlichtingen aangaande de vorige bezittingen van haar verwanten. Haar grootvader, de baron Van W., was met Willem den vyfden naar Engeland uitgeweken en ridmeester geweest by 't leger des hertogs van York."}]},{"lemma":"legerstede","count":2,"glosses":["bed"],"forms":["legerstede"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s93","id":"h11-s93","source":"Volstrekt niet omdat er maar drie pooten aan je stoel waren. En lang nadat je uit Fotheringhay werd verlost--op voorspraak van je neef, denk ik, of omdat het de menschen verveelde je daar langer onverplicht den kost te geven, als een kanarievogeltje--lang daarna, ja, tot heden toe, droom je wakend van die vrouw, en in je slaap zelfs schrik je op, en valt met zwaren schok neer op je legerstede, omdat je den arm wilt grypen van den beul."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s135","id":"h14-s135","source":"Had niet die arme vrouw maanden doorgebracht aan-boord van een Arabisch vaartuig, zonder andere legerstede dan 't scheepsdek zonder andere beschutting tegen zonnehitte en westmoessonsbuien, dan een tafeltje tusschen welks pooten ze zich moest vastklemmen?"}]},{"lemma":"leggen","count":30,"glosses":["laid","lay","set","put","brought","lays","displayed","tied","placed","carried","lay down"],"forms":["gelegd","leggen","legde","legden","legt","leî","leg","gelegde"],"morphology":["verb, infinitive","verb, past, singular","verb, participle","verb, past participle","verb, past, plural","verb, present, third person singular","verb, past, third-person singular","verb, present, singular","past participle used substantivally, neuter singular","verb, past, third person singular"],"note":"Aan den dag leggen means to display or bring to bear.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s82","id":"h1-s82","source":"Als myn zaken goed gaan--en dit doen ze--als myn vrouw en kinderen gezond zyn, zoodat ik geen gemaal heb met dokter en apteker ... als ik jaar-in jaar-uit een sommetje kan ter-zy leggen voor den ouden dag ... als Frits knap opgroeit, om later in myn plaats te komen als ik naar Driebergen ga ... zie, dan ben ik heel tevreden. Maar dit alles is een natuurlyk gevolg van de omstandigheden, en omdat ik op de zaken pas."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s53","id":"h2-s53","source":"Terwyl we dus--we waren wel met ons tienen--vry ver van de kraam af, naar die Griekin stonden te kyken, en beraadslaagden hoe wy 't moesten aanleggen om kennis met haar te maken, werd er besloten geld by-een te leggen om iets in die kraam te koopen. Maar toen was de goede raad duur, om te weten wie de stoute schoenen zou aantrekken om het meisjen aantespreken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s80","id":"h3-s80","source":"Maar dit was eigenlyk meer uit een soort van wrevel, en uit zekeren aandrang om de geleerdheid die voor my lag, in 't latyn aantespreken, dan wel omdat ik het precies meende. Want, waar ik 't een of ander stuk wat langer inzag, moest ik erkennen dat de schryver me toescheen wel op de hoogte van zyn taak te staan, en zelfs dat hy een groote soliditeit in zyn redeneeringen aan den dag legde."}]},{"lemma":"legioen","count":1,"glosses":["legions"],"forms":["legioenen"],"morphology":["noun, neuter, plural, genitive construction"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s74","id":"h5-s74","source":"Onder het stelsel van militaire willekeur, kozen de Romeinen hiertoe de Praefecten, in den aanvang gewoonlyk de bevelhebbers der legioenen die 't bedoelde land hadden ten-onder gebracht."}]},{"lemma":"legitimiteit","count":1,"glosses":["legitimacy"],"forms":["legitimiteit"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s112","id":"h3-s112","source":"Over legitimiteit van dynastien. Over de volksletterkunde in Javaansche rhapsoden."}]},{"lemma":"legprent","count":1,"glosses":["jigsaw picture"],"forms":["legprent"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s3","id":"h20-s3","source":"Kleine Max tooverde een legprent in elkaar, en maakte zich driftig omdat hy niet vinden kon: \"het rooie lyf van die mevrouw.\" --Zou 't nu zóó goed wezen, Tine? vroeg Havelaar."}]},{"lemma":"Leicester","count":2,"glosses":["Leicester"],"forms":["Leicester","Lester"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s79","id":"h13-s80","source":"En gelooft ge dat er geen verband is--verband door tegenstelling--tusschen de ryke kleeding waarin de onwaardige Leicester zich aan haar vertoonde, en de zwartheid zyner ziel?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s80","id":"h13-s81","source":"Gevoelt ge niet dat Lester--ieder weet dit, die den man kent uit andere bronnen dan uit den roman alleen--dat hy oneindig lager stond dan hy geschetst wordt in den Kenilworth?"}]},{"lemma":"leid","count":1,"glosses":["grieved"],"forms":["leid"],"morphology":["adverbial complement"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s269","id":"h14-s269","source":"--Mein Kind, die Pukul ampat war so schön Du zogst die zarten Blättchen roh entzwei, Das that mir für die arme Blume leid. Wenn gleich die Blume selbst es nicht gefühlt, Ich fühlt' es für die Blume, weil sie schön war."}]},{"lemma":"leiden","count":21,"glosses":["led","leads","lead","ran","carry","runs","inclined"],"forms":["leidde","leidt","leiden","geleid","leidden"],"morphology":["verb, past, singular","verb, present, singular","verb, infinitive","verb, participle","verb, present, plural","verb, past participle","verb, past, third person singular","verb, past, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s78","id":"h1-s78","source":"Ik kan hem niet helpen--want we hebben jong volk noodig, omdat er zooveel by ons omgaat--maar al kon ik, waar bleef zyn verdienste, als hy nu op zyn ouden dag een gemakkelyk leven leiden kon?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s81","id":"h2-s81","source":"Ik wachtte tot wy dat straatje byna voorby waren, om goed te doen blyken dat zyn weg rechtuit leidde, en toen zei ik zeer beleefd ... want beleefd ben ik altyd, men kan nooit weten hoe men later iemand noodig heeft:"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s184","id":"h7-s184","source":"Hy scheen met de uitgeweken leden der stadhouderlyke familie een vroolyk leven geleid te hebben, wat dan ook door velen werd opgegeven als oorzaak van den ondergang zyner fortuin."}]},{"lemma":"leiding","count":4,"glosses":["conduct","channel","training","direction"],"forms":["leiding"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s76","id":"h5-s76","source":"Maar toen later het centraal gezag des duitschen Ryks behoefte voelde, eenig ver gelegen volk aan zich te binden op andere wyze dan door stoffelyk overwicht alleen, zoodra een verwyderde streek werd beschouwd als door gelykheid in afkomst, taal en gewoonten tot het Ryk te behooren, deed zich de noodzakelykheid gevoelen, iemand met de leiding der zaken te belasten, die in dat land te-huis behoorde niet alleen, maar door zyn stand boven zyn medeburgers in die streken verheven was, opdat de gehoorzaamheid aan de bevelen des Keizers, gemakkelyk werde door de samengaande neiging tot onderwerping aan hem die met de uitvoering dezer bevelen belast was. Hierdoor werden dan tevens geheel of gedeeltelyk de uitgaven vermeden, voor een staand leger ten-laste der algemeene staatskas, of, zooals meestal geschiedde, ten-laste van de gewesten zelf, die door zoodanig leger moesten bewaakt worden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s146","id":"h5-s146","source":"Maar naast dien aloen-aloen, of elders, liggen Sawah's die op den ploeg wachten, of op een leiding die het water daarheen moet voeren, dikwyls van mylen ver ... deze Sawah's behooren den Regent."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s84","id":"h15-s84","source":"Ik had tot myn inschikkelykheid vele redenen, en onder anderen deze, dat ik 't onbillyk vond op-eenmaal iets van U te vorderen, wat vele anderen in uw plaats evenmin zouden presteeren, U te dwingen zoo op-eenmaal de routine van achterhoudendheid en menschenvrees vaarwel te zeggen, die niet zoozeer uw schuld is als wel die der leiding welke u te beurt viel."}]},{"lemma":"lelie","count":2,"glosses":["lilies","lily"],"forms":["lelien","lelie"],"morphology":["noun, plural","noun, common gender, singular"],"note":"Lelien is an old spelling of leliën.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s208","id":"h7-s208","source":"--Wat al rozen in den tuin, riep Tine, en ziedaar ook rampeh en tjempaka, en zooveel melati, en zie eens al die schoone lelien ..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s85","id":"h13-s86","source":"Ze zyn dan ook met minder inspanning te schilderen, die ruwe strepen van rood en zwart, dan de fyne trekken te penseelen die er staan in den kelk eener lelie."}]},{"lemma":"lelijk","count":6,"glosses":["ugly"],"forms":["leelyk"],"morphology":["adjective, predicative","adjective","adjective, attributive"],"note":"Old spelling of modern Dutch lelijk.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s157","id":"h4-s157","source":"Later heb ik vernomen dat haar kleeding een soort van indische dracht is, die ze daar-te-lande sarong en kabaai noemen, maar ik vond het heel leelyk."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s79","id":"h8-s79","source":"Maar hy hield niet van verzen. \"Het was een leelyk ryglyf\" zeide hy, en als hy er toe gebracht werd iets te lezen van wat hy \"begaan\" had, zooals hy zich uitdrukte, schiep hy er vermaak in, zyn eigen werk te bederven, òf door 't voortedragen op een toon die 't belachelyk maken moest, òf door op-eenmaal, vooral by een hoogst-ernstigen passus, aftebreken, en er een kwinkslag tusschen te werpen, die de toehoorders pynlyk aandeed, maar die by hem niets anders was dan een bloedige satire op de onevenredigheid tusschen dat keurslyf en zyn ziel die zich daarin zoo benauwd voelde."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s44","id":"h10-s44","source":"Maar leugens zyn het, flauwe leugens! En leelyk zyn ze ook, want neem eens een potlood, en teeken een roos met een oor, en zie eens hoe dat er uitziet?"}]},{"lemma":"lende","count":2,"glosses":["loins"],"forms":["lenden","lendenen"],"morphology":["noun, plural","noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s24","id":"h6-s24","source":"De Regent wenkte met een nauw zichtbare beweging van 't hoofd, een der bedienden die neergehurkt zaten aan den ingang der pendoppo. Een kleine jongen, allerliefst gevat in een blauw-fluweelen buis, witten pantalon, met gouden lyfband die zyn kostbaren sarong, vasthield om de lenden, en op 't hoofd den behagelyken kain kapala, waaronder zyn zwarte oogen zoo ondeugend te-voorschyn kwamen, kroop hurkende tot aan de voeten des Regents, zette de gouden doos neder, die de tabak, de kalk, de sirie, de pinang, en de gambier bevatte, maakte den slamat, door beide handen saamgevoegd opteheffen tot aan het diep neergebogen voorhoofd, en bood daarop zyn heer de kostbare doos aan."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s151","id":"h17-s151","source":"In de wrong van den kahin om zyn lendenen bewaarde hy een buikband van breede zilveren schakels, met gouden ikat-pendieng."}]},{"lemma":"lengte","count":1,"glosses":["longitude"],"forms":["lengte"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"In this nautical context lengte means geographical longitude.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s108","id":"h3-s108","source":"Over de duitsche eenheid. Over de lengte op zee. (Ik denk dat op zee alles wel even lang zal wezen als op 't land.)"}]},{"lemma":"lenig","count":1,"glosses":["supple"],"forms":["lenig"],"morphology":["adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s54","id":"h6-s54","source":"Zie eens de koelies die zware vrachten over de bergen dragen: zy houden zich vlug en lenig door heet water te drinken, of koppi dahoen. Maar gemberthee is nog beter ..."}]},{"lemma":"leren","count":23,"glosses":["learn","come to","teach","learned","was learning","comes to","came","taught"],"forms":["leeren","leerde","geleerd","leer","leert"],"morphology":["verb, infinitive","verb, past, singular","verb, past, first person singular","verb, infinitive, historical spelling","verb, imperative, singular","verb, present, third-person singular","past participle","verb, participle"],"note":"Older spelling of leren.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s47","id":"h2-s47","source":"Daar myn oude luî van voornemen waren een predikant van my te maken, leerde ik latyn. Later heb ik myzelf dikwyls afgevraagd, waarom men latyn moet verstaan, om in 't hollandsch te zeggen: \"God is goed?\" Genoeg, ik was op de latynsche school--nu zeggen ze gymnasium--en daar was kermis ... in Amsterdam, meen ik."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s12","id":"h6-s12","source":"De Regent van Lebak was een beschaafd oud man, die over veel wist te spreken met verstand en oordeel. Men had hem slechts aantezien om overtuigd te wezen dat het meerendeel der Europeanen die met hem in aanraking kwamen, meer van hem, dan hy van hen te leeren had."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s165","id":"h6-s165","source":"Men denke aan den wysgeer die van uit zyn cel aan 't volk tracht te leeren wat waarheid is, als hy bemerken moet dat zyn stem overschreeuwd wordt door piëtistische huichelary of gewinzoekende kwakzalvers."}]},{"lemma":"les","count":1,"glosses":["lessons"],"forms":["lessen"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s159","id":"h14-s159","source":"De vertelling over zekeren koning die niet wilde dat men de betaling verzuimde van één korrel zout die hy by zyn eenvoudig maal gebruikt had, toen hy aan 't hoofd zyns legers het land doortrok--omdat, naar hy zeide, dit het begin was van een onrecht dat ten-laatste zyn geheel ryk zou vernietigen--hy moge dan Timoerleng, Noereddien of Djengis-Khan geheeten hebben, zeker is òf die fabel, òf als 't geen fabel is, het voorval zelf, van aziatischen oorsprong. En even als 't aanschouwen van zeedyken aan de mogelykheid van hoog water doet gelooven, mag men aannemen dat er neiging bestaat tot zulke misbruiken in een land waar zulke lessen worden gegeven."}]},{"lemma":"lessenaar","count":1,"glosses":["desk"],"forms":["lessenaar"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s68","id":"h3-s68","source":"Ik deed Frits, die dat ding nu eenmaal \"uitwendig wist\" zooals Stern dit noemt, beloven dat hy 't nooit weer opzeggen zou --althans niet voor hy lid van Doctrina wezen zal, omdat daar geen jonge meisjes komen--en toen borg ik het in myn lessenaar, het vers meen ik. Maar ik moest weten of er niet meer in dat pak was, dat aanstoot geven kon."}]},{"lemma":"letten","count":20,"glosses":["pay attention","paid attention","attend","notices","considers","heed","look","taken note","note","noticed","given attention","attends","take account","mark","watched"],"forms":["let","letten","gelet","lette","Let"],"morphology":["verb, infinitive","verb, present, singular","verb, imperative, singular","verb, past participle","verb, past, singular","verb, present, first-person singular","verb, present, third person singular","verb, imperative, second-person singular","verb, participle","verb, past, third-person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s25","id":"h2-s25","source":"Voor eenigen tyd kom ik 's avends door de Kalverstraat, en bleef staan kyken naar den winkel van een kruienier, die zich bezighield met het sorteeren van een partytje Java, ordinair, mooi-geel, Cheribonaard, iets gebroken, met veegsel, dat me zeer interesseerde, want ik let altyd op alles. Daar viel my op-eenmaal een heer in 't oog, die daarnaast voor een boekwinkel stond en me bekend voorkwam."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s77","id":"h2-s77","source":"Dit zyn dingen, waar een mensch op let, die zoo'n twintig jaar de beurs bezocht heeft, en zooveel heeft bygewoond. Ik heb al wat huizen zien vallen!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s122","id":"h5-s122","source":"Als men let op de ontzettende massa javasche produkten die in Nederland worden te-koop geveild, kan men zich overtuigen van het doeltreffende dezer staatkunde, al vindt men ze niet edel. Want, mocht iemand vragen of de landbouwer zelf eene met deze uitkomst evenredige belooning geniet, dan moet ik hierop een ontkennend antwoord geven."}]},{"lemma":"letter","count":2,"glosses":["letters","lines"],"forms":["letters","letteren"],"morphology":["noun, common gender, plural","noun, common gender, plural, archaic usage"],"note":"Here letteren means written lines or a letter, not the alphabet or literature.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s263","id":"h8-s263","source":"Doch ik zal je dan iets tonen dat wy beiden weten, omdat het in letters en niet in teekens geschreven is."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s16","id":"h19-s16","source":"Op dit oogenblik ontvang ik uwe vriendelyke en geachte partikuliere letteren, houdende mededeeling dat gy morgen hier zult komen, en tevens een wenk dat ik deze zaak liever vooraf partikulier had moeten behandelen."}]},{"lemma":"letterkunde","count":2,"glosses":["literature"],"forms":["letterkunde"],"morphology":["noun, feminine, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s122","id":"h4-s122","source":"Alleen scheen Stern, die een tint van letterkunde over zich heeft--zooals veel Duitschers--stem te willen hebben in de wyze van uitvoering."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s97","id":"h13-s98","source":"Ge veracht de pogingen der grove letterkunde die met zoo ruwe wapenen op uw gevoel meent te moeten instormen, maar ... als de schryver in 't ander uiterste vervalt, als hy zondigt door te veel afwyking van de hoofdzaak, door te veel penseel-gemanierdheid, dan is uw toorn nog sterker, en te-recht. Want dan heeft hy u verveeld, en dit is onvergeeflyk."}]},{"lemma":"letterkundig","count":1,"glosses":["literary"],"forms":["letterkundig"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s329","id":"h17-s329","source":"By een aanval op letterkundig gebied zou ik de juistheid der teekening van Saïdjah verdedigen, maar op staatkundigen bodem geef ik terstond alle aanmerkingen op die juistheid gewonnen, om te beletten dat de groote vraag worde verplaatst op verkeerd terrein."}]},{"lemma":"letterkundige","count":1,"glosses":["men of letters"],"forms":["letterkundigen"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s223","id":"h20-s223","source":"Ik wil gelezen worden door staatslieden, die verplicht zyn te letten op de teekenen des tyds.. door letterkundigen, die toch ook eens 't boek moeten inzien waarvan men zooveel kwaads spreekt ... door handelaren, die belang hebben by de koffiveilingen ... door kameniers, die me huren voor weinige centen ... door Gouverneurs-generaal in-ruste ... door Ministers in bezigheid ... door de lakeien van die Excellentien ... door bidpredikers, die more majorum zullen zeggen dat ik den Almachtigen God aantast, waar ik slechts opsta tegen 't godje dat zy maakten naar hun beeld ... door duizenden en tienduizenden van exemplaren uit het droogstoppelras, die--voortgaande hun zaakjes op de bekende wys te behartigen--'t hardst zullen meeschreeuwen over de mooijigheid van m'n geschryf ... door de leden der Volksvertegenwoordiging, die weten moeten wat er omgaat in 't groote Ryk over zee, dat behoort tot het Ryk van Nederland ..."}]},{"lemma":"letterlijk","count":4,"glosses":["word for word","to the letter","literally","literal"],"forms":["letterlyk","letterlyke"],"morphology":["adverb","adjective, attributive"],"note":"Historical spelling of modern letterlijk.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s69","id":"h18-s69","source":"In de afschriften van officieele stukken--afschriften die overigens letterlyk overeenstemmmen met het oorspronkelyke--geloof ik de dwaze titulatuur te mogen vervangen door eenvoudige voornaamwoorden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s31","id":"h19-s31","source":"Ik heb de eer my thans nog letterlyk te gedragen aan myne missive van gister, doch neem de vryheid daarby optemerken dat die missive óók het voorstel inhield: om vóór het onderzoek den Regent te verwyderen, en zyn afhangelingen voorloopig, onschadelyk te maken. Ik vermeen niet verder verantwoordelyk te zyn voor wat ik avanceerde, dan voor-zoover gy mocht gelieven intestemmen met myn voorstel betreffende de wyze van onderzoek, dat is: onpartydig, openlyk, en vooral vry."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s90","id":"h19-s90","source":"In gelyke omstandigheden zou ik op-nieuw--iets sneller echter --geheel, letterlyk geheel hetzelfde doen en nalaten."}]},{"lemma":"leugen","count":20,"glosses":["lies","lie","Lies","falsehood"],"forms":["leugens","leugen","Leugens"],"morphology":["noun, plural","noun, common gender, plural","noun, common gender, singular","noun, common gender plural","noun, feminine, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s15","id":"h1-s15","source":"Alles leugens! Zoo gaat dan de opvoeding voort."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s19","id":"h1-s19","source":"De eb, in 1672 geloof ik, duurde wat langer dan gewoonlyk, expres om Nederland te beschermen. Leugens!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s21","id":"h1-s21","source":"En dan komen later weer andere leugens. Een meisjen is een engel."}]},{"lemma":"leugenaar","count":1,"glosses":["liar"],"forms":["leugenaar"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s12","id":"h1-s12","source":"De fout begint al van Van Alphen af, en wel terstond by den eersten regel over die \"lieve wichtjes.\" Wat drommel kon dien ouden heer bewegen, zich uittegeven voor een aanbidder van myn zusje Truitje die zeere oogen had, of van myn broêr Gerrit die altyd met zyn neus speelde? En toch, hy zegt: \"dat hy die versjes zong, door liefde gedrongen.\" Ik dacht dikwyls als kind: \"man, ik wilde u graag eens ontmoeten, en als ge my de marmerknikkers weigerde, die ik u vragen zou, of myn naam voluit in banket--ik heet Batavus--dan houd ik u voor een leugenaar."}]},{"lemma":"leugenachtig","count":2,"glosses":["false"],"forms":["leugenachtig","logenachtig"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s47","id":"h1-s47","source":"Zelfs als die tooneelmenschen armoede willen voorstellen, is hun voorstelling altyd leugenachtig."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s191","id":"h20-s191","source":"De gronden waarop gebazeerd is de afkeuring in Uwer Excellentie's kabinetsmissive van 23 Maart, zyn geheel-en-al verdicht en logenachtig."}]},{"lemma":"Levant","count":1,"glosses":["Levant"],"forms":["Levant"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s43","id":"h2-s43","source":"Denk nu niet dat ik ooit door zeeroovers ben genomen geweest, of dat ik twist heb gehad in den Levant. Ik heb u reeds gezegd dat ik na myn trouwen, met myn vrouw naar den Haag ben gegaan."}]},{"lemma":"leven","count":70,"glosses":["life","live","lived","lives","living","lifetime","to live","was","of life","being"],"forms":["leven","levens","leef","leefde","geleefd","leve","leeft"],"morphology":["noun, neuter, singular","verb, infinitive","verb, present, plural","verb, past, singular","verb, present, singular","noun, neuter, genitive singular","noun, neuter, singular, genitive","verb, present, third person singular","verb, past participle","verb, present, first person singular","verb, present subjunctive, third person singular","verb, present subjunctive, singular","verb, infinitive used substantivally","verb, participle"],"note":"The subjunctive “leve” here expresses the bare fact of living.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s17","id":"h1-s17","source":"De Romeinen waren bly dat de Batavieren hen lieten leven. De Bey van Tunis kreeg een kolyk als hy het wapperen hoorde van de nederlandsche vlag."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s24","id":"h1-s24","source":"Niemand kan zeggen dat ik niet goed leef met myn vrouw--zy is een dochter van Last & Co, makelaars in koffi--niemand kan iets op ons huwelyk aanmerken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s52","id":"h1-s52","source":"De familie die van dezen arbeid leven kan, heeft weinig noodig."}]},{"lemma":"levend","count":1,"glosses":["living"],"forms":["levend"],"morphology":["adjective, attributive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s109","id":"h13-s110","source":"Onze hooge huizen zyn geboren uit gebrek aan ruimte: we zoeken in de lucht wat er op den grond ontbreekt, en zoo is eigenlyk elk dienstmeisje dat 's avends het venster sluit van 't dakkamertje waar ze slaapt, een levend protest tegen de overbevolking ... al denkt zyzelf aan iets anders, wat ik wel gelooven wil."}]},{"lemma":"levendig","count":3,"glosses":["lively","vivid","more keenly"],"forms":["levendige","levendig","levendiger"],"morphology":["adjective, inflected","adjective","adverb, comparative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s13","id":"h6-s13","source":"Zyn levendige donkere oogen weerspraken door hun vuur de vermoeidheid der trekken van zyn gelaat en de grysheid zyner haren."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s146","id":"h6-s146","source":"Zyn indrukken waren te levendig, dan dat men ze voor duurzaam houden durfde, en toch bewees hy dikwyls dat ze duurzaam waren."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s151","id":"h7-s151","source":"Hyzelf zag dit zwak in, beredeneerde met al 't gezond verstand dat hem gegeven was, hoe onrecht hy deed, iemand te ondersteunen, waar hyzelf meer aanspraak zou gehad hebben op zyn eigen hulp ... gevoelde dit onrecht nog levendiger, wanneer ook \"zyn Tine\" en Max, die hy beiden zoo lief had, te lyden hadden onder de gevolgen zyner vrygevigheid ... hy verweet zich zyn goedhartigheid als zwakte, als ydelheid, als zucht om voor een verkleeden prins doortegaan ... hy beloofde zich beterschap, en toch ... telkens als deze of gene zich aan hem wist voortedoen als 't slachtoffer van tegenspoed, vergat hy alles om te helpen."}]},{"lemma":"levensgeschiedenis","count":1,"glosses":["life-history"],"forms":["levensgeschiedenis"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s212","id":"h20-s212","source":"Ge zyt niet geroepen Havelaars levensgeschiedenis te schryven."}]},{"lemma":"levensgevaar","count":2,"glosses":["mortal danger","peril of life"],"forms":["levensgevaar"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s20","id":"h5-s20","source":"Er behoort koelbloedigheid toe, de oogen niet te sluiten, en wie voor 't eerst op Java reist, schryft aan zyn familie in Europa, dat hy in levensgevaar verkeerd heeft. Maar wie er te-huis behoort, lacht om dien angst."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s22","id":"h13-s22","source":"Niemand beter toch dan hy kon weten dat er in deze zaken nooit spraak kon zyn van iets anders dan van force majeure. En, al loochende men deze force majeure, al wilde men my verantwoordelyk stellen voor fouten die begaan waren op oogenblikken dat ik--in levensgevaar dikwyls!--ver van de kas en wat er naar geleek, het beheer daarvan moest toevertrouwen aan anderen, al zou men eischen dat ik, het eene doende, het andere niet had mogen nalaten, dan nòg zou ik alleen schuldig geweest zyn aan een slordigheid die niets gemeens had met \"ontrouw.\" Er bestonden bovendien, in die dagen vooral, talryke voorbeelden dat de Regeering deze moeielykheid der pozitie van de ambtenaren op Sumatra inzag, en 't scheen dan ook in grondbeginsel aangenomen by zulke gelegenheden iets door de vingers te zien."}]},{"lemma":"levensheil","count":1,"glosses":["life's happiness"],"forms":["levensheil"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s38","id":"h3-s38","source":"O, hy liet in 't voorwaarts gaan, Diepe, diepe sporen staan! 'k Proefde vreugde en smart met-één, 'k Heb gedacht en 'k heb gestreden, 'k Heb gejuicht en 'k heb gebeden: 't Is me als vlogen eeuwen heen! 'k Heb naar levensheil gestreefd, 'k Heb gevonden en verloren, En, een kind nog kort te-voren, Jaren in één uur doorleefd!"}]},{"lemma":"levenskracht","count":1,"glosses":["vital powers"],"forms":["levenskrachten"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s94","id":"h19-s94","source":"Dan moet ik op zes-en-dertigjarigen leeftyd trachten op-nieuw een loopbaan aantevangen. Dan moet ik, na zeventien jaren, na zeventien zware moeielyke dienstjaren, na myn beste levenskrachten te hebben ten-offer gebracht aan wat ik voor plicht hield, op-nieuw aan de Maatschappy vragen of ze my brood wil geven voor vrouw en kind, brood in ruil voor myn denkbeelden, brood wellicht in ruil voor arbeid met kruiwagen of spade, als de kracht van myn arm meer waard wordt gekeurd dan de kracht myner ziel."}]},{"lemma":"levensmiddel","count":2,"glosses":["provisions","foodstuff"],"forms":["levensmiddelen","levensmiddel"],"morphology":["noun, plural","noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s136","id":"h5-s136","source":"Niets is gewoner dan het onbetaald verstrekken van levensmiddelen ten-behoeve der hofhouding van den Regent. En wanneer die Regent een gevallig oog mocht slaan op het paard, den buffel, de dochter, de vrouw, van den geringen man, zou men 't ongehoord vinden, als deze den onvoorwaardelyken afstand van het begeerd voorwerp weigerde."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s217","id":"h14-s217","source":"Tot de vele uitvloeisels van deze voorschriften behoorden ook de door my genoemde opgaven van uit-en ingevoerde ryst, opdat de Regeering voortdurend het oog houden kon op de ebbe en den vloed van dat levensmiddel."}]},{"lemma":"levensomstandigheid","count":1,"glosses":["life circumstances"],"forms":["levensomstandigheden"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s174","id":"h6-s174","source":"Wat dus de levensomstandigheden aangaat, kon hy veel ondervonden hebben. En dat hy werkelyk veel ondervonden hàd, dat hy 't leven niet was doorgegaan zonder de indrukken optevangen die 't hem zoo ruimschoots aanbood, daarvoor moge ons de vlugheid van zyn geest borg wezen, en de ontvankelykheid van zyn gemoed."}]},{"lemma":"levensonderhoud","count":3,"glosses":["living"],"forms":["levensonderhoud"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s211","id":"h17-s211","source":"\"Zie hoe de badjing zyn levensonderhoud zoekt Op den klappa-boom."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s214","id":"h17-s214","source":"Ge zult gewis vinden het levensonderhoud dat ge zoekt..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s215","id":"h17-s215","source":"Maar ik zit alleen by het djati-bosch, Wachtende op levensonderhoud van myn hart. Reeds lang is het buikje van myn badjing verzadigd..."}]},{"lemma":"levenswijze","count":5,"glosses":["manner of living","way of life","way of living"],"forms":["levenswys","levenswyze"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s92","id":"h5-s92","source":"Dit belet echter niet dat de Regent, door plaatselyke kennis, door geboorte, door invloed op de bevolking, door geldelyke inkomsten en hiermede overeenstemmende levenswyze, ver boven hem verheven is."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s110","id":"h5-s110","source":"Het nederlandsch bestuur dat zich op den invloed van die Regenten gegrondvest heeft, weet dit, en niets is dus natuurlyker dan dat het hun inkomsten heeft opgevoerd tot een hoogte die den niet-Indier overdreven zou voorkomen, maar inderdaad zelden voldoende is ter bestryding van de uitgaven welke aan de levenswyze van zoodanig inlandsch Hoofd verbonden zyn."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s126","id":"h14-s126","source":"Na lang wachten waren de meubels van Batavia aangekomen, en waren ketimon's in zout gelegd, en als Max aan-tafel iets verhaalde, geschiedde dit in 't vervolg niet meer uit gebrek aan eieren voor de omelet, hoewel toch altyd de levenswys van 't klein gezin duidelyke blyken droeg dat de voorgenomen spaarzaamheid zeer werd in acht genomen."}]},{"lemma":"lever","count":2,"glosses":["liver"],"forms":["lever"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s32","id":"h18-s32","source":"Volgens den arts was Slotering gestorven aan een \"abcès in de lever.\" Het is me niet gebleken of zoodanige kwaal zich zoo kan openbaren op-eenmaal, en den dood veroorzaken in weinige uren?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s33","id":"h18-s33","source":"Ik geloof hier te moeten achtslaan op de verklaring van mevrouw Slotering dat haar echtgenoot vroeger altyd gezond geweest was. Doch als men geen waarde hecht aan zoodanige verklaring--omdat de opvatting van 't begrip: gezondheid, vooral in de oogen van niet-geneeskundigen, zeer onderwerpelyk is--blyft toch de gewichtige vraag bestaan, of iemand die heden sterft aan een \"abcès in de lever\" zich gister kon te-paard zetten met het doel om een bergachtige landstreek te inspekteeren die in sommige richtingen twintig uren breed is?"}]},{"lemma":"leveren","count":6,"glosses":["hand over","deliver","furnished","furnish","be delivered","delivered"],"forms":["leveren","geleverde","geleverd"],"morphology":["verb, infinitive","verb, participle, used adjectivally","verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s67","id":"h4-s67","source":"Want als hy terugkwam, zou ik het moeten leveren, en hy, ziende dat ik belang stelde in een paar stukken van zyn hand, zou zeker te veel daarvoor vorderen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s126","id":"h4-s126","source":"1° Dat hy alle weken een paar hoofdstukken zou leveren voor myn boek. 2° Dat ik in zyn geschryf niets zou veranderen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s188","id":"h8-s188","source":"Dáár liggen de maandstaten van de distrikten--en hy toonde 't pak geschryf dat hy ontvangen had in de vergadering--zie, ik heb niets geopend. Daarin zyn, onder andere zaken, de opgaven van op de hoofdplaats geleverde arbeiders tot heeredienst."}]},{"lemma":"levering","count":1,"glosses":["delivery"],"forms":["levering"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s55","id":"h15-s55","source":"Het verschil tusschen de uitgegeven gelden en de waarde van het daarvoor verkregene, wordt aangevuld door onbetaalde levering of onbetaalden arbeid."}]},{"lemma":"lezen","count":76,"glosses":["read","reading","to read","reads","Read","be read","read aloud"],"forms":["lezen","gelezen","las","lees","leest","Lees"],"morphology":["verb, infinitive","verb, participle","verb, past participle","verb, past, singular","verb, present, singular","verb, imperative, singular","verbal noun, neuter singular","past participle","verb, infinitive, nominalized","verb, past, third-person singular","verb, nominalized infinitive","verb, infinitive used nominally","verb, past, first-person singular","verb, infinitive used as verbal noun","verb, infinitive used as noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s2","id":"h1-s2","source":"Het is myn gewoonte niet, romans te schryven, of zulke dingen, en het heeft dan ook lang geduurd, voor ik er toe overging een paar riem papier extra te bestellen, en het werk aantevangen, dat gy, lieve lezer, zoo-even in de hand hebt genomen, en dat ge lezen moet als ge makelaar in koffi zyt, of als ge wat anders zyt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s3","id":"h1-s3","source":"Niet alleen dat ik nooit iets schreef wat naar een roman geleek, maar ik houd er zelfs niet van, iets dergelyks te lezen, omdat ik een man van zaken ben."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s41","id":"h2-s41","source":"Maar door dat vragen en antwoorden werd het hoe langer hoe moeielyker--Frits zegt: hoe langs zoo moeielyker, maar dit doe ik niet--hoe moeielyker dus, om van hem verlost te worden. Aan den anderen kant moet ik ook weer erkennen dat ge dan dit boek niet hadt te lezen gekregen, want het is een gevolg van die ontmoeting."}]},{"lemma":"lezer","count":74,"glosses":["reader","readers","reader's"],"forms":["lezer","lezers","Lezer"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, plural","noun, masculine, singular","noun, common gender singular","noun, masculine, genitive singular","noun, common gender, plural","noun, common gender, singular, vocative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s2","id":"h1-s2","source":"Het is myn gewoonte niet, romans te schryven, of zulke dingen, en het heeft dan ook lang geduurd, voor ik er toe overging een paar riem papier extra te bestellen, en het werk aantevangen, dat gy, lieve lezer, zoo-even in de hand hebt genomen, en dat ge lezen moet als ge makelaar in koffi zyt, of als ge wat anders zyt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s84","id":"h1-s84","source":"Deze is, na myn gehechtheid aan het geloof, myn hoofdneiging. En ik wenschte dat ge hiervan overtuigd waart, lezer, omdat het de verontschuldiging is voor 't schryven van dit boek."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s87","id":"h1-s87","source":"Welnu, lezer, aan myn onkreukbare liefde voor de waarheid, en aan myn yver voor de zaken, hebt gy te danken dat deze bladen geschreven zyn. Ik zal u vertellen hoe dit is toegegaan."}]},{"lemma":"lezerslichtzinnigheid","count":1,"glosses":["readerly frivolity"],"forms":["lezerslichtzinnigheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s9","id":"h9-s9","source":"Neen, zelfs zulk een hoofdstuk \"ter afwisseling\" komt me door het vergrootglas myner schryvers-ydelheid, hoogst belangryk en zelfs onmisbaar voor, en als ge het oversloegt, en daarna niet naar behooren waart ingenomen met myn boek, zou ik niet aarzelen u dat overslaan te verwyten als oorzaak dat ge myn boek niet kondet beoordeelen, want dat ge juist het essentieele niet gelezen hadt. Zóó zou ik--want ik ben man en schryver--elk hoofdstuk voor essentieel houden, dat gy hadt overgeslagen met onvergeeflyke lezerslichtzinnigheid."}]},{"lemma":"lezing","count":1,"glosses":["reading"],"forms":["lezing"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s89","id":"h12-s89","source":"Ik herhaal nu dat ik niet weet of dit waar was, doch naar de kennis die ikzelf later van den generaal Vandamme opdeed, komt deze lezing van 't geval my geloofbaar voor. Op Padang was er niemand die hem niet--wat het peil aangaat, waartoe zyn zedelykheid was afgedaald--tot zoo-iets in-staat keurde."}]},{"lemma":"libitum","count":1,"glosses":["will"],"forms":["libitum"],"morphology":["Latin noun, accusative singular"],"note":"Latin ad libitum means “at will” or “as much as desired.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s131","id":"h15-s131","source":"Ze is nuttig toetepassen, want men kan voor zeker houden dat de zieke, die door overspanning in de eerste periode stikken zou aan een mug, later--na de buikziekte!--zonder bezwaar kemels zal verdragen. Of, om duidelyker te spreken, dat een beambte die \"geschenken aanneemt, niet met het doel zich te verryken\"--by-voorbeeld een bos pisang ter-waarde van eenige duiten--met smaad en schande zal worden weggejaagd in de eerste periode der ziekte, maar dat iemand die 't geduld heeft het laatste tydperk aftewachten, zeer gerust en zonder eenige vrees voor straf, zich zal kunnen meester maken van den tuin waar de pisang groeide, met de tuinen die daarnaast liggen er by ... van de huizen die in den omtrek staan ... van wat er in die huizen is ... en van nog een-en-ander meer, ad libitum."}]},{"lemma":"lichaam","count":4,"glosses":["body"],"forms":["lichaam"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s56","id":"h9-s56","source":"Bedenk dat je lichaam een tempel Gods is, en dat je vader altyd hard heeft moeten werken voor den kost--'t is de waarheid!--sla dus 't oog naar boven, en tracht optegroeien tot een fatsoenlyk makelaar, als ik naar Driebergen ga."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s154","id":"h11-s154","source":"--Wel zeker, of ... neen, ze had geen lichaam moeten hebben."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s118","id":"h17-s118","source":"Als ik sterf op de zee, en men werpt myn lichaam in het diepe water, zullen er haaien komen. Ze zullen rondzwemmen om myn lyk, en vragen: \"wie van ons zal het lichaam verslinden dat daar daalt in het water?\""}]},{"lemma":"licht","count":22,"glosses":["light","easily","lighter","more easily","readily","thin","bright"],"forms":["licht","lichter","ligt","ligter","lichteren"],"morphology":["noun, neuter, singular","adverb","adjective","adjective, comparative","adverb, comparative, archaic spelling","adjective used adverbially","adverb, historical spelling","noun, neuter singular","adverb, comparative","adjective, comparative, inflected","predicative adjective","adjective, predicative"],"note":"Ligter is the older spelling of lichter, here meaning “more easily.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s47","id":"h3-s47","source":"Toen het aan de moederborst, Nauw den moederschoot onttogen, 't Eerste vocht vond voor den dorst, 't Eerste licht in moederoogen?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s89","id":"h3-s89","source":"Over het PERPETUUM MOBILE, de cirkelkwadratuur en den wortel van wortellooze getallen. Over de zwaarte van het licht."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s32","id":"h6-s32","source":"Doch hierin had de Regent gelyk, dat Pandeglang dichter bevolkt was, vooral in verhouding tot de veel kleinere oppervlakte, en dat dus dáár de arbeid aan de groote wegen, door vereende krachten ligter viel dan in 't Lebaksche, een afdeeling die op honderde palen oppervlakte, slechts zeventigduizend inwoners telde."}]},{"lemma":"lichtelijk","count":1,"glosses":["readily"],"forms":["lichtelijk"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s80","id":"h20-s80","source":"Zulke handelingen verdienen alle afkeuring, en doen lichtelijk gelooven aan ongeschiktheid voor het bekleeden eene betrekking bij het Binnenlandsch Bestuur."}]},{"lemma":"lichten","count":1,"glosses":["shone"],"forms":["lichtte"],"morphology":["verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s278","id":"h17-s278","source":"Want eens by nacht, toen de maan helder lichtte, stond hy op van de baleh-baleh, en verliet zachtkens het huis, en zocht naar de plek waar Adinda gewoond had."}]},{"lemma":"lichtlijn","count":1,"glosses":["shafts of light"],"forms":["lichtlynen"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s279","id":"h17-s279","source":"Het was niet gemakkelyk die te vinden, omdat er zoovéél huizen waren ingestort. Doch hy scheen de plaats te herkennen aan de wydte van den hoek dien sommige lichtlynen door 't geboomte vormden by haar ontmoeting in zyn oog, zooals de zeeman peiling neemt op vuurtorens of uitstekende bergpunten."}]},{"lemma":"lichtvaardig","count":4,"glosses":["rashly","rash"],"forms":["lichtvaardig"],"morphology":["adverb","adjective, uninflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s3","id":"h13-s3","source":"Want daar ik alles wat ik u hiervan te zeggen heb, voor wáár geven en zelfs nog gedeeltelyk bewyzen kan, zult ge daaruit zien dat ik niet lichtvaardig handelde toen ik myn verhaal over dat vermiste kind, de praatjes van Padang niet verwierp als volstrekt ongerymd. Men zal ze zeer geloofbaar vinden, zoodra men onzen dapperen generaal leert kennen in de zaken die my betreffen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s24","id":"h19-s24","source":"En zoude of zal het my mogelyk wezen te bewyzen dat ik gedaan heb: \"wat een goed Adsistent-resident behoort te doen\" te bewyzen dat ik niet beneden de betrekking sta die my gegeven is, te bewyzen dat ik niet loszinnig en lichtvaardig zeventien moeielyke dienstjaren op 't spel zet, en wat meer zegt, het belang van vrouw en kind ... zal 't my mogelyk zyn dat alles te bewyzen, wanneer niet een diep geheim myn nasporingen verbergt, en den schuldige belet zich, zooals men 't noemt, te dekken?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s25","id":"h19-s25","source":"By de minste verdenking zendt de Regent een expresse naar zyn neef die op-weg is, en die belang heeft by zyn maintien. Hy vraagt, ten-koste van wat ook, geld, deelt het met kwistige hand uit aan ieder dien hy in den laatsten tyd heeft te-kort gedaan, en 't gevolg zou wezen--ik hoop, niet te moeten zeggen: zal wezen--dat ik een lichtvaardig oordeel heb geveld, en kortaf: een onbruikbaar ambtenaar ben, om niet erger te zeggen."}]},{"lemma":"lichtvaardigheid","count":1,"glosses":["frivolity"],"forms":["ligtvaardigheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s161","id":"h5-s161","source":"Waar blyft de gunst van de Regeering, die hem brood geeft voor dienst, maar hem dat brood opzegt, hem ontslaan zou als onbekwaam, wanneer hy een zoo hooggeplaatst persoon als een Tommongong, Adhipatti of Pangerang had verdacht of aangeklaagd met ligtvaardigheid?"}]},{"lemma":"lichtzinnigheid","count":1,"glosses":["frivolity"],"forms":["ligtzinnigheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s12","id":"h2-s12","source":"...by de toenemende ligtzinnigheid en onzedelykheid onder de jeugd, by het dagelyks aangroeien van het getal fortuinzoekers, en met het oog op de noodzakelykheid om soliditeit van gedrag, hand-aan-hand te doen gaan met soliditeit in de uitvoering, van de gegeven orders ... 't Is, waarachtig, alles de zuivere waarheid!"}]},{"lemma":"lid","count":13,"glosses":["members","member","limbs","a member"],"forms":["leden","lid"],"morphology":["noun, plural","noun, neuter, singular","noun, neuter, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s25","id":"h1-s25","source":"Ik ben lid van Artis, zy heeft een sjaallong van twee-en-negentig gulden, en van zulk een malle liefde die volstrekt aan het einde der aarde wil wonen, is toch tusschen ons nooit spraak geweest."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s85","id":"h2-s85","source":"--Beste Droogstoppel, zeide hy, ik heb u iets te vragen. Er ging my een rilling door de leden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s68","id":"h3-s68","source":"Ik deed Frits, die dat ding nu eenmaal \"uitwendig wist\" zooals Stern dit noemt, beloven dat hy 't nooit weer opzeggen zou --althans niet voor hy lid van Doctrina wezen zal, omdat daar geen jonge meisjes komen--en toen borg ik het in myn lessenaar, het vers meen ik. Maar ik moest weten of er niet meer in dat pak was, dat aanstoot geven kon."}]},{"lemma":"lieb","count":2,"glosses":["dear"],"forms":["lieb","liebes"],"morphology":["adjective, predicative","adjective, vocative neuter singular, strong inflection"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s284","id":"h14-s284","source":"--Ein Hirsch Der sich verspätet im Gebüsch, und jetzt Mit Eile heimwärts kehrt, und Ruhe sucht Bei andren Hirschen die ihm lieb sind."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s301","id":"h14-s301","source":"--Nein, liebes Kind, auch Er nicht."}]},{"lemma":"Liebe","count":1,"glosses":["love"],"forms":["Liebe"],"morphology":["noun, feminine singular, accusative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s49","id":"h10-s49","source":"Da wollen wir niedersinken Unter den Palmenbaum, Und Ruhe und Liebe trinken, Und träumen seligen Traum."}]},{"lemma":"lieben","count":1,"glosses":["love"],"forms":["lieben"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s312","id":"h14-s312","source":"Wenn ich gross bin, Dann will ich so dich lieben das ich's kann. Das Kind schlief ein."}]},{"lemma":"Liebig","count":4,"glosses":["Liebig"],"forms":["Liebig"],"morphology":["proper noun","proper noun, common gender, singular","proper noun, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s3","id":"h11-s3","source":"Azyn by visch en by vleesch ... er staat iets van in Liebig ..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s10","id":"h11-s10","source":"--Ach ja, dat is waar, zeide hy. Maar toch moet je eens wat van Liebig lezen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s11","id":"h11-s11","source":"Verbrugge, heb jy veel gelezen van Liebig?"}]},{"lemma":"lied","count":5,"glosses":["song","songs","little song"],"forms":["lied","liederen","liedje"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, plural","noun, neuter, diminutive singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s243","id":"h11-s243","source":"Ach, nu herinner ik my op-eenmaal hoe ik zoo-even verdwaald ben geraakt in dat liedje, waarin ik 't \"donker oog\" van dien visschersknaap tot scheelwordens toe \"rond-om laat dwalen\" in één richting ... heel gek!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s210","id":"h17-s210","source":"Het ware my liever u zyn lied te kunnen voorlezen in 't maleisch, dat italiaansch van het Oosten doch ziehier de vertaling:"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s318","id":"h17-s318","source":"O, dat men zeide: \"ge hebt dien Saïdjah verdicht ... hy zong nooit dat lied ... er woonde geen Adinda te Badoer!\" Maar dat het gezegd werd met de macht en den wil om recht te doen, zoodra ik zou bewezen hebben geen lasteraar te zyn!"}]},{"lemma":"lieden","count":15,"glosses":["people","folk","men"],"forms":["lieden"],"morphology":["noun, plural","noun, common gender, plural","noun, masculine plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s158","id":"h6-s158","source":"Er zyn lieden die vyftig of zestig jaren lang meedreven met het stroompje, waarin ze beweren te zwemmen, en die van al dien tyd weinig anders zouden kunnen verhalen dan dat ze verhuisd zyn van de A-gracht naar de B-straat. Niets is gewoner dan op ervaring te hooren bogen, juist door hen die hun gryze haren zoo gemakkelyk verkregen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s173","id":"h6-s173","source":"Hy had brand, oproer, sluikmoord, oorlog, duëllen, weelde, armoede, honger, cholera, liefde en \"liefden\" in zyn dagboek staan. Hy had vele landen bezocht, en omgang gehad met lieden van allerlei ras en stand, zeden, vooroordelen, godsdienst en gelaatskleur."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s93","id":"h7-s93","source":"Het staat natuurlyk ieder vry, zyn eigen omgeving en gezelschap te kiezen, en men mag het den eigenlyken Europeaan niet euvel duiden, wanneer hy den omgang met lieden van zyn landaard voortrekt boven 't verkeer met personen die--hun meer of minder zedelyke en verstandelyke waarde in 't midden gelaten--zyn indrukken en denkbeelden niet deelen, of--en dit is misschien by vermeend verschil van beschaving, zeer dikwyls de hoofdzaak--wier vooroordeelen een andere richting hebben genomen dan de zyne."}]},{"lemma":"liedje","count":3,"glosses":["little song","song","little songs"],"forms":["liedjen","liedje","liedjes"],"morphology":["noun, neuter, diminutive singular","noun, neuter, singular","noun, plural"],"note":"Older diminutive ending; modern spelling is “liedje”.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s246","id":"h11-s246","source":"Welnu, 't gevaarlyke van die reede schakelde zich vast aan myn gekrenkte eerzucht, en die eerzucht hangt weer samen met dat liedjen over Djiwa. Ik had den resident herhaaldelyk voorgesteld te Natal een zeewering te maken, of althans een kunsthaven in de monding van de rivier, met het doel om handel te brengen in de Afdeeling Natal, die de zoo belangryke Battahlanden met de zee verbindt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s124","id":"h16-s124","source":"Ik heb haar onder anderen een fransch liedje hooren zingen--van Béranger, geloof ik--waarin een arme oude bedelaarster beklaagd wordt, die in haar jeugd op een theater zong, en gister was zy aan 't ontbyt zonder korset --Marie, meen ik--dat toch niet fatsoenlyk is."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s328","id":"h17-s328","source":"Ge hebt te bewyzen dat de bevolking niet mishandeld wordt, onverschillig of er sentimenteele Saïdjahs onder die bevolking zyn. Of zoudt ge durven beweren buffels te mogen stelen van lieden die niet beminnen, die geen droefgeestige liedjes zingen, die niet sentimenteel zyn?"}]},{"lemma":"lief","count":34,"glosses":["dear","Dear","acceptable","loved","charming","rather","kind","prettily","sweet","most exquisite","love","lovely","gentle","holds dear","dearer"],"forms":["lief","lieve","Lieve","liever","allerliefste","lieven"],"morphology":["adjective","adjective, inflected","adjective, predicative","separable verb particle","adjective in fixed expression","adverb","adjectival particle","adjective, superlative, inflected","adverbial particle","separable verbal particle","adverb, comparative","comparative adverb","adjective, comparative, predicative"],"note":"Hebben ... lief is the separated form of liefhebben, “to love.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s2","id":"h1-s2","source":"Het is myn gewoonte niet, romans te schryven, of zulke dingen, en het heeft dan ook lang geduurd, voor ik er toe overging een paar riem papier extra te bestellen, en het werk aantevangen, dat gy, lieve lezer, zoo-even in de hand hebt genomen, en dat ge lezen moet als ge makelaar in koffi zyt, of als ge wat anders zyt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s12","id":"h1-s12","source":"De fout begint al van Van Alphen af, en wel terstond by den eersten regel over die \"lieve wichtjes.\" Wat drommel kon dien ouden heer bewegen, zich uittegeven voor een aanbidder van myn zusje Truitje die zeere oogen had, of van myn broêr Gerrit die altyd met zyn neus speelde? En toch, hy zegt: \"dat hy die versjes zong, door liefde gedrongen.\" Ik dacht dikwyls als kind: \"man, ik wilde u graag eens ontmoeten, en als ge my de marmerknikkers weigerde, die ik u vragen zou, of myn naam voluit in banket--ik heet Batavus--dan houd ik u voor een leugenaar."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s65","id":"h1-s65","source":"O, o, o! Ik ben sedert zeventien jaren makelaar in koffi--Lauriergracht, N° 37--en heb dus al zoo-iets bygewoond, maar het stuit my altyd vreeselyk, als ik de goede lieve waarheid zóó zie verdraaien."}]},{"lemma":"liefdadigheid","count":1,"glosses":["charity"],"forms":["liefdadigheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s237","id":"h20-s237","source":"Om te protesteeren tegen de schandelyke lafhartigheid van cirkulaires die de eer der Natie schandvlekken door 't inroepen van publieke liefdadigheid voor de slachtoffers van kronischen zeeroof."}]},{"lemma":"liefde","count":35,"glosses":["love","Love","loves"],"forms":["liefde","Liefde","liefden"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, feminine, singular","noun, common gender, plural"],"note":"The quotation marks make the plural “loves” pointed or ironic.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s12","id":"h1-s12","source":"De fout begint al van Van Alphen af, en wel terstond by den eersten regel over die \"lieve wichtjes.\" Wat drommel kon dien ouden heer bewegen, zich uittegeven voor een aanbidder van myn zusje Truitje die zeere oogen had, of van myn broêr Gerrit die altyd met zyn neus speelde? En toch, hy zegt: \"dat hy die versjes zong, door liefde gedrongen.\" Ik dacht dikwyls als kind: \"man, ik wilde u graag eens ontmoeten, en als ge my de marmerknikkers weigerde, die ik u vragen zou, of myn naam voluit in banket--ik heet Batavus--dan houd ik u voor een leugenaar."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s22","id":"h1-s22","source":"Wie dit het eerst ontdekte, heeft nooit zusters gehad. Liefde is een zaligheid."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s23","id":"h1-s23","source":"Men vlucht met het een of ander voorwerp naar het einde der aarde. De aarde heeft geen einden, en die liefde is ook gekheid."}]},{"lemma":"liefdegeschiedenis","count":3,"glosses":["love story","love-stories","love-story"],"forms":["liefdegeschiedenis","liefdegeschiedenissen"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s179","id":"h16-s179","source":"Ik moet erkennen dat ik zeer opzie tegen den eersten kransavend en de liefdegeschiedenis van dien Saïdjah."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s185","id":"h16-s185","source":"Maar dat afkeuren van 't Bestuur, verveelt me byna evenzeer als liefdegeschiedenissen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s138","id":"h18-s139","source":"Nu was 't vry goed weer, en myn vrees voor de liefdegeschiedenis waarmee Stern gedreigd had, bracht my op-eens weer die uitnoodiging in de gedachten."}]},{"lemma":"liefdehistorie","count":1,"glosses":["love-story"],"forms":["liefdehistorie"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s183","id":"h16-s183","source":"Ik zal beproeven niets van dien Saïdjah te hooren, en hoop dat de man gauw trouwt, als hy ten-minste de held is van de liefdehistorie. 't Is nog al wèl van Stern, dat hy vooraf gewaarschuwd heeft, dat het een eentonige geschiedenis wezen zal."}]},{"lemma":"liefdeloos","count":1,"glosses":["loveless"],"forms":["liefdeloozen"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s33","id":"h4-s33","source":"Over den liefdeloozen geest onzer voorouders, blykbaar uit hun begrippen omtrent God. (Alweer een goddeloos stuk!) Over den samenhang der zintuigen. ('t Is waar, toen ik hem zag, rook ik rozenolie.)"}]},{"lemma":"liefderijk","count":2,"glosses":["lovingly","gracious"],"forms":["liefdryk","liefderyk"],"morphology":["adverb","adjective"],"note":"Historical spelling of modern liefderijk.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s32","id":"h3-s32","source":"Moeder, 'k ben wel ver van 't land Waar me 't leven werd geschonken, Waar myn eerste tranen blonken, Waar ik opwies aan uw hand... Waar uw moedertrouw der ziel Van den knaap haar zorgen wydde, En hem liefdryk stond ter-zyde, En hem ophief als hy viel..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s129","id":"h9-s129","source":"In myn huis zal de Heere gediend worden, daarvoor zal ik zorgen. En dit met te meer yver, omdat ik hoe langer hoe meer inzie hoe wys alles geregeld is, hoe liefderyk de wegen zyn waarlangs wij worden geleid aan Gods hand, en hoe Hy ons behouden wil voor het eeuwige en voor het tydelyke leven, want die grond te Lebak kan zeer goed geschikt worden gemaakt voor de koffikultuur."}]},{"lemma":"liefdezuster","count":1,"glosses":["sister of charity"],"forms":["liefdezuster"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s242","id":"h14-s242","source":"Hy verhaalde aan Duclari en Verbrugge hoe hy in zyn jeugd iets aantrekkelyks had gevonden in het duel met den sabel, 't geen de waarheid was ... doch hy zeide er niet by hoe hy na 't wonden van zyn tegenparty gewoonlyk schreide, en zyn gewezen vyand als een liefdezuster verpleegde tot de genezing toe."}]},{"lemma":"liefelijk","count":1,"glosses":["lovely"],"forms":["liefelyke"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s174","id":"h18-s175","source":"Het doet inde ziel goed, het oog te vestigen op zoo liefelyke aandoeningen, vooral wanneer men die vergelykt met dat verwenschte morren en klagen van wezens als zoo'n Sjaalman."}]},{"lemma":"liefhebben","count":7,"glosses":["loved","loves","love","to love"],"forms":["liefheeft","liefhebben","gehad","lieftehebben","liefhad"],"morphology":["verb, present, singular","verb, infinitive","verb, past participle","verb, present, plural","verb, past, singular"],"note":"‘Lief hebben’ is the separated form of liefhebben, ‘to love’.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s177","id":"h7-s177","source":"Als er een fout by haar kon gevonden worden, dan was haar ingenomenheid met Havelaar schuld daaraan, en zoo ooit, dan zou 't hier gelden: dat men veel vergeven moet aan wie veel heeft lief gehad!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s26","id":"h8-s26","source":"Want ik weet dat Allah den arme liefheeft, en dat Hy rykdom geeft aan wien hy beproeven wil. Maar tot de armen zendt Hy wie zyn woord spreekt, opdat zy zich oprichten in hun ellende."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s247","id":"h8-s247","source":"Dan zeggen zy die 't onrecht liefhebben omdat ze daarvan leven, dat er geen onrecht was, om 't vermaak te hebben u en my uittemaken voor Don Quichotten, en te-gelyker-tyd hun windmolens draaiende te houden."}]},{"lemma":"liefst","count":5,"glosses":["preferably","preferred to"],"forms":["liefst"],"morphology":["adverb"],"note":"Here ‘liefst geen’ means preferably none, rendered ‘if they can help it’ in the translation.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s105","id":"h11-s105","source":"Je neemt een stoel--met vier pooten ditmaal, en liefst een fauteuil--je gaat voor de schildery zitten, om goed en lang te genieten--we genieten nu eenmaal by 't aanschouwen van iets akeligs--en welken indruk meent ge dat zy op je maakt?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s86","id":"h13-s87","source":"Dáárom dan ook koos die school meestal koningen tot helden van haar verhalen, liefst uit den tyd toen de volkeren nog onmondig waren."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s188","id":"h14-s188","source":"De adsistent-residenten, die zelf van hun kontroleurs byna niet dan gunstige berichten ontvangen, zenden ook op hun beurt liefst geen onaangename tydingen aan de residenten."}]},{"lemma":"lieftallig","count":1,"glosses":["winning"],"forms":["lieftalligs"],"morphology":["substantivized adjective, neuter singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s125","id":"h6-s125","source":"Daar ik evenwel nu eenmaal aan 't beschryven ben, wil ik u zeggen dat mevrouw Havelaar niet schoon was, dat zy echter in blik en spraak iets zeer lieftalligs bezat, en door de gemakkelyke ongedwongenheid van haar manieren het onmiskenbaar teeken gaf, dat zy in de wereld was geweest, en in de hoogere klassen der maatschappy te-huis behoorde."}]},{"lemma":"lieftalligheid","count":1,"glosses":["graciousness"],"forms":["lieftalligheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s123","id":"h14-s123","source":"De verhouding tusschen hem en den kommandant van 't kleine garnizoen was alleraangenaamst, en ook in den huiselyken omgang met den kontroleur was geen spoor te ontdekken van 't rangverschil dat anders in Indie zoo vaak het verkeer styf en vervelend maakt, terwyl bovendien Havelaars zucht om hulp te verleenen waar hy maar eenigszins kon, dikwyls den Regent te-stade kwam, die dan ook zeer met zyn \"ouderen broeder\" was ingenomen. En ten-slotte bracht de lieftalligheid van mevrouw Havelaar veel toe tot het aangenaam verkeer met de weinige op de plaats aanwezige Europeanen en de Inlandsche Hoofden."}]},{"lemma":"liegen","count":4,"glosses":["lied","a falsehood","lies"],"forms":["gelogen","liegt"],"morphology":["verb, past participle used predicatively","verb, present, third person singular","verb, participle","verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s35","id":"h1-s35","source":"Of het weêr moet veranderd, òf de tyd. Eén van beiden is dan gelogen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s37","id":"h10-s37","source":"Da liegt ein rothblühender Garten Im stillen mondesschein; Die Lotosblumen erwarten Ihr trautes Schwesterlein; Die Veilchen kichern und kosen, Und schau'n nach den Sternen empor; Heimlich erzählen die Rosen Sich düftende Märchen in 's Ohr."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s321","id":"h17-s321","source":"Zal men tot de schryfster van dat onsterfelyk pleidooi--onsterfelyk, niet om kunst of talent, maar door strekking, en indruk--zal men tot haar zeggen: \"ge hebt gelogen, de slaven worden niet mishandeld, want ... er is onwaarheid in uw boek: het is een roman!\" Moest niet ook zy, in-plaats eener optelling van dorre daadzaken, een verhaal geven dat die daadzaken inkleedde, om 't besef der behoefte aan verbetering te doen doordringen in de harten?"}]},{"lemma":"lieveling","count":2,"glosses":["darling"],"forms":["lieveling"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s153","id":"h7-s153","source":"Acht dagen vóór de geboorte van zyn kleinen Max, bezat hy 't noodige niet om 't yzeren wiegje te koopen waarin zyn lieveling rusten zou, en weinig tyds te-voren nog had hy de weinige versierselen zyner vrouw opgeofferd, om iemand bytestaan, die gewis in beter omstandigheden verkeerde dan hyzelf."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s102","id":"h19-s102","source":"Ik geloof niet noodig te hebben den angst te schetsen van een moeder die by 't reiken van spys aan haar kind, zich gedurig de vraag moet voorleggen of ze misschien haar lieveling vermoordt?"}]},{"lemma":"liever","count":15,"glosses":["rather"],"forms":["liever"],"morphology":["adverb","adverb, comparative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s57","id":"h4-s57","source":"Sommigen waren aan hem geschreven, of liever het waren slechts afschriften, doch hy scheen daarmee zeker plan te hebben, want alles was door andere personen geteekend voor: gelykluidend met het oorspronkelyke. Dan vond ik nog uittreksels uit dagboeken, aanteekeningen en losse gedachten ... sommigen werkelyk heel los."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s124","id":"h4-s124","source":"Hy zei dat: \"als de borst hem gloeide van gevoel voor het ware en schoone, geen macht ter-wereld hem beletten kon de tonen aanteslaan, die met zulk een gevoel overeenstemmen, en dat hy veel liever zweeg, dan zyn woorden omklemd te zien door de onteerende kluisters der alledaagsheid.\"--Frits zegt: scheid, maar dit doe ik niet. 't Woord is lang genoeg zoo.--Ik vond dit nu wel heel gek van Stern, maar myn vak gaat me vóór alles, en de Oude is een goed huis."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s4","id":"h5-s4","source":"De koetsier klapte met de zweep, de loopers--in Europa zou men, geloof ik, zeggen \"palfreniers\" of liever, er bestaat in Europa niets wat met deze loopers overeenkomt--die onvergelykbare loopers dan, met hun korte dikke zweepjes, huppelden weer aan de zyde van het vierspan, kreschen onbeschryfelyke geluiden, en sloegen de paarden ter-aanmoediging onder den buik. Zóó hoste men dan eenigen tyd voort, tot het verdrietig oogenblik weer daar was, dat men tot over de assen wegzonk in den modder."}]},{"lemma":"liggen","count":100,"glosses":["lies","lay","lie","lying","situated","is","are","showed","lain","would be lying","is lying","stood","Does lie","there is"],"forms":["ligt","lag","liggen","gelegen","liggende","lagen","Ligt","lig"],"morphology":["verb, present, singular","verb, past, singular","verb, present, plural","verb, infinitive","verb, present, third person singular","past participle used adjectivally","verb, present, third-person singular","verb, past, plural","verb, present participle","present participle","past participle","verb, participle","adjective, participial","verb, present, third-person plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s43","id":"h1-s43","source":"Wie met minder niet tevreden is, mag me laten liggen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s17","id":"h2-s17","source":"Hier herhaalde ik weer al die onzedelykheid, en vertelde de geschiedenis der dochter van Busselinck & Waterman. Niet om iemand zwart te maken ... neen, bekladden ligt nu juist heelemaal niet in myn manier!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s66","id":"h3-s66","source":"Er wordt daar gesproken van een kind dat aan de borst van de moeder ligt--dit kan er dóór--maar: \"dat ter-nauwer-nood aan den moederlyken schoot onttogen is\" zie, dit vond ik niet goed--om daarover te spreken, meen ik--en myn vrouw ook niet."}]},{"lemma":"liggend","count":1,"glosses":["lying"],"forms":["liggenden"],"morphology":["substantivized present participle, plural"],"note":"The inflected participle is used substantivally: those lying there.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s116","id":"h13-s117","source":"De vakken 7, 9, 10, 12, 13, 15, 16 en 18 zyn kamers, waarvan de meesten door deuren met de daarnaast liggenden in verbinding staan ..."}]},{"lemma":"lijden","count":36,"glosses":["suffered","suffer","abide","suffers","suffering","admits","like","suffering himself"],"forms":["geleden","lyden","leed","lydt","lydend","leden"],"morphology":["verb, infinitive","verb, past participle","verb, past, singular","verb, present, singular","verb, participle","present participle used adjectivally","past participle","verb, present, first person plural","verb, nominalized infinitive","verb, past, third-person plural","past participle, attributive","noun, neuter, singular","verb, imperative, plural"],"note":"Old spelling of modern Dutch “lijdend”.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s42","id":"h2-s42","source":"Ik houd er van, het goede optemerken, en wie dit niet doen, zyn ontevreden menschen die ik niet lyden kan. Ja, ja, hy was het, die my uit de handen van den Griek had verlost!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s43","id":"h3-s43","source":"'k Vond genot in 't lydend zwygen! 'k Stond standvastig hopend daar, Onspoed deed den prys my stygen: 'k Droeg en leed zoo graag voor haar! 'k Telde ramp noch onspoedsslagen, Vreugde schiep ik in verdriet, Alles, alles wilde ik dragen..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s139","id":"h5-s139","source":"Het is dan ook moeielyk ja onmogelyk, zoodanig misbruik geheel uitteroeien, daar het diep geworteld is in den aard der bevolking zelf die er onder lydt."}]},{"lemma":"lijder","count":1,"glosses":["sufferers"],"forms":["lyders"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s156","id":"h15-s156","source":"Havelaar had de Gouverneurs-ziekte reeds zoo dikwyls waargenomen by zoo véél lyders--en vaak in animâ vili, want er zyn analogische residents-, kontroleurs- en surnumerairsziekten, die tot de eerste in verhouding staan als mazelen tot pokken, en eindelyk: hyzelf had aan die ziekte geleden! --reeds zóó dikwyls had hy dat alles waargenomen, dat hy de verschynselen daarvan vry-wel kende."}]},{"lemma":"lijf","count":5,"glosses":["body"],"forms":["lyf"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, neuter, singular, historical spelling","noun, common gender, singular"],"note":"Lyf is the historical spelling of lijf.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s152","id":"h4-s152","source":"In plaats van een behoorlyke japon of rok, droeg ze daaronder een stuk donker gebloemd lynwaad, dat eenige malen om het lyf gewikkeld scheen, en hare heupen en knieën vry nauw omsloot."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s62","id":"h16-s62","source":"Daartoe moet zy, die nauwlyks kracht heeft haar last voortteslepen op gelyken grond--een last vele malen zwaarder dan eigen lyf--dien omhoog heffen, en zich overeind houden op een bewegelyke plek."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s45","id":"h17-s45","source":"Maar door eigen vaart alleen, en niet door eigen wil, was het dier verder gegaan dan Saïdjah. Want nauw had het de stuwing overwonnen die alle stof beheerscht, ook na 't ophouden van de oorzaak die haar voortstuwde, of 't keerde terug, zette zyn lomp lyf op zyn lompe pooten als een dak over het kind, en keerde zyn gehoornden kop naar den tyger."}]},{"lemma":"lijfband","count":1,"glosses":["waistband"],"forms":["lyfband"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"Historical spelling of modern Dutch ‘lijfband’.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s24","id":"h6-s24","source":"De Regent wenkte met een nauw zichtbare beweging van 't hoofd, een der bedienden die neergehurkt zaten aan den ingang der pendoppo. Een kleine jongen, allerliefst gevat in een blauw-fluweelen buis, witten pantalon, met gouden lyfband die zyn kostbaren sarong, vasthield om de lenden, en op 't hoofd den behagelyken kain kapala, waaronder zyn zwarte oogen zoo ondeugend te-voorschyn kwamen, kroop hurkende tot aan de voeten des Regents, zette de gouden doos neder, die de tabak, de kalk, de sirie, de pinang, en de gambier bevatte, maakte den slamat, door beide handen saamgevoegd opteheffen tot aan het diep neergebogen voorhoofd, en bood daarop zyn heer de kostbare doos aan."}]},{"lemma":"lijk","count":13,"glosses":["body","corpse"],"forms":["lyk"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":"Lyk is the nineteenth-century spelling of modern lijk.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s186","id":"h7-s186","source":"Aandoenlyk was het, de brieven te lezen van haar vader--toen een jongeling van achttien jaren, die als luitenant by dat korps in dezelfde charge een sabelhouw op 't hoofd bekwam, aan welks gevolgen hy acht jaren later krankzinnig sterven zou--brieven aan zyn moeder, waarin hy zich beklaagde hoe hy vruchteloos op het slagveld naar 't lyk zyns vaders had gezocht."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s88","id":"h13-s89","source":"Als ge niet getroffen zyt door de stomme akeligheid van een lyk dat daar ligt, er is plaats in myn verhaal voor een slachtoffer dat nog stuiptrekt en gilt!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s19","id":"h15-s19","source":"De man wiens lyk 's morgens de rivier afdreef, nadat hy den vorigen avend, in 't geheim, schoorvoetend, angstig, verzocht had om gehoor by den adsistent-resident ... hy had geen behoefte meer aan vlucht."}]},{"lemma":"lijn","count":3,"glosses":["line","lines"],"forms":["lyn","lynen"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, plural"],"note":"Old spelling of lijnen.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s90","id":"h7-s90","source":"Ter-eere der begrippen van menschelykheid in Indie, haast ik me hier bytevoegen dat, hoe scherp ook de lyn zy, die in 't maatschappelyk verkeer wordt getrokken tusschen de twee soorten van individuën, welke tegenover den inlander gelykelyk den naam van Hollander dragen, deze afscheiding evenwel geenszins 't barbaarsch karakter vertoont, dat in Amerika by de standsplitsing wordt waargenomen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s143","id":"h11-s143","source":"2° Wie gelooft dat een in schoone lynen geteekende neus niet mag gesnoten worden, doet verkeerd dit geloof toetepassen op mevrouw Havelaar, wier neus een beetje en pomme de terre is."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s163","id":"h17-s163","source":"Hy teekende zich Adinda's gelaat, haar hoofd, haar schouder ... hy zag den zwaren kondeh, zoo glinsterend zwart, gevangen in eigen strik, afhangend in haar hals ... hy zag haar groot oog, schitterend in donkeren weerschyn ... de neusvleugels die ze zoo fier optrok als kind, wanneer hy--hoe was't mogelyk!--haar plaagde, en den hoek van haar lippen waarin zy een glimlach bewaarde. Hy zag hare borst, die nu zwellen zou onder de kabaai ... hy zag hoe de sarong, die zyzelf geweven had, haar heupen nauw omsloot, en, de dy volgend in gebogen lyn, langs de knie neerviel in heerlyke golving op den kleinen voet ..."}]},{"lemma":"lijnwaad","count":3,"glosses":["linen"],"forms":["lynwaad"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, neuter, singular, historical spelling"],"note":"Lynwaad is the historical spelling of lijnwaad, “linen.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s152","id":"h4-s152","source":"In plaats van een behoorlyke japon of rok, droeg ze daaronder een stuk donker gebloemd lynwaad, dat eenige malen om het lyf gewikkeld scheen, en hare heupen en knieën vry nauw omsloot."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s88","id":"h17-s88","source":"Nu scheurde Saïdjah een strook van zyn blauwen hoofddoek, die zeer versleten was, en hy gaf dat stukje lynwaad aan Adinda, dat ze 't bewaren zou als een pand. En toen verliet hy haar en Badoer."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s295","id":"h17-s295","source":"Er was een smal strookje blauw lynwaad gedrongen in de gapende borstwond die een eind scheen gemaakt te hebben aan lange worsteling ..."}]},{"lemma":"lijst","count":5,"glosses":["list","frame"],"forms":["lyst"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"Old spelling of modern lijst.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s78","id":"h3-s78","source":"Ik erken--want ik houd van de waarheid--dat ik, die altyd in koffi gedaan heb, niet in staat ben de waarde van alles te beoordeelen, maar, ook zonder deze beoordeeling, de lyst der opschriften alleen was reeds kurieus."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s107","id":"h3-s107","source":"Over den moorschen bouwtrant. Over de kracht der vooroordeelen, blijkbaar uit ziekten die door tocht veroorzaakt heeten te zyn. (Heb ik het niet gezegd, dat de lyst kurieus was?)"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s98","id":"h11-s98","source":"Laat ons aannemen dat de voorstelling volmaakt is. Daar hangt ze, in vergulden lyst, aan een rood koord als je verkiest ... ik weet wat je zeggen wilt, goed!"}]},{"lemma":"lijstje","count":1,"glosses":["little list"],"forms":["lystje"],"morphology":["noun, neuter, diminutive, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s118","id":"h4-s118","source":"Hy heeft een lystje van woorden die met twee e's geschreven worden, en Marie kan alles in 't net schryven."}]},{"lemma":"likeurstoker","count":1,"glosses":["liqueur distillers"],"forms":["likeurstokers"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s105","id":"h4-s105","source":"En--zonderling toch, hoe de gedachten onder 't schryven in iemand opkomen --myn boek gaat ook de molenaars aan, en de dominees, en hen die Holloway- pillen verkoopen, en de likeurstokers, en de pannenbakkers, en de menschen die van staatsschuld leven, en de pompenmakers, en de touwslagers, en de wevers, en de slachters, en de klerken op een makelaarskantoor, en de aandeelhouders van de Nederlandsche Handelmaatschappy, en eigenlyk, wel beschouwd, alle anderen ook."}]},{"lemma":"likken","count":1,"glosses":["licks"],"forms":["lekt"],"morphology":["verb, present, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s89","id":"h9-s89","source":"Dáár lekt de vlam met nooit voldane tong aan de gillende slachtoffers van het ongeloof! Dáár sterft de worm niet, die hunne harten dóór en dóór knaagt, zonder ooit die te vernietigen, opdat er steeds een hart te knagen overblyve in de borst van den Godverzaker!"}]},{"lemma":"line","count":1,"glosses":["line"],"forms":["line"],"morphology":["English noun, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s4","id":"h20-s4","source":"Kyk, ik heb dien palm wat grooter gemaakt ... 't is nu juist the line of beauty van Hogarth, niet waar?"}]},{"lemma":"linie","count":2,"glosses":["line","equator"],"forms":["linie"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"Here de linie is the nineteenth-century term for the equator.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s210","id":"h11-s210","source":"Het was zes uur, en daar onder de evennachtslyn--Natal ligt op weinige minuten noord: als ik over-land naar Ayer-Bangie ging, stapte ik te paard over de linie heen, of nagenoeg ...'t was om er over te struikelen, waarachtig!--dáár was zes uur 't sein tot avendgedachten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s253","id":"h14-s253","source":"Ik roep u op, u, de velen die Havelaar gekend hebt--wanneer ge niet verstyfd zyt door winterkou en dood ... als de geredde vliegen, of verdroogd door de hitte daarginds onder de linie!--ik roep u op om getuigenis te geven van zyn hart, gy allen die hem hebt gekend!"}]},{"lemma":"linkerarm","count":2,"glosses":["left arm"],"forms":["linkerarm"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s91","id":"h13-s92","source":"Zyt ge verstokt genoeg om niet te yzen by 't zien van den soldaat die in een belegerde vesting uit honger zyn linkerarm verslindt ..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s93","id":"h13-s94","source":"Ik stel u voor, te kommandeeren: \"rechts en links, formeert den kring! Ieder ete den linkerarm op van zyn rechternevenman ... marsch!\""}]},{"lemma":"linkerbeen","count":1,"glosses":["left leg"],"forms":["linkerbeen"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s56","id":"h11-s56","source":"Hoe groot de behoefte is aan de beweging die ik bedoel, kan men eenigszins opmaken uit de walging die een danseres veroorzaakt, al ware zy Elssler of Taglioni, wanneer ze na een dans op haar linkerbeen staat en 't publiek toegrynst."}]},{"lemma":"linkerbovenhoek","count":1,"glosses":["upper left-hand corner"],"forms":["linker-bovenhoek"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"Historical hyphenation of modern linkerbovenhoek.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s113","id":"h13-s114","source":"We nummeren die vakken, beginnende van den linker-bovenhoek rechts-uit, zoodat vier onder één kome, vyf onder twee, en zoo vervolgens."}]},{"lemma":"linkerzijde","count":2,"glosses":["left hand"],"forms":["linkerzyde"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"Historical spelling of modern “linkerzijde.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s272","id":"h11-s272","source":"En hy zond zyn stralen naar boven, en naar beneden, naar de rechterzyde en naar de linkerzyde, en alom."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s139","id":"h16-s139","source":"\"O, zeide hy, jonge vriend open toch ... de aanhef was als zooeven. \"Maar, ging hy voort, kunt gy ongevoelig blyven by 't bedenken wat er van u worden zal, als gy eenmaal zult gerekend worden tot de bokken aan de linkerzyde ..."}]},{"lemma":"links","count":14,"glosses":["left","to the left","To the left","leftward"],"forms":["links","Links"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s78","id":"h2-s78","source":"Ik meende dat hy rechts zou gaan, en zei dat ik links moest. Doch zie, hy ging ook links, en ik kon dus niet vermyden in gesprek te treden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s103","id":"h6-s103","source":"Het been dat ge daar links uitsteken moest, tusschen de hoededoos en 't mandje met kersen ... de knie die ge tegen 't portier gedrukt hield, om de dame tegenover u niet te doen denken dat ge een aanval in den zin hadt op krinoline of deugd ... de gelikdoornde voet die zoo bang was voor de hakken van den commis-voyageur naast u ... de hals dien ge zoo lang links moest wenden, omdat het drupt aan de rechterzyde.. zie, dat worden zoo alle ten-laatste halzen, en knieën, en voeten, die iets verdraaids bekomen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s4","id":"h8-s4","source":"Links voor zyn woning, doch op 'tzelfde \"erf\" en tegenover 't huis dat mevrouw Slotering bewoonde, stond een gebouw dat gedeeltelyk de bureaux der adsistent-residentie bevatte, waartoe tevens de landskas behoorde, en gedeeltelyk bestond in een vry ruime open galery, die een zeer goede gelegenheid tot zulk een vergadering aanbood."}]},{"lemma":"linnengoed","count":1,"glosses":["linen"],"forms":["linnengoed"],"morphology":["noun, neuter, mass singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s20","id":"h2-s20","source":"Maar ik voegde er by: Dat, indien de heer Ernest Stern het verblyf ten onzen huize --Lauriergracht N° 37--wilde voor lief nemen, myn vrouw zich bereid verklaarde als een moeder voor hem te zorgen, en dat zyn linnengoed in huis zou versteld worden."}]},{"lemma":"lip","count":8,"glosses":["lips","lip"],"forms":["lippen","lip"],"morphology":["noun, common gender, plural","noun, plural","noun, feminine, plural","noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s55","id":"h3-s55","source":"Maar, bestervend op myn lippen, Steeg de beê niet tot den Heer... 'k Boog wel beî myn knieën neer, 'k Voelde wel een zucht me ontglippen, Maar het was: \"nog niet, o Heer! \"Geef my eerst myn moeder weer!\""},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s28","id":"h6-s28","source":"De kleine maas was reeds al hurkend achterwaarts teruggekropen tot aan den ingang der pendoppo, waar hy onder zyn makkers plaats nam ... de Regent had reeds zyn lippen en weinige tanden bruinrood geverwd met het speeksel zyner sirie, voor hy zeide:"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s38","id":"h7-s38","source":"De vlugheid van zyn geest deed hem in gesprekken meermalen eenige schakels der redeneering overslaan, en hoe geleidelyk ook deze overgang plaats vond in zyn gedachten, was het toch iemand die minder vlug was, of niet gewoon aan zyn vlugheid, niet euvel te duiden wanneer men by zulk een gelegenheid hem aanstaarde met de onuitgesproken vraag op de lippen: ben je gek ... of hoe is het?"}]},{"lemma":"liplap","count":11,"glosses":["liplap","liplaps"],"forms":["liplap","liplappen"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, common gender, plural"],"note":"A historical derogatory term for a person of mixed European and Asian descent.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s91","id":"h7-s91","source":"Ik ontken niet dat er nog altyd veel onrechtvaardigs en stuitends in deze verhouding blyft bestaan, en dat het woord liplap my meermalen in de ooren klonk als een bewys hoe ver de niet-liplap, de blanke, dikwerf van ware beschaving verwyderd is."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s92","id":"h7-s92","source":"Het is waar dat de liplap niet dan by-uitzondering in gezelschappen wordt toegelaten, en dat hy gewoonlyk, als ik me hier van een zeer gemeenzame uitdrukking bedienen mag: \"niet voor vol wordt aangezien\" maar zelden zal men zulke uitsluiting of geringschatting hooren voorstellen en verdedigen als een grondbeginsel."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s94","id":"h7-s94","source":"Een liplap--om den term te bezigen die voor beleefder wordt gehouden, zou ik moeten zeggen een \"dusgenaamd inlandsch kind\" maar ik vraag vergunning my te houden aan 't spraakgebruik dat uit allitteratie geboren schynt, zonder dat ik met die uitdrukking iets beleedigends bedoel, en wat beteekent het woord dan ook?--een liplap heeft veel goeds."}]},{"lemma":"literarisch","count":1,"glosses":["literary"],"forms":["litterarische"],"morphology":["adjective, attributive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s11","id":"h8-s11","source":"Zyn aanspraak tot de Lebaksche hoofden was natuurlyk in 't maleisch, en ontleende hieraan een eigenaardigheid temeer, daar de eenvoudigheid der oostersche talen aan veel uitdrukkingen een kracht verleent, die in ònze idiomen door litterarische gekunsteldheid is verloren gegaan, terwyl aan den anderen kant het zoetvloeiende van 't maleisch moeielyk in eenige andere taal is weertegeven."}]},{"lemma":"littérature","count":1,"glosses":["literature"],"forms":["littérature"],"morphology":["noun, feminine, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s171","id":"h12-s171","source":"Adieu, littérature, Adieu, Copiste, adieu!"}]},{"lemma":"locus","count":1,"glosses":["place"],"forms":["loco"],"morphology":["noun, Latin ablative singular"],"note":"Latin “in loco” means “on the spot.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s86","id":"h12-s86","source":"Doch zie, den volgenden dag ontvangt hy den last zich naar zekere Afdeeling te begeven, welker gezagvoerende kontroleur wegens ware of veronderstelde oneerlykheid geschorst was in zyn beheer, om in loco zekere zaken te onderzoeken en daarvan \"te dienen van bericht.\" Wèl was de adsistent-resident verwonderd dat hem iets werd opgedragen dat zyn Afdeeling in 't geheel niet aanging, doch daar hy strikt genomen deze opdracht kon beschouwen als een vereerende onderscheiding, en dewyl hy met den generaal op zeer vriendschappelyken voet stond zoodat hy geen oorzaak had aan een valstrik te denken, berustte hy in deze zending, en begaf zich naar ik wil vergeten hebben waarheen, om te doen wat hem bevolen was."}]},{"lemma":"loep","count":1,"glosses":["magnifying glass"],"forms":["loep"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s118","id":"h12-s118","source":"--Ik heb een loep noodig voor de onderdeelen, Tine."}]},{"lemma":"logaritmetafel","count":1,"glosses":["table of logarithms"],"forms":["logarithmentafel"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s111","id":"h6-s111","source":"Alleen was er iets kouds in zyn blik, iets wat u denken deed aan een logarithmentafel, en hoewel zyn voorkomen over 't geheel niet onbehagelyk of terugstootend was, kon men zich toch niet onthouden van de verdenking dat zyn vry groote magere neus zich op dat gelaat verveelde, omdat er zoo weinig op voorviel."}]},{"lemma":"loge","count":1,"glosses":["box"],"forms":["loge"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s100","id":"h2-s100","source":"Opvoeding van de kinderen? Meent ge dat hy voor zyn vrouw een loge in de Opera huren wilde, en zyn kinderen op een instituut doen te Genève? 't Was najaar, en vry koud ... welnu, hy woonde op een vliering, zonder vuur."}]},{"lemma":"logementsrekening","count":1,"glosses":["inn bill"],"forms":["logementsrekening"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s167","id":"h7-s167","source":"Zy begreep volkomen dat hy de logementsrekening van de familie arme zangers betaalde, die terug wilden naar hun land, maar niet gaarne de have achterlieten, waartoe de harp behoorde, en de viool, en de bas, die zy zoo noodig hadden voor hun schamel bedryf."}]},{"lemma":"logen","count":2,"glosses":["a lie"],"forms":["logen"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"Archaic literary noun for a lie or falsehood, corresponding to modern leugen.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s319","id":"h17-s319","source":"Is er logen in de gelykenis van den barmhartigen Samaritaan, omdat er misschien nooit een geplunderd reiziger is opgenomen in een samaritaansch huis?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s320","id":"h17-s320","source":"Is er logen in de parabel van den zaaier, omdat geen landbouwer zyn zaad zal uitwerpen op een rots? Of--om aftedalen tot meer gelykheid met myn boek--mag men de waarheid ontkennen die de hoofdzaak uitmaakt van de Negerhut, omdat er misschien nooit een Evangeline bestaan heeft?"}]},{"lemma":"logenstraffen","count":1,"glosses":["give the lie"],"forms":["logenstraffen"],"morphology":["verb, present, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s190","id":"h14-s190","source":"Ik zou veel voorbeelden kunnen aanhalen van rapporten die den gunstigen toestand van een residentie ten-hoogste verheffen, doch te-gelyker-tyd, vooral waar de cyfers spreken, zichzelf logenstraffen."}]},{"lemma":"loger","count":1,"glosses":["lodged"],"forms":["logé"],"morphology":["past participle, masculine singular, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s173","id":"h12-s173","source":"Si j'avais vingt florins je serais mieux chaussé, Mieux nourri, mieux logé, j'en ferais bonne chère..."}]},{"lemma":"logeren","count":2,"glosses":["lodged","lodging"],"forms":["logeerden","logeerende"],"morphology":["verb, past, plural","verb, present participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s172","id":"h7-s172","source":"Zy begreep volkomen waarom de officieren van byna elk aangekomen oorlogschip grootendeels by Max logeerden, en dat zyn huis hun geliefd pied-à-terre was. Was hy niet háár Max?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s72","id":"h13-s73","source":"Wanneer de europesche lezer zich mevrouw Slotering voorstelt als \"logeerende\" by de Havelaars, zooals dit zou plaats-vinden in Europa, moet het hem onbegrypelyk voorkomen dat ze niet tegenwoordig was by 't gezelschap dat de koffi gebruikte in de voorgalery."}]},{"lemma":"logis","count":1,"glosses":["lodging"],"forms":["logis"],"morphology":["foreign noun"],"note":"Corps de logis is French for the main residential block of a building.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s23","id":"h5-s23","source":"Onveranderlyk zyn ze van heterogeene bouworde. Het corps de logis dagteekent altyd van eenige regeeringen vroeger dan de aanhechtsels die onder dezen of genen lateren koning daarby zyn gevoegd."}]},{"lemma":"loi","count":1,"glosses":["law"],"forms":["loi"],"morphology":["noun, feminine, singular, French"],"note":"Loi is French for “law.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s116","id":"h14-s116","source":"Zoo kwam 't gesprek van de duellen op de vlinders, op de ontferming des rechtvaardigen over zyn vee, op het dieren plagen, op de loi Grammont, op de Nationale Vergadering waarin die wet werd aangenomen, op de republiek, en op wat niet al! Eindelyk stond Havelaar op."}]},{"lemma":"lokaal","count":3,"glosses":["local"],"forms":["lokale"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s50","id":"h7-s50","source":"Verbrugge bemerkte dat hy den nieuwen adsistent-resident weinig zou te leeren hebben, en dat er geen kwestie was van overwicht door \"lokale ancienneteit\" wat de goede jongen dan ook niet begeerd had."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s42","id":"h13-s42","source":"Ik beantwoordde punt voor punt zoo goed ik kon, en eindigde myn brief--ik bezit daarvan nog de minuut--met de woorden: \"Ik heb de op myn administratie gevallen aanmerkingen, zoo goed het my zonder archief of lokale nasporing mogelyk was, beantwoord."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s69","id":"h15-s69","source":"By uwe missive van 8 dezer, N° 6, hebt ge daaraan--en naar ik geloof, volgens uw beste weten--voldaan, zoodat ik, vertrouwende op uw lokale kennis en die des Regents, die opgaven, zooals ze door u waren gesteld, den resident heb aangeboden."}]},{"lemma":"lokken","count":3,"glosses":["lure","drew"],"forms":["lokken","lokte"],"morphology":["verb, present, plural","verb, past, singular","verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s36","id":"h1-s36","source":"En niet alleen die verzen lokken de jeugd tot onwaarheid. Ga eens in den schouwburg, en luister dáár wat er voor leugens aan den man worden gebracht."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s147","id":"h6-s147","source":"Al wat groot en verheven was, lokte hem aan, en tegelyker-tyd was hy onnoozel en naïf als een kind."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s249","id":"h11-s249","source":"Het maken van een haven te Natal streed in principe tegen 't stelsel van afsluiting, en wel verre van schepen daarheen te lokken, was 't zelfs verboden--tenzy in geval van force majeure--raschepen op de reede toetelaten."}]},{"lemma":"lombong","count":1,"glosses":["rice barn"],"forms":["lombong"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s4","id":"h17-s4","source":"Want de tyd van ploegen was naby, en 't was te vreezen, als men de sawah niet tydig bewerkte, dat ook de tyd van zaaien zou voorbygaan, en eindelyk dat er geen padie zou te snyden zyn, om die te bergen in den lombong van het huis."}]},{"lemma":"lomp","count":3,"glosses":["clumsy","boorish"],"forms":["lompen","lomp","lompe"],"morphology":["adjective, inflected","adjective, uninflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s158","id":"h7-s158","source":"Dit was dan weer een van de vele boutades, die zyn omgeving deden zeggen dat \"die Havelaar toch een zonderling mensch was, en ik beweer het tegendeel niet. Maar als men de moeite nam zyn ongewone wyze van spreken te vertalen, zou men in die vreemde vraag over het toilet van een meisje, wellicht den tekst gevonden hebben voor een verhandeling over de kuisheid van den geest, die schuw is voor de blikken van den lompen voorbyganger, en zich terugtrekt in een hulsel van maagdelyke schroomvalligheid."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s45","id":"h17-s45","source":"Maar door eigen vaart alleen, en niet door eigen wil, was het dier verder gegaan dan Saïdjah. Want nauw had het de stuwing overwonnen die alle stof beheerscht, ook na 't ophouden van de oorzaak die haar voortstuwde, of 't keerde terug, zette zyn lomp lyf op zyn lompe pooten als een dak over het kind, en keerde zyn gehoornden kop naar den tyger."}]},{"lemma":"loochenen","count":6,"glosses":["deny","denying","denied"],"forms":["loochenen","loochende"],"morphology":["verb, infinitive","verb, past, singular","verb, infinitive used as noun","verbal noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s60","id":"h4-s60","source":"Ik kon niet loochenen dat ik 't had ingezien, en dit zou ik ook niet gedaan hebben, omdat ik zoo van de waarheid houd. Ook gelukte 't me niet het weer zóó te sluiten dat er van 't openen niets blyken kon."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s131","id":"h12-s131","source":"Zoodra wy erkennen moeten dat iemand hoedanigheden bezit die hem de eer van een voetstuk waardig maken, zoodra we zyn aanspraken daarop niet langer kùnnen loochenen zonder doortegaan voor onkundig, gevoelloos, of nayverig ... dan zeggen we ten-laatste: \"goed, zet hem er op!\" Maar reeds onder dat opzetten, en als hyzelf nog meent dat we verrukt staan over zyn uitstekendheid, hebben we reeds den strik gelegd in den lazzo die dienen moet om hem by de eerste gunstige gelegenheid naar-beneden te halen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s22","id":"h13-s22","source":"Niemand beter toch dan hy kon weten dat er in deze zaken nooit spraak kon zyn van iets anders dan van force majeure. En, al loochende men deze force majeure, al wilde men my verantwoordelyk stellen voor fouten die begaan waren op oogenblikken dat ik--in levensgevaar dikwyls!--ver van de kas en wat er naar geleek, het beheer daarvan moest toevertrouwen aan anderen, al zou men eischen dat ik, het eene doende, het andere niet had mogen nalaten, dan nòg zou ik alleen schuldig geweest zyn aan een slordigheid die niets gemeens had met \"ontrouw.\" Er bestonden bovendien, in die dagen vooral, talryke voorbeelden dat de Regeering deze moeielykheid der pozitie van de ambtenaren op Sumatra inzag, en 't scheen dan ook in grondbeginsel aangenomen by zulke gelegenheden iets door de vingers te zien."}]},{"lemma":"loon","count":10,"glosses":["reward","wages","wage"],"forms":["loon","loons"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, neuter, singular, partitive genitive"],"note":"Loons is an old partitive genitive after weinig: literally “of wage.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s28","id":"h8-s28","source":"En is het niet schoon, te worden uitgezonden om de vermoeiden te zoeken, die achterbleven na den arbeid en neerzonken langs den weg, daar hun knieën niet sterk meer waren om optegaan naar de plaats van het loon?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s35","id":"h8-s35","source":"En de ziel des menschen groeit niet van het loon, maar van den arbeid die het loon verdient."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s108","id":"h8-s108","source":"En waar men gearbeid had onthield hy het loon niet, en hy ontnam de vruchten niet aan wie den boom geplant hadden."}]},{"lemma":"loop","count":10,"glosses":["course","rein","play"],"forms":["loop"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, masculine, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s15","id":"h6-s15","source":"Dit nu moge onaangenaam schynen voor wie niet gewoon is aan den omgang met javaansche grooten, 't is niet moeielyk alle onderwerpen van gesprek die aanstoot geven kunnen, te vermyden, vooral daar zy van hùn kant nooit op bruske wyze aan den loop van 't onderhoud een andere richting geven zullen, omdat dit naar oostersche begrippen in-stryd wezen zou met den goeden toon."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s124","id":"h6-s124","source":"Ik heb van Max Havelaar en zyn vrouw--want dit waren de beide personen die na den resident met hun kind en de baboe uit den wagen gekomen waren--nog niets gezegd, en misschien ware het voldoende, de kenschetsing van hun voorkomen en karakter aan den loop der gebeurtenissen en des lezers eigen verbeelding overtelaten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s164","id":"h6-s164","source":"Men denke aan de Crusoë-romans, aan Silvio Pellico's gevangenschap, aan 't allerliefste Picciola van Saintine, aan den stryd in de borst eener \"oude vryster\" die haar geheel leven door, één liefde koesterde, zonder ooit door een enkel woord te verraden wat er omging in haar hart, aan de aandoeningen van den menschenvriend die, zonder uiterlyk in den loop der gebeurtenissen betrokken te zyn, vurig belang stelt in 't welzyn van medeburger of medemensch. Men stelle zich voor, hoe hy beurtelings hoopt en vreest, hoe hy elke verandering gadeslaat, zich opwindt voor een schoon denkbeeld, en gloeit van verontwaardiging, als hy het ziet wegdringen en vertrappen door de velen die, voor een oogenblik althans, sterker waren dan schoone denkbeelden."}]},{"lemma":"loopbaan","count":4,"glosses":["career"],"forms":["loopbaan"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s174","id":"h7-s174","source":"En bovendien, al mocht er dan soms voor 't oogenblik iets onevenredigs wezen tusschen inkomsten en uitgaven, was Max, háár Max, niet bestemd voor een schitterende loopbaan? Moest hy niet weldra in omstandigheden verkeeren, die hem zouden in-staat stellen zonder overschryding zyner inkomsten den vryen loop te laten aan zyn groothartige neigingen?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s179","id":"h7-s179","source":"Zonder nu te deelen in de overdreven begrippen die zy van haren Max koesterde, mag men toch aannemen dat hy een goede loopbaan voor zich had, en wanneer dit gegrond uitzicht zich had verwezenlykt, zouden inderdaad de onaangename gevolgen zyner vrygevigheid weldra uit den weg te ruimen geweest zyn."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s240","id":"h14-s240","source":"Hy had dus niet alleen te stryden met vrees voor menschen of met de zorg voor loopbaan en bevordering, noch ook alleen met de plichten die hy als echtgenoot en huisvader te vervullen had: hy moest een vyand overwinnen in zyn eigen hart."}]},{"lemma":"lopen","count":31,"glosses":["ran","run","walked","walk","walks","lies","goes loitering","moved","diverges","went","runs","go about","run its course","would be walking","falls"],"forms":["liep","loopt","loopen","liepen","loop"],"morphology":["verb, past, singular","verb, present, singular","verb, past, plural","verb, infinitive","verb, past, third-person singular","verb, present, third person singular","verb, present, plural"],"note":"Er eigen schuld onder lopen means that one’s own fault lies behind something.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s51","id":"h1-s51","source":"Ze praat, ze zucht, ze loopt naar 't venster, maar werken doet ze niet."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s39","id":"h2-s39","source":"En toen vroeg ik hoe het hèm ging, wat me later speet, want hy scheen niet in goede omstandigheden te verkeeren, en ik houd niet van arme menschen, omdat er gewoonlyk eigen schuld onder loopt, daar de Heer niet iemand verlaten zou, die hem trouw gediend had."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s8","id":"h3-s8","source":"Hy is zestien jaar, en ik vind het goed dat een jong mensch in de wereld komt. Anders loopt hy naar de Westermarkt of zulke dingen."}]},{"lemma":"loper","count":4,"glosses":["runners"],"forms":["loopers"],"morphology":["noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s4","id":"h5-s4","source":"De koetsier klapte met de zweep, de loopers--in Europa zou men, geloof ik, zeggen \"palfreniers\" of liever, er bestaat in Europa niets wat met deze loopers overeenkomt--die onvergelykbare loopers dan, met hun korte dikke zweepjes, huppelden weer aan de zyde van het vierspan, kreschen onbeschryfelyke geluiden, en sloegen de paarden ter-aanmoediging onder den buik. Zóó hoste men dan eenigen tyd voort, tot het verdrietig oogenblik weer daar was, dat men tot over de assen wegzonk in den modder."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s97","id":"h6-s97","source":"Het zou moeielyk geweest zyn te raden wat er zich al zoo in dien wagen bevond, voor Dongso, geholpen door de loopers en een tal van bedienden die tot het gevolg van den Regent behoorden, al de riemen en knoopsels hadden losgemaakt, die het voertuig hielden ingesloten met een zwart lederen foedraal dat aan de diskretie herinnerde, waarmee in vroeger jaren leeuwen en tygers de stad inkwamen, toen de zoölogische tuinen nog reizende dierenspellen waren."}]},{"lemma":"los","count":5,"glosses":["loose"],"forms":["losse","los"],"morphology":["adjective","adjective, attributive","adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s87","id":"h2-s87","source":"Maar als men zoo'n twintig jaren de beurs heeft bezocht ... en iemand wil u iets vragen, zonder te weten hoe laat het is ... Ik maakte myn knoop los, groette heel beleefd--want beleefd ben ik altyd --en ging de Kapelsteeg in, wat ik anders nooit doe, omdat het niet fatsoenlyk is, en fatsoen gaat my boven alles."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s57","id":"h4-s57","source":"Sommigen waren aan hem geschreven, of liever het waren slechts afschriften, doch hy scheen daarmee zeker plan te hebben, want alles was door andere personen geteekend voor: gelykluidend met het oorspronkelyke. Dan vond ik nog uittreksels uit dagboeken, aanteekeningen en losse gedachten ... sommigen werkelyk heel los."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s182","id":"h7-s182","source":"Toen ze huwde, deelde men haar mede dat zy een klein vermogen bezat, 'tgeen dan ook werd uitbetaald, doch Havelaar ontdekte uit enkele brieven van vroeger tyd, en uit eenige losse aanteekeningen die zy in een van haar moeder afkomstige kassette bewaarde, dat haar familie zoo van vaders- als van moeders-zyde zeer ryk was geweest, zonder dat hem evenwel duidelyk worden kon, wáár, waardoor of wanneer die rykdom was verloren gegaan."}]},{"lemma":"losgaan","count":1,"glosses":["rushed"],"forms":["losgegaan"],"morphology":["verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s49","id":"h14-s49","source":"Pamaga was met zyn Sewah op den Toeankoe losgegaan, doch had uit onbekende oorzaken zyn moorddadig opzet niet kunnen volvoeren."}]},{"lemma":"losheid","count":1,"glosses":["ease"],"forms":["losheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s154","id":"h4-s154","source":"Ik was bly dat ik Frits niet gezonden had, want haar kleeding kwam me zeer onkiesch voor, en het vreemde daarvan werd nog verhoogd door de losheid waarmee ze zich bewoog, als vond ze zich heel goed zoo. Het mensch scheen volstrekt niet te weten dat ze er niet uitzag als andere vrouwen."}]},{"lemma":"losmaken","count":1,"glosses":["loosened"],"forms":["losgemaakt"],"morphology":["past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s97","id":"h6-s97","source":"Het zou moeielyk geweest zyn te raden wat er zich al zoo in dien wagen bevond, voor Dongso, geholpen door de loopers en een tal van bedienden die tot het gevolg van den Regent behoorden, al de riemen en knoopsels hadden losgemaakt, die het voertuig hielden ingesloten met een zwart lederen foedraal dat aan de diskretie herinnerde, waarmee in vroeger jaren leeuwen en tygers de stad inkwamen, toen de zoölogische tuinen nog reizende dierenspellen waren."}]},{"lemma":"lossen","count":3,"glosses":["unloading","unload","loosen"],"forms":["lossen","Lost"],"morphology":["verbal noun, neuter, singular","verb, present, plural","verb, present, second-person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s235","id":"h11-s235","source":"Nu weet ge dat, even als by het lossen van een schip de laatst ingeladen krandjang suiker 't eerst weer voor den dag komt, ook wy gewoonlyk die gedachte of die vertelling 't eerst lossen, die 't laatst is ingeladen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s8","id":"h12-s8","source":"Lost u Max wat af, verzocht mevrouw Havelaar."}]},{"lemma":"loszinnig","count":1,"glosses":["frivolously"],"forms":["loszinnig"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s24","id":"h19-s24","source":"En zoude of zal het my mogelyk wezen te bewyzen dat ik gedaan heb: \"wat een goed Adsistent-resident behoort te doen\" te bewyzen dat ik niet beneden de betrekking sta die my gegeven is, te bewyzen dat ik niet loszinnig en lichtvaardig zeventien moeielyke dienstjaren op 't spel zet, en wat meer zegt, het belang van vrouw en kind ... zal 't my mogelyk zyn dat alles te bewyzen, wanneer niet een diep geheim myn nasporingen verbergt, en den schuldige belet zich, zooals men 't noemt, te dekken?"}]},{"lemma":"lot","count":9,"glosses":["fate","lot"],"forms":["lot"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s54","id":"h2-s54","source":"Ieder wilde, maar niemand durfde. Er werd geloot, en het lot viel op my."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s33","id":"h3-s33","source":"Schynbaar scheurde 't lot de banden Die ons bonden, wreed van-een.. 'k Sta hier wel aan vreemde stranden Met myzelf en God, alleen..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s44","id":"h3-s44","source":"Roofde 't lot my haar slechts niet!"}]},{"lemma":"Lot","count":1,"glosses":["Lot"],"forms":["Loth"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s117","id":"h16-s117","source":"Verbeeld u, dat ze van de week--het was haar beurt van voorlezen aan 't ontbyt, en we waren aan de geschiedenis van Loth--op eens stilhield en niet verder lezen wilde."}]},{"lemma":"loten","count":1,"glosses":["drawn by lot"],"forms":["geloot"],"morphology":["verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s54","id":"h2-s54","source":"Ieder wilde, maar niemand durfde. Er werd geloot, en het lot viel op my."}]},{"lemma":"lotgeval","count":1,"glosses":["fortunes"],"forms":["lotgevallen"],"morphology":["noun, neuter, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s120","id":"h14-s120","source":"Ik hoop echter dat het meegedeelde voldoende wezen zal om eenigermate de beschryving te rechtvaardigen, die ik van Havelaars inborst en hoedanigheden gegeven heb, en dat de lezer niet geheel zonder belangstelling de lotgevallen zal gadeslaan, die hem en de zynen wachtten te Rangkas-Betoeng."}]},{"lemma":"Lotosblume","count":1,"glosses":["lotus flowers"],"forms":["Lotosblumen"],"morphology":["noun, feminine, nominative plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s37","id":"h10-s37","source":"Da liegt ein rothblühender Garten Im stillen mondesschein; Die Lotosblumen erwarten Ihr trautes Schwesterlein; Die Veilchen kichern und kosen, Und schau'n nach den Sternen empor; Heimlich erzählen die Rosen Sich düftende Märchen in 's Ohr."}]},{"lemma":"lotusbloem","count":1,"glosses":["lotus flowers"],"forms":["lotusbloemen"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s42","id":"h10-s42","source":"Want dit begryp je toch, dat niemand me gelooven zou, als ik zei dat zy daar wezen moest om een bezoek te brengen aan de lotusbloemen die, zooals je zegt, haar al lang gewacht hebben."}]},{"lemma":"lotwisseling","count":2,"glosses":["change of fortune","turn of fate"],"forms":["lotwisseling"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s159","id":"h6-s159","source":"Anderen weer meenen hun aanspraken op ondervinding te mogen gronden op werkelyk ondergane lotwisseling, zonder dat echter uit iets blykt dat ze door die veranderingen werden aangegrepen in hun zieleleven."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s203","id":"h7-s203","source":"Het getal Europeanen in die Afdeeling was zoo gering dat het niet in aanmerking komen kon, en de javaan te Lebak te arm om--by welke lotwisseling ook--belangwekkend te worden door nog grooter armoede."}]},{"lemma":"Louise","count":12,"glosses":["Louise"],"forms":["Louise"],"morphology":["proper noun, common gender, singular","proper noun","proper noun, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s9","id":"h3-s9","source":"De meisjes hadden piano gespeeld en gezongen, en by 't dessert plaagden ze elkaar met iets dat in de voorkamer scheen gebeurd te zyn, terwyl wy achter aan 't gentsch whisten waren, iets waarin Frits betrokken scheen. \"Ja, ja, Louise, riep Betsy Rosemeyer, geschreid heb je!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s10","id":"h3-s10","source":"Papa, Frits heeft Louise aan 't schreien gemaakt.\" Myn vrouw zei hierop dat Frits dan voortaan niet meer mee zou naar den krans."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s11","id":"h3-s11","source":"Ze dacht dat hy Louise geknepen had, of zoo-iets wat niet te-pas komt, en ook ik maakte my gereed er een hartig woordje bytevoegen, toen Louise riep:"}]},{"lemma":"loven","count":1,"glosses":["praise"],"forms":["loven"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s74","id":"h8-s74","source":"Vinden we niet reeds in de verzen die van zyn jeugd dagteekenen, regels als deze, die geschreven waren op den Salak--een der reuzen, maar niet de grootste, onder de bergen van de Preanger Regentschappen--waarin alweder de aanhef de zachtheid zyner aandoeningen teekent, om op-eens overtegaan in 't naspreken van den donder dien hy onder zich hoort: 't Is zoeter hier zijn Maker luid te loven... 't Gebed klinkt schoon langs berg- en heuvelrij..."}]},{"lemma":"loyaal","count":1,"glosses":["in good faith"],"forms":["loyaal"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s18","id":"h19-s18","source":"Alles wat ik omtrent de handelingen van den Regent onderzocht, was diep geheim. Alleen hyzelf en de Patteh wisten het, want ik had hem loyaal gewaarschuwd."}]},{"lemma":"loyaliteit","count":1,"glosses":["loyalty"],"forms":["loyaliteit"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s86","id":"h19-s86","source":"Ik weet dat gy op myn loyaliteit ten deze vertrouwt."}]},{"lemma":"loyauteit","count":1,"glosses":["loyalty"],"forms":["loyauteit"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s131","id":"h20-s131","source":"Want ik behoef u niet te verzekeren dat ik, die verklaard heb niet anders te kunnen dienen dan ik hier deed ... ik die voor deze wyze van dienen ben gestraft met berisping, met een ruïneuze en deshonorante overplaatsing ... met den last om de arme lieden te verraden die op myn loyauteit vertrouwden --met de keus alzoo tusschen oneer en broodsgebrek!--dat ik na dit alles met moeite en zorg elk voorkomend geval te toetsen had aan myn plicht, en dat de eenvoudigste zaak my zwaar viel, geplaatst als ik was tusschen myn geweten en de principes van 't Gouvernement waaraan ik trouw schuldig ben zoolang ik niet ontheven ben van myn ambt. Deze moeielykheid openbaarde zich vooral by 't antwoord dat ik geven moest aan klagers."}]},{"lemma":"lucht","count":15,"glosses":["air","vent","open air"],"forms":["lucht"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, feminine singular"],"note":"Lucht geven aan means “to give vent to.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s32","id":"h1-s32","source":"Maar zeg niets wat niet waar is. \"De lucht is guur, en 't is vier uur.\" Dit laat ik gelden, als het werkelijk guur en vier uur is."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s33","id":"h1-s33","source":"Maar als 't kwartier voor drieën is, kan ik, die myn woorden niet in 't gelid zet, zeggen: \"de lucht is guur, en 't is kwartier voor drieën.\" De verzenmaker is door de guurheid van den eersten regel aan een vol uur gebonden. Het moet voor hem juist een, twee uur, enz. wezen, of de lucht mag niet guur zyn."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s85","id":"h3-s85","source":"Over proteïne in de atmospherische lucht. Over de staatkunde van Rusland."}]},{"lemma":"luchtje","count":1,"glosses":["something fishy"],"forms":["luchtjen"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":"Er is een luchtje aan means that something is suspicious or fishy.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s47","id":"h10-s47","source":"Dat wil zeggen dat er een luchtjen is aan die malle sprookjes ... zóó is het!"}]},{"lemma":"luchtruim","count":1,"glosses":["sky vault"],"forms":["luchtruim"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s192","id":"h17-s192","source":"Daar kwam een streep van blauwig rood die zich vastklemde aan de wolken, en de randen werden licht en gloeiend, en 't begon te bliksemen, en weer schoten er pylen van vuur door het luchtruim, maar ze vielen niet neder ditmaal, ze hechtten zich vast op den donkeren grond, en deelden hun gloed mede in grooter en grootere kringen, en ontmoetten elkander, kruisend, slingerend, wendend, dwalend, en ze vereenigden zich tot vuurbundels, en weerlichtten in gouden glans op een grond van paarlemoer, en er was rood, en blauw, en geel, en zilver, en purper, en azuur in dat alles ... o God, dat was de dageraad: dat was het weerzien van Adinda!"}]},{"lemma":"luchtsprong","count":1,"glosses":["leap"],"forms":["luchtsprong"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s3","id":"h9-s3","source":"Als ik in myn verhaal zulk een luchtsprong noodig had, zou ik voorzichtigheidshalve nog altyd een eerste verdieping kiezen als uitgangspunt van haar sprong, en een kasteel waarvan weinig te zeggen viel."}]},{"lemma":"Ludwig","count":6,"glosses":["Ludwig"],"forms":["Ludwig"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s94","id":"h1-s94","source":"Verbeeld u dat ze daar getracht hebben--Busselinck & Waterman, meen ik--my Ludwig Stern aftenemen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s4","id":"h2-s4","source":"Een ander in myn plaats had misschien aan Ludwig Stern geschreven dat hy ook wat zou laten vallen, dat hy hoopte op konsideratie om de langdurige diensten van Last & Co ... ik heb uitgerekend dat de firma, sedert ruim vyftig jaren, vier ton aan Stern verdiend heeft."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s16","id":"h2-s16","source":"...dat ik de eer had gehad van den heer Saffeler te vernemen --Saffeler reist voor Stern--dat de geachte chef der firma, de heer Ludwig Stern, een zoon had, den heer Ernest Stern, die ter volmaking zyner kommercieele kennis, eenigen tyd in een hollandsch huis wenschte geëmploieerd te zyn. Dat ik met het oog op ..."}]},{"lemma":"Luft","count":1,"glosses":["air"],"forms":["Luft"],"morphology":["noun, feminine, singular, nominative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s261","id":"h14-s261","source":"Der Nachtwind säuselt, und die Luft wird kühl, Zu kühl für dich vielleicht: dein Stirnchen glüht! Du hast den ganzen Tag so wild gespielt, Und bist wohl müde, komm, dein Tikar harret."}]},{"lemma":"lui","count":7,"glosses":["lazy","folk","folks"],"forms":["lui","luî"],"morphology":["adjective","adjective, predicative","noun, plural","noun, plural, colloquial"],"note":"Historical spelling of lui, “people” or “folk.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s20","id":"h1-s20","source":"Nederland is Nederland gebleven, omdat onze oude luî goed op hun zaken pasten, en omdat ze het ware geloof hadden. Dàt is de zaak!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s47","id":"h2-s47","source":"Daar myn oude luî van voornemen waren een predikant van my te maken, leerde ik latyn. Later heb ik myzelf dikwyls afgevraagd, waarom men latyn moet verstaan, om in 't hollandsch te zeggen: \"God is goed?\" Genoeg, ik was op de latynsche school--nu zeggen ze gymnasium--en daar was kermis ... in Amsterdam, meen ik."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s91","id":"h4-s91","source":"Hy was lui, pedant en ziekelyk. Ik kocht een doosjen ouwels, en besloot terstond het met onzen Bastiaans nog wat aantezien."}]},{"lemma":"luid","count":9,"glosses":["aloud","loudly","loud","more loudly","louder"],"forms":["luid","luider","luide","luiden"],"morphology":["adverb","adjective, attributive, inflected","adverb, comparative","adjective, comparative, predicative"],"note":"Luiden is the older inflected form of luid here, not the verb luiden.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s35","id":"h5-s35","source":"Men kan den kunstenaar betalen, die een plan ontwerpt, en den metselaar die de steenen legt. Maar niet voor geld te-koop is 't verdwaald en toch eerbiedwaardig gevoel dat in een bouwontwerp een dichtstuk zag, een dichtstuk van graniet, dat luid sprak tot het volk, een dichtstuk in marmer, dat dáár stond als een onbewegelyk voortdurend eeuwig gebed."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s67","id":"h8-s67","source":"Toch sprak hy niet luid, noch drukte hy byzonder op enkele woorden, en zelfs was er iets eentonigs in zyn stem, maar hetzy studie of natuur, juist deze eentonigheid maakte den indruk zyner woorden sterker op gemoederen die zoo byzonder ontvankelyk waren voor zulke taal."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s74","id":"h8-s74","source":"Vinden we niet reeds in de verzen die van zyn jeugd dagteekenen, regels als deze, die geschreven waren op den Salak--een der reuzen, maar niet de grootste, onder de bergen van de Preanger Regentschappen--waarin alweder de aanhef de zachtheid zyner aandoeningen teekent, om op-eens overtegaan in 't naspreken van den donder dien hy onder zich hoort: 't Is zoeter hier zijn Maker luid te loven... 't Gebed klinkt schoon langs berg- en heuvelrij..."}]},{"lemma":"luiden","count":7,"glosses":["runs","run","sounded","read","sounding","amount to"],"forms":["luidde","luidt","geluid","luidende","luiden"],"morphology":["verb, present, singular","verb, past participle","verb, past, singular","verb, past, third person singular","adjective, present participle","verb, present, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s253","id":"h11-s253","source":"Maar zy, dat kind, genas me--voor een dag of wat althans--beter dan myn vertelling, die ongeveer aldus moet geluid hebben:"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s87","id":"h12-s87","source":"Na eenigen tyd keert hy terug, en biedt een verslag aan dat niet ongunstig luidde voor dien kontroleur."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s138","id":"h12-s138","source":"De adsistent-resident van Padang, dan had een bericht uitgebracht, dat gunstig luidde voor dien gesuspendeerden kontroleur, wiens suspensie hierdoor een tint van onrechtvaardigheid bekwam."}]},{"lemma":"luister","count":1,"glosses":["splendour"],"forms":["luister"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s196","id":"h8-s196","source":"Die laatste heeft slechts rang van Tommongong, onze Regent is Adhipatti, en toch laten zyn inkomsten, omdat Lebak niet geschikt is voor koffi en hem dus geen emolumenten opbrengt, niet toe in praal en luister te wedyveren met een eenvoudigen Dhemang in de Preanger, die den stygbeugel houden zou als zyn neven te-paard stygen. Is dit waar?"}]},{"lemma":"luisteren","count":11,"glosses":["listen","listened","listening","Listen"],"forms":["Luister","luisteren","luisterde","luister","geluisterd","luisterende"],"morphology":["verb, imperative, singular","verb, past, singular","verb, infinitive","verb, past participle","verb, present participle","verb, present, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s36","id":"h1-s36","source":"En niet alleen die verzen lokken de jeugd tot onwaarheid. Ga eens in den schouwburg, en luister dáár wat er voor leugens aan den man worden gebracht."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s103","id":"h2-s103","source":"Als hy maar geen aalmoes vraagt, en niemand lastig valt, heb ik er volstrekt niet tegen dat hy arm is, maar die opsiering van de zaak komt niet te-pas. Luister verder:"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s63","id":"h3-s63","source":"Welnu, den vorigen avend, juist toen ik myn eerste peer had geschild, las ik op het gelaat van een der meisjes, dat er iets in dat vers voorkwam, dat niet pluis was. Ikzelf had niet naar 't ding geluisterd, maar ik had bemerkt dat Betsy haar broodje verkruimelde, en dit was my genoeg."}]},{"lemma":"luitenant","count":4,"glosses":["lieutenant"],"forms":["luitenant"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s186","id":"h7-s186","source":"Aandoenlyk was het, de brieven te lezen van haar vader--toen een jongeling van achttien jaren, die als luitenant by dat korps in dezelfde charge een sabelhouw op 't hoofd bekwam, aan welks gevolgen hy acht jaren later krankzinnig sterven zou--brieven aan zyn moeder, waarin hy zich beklaagde hoe hy vruchteloos op het slagveld naar 't lyk zyns vaders had gezocht."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s107","id":"h12-s107","source":"Als gy, Duclari, zegt: \"de luitenant Slobkous is een goed soldaat, waarachtig hy is een goed soldaat, ik kan je niet genoeg zeggen welk een goed soldaat de luitenant Slobkous is ... maar een theoretikus is hy niet ... Heb je niet zoo gezegd, Duclari?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s108","id":"h12-s108","source":"--Ik heb nooit een luitenant Slobkous gekend of gezien?"}]},{"lemma":"Lukas","count":2,"glosses":["Lukas"],"forms":["Lukas"],"morphology":["proper noun, masculine singular","proper noun, masculine, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s69","id":"h1-s69","source":"Daar is by-voorbeeld Lukas, onze pakhuisknecht, die reeds by den vader van Last & Co heeft gewerkt--de firma was toen Last & Meyer, maar de Meyers zyn er lang uit--dàt was dan toch wel een deugdzaam man."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s74","id":"h1-s74","source":"Welnu, ik houd dien Lukas voor zeer deugdzaam, maar wordt hy nu beloond?"}]},{"lemma":"lukken","count":1,"glosses":["succeeded"],"forms":["gelukte"],"morphology":["verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s121","id":"h5-s121","source":"Hy gehoorzaamt zyn hoofden, men had dus slechts deze hoofden te winnen door hun een gedeelte van de winst toetezeggen, en ... het gelukte volkomen."}]},{"lemma":"lust","count":9,"glosses":["a mind","a fancy","urge","wish","desire","fancy","appetite","inclination"],"forms":["lust"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"Lust hebben iets te doen means “to feel inclined to do something.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s41","id":"h1-s41","source":"Ik had weleens lust zoo'n heel parterre in 't water te gooien, om te zien wie dat toe juichen gemeend had."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s63","id":"h1-s63","source":"Is het dus niet een pure leugen, als de veldheer de prinses vragend aanziet, om te weten wat ze doen wil na 't poortsluiten? Nog-eens: als 't mensch nu eens lust had gehad te gaan slapen, in plaats van iets te ontblooten?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s4","id":"h6-s4","source":"Traag zoolang er niets te doen viel, en ver van de beredderingzucht die in Europa voor yver geldt, maar yverig waar bezigheid noodig was ... eenvoudig maar hartelyk voor wie tot zyn omgeving behoorden ... mededeelzaam, hulpvaardig en gastvry ... welgemanierd zonder styfheid ... vatbaar voor goede indrukken ... eerlyk en oprecht, zonder evenwel lust te voelen de martelaar van deze hoedanigheden te worden ... in 't kort, hy was een man die, zooals men 't noemt, overal op zyn plaats zou wezen, zonder dat men echter op 't denkbeeld komen zou de eeuw naar hem te noemen, wat hy dan ook niet begeerde."}]},{"lemma":"lusten","count":1,"glosses":["liked"],"forms":["lustte"],"morphology":["verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s171","id":"h18-s172","source":"Hy kon 't bestuur van de kolonien niet genoeg roemen, want hy zei overtuigd te wezen dat er veel verloren werd op de thee die men van hem kocht, en dat het dus een ware edelmoedigheid was, by voortduring een zoo hoogen prys te betalen voor een artikel dat eigenlyk weinig waarde heeft, en dat hyzelf dan ook niet lustte, want hy dronk altyd chinesche thee."}]},{"lemma":"luthers","count":2,"glosses":["Lutheran"],"forms":["Luthersch","luthersch"],"morphology":["adjective, predicative, historical spelling","adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s22","id":"h2-s22","source":"Dat by ons de Heer gediend werd. Die kan hy in zyn zak steken, want de Sterns zyn Luthersch."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s99","id":"h16-s99","source":"Er zyn menschen die altyd klagen. En wat dat schimpen op gedwongen arbeid aangaat, men ziet wel dat hy de preek van dominee Wawelaar niet gehoord heeft, anders zou hy weten hoe nuttig dat werken is voor de uitbreiding van 't Godsryk. 't Is waar, hy is luthersch."}]},{"lemma":"Luthers","count":1,"glosses":["Lutheran"],"forms":["Luthersch"],"morphology":["adjective"],"note":"Older spelling of modern Dutch Luthers.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s2","id":"h10-s2","source":"Ik heb hem niet van den Heer gesproken--omdat hy Luthersch is--maar ik heb gewerkt op zyn gemoed en zyn eer."}]},{"lemma":"luttel","count":1,"glosses":["trifling"],"forms":["luttele"],"morphology":["adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s254","id":"h14-s254","source":"Thans vooral roep ik u op met vertrouwen, omdat ge niet meer noodig hebt te zoeken waar de koord moet worden ingehaakt om hem neertehalen van welke luttele hoogte ook."}]},{"lemma":"Lycurgus","count":1,"glosses":["Lycurgus"],"forms":["LYKURGUS"],"morphology":["proper noun, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s2","id":"h4-s2","source":"Over de wetten van SOLON, LYKURGUS, ZOROASTER en CONFUCIUS."}]}]}