{"work":{"slug":"havelaar","title":{"source":"Max Havelaar","translated":"Max Havelaar"},"language":"Dutch","languageCode":"nl"},"letter":"o","url":"https://1732studios.com/books/havelaar/words/o","headwords":[{"lemma":"o","count":51,"glosses":["oh","Oh","O"],"forms":["O","o"],"morphology":["interjection"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s54","id":"h1-s54","source":"Ze heeft eenige verleiders de trappen afgeworpen, ze roept gedurig: \"o myne moeder, o, myne moeder!\" en stelt dus de deugd voor."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s65","id":"h1-s65","source":"O, o, o! Ik ben sedert zeventien jaren makelaar in koffi--Lauriergracht, N° 37--en heb dus al zoo-iets bygewoond, maar het stuit my altyd vreeselyk, als ik de goede lieve waarheid zóó zie verdraaien."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s38","id":"h3-s38","source":"O, hy liet in 't voorwaarts gaan, Diepe, diepe sporen staan! 'k Proefde vreugde en smart met-één, 'k Heb gedacht en 'k heb gestreden, 'k Heb gejuicht en 'k heb gebeden: 't Is me als vlogen eeuwen heen! 'k Heb naar levensheil gestreefd, 'k Heb gevonden en verloren, En, een kind nog kort te-voren, Jaren in één uur doorleefd!"}]},{"lemma":"O","count":1,"glosses":["Oh"],"forms":["O"],"morphology":["interjection"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s95","id":"h18-s95","source":"O neen, de heer Slymering, partikulier!"}]},{"lemma":"oben","count":2,"glosses":["up above"],"forms":["oben"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s295","id":"h14-s295","source":"Da fliegt es... hoch! Hoch, oben... was ist das, Sind das auch Feuerflieglein dort?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s302","id":"h14-s302","source":"--Is das weit, Dort oben wo die Sterne sind?"}]},{"lemma":"occupans","count":1,"glosses":["occupier"],"forms":["OCCUPANTIS"],"morphology":["Latin participle used as noun, genitive singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s51","id":"h4-s51","source":"Over de Spreuken, den Prediker, het Hooglied, en de PANTOENS der Javanen. Over het JUS PRIMI OCCUPANTIS."}]},{"lemma":"oceaan","count":3,"glosses":["Ocean"],"forms":["Oceaans","O","Oceaan"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, masculine, genitive singular"],"note":"The abbreviated capital O stands for Oceaan, completed by the relative clause that follows.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s81","id":"h9-s81","source":"Slaat het oog op de eilanden des Indischen Oceaans, bewoond door millioenen en millioenen kinderen des verstooten zoons--en des te-recht verstooten zoons--van den edelen God gevalligen Noach!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s192","id":"h11-s192","source":"Ge vraagt waarom toch de O Die Natals ree bespoelt, Schoon elders minzaam en gedwee, Ontstuimig slechts op Natals ree, Gedurig kookt en woelt?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s195","id":"h11-s195","source":"En dáárom schuurt hier de Oceaan Zoo fel het oeverzand: 't Is zee slechts, waar ge rondsom ziet, En water, water, anders niet, Tot Madagaskars strand!"}]},{"lemma":"och","count":11,"glosses":["oh","ah","Ah","Oh"],"forms":["Och","och"],"morphology":["interjection"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s19","id":"h3-s19","source":"\"Toe, Frits! Och ja, Frits!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s280","id":"h8-s280","source":"Dan moesten er getuigen komen ... niemand durfde tegen den Regent getuigen ...--och, m'nheer Havelaar, die zaken zyn zoo moeielyk!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s19","id":"h9-s19","source":"Och, ze schryven zoo véél tegenwoordig! Maar weet ge dan niet, ondier, tyger, Europeaan, lezer, weet ge dan niet dat ge daar een uur hebt doorgebracht met byten op myn geest als op een tandenstoker?"}]},{"lemma":"ochtend","count":2,"glosses":["morning"],"forms":["ochtend"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s111","id":"h14-s111","source":"Hoe dit zy, het duel was daar in dien tyd aan de orde van den dag, en meer dan eens is 't gebeurd dat ik twee samenkomsten had op een ochtend. O, er is iets zeer aantrekkelyks in het duel, vooral met de sabel, of \"op\" de sabel, zooals ze 't noemen ... ik weet niet waarom."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s118","id":"h14-s118","source":"Toen de kontroleur hem den volgenden morgen op zyn kantoor bezocht, wist hy niet dat de nieuwe adsistent-resident den vorigen dag na de gesprekken in de voorgalery, was uitgereden naar Parang-Koedjang--het distrikt der \"verregaande misbruiken\"--en eerst dien ochtend vroeg van daar was teruggekeerd. * * * * *"}]},{"lemma":"oefenen","count":3,"glosses":["practice","wield","train"],"forms":["oefenen"],"morphology":["verb, infinitive","verb, present, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s59","id":"h3-s59","source":"Ik heb hem aan 't kopyboek gezet, om zich te oefenen in den hollandschen styl. Ik ben benieuwd of er spoedig orders van Ludwig Stern zullen komen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s65","id":"h13-s66","source":"Je weet dat inlandsche dames gaarne gezag oefenen. Haar man was vroeger de eerste persoon hier, en hoe weinig een adsistent-resident eigenlyk beduidt, in zyn afdeeling is hy een kleine koning: zy is nog niet gewoon aan de onttrooning."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s234","id":"h20-s234","source":"Ze zou zich kunnen oefenen, en met eenige inspanning misschien geraken tot een bekwaamheid die ten-laatste zelfs de waarheid zou doen gelooven door 't Volk!"}]},{"lemma":"oefening","count":2,"glosses":["Exercises","practice"],"forms":["Oefeningen","oefening"],"morphology":["noun, plural","noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s101","id":"h9-s101","source":"3° Het bevorderen van \"Oefeningen\" te Harderwyk, ten dienste van het koloniaal werfdepôt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s132","id":"h12-s132","source":"Hoe meer mutatie onder de inhabers der voetstukken, hoe grooter de kans voor anderen om óók eens aan de beurt te komen, en dit is zóó waar dat wy uit gewoonte en tot oefening--even als een jager die op kraaien schiet, welke hy toch liggen laat--ook die standbeelden gaarne neerhalen, welker piedestal nooit door ons kan bestegen worden."}]},{"lemma":"Oepi","count":6,"glosses":["Oepi"],"forms":["Oepi"],"morphology":["proper noun","proper noun, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s182","id":"h11-s182","source":"Ze heette Si Oepi Keteh."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s184","id":"h11-s184","source":"Ze heette Si Oepi Keteh, maar in myn gedachten noemde ik haar \"stumpert\" of zoo-iets, omdat ik naar myn schatting zoo hemelhoog boven haar verheven was."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s233","id":"h11-s233","source":"De zon was onder, en ik voelde my gemüthlich genoeg om nòg niet afgeschrikt te worden door zóóveel domheid. Of liever, ik geloof dat ik begon vermaak te scheppen in 't hooren van myn stem--er zyn weinigen onder ons, die niet gaarne luisteren naar zichzelf--maar na myn mutisme van den heelen dag, meende ik, nu ik eindelyk aan 't spreken geraakt was, iets beters te verdienen dan de al te onnoozele antwoorden van Si Oepi Keteh."}]},{"lemma":"oeser-oeseran","count":2,"glosses":["hair-whorl pattern","hair whorl"],"forms":["oeser-oeseran"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, singular"],"note":"Oeser-oeseran is a Javanese term for a particular pattern of hair whorls, treated as an omen.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s29","id":"h17-s29","source":"Bovendien, geen buffel had een oeser-oeseran als de zyne."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s48","id":"h17-s48","source":"Wèl was er ontong, geweest in de oeser-oeseran van dien buffel!"}]},{"lemma":"oester","count":1,"glosses":["oyster"],"forms":["oester"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s113","id":"h6-s113","source":"Een drietal bedienden hadden zichzelf verlost uit het wasleêren kastje, dat achter den wagen was vastgeplakt als een jonge oester op den rug van zyn mama."}]},{"lemma":"oever","count":3,"glosses":["banks","water's edge"],"forms":["oevers","oever"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, common gender, plural","noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s35","id":"h3-s35","source":"'t Is nog nauwlyks twee paar jaren Toen ik 't laatst op gindschen grond Zwygend aan den oever stond Om de toekomst in te staren... Toen ik 't schoone tot my riep Dat ik van de toekomst wachtte, En het heden stout verachtte, En my paradyzen schiep..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s123","id":"h13-s124","source":"Havelaars erf nu was zeer groot, ja, hoe vreemd het klinke, aan een der zyden kon men 't oneindig noemen, daar het aan een ravyn grensde die zich uitstrekte tot aan de oevers van den Tjioedjoeng, de rivier die Rangkas-Betoeng, in een zyner vele bochten omsluit."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s124","id":"h13-s125","source":"Het viel moeielyk te bepalen waar 't erf van de adsistent-residents-woning ophield, en waar de gemeentegrond aanving, daar 't groot verval van water in den Tjioedjoeng die dan eens zyn oevers een gezichtsverheid terugtrok, en dan weer den ravyn vulde tot zeer naby Havelaars huis, gedurig de grenzen veranderde."}]},{"lemma":"oeverzand","count":1,"glosses":["shore-sand"],"forms":["oeverzand"],"morphology":["noun, neuter, mass singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s195","id":"h11-s195","source":"En dáárom schuurt hier de Oceaan Zoo fel het oeverzand: 't Is zee slechts, waar ge rondsom ziet, En water, water, anders niet, Tot Madagaskars strand!"}]},{"lemma":"of","count":461,"glosses":["or","whether","Or","either","nor","of","or else","Either","approximately","when","or so","or about","before","as if","than","or whether"],"forms":["of","Of","òf","OF"],"morphology":["conjunction","coordinating conjunction","subordinating conjunction","correlative conjunction","English preposition","conjunction used for approximation"],"note":"After nauw, of introduces what happens before the preceding action is complete.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s2","id":"h1-s2","source":"Het is myn gewoonte niet, romans te schryven, of zulke dingen, en het heeft dan ook lang geduurd, voor ik er toe overging een paar riem papier extra te bestellen, en het werk aantevangen, dat gy, lieve lezer, zoo-even in de hand hebt genomen, en dat ge lezen moet als ge makelaar in koffi zyt, of als ge wat anders zyt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s4","id":"h1-s4","source":"Sedert jaren vraag ik my af, waartoe zulke dingen dienen, en ik sta verbaasd over de onbeschaamdheid, waarmede een dichter of romanverteller u iets op de mouw durft spelden, dat nooit gebeurd is, en meestal niet gebeuren kan."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s6","id":"h1-s6","source":"Ik pas er dus wel op, dat ik geen romans schryf, of andere valsche opgaven doe."}]},{"lemma":"offer","count":4,"glosses":["offering","offerings","in sacrifice"],"forms":["offer","offers","ten-offer"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, neuter, plural","fixed prepositional phrase"],"note":"Historical hyphenation of ten offer in the fixed expression ten offer brengen, ‘to sacrifice.’","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s196","id":"h11-s196","source":"En menig offer werd gebracht Ten zoen voor d'Oceaan!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s276","id":"h17-s276","source":"Alleen 's nachts werden de hutgenooten opgeschrikt door zyn stem, als hy toonloos zong: \"ik weet niet waar ik sterven zal\" en eenige bewoners van Badoer legden geld tezamen, om een offer te brengen aan de boaja's van den Tjioedjoeng voor de genezing van Saïdjah, dien men voor zinneloos hield."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s300","id":"h17-s300","source":"\"Maar God, met zooveel wee begaan, Nam de offers van dien dag niet aan!\" * * * * *"}]},{"lemma":"officieel","count":16,"glosses":["official","officially"],"forms":["officieel","officieele","officieelen"],"morphology":["adverb","adjective","adjective, attributive, uninflected","adjective, attributive, historical inflection","adjective, masculine singular, historical inflection","adjective, attributive neuter singular","adjective, attributive, archaic masculine singular","adjective, attributive, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s48","id":"h5-s48","source":"Het dusgenaamd Nederlandsch Indie--'t adjektief nederlandsch komt me eenigszins onnauwkeurig voor, doch 't werd officieel aangenomen--is, wat de verhouding van het moederland tot de bevolking aangaat, te splitsen in twee zeer verschillende hoofddeelen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s96","id":"h5-s96","source":"Hy berispt hem, waar hy schuldig is aan plichtverzuim. Deze zeer eigenaardige verhouding wordt alleen mogelyk gemaakt door uiterst beleefde vormen, die evenwel noch hartelykheid, noch, waar 't noodig blyken mocht, strengheid behoeven uittesluiten en ik geloof dat de toon die in deze verhouding heerschen moet, vry wel wordt aangegeven in 't officieel voorschrift dienaangaande: de europesche ambtenaar hebbe den inlandschen beambte die hem ter-zyde staat, te behandelen als zyn jonger broeder."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s115","id":"h6-s115","source":"Het was de resident van Bantam, de groote landstreek waarvan Lebak een afdeeling, een regentschap, of, zooals men officieel zegt, een adsistent-residentie is."}]},{"lemma":"officier","count":7,"glosses":["officers","Officer","officer"],"forms":["officieren","Officier","officier"],"morphology":["noun, plural","noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s170","id":"h7-s170","source":"Zy vond het natuurlyk dat Max paarden weergaf aan de Alfoeren in de Minahassa, wier paarden waren doodgereden door de officieren van de Bayonnaise."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s172","id":"h7-s172","source":"Zy begreep volkomen waarom de officieren van byna elk aangekomen oorlogschip grootendeels by Max logeerden, en dat zyn huis hun geliefd pied-à-terre was. Was hy niet háár Max?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s104","id":"h9-s104","source":"a) Slechts zulke gouverneurs, officieren en beambten te benoemen, die geacht kunnen worden vasttestaan, in het ware geloof. b) Den Javaan te doen vergunnen de kazernes, alsmede de op de reeden liggende oorlogs- en koopvaardyschepen te bezoeken, om door 't verkeer met nederlandsche soldaten en matrozen te worden opgeleid tot het Godsryk."}]},{"lemma":"officium","count":1,"glosses":["office"],"forms":["officio"],"morphology":["Latin noun, ablative singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s61","id":"h19-s61","source":"Arme Verbrugge! Gy, eerste getuige, hoofdgetuige, getuige ex officio, getuige uit kracht van ambt en eed!"}]},{"lemma":"ofschoon","count":1,"glosses":["although"],"forms":["ofschoon"],"morphology":["subordinating conjunction"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s179","id":"h6-s179","source":"Met jongens sprong hy \"haasjen-over\" en hy teekende heel gaarne een patroon voor 't borduurwerk van de meisjes. Zelfs nam hy dezen meermalen de naald uit de hand, en vermaakte zich met dat werk, ofschoon hy dikwyls zei dat ze wel wat beters konden dan dat \"machinale steken tellen.\" By jongelieden van achttien jaren was hy een jong student, die gaarne zyn Patriam canimus zong, of Gaudeamus igitur ... ja, ik ben niet geheel zeker, dat hy niet nog zeer kort geleden, toen hy met verlof te Amsterdam was, een uithangbord heeft afgebroken, dat hem niet behaagde omdat er een neger op geschilderd was, geboeid aan de voeten van een Europeaan met een lange pyp in den mond, en waaronder natuurlyk te lezen stond: de rookende jonge koopman."}]},{"lemma":"oft","count":2,"glosses":["often"],"forms":["oft"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s279","id":"h14-s279","source":"--Doch, Mutter, ist Gefühl denn Schmerz? --Ja, oft!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s281","id":"h14-s281","source":"--Und dann mein Schwesterlein... es weint so oft, Ist das vor Schmerz? Hat sie denn auch Gefühl?"}]},{"lemma":"ogenblik","count":52,"glosses":["moment","moments","instant","single moment"],"forms":["oogenblik","oogenblikken"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, common gender, singular","noun, neuter, plural","noun, neuter, singular, historical spelling","noun, plural","noun, neuter singular"],"note":"Oogenblik is the historical spelling of ogenblik.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s88","id":"h1-s88","source":"Daar ik nu voor 't oogenblik afscheid van u neem--ik moet naar de beurs--noodig ik u straks op een tweede hoofdstuk. Tot weerziens dus!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s61","id":"h2-s61","source":"Ik ben overtuigd dat ik in de kennismaking zou geslaagd zyn, indien niet op dat oogenblik een myner makkers uit kinderachtige baldadigheid my een zoo harden stoot in den rug had gegeven, dat ik heel onzacht tegen de uitstalkast aanvloog, die op halvemanshoogte de voorzy van de kraam afsloot."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s62","id":"h2-s62","source":"Ik voelde een greep in myn nek ... een tweeden greep veel lager ... ik zweefde een oogenblik ... en vóór ik recht begreep hoe de zaken stonden, was ik in de kraam van den Griek, die in verstaanbaar fransch zei dat ik een gamin was, en dat hy de policie roepen zou. Nu was ik wel dicht by het meisje, maar genoegen deed het me niet."}]},{"lemma":"ogenblikkelijk","count":2,"glosses":["at once","instantaneous"],"forms":["oogenblikkelyk","oogenblikkelyken"],"morphology":["adverb","adjective, inflected"],"note":"Old spelling of modern Dutch ogenblikkelijke.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s58","id":"h14-s58","source":"Hy stapte met veel gevolg ten-mynen huize af, en verlangde oogenblikkelyk de oorspronkelyke processtukken te zien van: \"den armen man dien men zoo vreeselyk mishandeld had.\""},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s20","id":"h15-s20","source":"Misschien ware het als menschlievendheid te achten, hem door oogenblikkelyken dood te onttrekken aan nog eenigen tyd levens."}]},{"lemma":"Ohr","count":1,"glosses":["ear"],"forms":["Ohr"],"morphology":["noun, neuter, accusative singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s37","id":"h10-s37","source":"Da liegt ein rothblühender Garten Im stillen mondesschein; Die Lotosblumen erwarten Ihr trautes Schwesterlein; Die Veilchen kichern und kosen, Und schau'n nach den Sternen empor; Heimlich erzählen die Rosen Sich düftende Märchen in 's Ohr."}]},{"lemma":"oliepakhuis","count":1,"glosses":["oil warehouse"],"forms":["oliepakhuis"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s96","id":"h16-s96","source":"By Busselinck en Waterman moet men door een nauw gangetje, naast een oliepakhuis, waar 't altyd heel vuil is. En dan dat gemaal over die buffels!"}]},{"lemma":"om","count":481,"glosses":["in order","to","in order to","for","about","so as","around","of","so as to","so that","In order","only to","because of","enough to","at","around him","on","when it came to","in","About","perish","in which","circulates","around her","round","To","that","as to"],"forms":["om","Om","óm"],"morphology":["subordinating conjunction","preposition","subordinating particle","infinitive marker","adverbial particle","infinitival conjunction","infinitive conjunction","subordinating infinitive marker","infinitive complementizer","separable verb particle","particle","conjunction","separable verbal particle","prepositional adverb particle","subordinating conjunction, infinitive marker","postposition","subordinating conjunction in purpose infinitive","separable particle","infinitive-clause marker","subordinating conjunction introducing purpose infinitive","subordinating conjunction, purposive","purpose-clause marker"],"note":"Er ging wat om means that a substantial amount of business or money was circulating.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s19","id":"h1-s19","source":"De eb, in 1672 geloof ik, duurde wat langer dan gewoonlyk, expres om Nederland te beschermen. Leugens!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s39","id":"h1-s39","source":"Ik weet wel dat ik iets meer had moeten geven als hy myzelf er uit gehaald had, maar zeker myn halve vermogen niet. 't Is immers duidelyk dat men op die wys maar tweemaal in 't water hoeft te vallen om doodarm te wezen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s41","id":"h1-s41","source":"Ik had weleens lust zoo'n heel parterre in 't water te gooien, om te zien wie dat toe juichen gemeend had."}]},{"lemma":"om den wille","count":1,"glosses":["for the sake"],"forms":["om-den-wille"],"morphology":["fixed prepositional expression"],"note":"Archaic expression meaning ‘for the sake’.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s49","id":"h19-s49","source":"De resident van Bantam was geschrokken, en als men my de onedelheid van 't beeld wil vergeven om-den-wille van de juistheid, heb ik lust hem te vergelyken by een straatjongen die zich beklaagt over verkrachting van voorouderlyke gewoonten, omdat een excentriek kameraadje hem zonder voorafgaande scheldwoorden geslagen heeft."}]},{"lemma":"om mijnentwil","count":2,"glosses":["for my sake","on my account"],"forms":["om-mynentwil"],"morphology":["fixed prepositional phrase"],"note":"Archaic spelling and hyphenation of om mijnentwil, ‘for my sake.’","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s45","id":"h2-s45","source":"Neen, in Amsterdam zelf had hy om-mynentwil een Griek den neus aan 't bloeden geslagen. Want hy bemoeide zich altyd met dingen die hem niet aangingen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s6","id":"h7-s6","source":"--Waarlyk, mynheer de Adhipatti, ik ben boos op u dat ge u zooveel moeite gegeven hebt om-mynentwil!"}]},{"lemma":"om niet","count":4,"glosses":["for nothing"],"forms":["om-niet"],"morphology":["adverbial phrase"],"note":"Om niet means “free of charge.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s133","id":"h14-s133","source":"Zoo was er veel te Lebak, dat wel door gezag te verkrygen was om-niet maar niet te-koop voor billyken prys, en onder zulke gegevens schikten zich Havelaar en zyn Tine gaarne in 't gemis."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s6","id":"h15-s6","source":"\"Neen, die buffel was hun niet afgenomen om-niet, ze geloofden wel dat daarvoor een dubbelen prys zou betaald worden.\" \"Neen, ze waren niet afgeroepen van hun velden om zonder betaling te arbeiden in de Sawahs van den Regent, ze wisten zeer goed dat de Adhipatti hen later ruim zou beloond hebben.\" \"Ze hadden hun aanklacht ingebracht in een oogenblik van ongegronden wrevel ... ze waren waanzinnig geweest, en smeekten dat men hen straffen mocht voor zulke verregaande oneerbiedigheid!\""},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s30","id":"h16-s30","source":"Het is gemakkelyker de bevolking diets te maken dat de Regeering behoefte heeft aan haren arbeid zonder dien te willen betalen, dan dat ze haar buffels eischen zou om-niet. En al durfde de vreesachtige Javaan nasporen of de zoogenaamde heeredienst dien men van hem vordert, overeenstemt met de bepalingen daaromtrent, dan nog zou hem dit onmogelyk wezen daar de een niet weet van den ander, en hy dus niet berekenen kan of 't vastgesteld getal personen tien-ja vyftigvoud overschreden is?"}]},{"lemma":"om strijd","count":1,"glosses":["in rivalry"],"forms":["om-stryd"],"morphology":["adverbial phrase, historical spelling"],"note":"Historical spelling of the idiom om strijd, meaning competitively or vying with one another.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s18","id":"h17-s18","source":"Daarnaast lagen de sawahs van Adinda's vader, den vader van 't kind dat met Saïdjah huwen zou. En als Adinda's broertjes aankwamen aan de tusschenliggende grens, juist als ook Saïdjah dáár was met zyn ploeg, dan riepen zy elkander vroolyk toe, en roemden om-stryd de kracht en de gehoorzaamheid hunner buffels."}]},{"lemma":"ombuigen","count":1,"glosses":["to bend"],"forms":["omtebuigen"],"morphology":["verb, infinitive with incorporated te"],"note":"Omtebuigen is the older solid spelling of om te buigen.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s223","id":"h14-s223","source":"Welke verbetering immers is er te hopen van veel verkeerds, als er een vooraf bepaald voornemen bestaat, in de berichten aan 't bestuur alles omtebuigen en te verdraaien?"}]},{"lemma":"omdat","count":202,"glosses":["because","since","Because"],"forms":["omdat","Omdat"],"morphology":["subordinating conjunction","subordinating conjunction used as quoted fragment"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s3","id":"h1-s3","source":"Niet alleen dat ik nooit iets schreef wat naar een roman geleek, maar ik houd er zelfs niet van, iets dergelyks te lezen, omdat ik een man van zaken ben."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s14","id":"h1-s14","source":"Hy was al dood, geloof ik, toen hy ons vertelde dat myn vader myn beste vrind was--ik hield meer van Pauweltje Winser, die naast ons woonde in de Batavierstraat--en dat myn kleine hond zoo dankbaar was. We hielden geen honden, omdat ze zoo onzindelyk zyn."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s20","id":"h1-s20","source":"Nederland is Nederland gebleven, omdat onze oude luî goed op hun zaken pasten, en omdat ze het ware geloof hadden. Dàt is de zaak!"}]},{"lemma":"omdragen","count":2,"glosses":["carried about","carried"],"forms":["omdroeg"],"morphology":["verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s45","id":"h3-s45","source":"En dàt beeld, my 't schoonste op aarde, Dat ik omdroeg in 't gemoed Als een onwaardeerbaar goed, En zoo trouw in 't hart bewaarde... Vreemd was 't eenmaal aan myn zinnen!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s67","id":"h17-s67","source":"Saïdjah was reeds vyftien jaar, toen zyn vader naar Buitenzorg vertrok. Hy had dezen niet daarheen vergezeld omdat hy grooter plannen in zyn gemoed omdroeg."}]},{"lemma":"omelet","count":9,"glosses":["omelette"],"forms":["omelet"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s27","id":"h12-s27","source":"--Ik had gezegd nog iets gereed te maken in de keuken ... een omelet of zoo-iets."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s30","id":"h12-s30","source":"Verbrugge, wat kies je, je aandeel in de omelet of de historie?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s33","id":"h12-s33","source":"--Ik zal u helpen, heeren, de omelet is ..."}]},{"lemma":"omgaan","count":29,"glosses":["goes on","passes","passed","was passing","was going on","went on","is happening","was going","around","was transacted","is transacted","associate","associating","deal","associated","passed by","go on"],"forms":["omgaat","omging","omgaan","omgegaan","ging","gaat","om","omgaande"],"morphology":["verb, past, singular","verb, present, singular","verb, present, third person singular","verb, infinitive","verb, past participle","verb, past, third person singular, separated","verb, present, third person singular; separated from om","separable verbal particle","verb, present, third-person singular","verb, present participle","verb, present, plural"],"note":"Bij ons omgaan means to pass through our hands or be transacted by our firm.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s60","id":"h1-s60","source":"En als ge meent, dat dit op het tooneel er dóór kan als uitzondering, blyft toch myn aanmerking bestaan, dat men den zin voor waarheid bederft by het volk, dat de uitzondering als regel aanneemt, en dat men de publieke zedelykheid ondermynt, door het te gewennen iets toetejuichen op het tooneel, wat door elk fatsoenlyk makelaar of koopman voor een bespottelyke krankzinnigheid wordt gehouden in de wereld. Toen ik trouwde, waren wy op 't kantoor van myn schoonvader--Last & Co--met ons dertienen, en er ging wat om!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s73","id":"h1-s73","source":"Hy is nu oud en jichtig, en kan niet meer dienen. Nu heeft hy niets, want er gaat veel by ons om, en we hebben jong volk noodig."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s78","id":"h1-s78","source":"Ik kan hem niet helpen--want we hebben jong volk noodig, omdat er zooveel by ons omgaat--maar al kon ik, waar bleef zyn verdienste, als hy nu op zyn ouden dag een gemakkelyk leven leiden kon?"}]},{"lemma":"omgang","count":9,"glosses":["dealing","dealings","stages","association","gallery","company","intercourse"],"forms":["omgang","omgangen"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s27","id":"h5-s27","source":"De geestdryvery die torens meende te moeten zetten op de gebouwen die opgericht werden ter-eere van dezen of genen heilige, duurde niet lang genoeg om ze te voleinden, en de spits die de geloovigen naar den hemel moet wyzen, rust, gewoonlyk een paar omgangen te laag, op de massieve bazis, 'tgeen denken doet aan den man zonder dyen op de kermis."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s15","id":"h6-s15","source":"Dit nu moge onaangenaam schynen voor wie niet gewoon is aan den omgang met javaansche grooten, 't is niet moeielyk alle onderwerpen van gesprek die aanstoot geven kunnen, te vermyden, vooral daar zy van hùn kant nooit op bruske wyze aan den loop van 't onderhoud een andere richting geven zullen, omdat dit naar oostersche begrippen in-stryd wezen zou met den goeden toon."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s17","id":"h6-s17","source":"Over de beste wijze van omgang met die hoofden, bestaan overigens verschillende meeningen."}]},{"lemma":"omgekeerd","count":3,"glosses":["the reverse","conversely"],"forms":["omgekeerd"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s101","id":"h6-s101","source":"Men weet eindelyk niet juist meer waar 't lederen kussen van den wagen ophoudt, en waar de ikheid aanvangt, ja, het denkbeeld is me niet vreemd dat men in zulk een wagen kiespyn of kramp hebben kan, die men voor mot in 't laken aanziet, of omgekeerd."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s163","id":"h6-s163","source":"En, omgekeerd, hoe velen ondergaan een reeks van aandoeningen, zonder dat de uiterlyke omstandigheden hiertoe schenen aanleiding te geven."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s70","id":"h8-s70","source":"Want niemand zyner hoorders had ooit de sterkte des leeuws ondervonden, en 't ware dus veeleer noodig geweest hun die sterkte te doen beseffen door vergelyking van den leeuw met iets waarvan de kracht hun by ervaring bekend was, dan omgekeerd. Men erkenne dat Havelaar werkelyk dichter was."}]},{"lemma":"omgeven","count":3,"glosses":["surrounded"],"forms":["omgeven","omgaf"],"morphology":["past participle","verb, past participle","verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s73","id":"h8-s73","source":"Wanneer misschien iemand de opmerking maken mocht, dat het oorspronkelyke in Havelaars wyze van spreken niet zoo onbetwistbaar is, daar zyn taal denken doet aan den styl der profeten van 't Oude-Testament, moet ik herinneren reeds gezegd te hebben dat hy in oogenblikken van vervoering werkelyk iets had van een ziener. Gevoed door de indrukken die 't leven in wouden en op bergen hem had meegedeeld, omgeven door de poëzie-ademende atmosfeer van het oosten, en alzoo scheppende uit gelyksoortige bron als de Vermaners der Oudheid waarmee men soms zich genoopt voelde hem te vergelyken, gissen wy dat hy niet ànders zou gesproken hebben, ook wanneer hy nooit de heerlyke dichtstukken van het Oude-Testament gelezen had."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s48","id":"h14-s48","source":"Hy had zich, om dit opzet uittevoeren, naar de woning van den Toeankoe begeven, en daar met de bedienden die op den trap der buitengalery zaten, een gesprek aangeknoopt over een Sewah met het doel zyn tegenwoordigheid te rekken tot hy den Toeankoe zou gewaar worden, die zich dan ook weldra, omgeven van eenige verwanten en bedienden, vertoonde."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s162","id":"h17-s162","source":"Hy zocht den ketapan-boom in de wolken, te vèr nog als hy was om dien te zoeken by Badoer. Hy greep naar de lucht die hem omgaf, als wilde hy de gestalte omvatten die hem wachten zou onder dien boom."}]},{"lemma":"omgeving","count":7,"glosses":["circle","surroundings","people around him"],"forms":["omgeving"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s4","id":"h6-s4","source":"Traag zoolang er niets te doen viel, en ver van de beredderingzucht die in Europa voor yver geldt, maar yverig waar bezigheid noodig was ... eenvoudig maar hartelyk voor wie tot zyn omgeving behoorden ... mededeelzaam, hulpvaardig en gastvry ... welgemanierd zonder styfheid ... vatbaar voor goede indrukken ... eerlyk en oprecht, zonder evenwel lust te voelen de martelaar van deze hoedanigheden te worden ... in 't kort, hy was een man die, zooals men 't noemt, overal op zyn plaats zou wezen, zonder dat men echter op 't denkbeeld komen zou de eeuw naar hem te noemen, wat hy dan ook niet begeerde."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s93","id":"h7-s93","source":"Het staat natuurlyk ieder vry, zyn eigen omgeving en gezelschap te kiezen, en men mag het den eigenlyken Europeaan niet euvel duiden, wanneer hy den omgang met lieden van zyn landaard voortrekt boven 't verkeer met personen die--hun meer of minder zedelyke en verstandelyke waarde in 't midden gelaten--zyn indrukken en denkbeelden niet deelen, of--en dit is misschien by vermeend verschil van beschaving, zeer dikwyls de hoofdzaak--wier vooroordeelen een andere richting hebben genomen dan de zyne."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s158","id":"h7-s158","source":"Dit was dan weer een van de vele boutades, die zyn omgeving deden zeggen dat \"die Havelaar toch een zonderling mensch was, en ik beweer het tegendeel niet. Maar als men de moeite nam zyn ongewone wyze van spreken te vertalen, zou men in die vreemde vraag over het toilet van een meisje, wellicht den tekst gevonden hebben voor een verhandeling over de kuisheid van den geest, die schuw is voor de blikken van den lompen voorbyganger, en zich terugtrekt in een hulsel van maagdelyke schroomvalligheid."}]},{"lemma":"omheining","count":1,"glosses":["enclosure"],"forms":["omheining"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s51","id":"h10-s51","source":"Moeten het juist die gazellen aan den Ganges wezen, die toch in 't wild nooit zoo goed zyn waartenemen, als in een nette omheining van gekoolteerd yzer?"}]},{"lemma":"omhelzen","count":3,"glosses":["embraced","embrace"],"forms":["omhelzen","omhelsd","omhelsde"],"morphology":["verb, infinitive","verb, participle","verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s14","id":"h9-s14","source":"Straks zal hy op springen, in vervoering iets omhelzen, zyn vrouw misschien. Maar ge leest verder."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s15","id":"h9-s15","source":"Het \"mooie hoofdstuk\" moet voorby wezen, dunkt me. Ge zyt in 't minst niet opgesprongen, hebt niets omhelsd."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s16","id":"h14-s16","source":"Hoe dit zy, de gezaghebber van Natal omhelsde de party van zyn schoonvader tegen Jang di Pertoean, en dit te vuriger misschien omdat die kontroleur zeer bevriend was met zekeren Soetan Salim, een natalsch Hoofd dat ook zeer op den battakschen chef gebeten was."}]},{"lemma":"omhelzing","count":1,"glosses":["embrace"],"forms":["omhelzing"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s16","id":"h9-s16","source":"En al dunner wordt de bundel bladen onder uw rechterduim, en al schraler wordt myn hoop op die omhelzing ... ja, waarachtig, ik had zelfs staat-gemaakt op een traan!"}]},{"lemma":"omhoog","count":4,"glosses":["aloft","upward","up above","up high"],"forms":["omhoog"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s108","id":"h11-s108","source":"--Neen! Binnen twee minuten voel je pyn in je rechterarm, uit sympathie met den beul die zoo lang dat zwaar stuk staal onbewegelyk omhoog moet houden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s62","id":"h16-s62","source":"Daartoe moet zy, die nauwlyks kracht heeft haar last voortteslepen op gelyken grond--een last vele malen zwaarder dan eigen lyf--dien omhoog heffen, en zich overeind houden op een bewegelyke plek."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s184","id":"h17-s184","source":"Wel verbleekten de sterren daar omhoog, beschaamd dat er spoedig een eind komen zou aan haar heerschappy ... wel vloeiden er vreemde kleuren over de toppen der bergen, die donkerder schenen naarmate ze scherper afstaken op lichteren grond ... wel vloog er hier-en-daar door de wolken in het oosten iets gloeiends--pylen van goud en van vuur die heen-en-weer werden geschoten, evenwydig aan de kim--maar ze verdwenen weer en schenen neertevallen achter de ondoordringbare gordyn die nog altyd den dag bleef verbergen voor de oogen van Saïdjah."}]},{"lemma":"omhulsel","count":1,"glosses":["covering"],"forms":["omhulsel"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s149","id":"h17-s149","source":"Het gevest was zeker van fyn uitgesneden kamoening, want hy had het met veel zorg gewikkeld in een zyden omhulsel."}]},{"lemma":"omkeren","count":2,"glosses":["overturns","to turn around"],"forms":["omkeert","omtekeeren"],"morphology":["verb, present, singular","verb, infinitive"],"note":"Historical spelling writes the infinitive phrase om te keeren together.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s50","id":"h8-s50","source":"Waar Allah waterstroomen zendt, die de akkers wegnemen ... waar Hy den grond hard maakt als dorre steen ... waar Hy Zyn zon doet gloeien ter verschroejing ... waar Hy oorlog zendt, die de velden omkeert ... waar Hy slaat met ziekten die de handen slap maken, of met droogte die de aren doodt ... daar, Hoofden van Lebak, buigen wy deemoedig het hoofd, en zeggen: \"Hy wil het zoo!\""},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s101","id":"h17-s101","source":"Het was hem voorgekomen dat hy slechts omtekeeren had alsof hy reeds terugkwam van de reis, om Adinda te zien, hem wachtende onder dien boom."}]},{"lemma":"omklemmen","count":1,"glosses":["clamped"],"forms":["omklemd"],"morphology":["verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s124","id":"h4-s124","source":"Hy zei dat: \"als de borst hem gloeide van gevoel voor het ware en schoone, geen macht ter-wereld hem beletten kon de tonen aanteslaan, die met zulk een gevoel overeenstemmen, en dat hy veel liever zweeg, dan zyn woorden omklemd te zien door de onteerende kluisters der alledaagsheid.\"--Frits zegt: scheid, maar dit doe ik niet. 't Woord is lang genoeg zoo.--Ik vond dit nu wel heel gek van Stern, maar myn vak gaat me vóór alles, en de Oude is een goed huis."}]},{"lemma":"omkomen","count":2,"glosses":["perished"],"forms":["omkwam","omgekomen"],"morphology":["verb, past, singular","verb, participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s147","id":"h12-s147","source":"Verbeeld je dat ik geen geld had, niets ontving, en van-dag tot-dag vreesde te sterven van honger, wat dan ook naby genoeg geweest is. Ik had weinig of geen betrekkingen op Padang, en bovendien, ik had den generaal geschreven dat hy verantwoordelyk was indien ik omkwam van ellende, en dat ik van niemand hulp zou aannemen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s220","id":"h20-s220","source":"Ik wilde in de eerste plaats het aanzyn geven aan iets dat als heilige poesaka zal kunnen bewaard worden door kleinen Max en zyn zusje, als hun ouders zullen zyn omgekomen van ellende. Ik wilde aan die kinderen een adelbrief geven van myne hand."}]},{"lemma":"omkopen","count":2,"glosses":["bribed"],"forms":["omgekocht","OMGEKOCHT"],"morphology":["verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s47","id":"h14-s47","source":"Volgens verklaringen van getuigen en \"de bekentenis van den beklaagde\" was Si Pamaga omgekocht om te Natal den Toeankoe, diens pleegvader Soetan Salim en den gezaghebbenden kontroleur te vermoorden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s51","id":"h14-s51","source":"\"Aan den beschuldigde gevraagd: wat hem tot dezen aanslag en den voorgenomen moord op Soetan Salim en den kontroleur van Natal had bewogen?\" antwoordt hy: \"DAARTOE TE ZYN OMGEKOCHT DOOR SOETAN ADAM, UIT NAAM VAN DIENS BROEDER JANG DI PERTOEAN VAN MANDHÉLING.\""}]},{"lemma":"omkoping","count":1,"glosses":["bribery"],"forms":["omkooping"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s85","id":"h18-s85","source":"1° den Regent van Lebak voornoemd, met den meesten spoed naar Serang optezenden, en zorgtedragen dat hy noch voor zyn vertrek, noch gedurende de reize in de gelegenheid zy, door omkooping of op andere wyze te influenceeren op de getuigenissen die ik zal moeten inwinnen;"}]},{"lemma":"omlaag","count":1,"glosses":["downward"],"forms":["omlaag"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s15","id":"h17-s15","source":"Het sterke dier buigt gewillig den zwaren kop rechts of links of omlaag naar den vingerdruk van 't kind, dat hy kent, dat hy verstaat, waarmede hy is opgegroeid."}]},{"lemma":"ommeland","count":3,"glosses":["environs","surrounding lands","Ommelanden"],"forms":["ommelanden","Ommelanden"],"morphology":["noun, plural","proper noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s55","id":"h8-s55","source":"Want in Tjikandi en Bolang, en in het Krawangsche, en in de ommelanden van Batavia, zyn velen die geboren zyn in ons land, en die ons land verlaten hebben."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s22","id":"h14-s22","source":"Ook ben ik bekend met sommige eigenaren van partikuliere landen in 't Buitenzorgsche en in de Bataviasche ommelanden, en ik weet hoe van-oudsher die landheeren verheugd zyn over den slechten toestand dezer Afdeeling, omdat dit hun landeryen bevolkt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s266","id":"h17-s266","source":"En daarom was Adinda's vader niet gegaan naar Buitenzorg, noch naar Krawang, noch naar de Preanger, noch naar de Bataviasche Ommelanden ... hy was gegaan naar Tjilang-kahan, het distrikt van Lebak, dat aan de zee grenst."}]},{"lemma":"omnis","count":2,"glosses":["all things","every"],"forms":["omnibus","omne"],"morphology":["Latin indefinite adjective used substantivally, ablative plural","Latin adjective/pronoun, accusative neuter singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s79","id":"h3-s79","source":"Daar ik u de geschiedenis van den Griek verteld heb, weet ge reeds dat ik in myn jeugd eenigszins ben gelatinizeerd geworden, en hoezeer ik my in korrespondentie onthoud van alle citaten --wat op een makelaars kantoor ook niet te-pas komen zou--dacht ik echter by het zien van dat alles: multa, non multum. Of: de omnibus aliquid, de toto nihil."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s37","id":"h9-s37","source":"Denk aan Horatius, ging hy voort, heeft niet hy reeds gezegd: omne tulit punctum, qui miscuit ... koffi met wat anders? Handelt gyzelf niet even zoo, als ge suiker en melk in uw kopje doet?\""}]},{"lemma":"omringen","count":2,"glosses":["surrounded","surrounds"],"forms":["omringde","omringt"],"morphology":["verb, past, singular","verb, present, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s68","id":"h8-s68","source":"Zyn beelden, die altyd genomen waren uit het leven dat hem omringde, waren voor hem werkelyk hulpmiddelen tot begrypelyk maken van wat hy bedoelde, en niet, zooals vaak geschiedt, lastige aanhangsels die de zinsneden der redenaars bezwaren, zonder eenige duidelykheid toetevoegen aan 't begrip der zaak die men voorgeeft toetelichten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s150","id":"h14-s150","source":"En toch ziet men zelden of nooit zoodanig erf in slechten staat. Ja dikwyls zelfs staat de reiziger verbaasd over 't schoone park dat een residentswoning omringt."}]},{"lemma":"omschrijven","count":1,"glosses":["described"],"forms":["omschreven"],"morphology":["verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s81","id":"h19-s81","source":"dat gy niet goedkeurt myne verrichtingen in die beide brieven omschreven;"}]},{"lemma":"omslaan","count":1,"glosses":["turned"],"forms":["omgeslagen"],"morphology":["past participle used adjectivally"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s13","id":"h9-s13","source":"En met een bevende lip staar ik u aan, en meet de dikte van de omgeslagen bladen, en ik zoek op uw gelaat naar den weerschyn van 't hoofdstuk \"dat zoo mooi is ... Neen, zeg ik, hy is er nog niet."}]},{"lemma":"omslag","count":3,"glosses":["ado","ceremony","circumlocution"],"forms":["omslag"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"Omslag maken means to use circumlocution or stand on ceremony.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s24","id":"h3-s24","source":"Vindt ge dat er veel omslag noodig is, om dat te zeggen? Welnu, ik heb een broodje met kaas gegeten, daarna twee peren geschild, en ik was ruim half gereed met het orberen van de derde, voor Frits klaar was met die vertelling."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s161","id":"h4-s161","source":"Met een principaal is dit wat anders, en ik ben te lang by de zaken, om myn wereld niet te kennen. Maar om daar veel omslag te verkoopen op een derde verdieping, vond ik niet noodig."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s163","id":"h4-s163","source":"Wel ja, waarom zou ik omslag maken?"}]},{"lemma":"omslingeren","count":1,"glosses":["sling around"],"forms":["omslingeren"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s64","id":"h16-s64","source":"Ze moet die omslingeren in schuinsche richting naar-boven, om ze te doen neerkomen op de punt die uitsteekt aan den rotswand. Ze wankelt, waggelt, schrikt, bezwykt ... tracht zich te houden aan den half ontwortelden boomstam die met zyn kruin naar de diepte wyst--een grasspriet!--ze mist het steunpunt dat ze zoekt: de boom slingert terug--de grasspriet wykt onder haren tred--ach, de tobster valt in de diepte met haar vracht."}]},{"lemma":"omsluiten","count":4,"glosses":["clasped","enclosed","encircles"],"forms":["omsloot","omsloten","omsluit"],"morphology":["verb, past, singular","verb, past participle","verb, present, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s48","id":"h3-s48","source":"Neen, geen band die vaster bindt, Vaster harten houdt omsloten, Dan de band, door God gesloten Tusschen 't moederhart en 't kind!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s152","id":"h4-s152","source":"In plaats van een behoorlyke japon of rok, droeg ze daaronder een stuk donker gebloemd lynwaad, dat eenige malen om het lyf gewikkeld scheen, en hare heupen en knieën vry nauw omsloot."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s123","id":"h13-s124","source":"Havelaars erf nu was zeer groot, ja, hoe vreemd het klinke, aan een der zyden kon men 't oneindig noemen, daar het aan een ravyn grensde die zich uitstrekte tot aan de oevers van den Tjioedjoeng, de rivier die Rangkas-Betoeng, in een zyner vele bochten omsluit."}]},{"lemma":"omstandig","count":1,"glosses":["detailed"],"forms":["omstandig"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s88","id":"h18-s88","source":"4° dat onderzoek terstond te doen plaats hebben, en van den uitslag te dienen van omstandig bericht."}]},{"lemma":"omstandigheid","count":30,"glosses":["circumstances","circumstance","conditions","predicament"],"forms":["omstandigheden","omstandigheid"],"morphology":["noun, plural","noun, common gender, singular","noun, common gender, plural","noun, feminine plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s82","id":"h1-s82","source":"Als myn zaken goed gaan--en dit doen ze--als myn vrouw en kinderen gezond zyn, zoodat ik geen gemaal heb met dokter en apteker ... als ik jaar-in jaar-uit een sommetje kan ter-zy leggen voor den ouden dag ... als Frits knap opgroeit, om later in myn plaats te komen als ik naar Driebergen ga ... zie, dan ben ik heel tevreden. Maar dit alles is een natuurlyk gevolg van de omstandigheden, en omdat ik op de zaken pas."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s39","id":"h2-s39","source":"En toen vroeg ik hoe het hèm ging, wat me later speet, want hy scheen niet in goede omstandigheden te verkeeren, en ik houd niet van arme menschen, omdat er gewoonlyk eigen schuld onder loopt, daar de Heer niet iemand verlaten zou, die hem trouw gediend had."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s95","id":"h2-s95","source":"Ik geloof dat gy in goede omstandigheden verkeert ... Dit is waar: we zyn met ons dertienen op 't kantoor."}]},{"lemma":"omstreeks","count":2,"glosses":["around","about"],"forms":["omstreeks"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s31","id":"h3-s31","source":"Ik wil hier alleen byzeggen, dat die vertelling zoo omstreeks 1843 in de buurt van Padang geschreven is, en dat dit een inferieur merk is. De koffi, meen ik."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s13","id":"h17-s13","source":"Saïdjah, die toen omstreeks zeven jaar oud was, had met den nieuwen buffel spoedig vriendschap gesloten."}]},{"lemma":"omtrek","count":3,"glosses":["surrounding area","vicinity","outlines"],"forms":["omtrek","omtrekken"],"morphology":["noun, common gender singular","noun, common gender, singular","noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s3","id":"h5-s3","source":"Wel bleef men gedurig steken in den modder, die in de Bantamsche laaglanden zwaar, kleierig en klevend is, wel was men telkens genoodzaakt de hulp interoepen van de bewoners der naastby gelegen dorpen--ook al waren ze niet zéér naby, want de dorpen zyn niet menigvuldig in die streken--maar als men er dan eindelyk in geslaagd was, een twintigtal landbouwers uit den omtrek by-een te krygen, duurde het gewoonlyk niet zeer lang, voor men paard en wagen weder op vasten grond had gebracht."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s131","id":"h15-s131","source":"Ze is nuttig toetepassen, want men kan voor zeker houden dat de zieke, die door overspanning in de eerste periode stikken zou aan een mug, later--na de buikziekte!--zonder bezwaar kemels zal verdragen. Of, om duidelyker te spreken, dat een beambte die \"geschenken aanneemt, niet met het doel zich te verryken\"--by-voorbeeld een bos pisang ter-waarde van eenige duiten--met smaad en schande zal worden weggejaagd in de eerste periode der ziekte, maar dat iemand die 't geduld heeft het laatste tydperk aftewachten, zeer gerust en zonder eenige vrees voor straf, zich zal kunnen meester maken van den tuin waar de pisang groeide, met de tuinen die daarnaast liggen er by ... van de huizen die in den omtrek staan ... van wat er in die huizen is ... en van nog een-en-ander meer, ad libitum."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s315","id":"h17-s315","source":"Daarom heb ik, in-plaats van dorre namen van personen en plaatsen, met de dagteekening er by, in-plaats van een afschrift der lyst van diefstallen en afpersingen, die voor me ligt getracht een schets te geven van wat er kàn omgaan in de harten der arme lieden die men berooft van wat dienen moet tot onderhoud van hun leven, of zelfs: ik heb dit slechts laten gissen, vreezende my te zeer te bedriegen in het teekenen der omtrekken van aandoeningen die ik nooit ondervond."}]},{"lemma":"omtrekken","count":1,"glosses":["skirted"],"forms":["omgetrokken"],"morphology":["verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s61","id":"h16-s61","source":"Maar tusschen haar en dien top is een afgrond die moet worden omgetrokken ... een diepte die duizend mieren niet vullen zouden."}]},{"lemma":"omtrent","count":27,"glosses":["concerning","regarding","toward","about","as for","on"],"forms":["omtrent"],"morphology":["preposition"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s87","id":"h3-s87","source":"Over de oude stellingen omtrent het: HORROR VACUI. Over de wenschelykheid der afschaffing van strafbepalingen op laster."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s109","id":"h3-s109","source":"Over de plichten van de Regeering omtrent publieke vermakelijkheden. Over de overeenstemming tusschen de schotsche en friesche talen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s8","id":"h4-s8","source":"Over de bepalingen omtrent het verkopen van gif. Over het doorgraven der landengten van Suez, en de gevolgen daarvan."}]},{"lemma":"omvademen","count":1,"glosses":["embraced"],"forms":["omvademde"],"morphology":["verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s296","id":"h17-s296","source":"Toen liep Saïdjah eenige soldaten te-gemoet, die met geveld geweer de laatstlevende opstandelingen in 't vuur dreven van de brandende huizen. Hy omvademde de breede zwaardbajonetten, drukte zich voorwaarts met kracht, en drong nog de soldaten terug met een laatste inspanning toen de gevesten stuitten tegen zyn borst."}]},{"lemma":"omvang","count":3,"glosses":["breadth","range","extent"],"forms":["omvang"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s153","id":"h4-s153","source":"Er was geen spoor van plooien, wydte of omvang, zooals dit by een vrouw toch behoort."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s107","id":"h7-s107","source":"Ik begryp hoe Willem van Guillaume komt, en moet erkennen dat ik, vooral in de Molukken, zeer dikwyls \"liplappen\" heb leeren kennen, die me deden verbaasd staan over den omvang hunner kennis, en die my op 't denkbeeld brachten dat wy Europeanen, hoeveel hulpmiddelen ons ook ten-dienste stonden, dikwyls--en niet vergelykender-wyze alleen--verre ten-achteren staan by de arme pariah's die van de wieg af hadden te stryden met kunstmatig-onbillyke terugzetting en 't zot vooroordeel tegen hun kleur."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s95","id":"h9-s95","source":"Dáártoe heeft Hy in Zyn onnaspeurlyke Wysheid aan een land, klein van omvang, maar groot en sterk door de kennisse Gods, macht gegeven over de bewoners dier gewesten, opdat zy door het heilig nooit volprezen Evangelium worden gered van de straffen der helle!"}]},{"lemma":"omvatten","count":1,"glosses":["clasp"],"forms":["omvatten"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s162","id":"h17-s162","source":"Hy zocht den ketapan-boom in de wolken, te vèr nog als hy was om dien te zoeken by Badoer. Hy greep naar de lucht die hem omgaf, als wilde hy de gestalte omvatten die hem wachten zou onder dien boom."}]},{"lemma":"omweg","count":3,"glosses":["detour","roundabout way","roundabout ways"],"forms":["omweg","omwegen"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s42","id":"h11-s42","source":"Men moet zyn boekjen inzien om daarby de vereischte maat zyner bewondering by de hand te hebben, over \"zóóveel voeten vals\" en \"zóóveel kubiek-voeten waters in de minuut\" en als die cyfers dan hoog zyn, moet men hè zeggen. Ik wil nooit weer watervallen zien, althans niet als ik er een omweg voor moet maken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s106","id":"h12-s106","source":"Er moet dus een omweg gezocht worden, en ziet hier hoe we dit doen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s81","id":"h15-s81","source":"Want, afgescheiden van de ontevredenheid met zichzelf die een gevolg is van plichtverzuim of lauwheid, baart het zoeken naar gemakkelyker omwegen, de zucht om altyd en overal botsing te ontgaan, de begeerte om te \"schipperen\" meer zorg, en inderdaad meer gevaar, dan men op den rechten weg ontmoeten zal."}]},{"lemma":"omwending","count":1,"glosses":["glossing-over"],"forms":["omwending"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s48","id":"h19-s48","source":"Het was dan ook geen geringe zaak voor iemand die zóó uitmuntte in \"schipperen\" en jaarlyksche rustverslagen, zoo op-eenmaal brieven te ontvangen waarin geen spoor was, noch van 't gebruikelyk officieel optimismus, noch van kunstige omwending der zaak, noch van vrees voor ontevredenheid van de Regeering over 't \"bemoeielyken\" met ongunstige berichten."}]},{"lemma":"omwenteling","count":1,"glosses":["upheaval"],"forms":["omwenteling"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s230","id":"h14-s230","source":"Zullen zy aan Nederland de schatten weergeven die er zullen noodig wezen tot demping van oproer, tot het voorkomen van omwenteling?"}]},{"lemma":"omzeilen","count":1,"glosses":["sailed around"],"forms":["omgezeild"],"morphology":["verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s269","id":"h17-s269","source":"Vanhier waren zy noordwaarts gestevend tot ze Tanahitam voor zich zagen, dat de europesche zeelieden Prinsen-eiland noemen. Zy waren dat eiland omgezeild aan de oostzyde, en hadden toen aangehouden op de Keizersbaai, zich richtende op den hoogen piek in de Lampongs."}]},{"lemma":"omzichtig","count":4,"glosses":["cautious","wary","wariness","circumspect"],"forms":["omzichtig","omzichtigs"],"morphology":["adjective","adjective, predicative","substantivized adjective, partitive genitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s13","id":"h2-s13","source":"...dat zulk een huis--ik bedoel Last & Co, makelaars in koffi, Lauriergracht N°. 37--niet omzichtig genoeg wezen kon met het engageeren van sujetten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s90","id":"h6-s90","source":"Niet dat ik me verwonder over de zaak zelf. Ik ben lang genoeg in 't Bantamsche om te weten wat hier voorvalt, maar dat de geringe Javaan, gewoonlyk zoo omzichtig en terughoudend waar 't zyn hoofden geldt, zoo-iets vraagt aan iemand die er niets mee te maken heeft, dit bevreemdt my!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s123","id":"h6-s123","source":"Het publiek der hoofdplaats Serang, voor-zoo-ver men niet in dienst stond van 't gouvernement--een verhouding die den meesten iets omzichtigs geeft--noemde zyn gesprekken \"slymerig.\" Ik vind dit woord niet zeer smaakvol, doch moet erkennen dat het de hoofdeigenschap van des residents welsprekendheid vry juist uitdrukte."}]},{"lemma":"omzichtigheid","count":2,"glosses":["circumspection"],"forms":["omzichtigheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s158","id":"h14-s158","source":"Maar zoodra eenmaal de grens van 't strikt wettige is overschreden, wordt het moeielyk een punt vasttestellen, waarop zoodanige overschryding zou overgaan in misdadige willekeur, en vooral wordt groote omzichtigheid noodig zoodra men weet dat de Hoofden alleen wachten op een slecht voorbeeld, om dat met verregaande uitbreiding natevolgen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s67","id":"h18-s67","source":"Nadat ik eenigszins de omstandigheden heb geschetst, waarin dit stuk geschreven werd, geloof ik niet noodig te hebben op de kordate plichtsvervulling te wyzen die daarin doorstraalt, evenmin als op de zachtmoedigheid die Havelaar bewoog den Regent in bescherming te nemen tegen al te zware straf. Doch niet zoo overbodig zal 't wezen, daarby zyn omzichtigheid te doen opmerken die hem geen woord deed uiten over de pas gedane ontdekking om niet het stellige zyner aanklacht te verzwakken door onzekerheid omtrent een wel belangryke, maar nog onbewezen beschuldiging."}]},{"lemma":"omzien","count":1,"glosses":["looking back"],"forms":["omzien"],"morphology":["verb, nominalized infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s64","id":"h15-s64","source":"Wanneer de lezer klagen mocht dat ik hem ophoud met een korrespondentie over de pryzen van houtwerken, waarmee hy schynbaar niet te maken heeft, moet ik hem verzoeken niet onopgemerkt te laten dat hier eigenlyk spraak is van geheel iets anders, van den toestand namelyk der ambtelyke Indische huishouding, en dat de brief dien ik meedeel niet alleen een straal van licht te meer werpt op 't kunstmatig optimismus waarvan ik gesproken heb, maar tevens de moeielykheden schetst, waarmee iemand te kampen had die zooals Havelaar rechtuit en zonder omzien zyn weg wilde gaan."}]},{"lemma":"omzwachtelen","count":1,"glosses":["wrapped about"],"forms":["omzwachteld"],"morphology":["verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s128","id":"h12-s128","source":"We moeten ons dat: \"hy is een dief\" eenigszins omzwachteld voorstellen."}]},{"lemma":"omzwerven","count":1,"glosses":["wandering"],"forms":["omzwervens"],"morphology":["verbal noun, genitive"],"note":"Archaic substantivized infinitive in the genitive: 'after much wandering.'","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s141","id":"h7-s141","source":"Max en \"zyn Tine\" waren eerst onlangs van een reis naar Europa teruggekeerd, en gevoelden zich vermoeid van wat ik eens zeer eigenaardig een koffertjes-leven heb hooren noemen. Zy achtten zich dus gelukkig, na veel omzwervens eindelyk weder eens een plek te bewonen waar zy zouden te-huis behooren."}]},{"lemma":"onaangenaam","count":13,"glosses":["unpleasant","disagreeable","unfavorable","unwelcome"],"forms":["onaangenaam","onaangename","onaangenaams","onaangenamen"],"morphology":["adjective","adjective, predicative","adjective, inflected","adjective, nominalized, neuter singular","adjective, masculine accusative singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s15","id":"h6-s15","source":"Dit nu moge onaangenaam schynen voor wie niet gewoon is aan den omgang met javaansche grooten, 't is niet moeielyk alle onderwerpen van gesprek die aanstoot geven kunnen, te vermyden, vooral daar zy van hùn kant nooit op bruske wyze aan den loop van 't onderhoud een andere richting geven zullen, omdat dit naar oostersche begrippen in-stryd wezen zou met den goeden toon."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s35","id":"h6-s35","source":"Hy wist dat er na dat \"maar\" iets volgen kon, dat onaangenaam zou te hooren zyn voor hem, die sedert dertig jaren Regent van Lebak geweest was."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s122","id":"h6-s122","source":"Men viel er dan ook dikwyls over. Want gewoonlyk, als men begonnen was te antwoorden in de goedige meening dat de zin uit was, en dat hy de aanvulling van 't ontbrekende aan de scherpzinnigheid van zyn toehoorder overliet, kwamen de nog ontbrekende woorden als trainards van een geslagen leger achteraan, en deden u gevoelen dat ge hem in de rede waart gevallen, wat altyd onaangenaam is."}]},{"lemma":"onaantastbaar","count":1,"glosses":["unimpeachable"],"forms":["onaantastbaar"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s134","id":"h12-s134","source":"Hoe dit zy, ik ben zeker dat velen nooit op 't denkbeeld zouden gekomen zyn, den generaal Vandamme voor zoo dapper te houden, als zyn dapperheid niet had kunnen dienen tot voertuig van 't altyd daarby gevoegde: \"maar ... zyn zedelykheid!\" En tevens, dat deze onzedelykheid niet zoo hoog zou opgenomen zyn door de velen die zelf niet zoo onaantastbaar waren op dit stuk, wanneer men ze niet had noodig gehad tot het opwegen tegen zyn roem van dapperheid, die sommigen belette te slapen."}]},{"lemma":"onafhankelijk","count":3,"glosses":["independent","independently"],"forms":["onafhankelyke","onafhankelyk"],"morphology":["adverb","adjective, inflected","adjective, attributive, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s68","id":"h5-s68","source":"Zoodanig Regent, hoewel zyn verhouding tot het bestuur en zyn werkkring geheel die is van een bezoldigd beambte, behoort altyd tot den hoogen adel des lands, en dikwyls tot de familie der vorsten die vroeger in dat landschap of in de nabuurschap onafhankelyk geregeerd hebben."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s250","id":"h11-s250","source":"Als er nu toch een schip kwam--'t waren meestal Amerikaansche walvischvangers, of Franschen die peper hadden geladen in de onafhankelyke rykjes op den noordhoek--liet ik my altyd door den kapitein een brief schryven, waarin hy verlof vroeg om drinkwater intenemen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s2","id":"h14-s2","source":"Ge weet, begon Havelaar, hoe de nederlandsche bezittingen ter Westkust van Sumatra aan de onafhankelyke ryken in den noordhoek grenzen, waarvan Atjeh het aanzienlykste is."}]},{"lemma":"onafhankelijkheid","count":2,"glosses":["independence"],"forms":["onafhankelykheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s44","id":"h13-s44","source":"Ik ben jong, en onbeduidend in-vergelijking, met de macht der heerschende begrippen waartegen myn principes me noodzaken optestaan, maar blijf niettemin trotsch op myn zedelyke onafhankelykheid, trotsch op myn eer.\""},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s109","id":"h14-s109","source":"Een niet beantwoorde groet, een schimpscheut op de \"zotterny van iemand die 't wil opnemen tegen den generaal\" een toespeling op myn armoede, op myn hongerlyden, op 't slechte voedsel dat er scheen te liggen in zedelyke onafhankelykheid ... dit alles, begrypt ge, maakte my bitter. Velen, vooral onder de officieren, wisten dat de generaal niet ongaarne zag dat er geduelleerd werd, en vooral met iemand die zoo in ongenade was als ik."}]},{"lemma":"onafscheidelijk","count":1,"glosses":["inseparable"],"forms":["onafscheidelyk"],"morphology":["adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s107","id":"h5-s107","source":"Waar de Europeaan uitrydt, gevolgd door eenige beambten, niet meer dan er by zyn inspektiereis noodig zyn tot het geven van inlichtingen onder-weg, wordt de Regent vergezeld door de honderden die tot het gevolg behooren, dat in de oogen des volks onafscheidelyk is van zyn hoogen rang."}]},{"lemma":"onbaatzuchtig","count":1,"glosses":["disinterested"],"forms":["onbaatzuchtig"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s190","id":"h7-s190","source":"Hoe onbaatzuchtig ook, hy bouwde op deze en vele andere omstandigheden de meening dat hierachter een roman intime verscholen lag, en men mag 't hem niet euvel duiden dat hy, die voor zyn duren inborst veel behoefde, met vreugde dien roman een bly einde had zien nemen."}]},{"lemma":"onbedreven","count":1,"glosses":["unskilled"],"forms":["onbedreven"],"morphology":["adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s228","id":"h20-s228","source":"\"Het boek is bont ... er is geen geleidelykheid in ... jacht op effekt ... de styl is slecht ... de schryver is onbedreven ... geen talent ... geen methode ..."}]},{"lemma":"onbedrevenheid","count":3,"glosses":["lack of skill","incompetence","clumsiness"],"forms":["onbedrevenheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s135","id":"h15-s135","source":"Of is 't de schuld myner onbedrevenheid, dat ik geen woorden vind om de diepte te peilen van de wonde die er kankert aan ons staatsbestuur, zonder myn styl te zoeken by Figaro of Polichinel?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s44","id":"h16-s44","source":"Zy weten immers dat hun woorden ook door anderen worden gehoord, dan wie meenen mochten dat het genoeg is een paar jaren te Buitenzorg te hebben doorgebracht om Indie te kennen. Het moet hun toch bekend zyn dat die woorden ook gelezen worden door de personen die in Indie zelf getuigen waren van hun onbedrevenheid, en die evenzeer als ik verbaasd staan over de stoutheid waarmee iemand die nog zoo kort geleden vergeefs trachtte zyn onbekwaamheid wegtesteken onder den hoogen rang dien hem de Koning gaf, nu zoo op-eenmaal spreekt alsof hy werkelyk kennis droeg van de zaken die hy behandelt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s233","id":"h20-s233","source":"En dit wil ik! Doch gy, die ik stoor in uw \"drukten\" of in uw \"rust\" gy Ministers en Gouverneurs-generaal, rekent niet te zeer op de onbedrevenheid myner pen."}]},{"lemma":"onbeduidend","count":3,"glosses":["trivial","trifling","insignificant"],"forms":["onbeduidende","onbeduidend"],"morphology":["adjective, inflected","adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s16","id":"h6-s16","source":"Wie dus oorzaak heeft het aanroeren van een bepaald punt te vermyden, behoeft slechts over onbeduidende zaken te spreken, en hy kan verzekerd zyn dat een javaansch hoofd hem niet, door een onbegeerde wending in 't gesprek, zal voeren op een terrein dat hy liever niet betrad."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s57","id":"h7-s57","source":"Havelaar en Verbrugge namen plaats by de tafel, en onder 't gebruiken van thee over onbeduidende dingen sprekende, wachtte men tot Dongso den resident kwam berichten dat de versche paarden waren voorgespannen. Men pakte zich zoo goed mogelyk in den wagen, en reed heen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s44","id":"h13-s44","source":"Ik ben jong, en onbeduidend in-vergelijking, met de macht der heerschende begrippen waartegen myn principes me noodzaken optestaan, maar blijf niettemin trotsch op myn zedelyke onafhankelykheid, trotsch op myn eer.\""}]},{"lemma":"onbeduidendheid","count":1,"glosses":["Insignificance"],"forms":["Onbeduidendheid"],"morphology":["noun, common gender, singular, used as a name"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s78","id":"h16-s78","source":"Dobbert niet uw verscheurde ziel tusschen de wereldberoemde verdiensten van Nietigheid A en Onbeduidendheid B?"}]},{"lemma":"onbegeerd","count":1,"glosses":["unwished-for"],"forms":["onbegeerde"],"morphology":["adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s16","id":"h6-s16","source":"Wie dus oorzaak heeft het aanroeren van een bepaald punt te vermyden, behoeft slechts over onbeduidende zaken te spreken, en hy kan verzekerd zyn dat een javaansch hoofd hem niet, door een onbegeerde wending in 't gesprek, zal voeren op een terrein dat hy liever niet betrad."}]},{"lemma":"onbegrijpelijk","count":5,"glosses":["incomprehensible","inconceivable","unaccountable"],"forms":["onbegrypelyke","onbegrypelyk"],"morphology":["adjective, inflected","adjective"],"note":"Historical spelling of modern onbegrijpelijke.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s189","id":"h7-s189","source":"Havelaar vernam 't weinige dat daarvan te vernemen was, eerst na zyn huwelyk, en by zyn nasporingen wekte het zyn verwondering dat de kassette waarvan ik zoo-even sprak--met den inhoud uit een gevoel van pieteit bewaarde, zonder te gissen dat daarin misschien stukken waren, die belang hadden uit een geldelyk oogpunt--op onbegrypelyke wyze was verloren gegaan."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s72","id":"h13-s73","source":"Wanneer de europesche lezer zich mevrouw Slotering voorstelt als \"logeerende\" by de Havelaars, zooals dit zou plaats-vinden in Europa, moet het hem onbegrypelyk voorkomen dat ze niet tegenwoordig was by 't gezelschap dat de koffi gebruikte in de voorgalery."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s39","id":"h14-s39","source":"Het was hem niet euvel te duiden dat hy zich zeer beklaagde over de zyns inziens onrechtvaardige behandeling die zyn schoonvader ten-deel viel, en over de onbegrypelyke bescherming die Jang di Pertoean van den generaal bleek te genieten."}]},{"lemma":"onbehaaglijk","count":2,"glosses":["disagreeable","uncomfortable air"],"forms":["onbehagelyk","onbehagelyke"],"morphology":["adjective, predicative","substantivized adjective, neuter singular, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s111","id":"h6-s111","source":"Alleen was er iets kouds in zyn blik, iets wat u denken deed aan een logarithmentafel, en hoewel zyn voorkomen over 't geheel niet onbehagelyk of terugstootend was, kon men zich toch niet onthouden van de verdenking dat zyn vry groote magere neus zich op dat gelaat verveelde, omdat er zoo weinig op voorviel."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s126","id":"h6-s126","source":"Zy had niet dat styve en onbehagelyke van 't burgerlyk fatsoen dat, om voor \"gedistingeerd\" doortegaan, zich en anderen meent te moeten plagen met gêne, en ze hechtte dan ook niet aan veel uiterlyks wat voor sommige andere vrouwen waarde schynt te hebben."}]},{"lemma":"onbehoorlijk","count":2,"glosses":["unseemly"],"forms":["onbehoorlyk","onbehoorlyke"],"morphology":["adjective, historical spelling","adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s67","id":"h3-s67","source":"Marie is dertien jaar. Van kool of ooievaars wordt by ons aan huis niet gesproken, ook niet van den Volewyk, maar zóó de zaken by den naam te noemen, vind ik onbehoorlyk, omdat ik zoo op zedelykheid gesteld ben."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s111","id":"h17-s111","source":"Want al hàd zy een fout gesponnen in de koord, en al ware de weddingschap van Badoer tegen Tjipoeroet verloren dáárdoor, en niet door de glasscherf--zoo ondeugend en handig dan geworpen door den kleinen Djamien die zich verschool achter den pagger--had ik zelfs dàn zoo hard mogen wezen tegen haar, en haar noemen met onbehoorlyke namen?"}]},{"lemma":"onbekend","count":6,"glosses":["unknown","unfamiliar"],"forms":["onbekend","onbekende","onbekenden"],"morphology":["adjective","adjective, attributive, plural","adjective, attributive, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s188","id":"h7-s188","source":"Dit deed een groot vermogen veronderstellen, maar ook hiervan was door geheel onbekende oorzaken niets, of zeer weinig althans, overgegaan op het tweede geslacht."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s69","id":"h13-s70","source":"Het valt een schryver soms niet gemakkelyk, juist doortezeilen tusschen de twee klippen van het te-veel of te-weinig, en deze moeielykheid wordt te grooter als men toestanden beschryft, die den lezer verplaatsen moeten op onbekenden bodem."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s49","id":"h14-s49","source":"Pamaga was met zyn Sewah op den Toeankoe losgegaan, doch had uit onbekende oorzaken zyn moorddadig opzet niet kunnen volvoeren."}]},{"lemma":"onbekendheid","count":1,"glosses":["ignorance"],"forms":["onbekendheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s53","id":"h19-s53","source":"Daar evenwel Verbrugge--volkomen naar waarheid--zyn onbekendheid met de door Havelaar geschreven brieven staande hield, moest de resident na veel uitroepingen van ongeloovige verbazing eindelyk wel toegeven, en hy ging--ik weet niet waarom?--tot het voorlezen van die brieven over."}]},{"lemma":"onbekrompen","count":1,"glosses":["broad-minded"],"forms":["onbekrompen"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s101","id":"h7-s101","source":"Uit zoo-iets wordt natuurlyk in 't verkeer zekere gedwongenheid geboren. die niet zou weg te nemen zyn dan door wysgeerige onbekrompen inzichten en maatregelen van het bestuur."}]},{"lemma":"onbekwaam","count":2,"glosses":["incompetent"],"forms":["onbekwaam"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s161","id":"h5-s161","source":"Waar blyft de gunst van de Regeering, die hem brood geeft voor dienst, maar hem dat brood opzegt, hem ontslaan zou als onbekwaam, wanneer hy een zoo hooggeplaatst persoon als een Tommongong, Adhipatti of Pangerang had verdacht of aangeklaagd met ligtvaardigheid?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s330","id":"h17-s330","source":"Het is me geheel om 't even of men my houde voor een onbekwaam schilder, mits men my toegeve dat de mishandeling van den inlander is: VERREGAAND! Zóó toch luidt het woord op de nota des voorgangers van Havelaar, die door dezen getoond werd aan den kontroleur Verbrugge: een nota die voor me ligt."}]},{"lemma":"onbekwaamheid","count":1,"glosses":["unfitness"],"forms":["onbekwaamheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s44","id":"h16-s44","source":"Zy weten immers dat hun woorden ook door anderen worden gehoord, dan wie meenen mochten dat het genoeg is een paar jaren te Buitenzorg te hebben doorgebracht om Indie te kennen. Het moet hun toch bekend zyn dat die woorden ook gelezen worden door de personen die in Indie zelf getuigen waren van hun onbedrevenheid, en die evenzeer als ik verbaasd staan over de stoutheid waarmee iemand die nog zoo kort geleden vergeefs trachtte zyn onbekwaamheid wegtesteken onder den hoogen rang dien hem de Koning gaf, nu zoo op-eenmaal spreekt alsof hy werkelyk kennis droeg van de zaken die hy behandelt."}]},{"lemma":"onbelangrijk","count":1,"glosses":["without interest"],"forms":["onbelangryk"],"morphology":["adjective, predicative, historical spelling"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s45","id":"h16-s45","source":"Telkens hoort men dan ook klachten over onbevoegde inmenging. Telkens wordt deze of gene richting in de koloniale staatkunde bestreden door 't loochenen der bevoegdheid van hem die zulke richting vertegenwoordigt, en misschien ware het niet onbelangryk een gezet onderzoek intestellen naar de eigenschappen die iemand bevoegd maken om ... bevoegdheid te beoordeelen."}]},{"lemma":"onbeleefd","count":1,"glosses":["impolite"],"forms":["onbeleefds"],"morphology":["adjective, substantivized, partitive genitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s60","id":"h6-s60","source":"Hetzy Duclari gevoelde dat er iets onbeleefds in lag, hem hierdoor van 't onderhoud uittesluiten, hetzyd-i hiermee een andere bedoeling had, op-eenmaal ging hy, zich tot den Regent wendende, in 't maleisch voort:"}]},{"lemma":"onbeloond","count":1,"glosses":["unrewarded"],"forms":["onbeloonde"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s158","id":"h17-s158","source":"Was 't wonder dat hy weinig acht sloeg op de vertellingen van wie een eind wegs met hem gingen en spraken van al 't nieuws in Bantan-Kidoel? Dat hy nauwelyks luisterde toen men hem verhaalde dat de koffikultuur na veel onbeloonde moeite geheel was ingetrokken?"}]},{"lemma":"onbeminnelijk","count":1,"glosses":["disagreeable"],"forms":["onbeminnelyk"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s251","id":"h11-s251","source":"De verstoordheid over 't mislukken myner pogingen om iets ten-voordeele van Natal te bewerken, of liever de gekrenkte ydelheid ... was 't niet hard voor me, nog zoo weinig te beteekenen dat ik niet eens een haven kon laten maken waar ik wilde? Nu, dit alles, in verband met myn kandidatuur voor 't regelen van een zonnestelsel, had me dien dag zoo onbeminnelyk gemaakt."}]},{"lemma":"onbeoordeelbaar","count":1,"glosses":["unverifiable"],"forms":["onbeoordeelbare"],"morphology":["adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s236","id":"h14-s236","source":"Meestal weet men in onbeoordeelbare en vaak uit de lucht gegrepen redenen van staatkunde, een oorzaak te vinden om dien Regent of dat Hoofd te sparen, en 't is dan ook in Indie een tot spreekwoord geykte meening dat het Gouvernement liever tien residenten zou ontslaan dan één Regent."}]},{"lemma":"onberispelijk","count":1,"glosses":["irreproachable"],"forms":["onberispelyk"],"morphology":["adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s149","id":"h6-s149","source":"Hartelyk voor zyn vrienden, maakte hy--wat te snel soms--zyn vriend van al wat leed. Hy was gevoelig voor liefde en aanhankelykheid ... trouw aan zyn gegeven woord ... zwak in kleinigheden, maar standvastig tot hoofdigheid toe, waar 't hem de moeite waard scheen karakter te toonen ... nederig en welwillend voor wie zyn geestelyk overwicht erkenden, doch lastig wanneer men poogde zich daartegen te verzetten ... rondborstig uit trots, en by vlagen achterhoudend, waar hy vreesde dat men zyn oprechtheid zou aanzien voor onverstand ... evenzeer vatbaar voor zinnelyk als voor geestelyk genot ... beschroomd en slecht bespraakt waar hy meende niet begrepen te worden, maar welsprekend als hy gevoelde dat zyn woorden op willigen bodem vielen ... traag als hy niet werd aangespoord door eenigen prikkel die voortkwam uit zyn eigen ziel, maar yverig, vurig, en doortastend waar dit wel het geval was ... voorts, vriendelyk, beschaafd in zyn manieren, en onberispelyk van gedrag: ziedaar nagenoeg Havelaar!"}]},{"lemma":"onbeschaafd","count":1,"glosses":["uncivilized"],"forms":["onbeschaafd"],"morphology":["adjective, uninflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s200","id":"h7-s200","source":"Er dwalen in zoo'n onbeschaafd land, op den laten avend geen meisjes over straat, die een weinig eer te verkoopen hebben voor een weinig voedsel."}]},{"lemma":"onbeschaamdheid","count":5,"glosses":["impudence","effrontery","brazenness"],"forms":["onbeschaamdheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s4","id":"h1-s4","source":"Sedert jaren vraag ik my af, waartoe zulke dingen dienen, en ik sta verbaasd over de onbeschaamdheid, waarmede een dichter of romanverteller u iets op de mouw durft spelden, dat nooit gebeurd is, en meestal niet gebeuren kan."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s25","id":"h16-s25","source":"Wanneer men nu verkiest aantenemen dat het getal geroofde buffels minder hoog was in de streken die niet de eer hadden bestuurd te worden door een schoonzoon van den Adhipatti, wil ik dit wel toegeven, hoezeer het de vraag blyft of niet de onbeschaamdheid van andere Hoofden op even vaste gronden rustte als hooge verwantschap?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s29","id":"h16-s29","source":"Er is--in Indie vooral, waar nog altyd heeredienst wettelyk bestaat--een geringer maat van onbeschaamdheid noodig om de bevolking onwettig opteroepen tot onbetaald werk, dan er vereischt wordt tot het wegnemen van eigendom."}]},{"lemma":"onbeschrijfelijk","count":3,"glosses":["indescribable","indescribably"],"forms":["onbeschryfelyke","onbeschryfelyk","onbeschryfelyken"],"morphology":["adjective, attributive","adverb","adjective, masculine singular, archaic case inflection"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s4","id":"h5-s4","source":"De koetsier klapte met de zweep, de loopers--in Europa zou men, geloof ik, zeggen \"palfreniers\" of liever, er bestaat in Europa niets wat met deze loopers overeenkomt--die onvergelykbare loopers dan, met hun korte dikke zweepjes, huppelden weer aan de zyde van het vierspan, kreschen onbeschryfelyke geluiden, en sloegen de paarden ter-aanmoediging onder den buik. Zóó hoste men dan eenigen tyd voort, tot het verdrietig oogenblik weer daar was, dat men tot over de assen wegzonk in den modder."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s65","id":"h8-s65","source":"Toen hy sprak van zyn kind, was er in zyn stem iets zachts, iets onbeschryfelyk roerends, dat uitlokte tot de vraag: \"waar is de kleine?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s181","id":"h17-s181","source":"Het bedroefde hem dat ze 't niet was vooruitgeloopen, het schoone oogenblik dat hem drie jaren lang de ziel had voorgelicht met onbeschryfelyken glans."}]},{"lemma":"onbetaald","count":9,"glosses":["unpaid"],"forms":["onbetaald","onbetaalde","onbetaalden"],"morphology":["adjective, uninflected","adjective, predicative","adjective, inflected","adjective, attributive","adjective","adjective, attributive, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s136","id":"h5-s136","source":"Niets is gewoner dan het onbetaald verstrekken van levensmiddelen ten-behoeve der hofhouding van den Regent. En wanneer die Regent een gevallig oog mocht slaan op het paard, den buffel, de dochter, de vrouw, van den geringen man, zou men 't ongehoord vinden, als deze den onvoorwaardelyken afstand van het begeerd voorwerp weigerde."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s148","id":"h6-s148","source":"Hy was eerlyk, vooral waar eerlykheid in 't grootmoedige overging, en zou honderden die hy schuldig was, onbetaald laten omdat hy duizenden had weggeschonken. Hy was geestig en onderhoudend wanneer hy gevoelde dat zyn geest begrepen werd, maar anders stug en teruggetrokken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s160","id":"h7-s160","source":"De eenige zorg die hen drukte, waren de schulden die zy in Europa hadden achtergelaten, verhoogd met de nog onbetaalde kosten der terugreis naar Indie, en met de uitgaven voor 't meubelen hunner woning. Maar nood was er niet."}]},{"lemma":"onbetwistbaar","count":1,"glosses":["incontestable"],"forms":["onbetwistbaar"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s73","id":"h8-s73","source":"Wanneer misschien iemand de opmerking maken mocht, dat het oorspronkelyke in Havelaars wyze van spreken niet zoo onbetwistbaar is, daar zyn taal denken doet aan den styl der profeten van 't Oude-Testament, moet ik herinneren reeds gezegd te hebben dat hy in oogenblikken van vervoering werkelyk iets had van een ziener. Gevoed door de indrukken die 't leven in wouden en op bergen hem had meegedeeld, omgeven door de poëzie-ademende atmosfeer van het oosten, en alzoo scheppende uit gelyksoortige bron als de Vermaners der Oudheid waarmee men soms zich genoopt voelde hem te vergelyken, gissen wy dat hy niet ànders zou gesproken hebben, ook wanneer hy nooit de heerlyke dichtstukken van het Oude-Testament gelezen had."}]},{"lemma":"onbevatbaar","count":1,"glosses":["inconceivably"],"forms":["Onbevatbaar"],"morphology":["adjective used adverbially"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s37","id":"h3-s37","source":"Maar die tyd, sints 't laatst vaarwel Hoe gezwind ook ons onttogen, Onbevatbaar bliksemsnel, Als een schim voorbygevlogen..."}]},{"lemma":"onbevoegd","count":2,"glosses":["incompetent","unqualified"],"forms":["onbevoegd","onbevoegde"],"morphology":["adjective","adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s56","id":"h13-s56","source":"Nadat de rechtsraad, die blykbaar met de zaak verlegen was, den uitweg had gevonden zich onbevoegd te verklaren, omdat vervolgingen wegens misdryf in dienstbetrekking, niet mogen plaats hebben dan op machtiging van de Regeering te Batavia, hield my de generaal, zooals ik zeide, negen maanden te Padang."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s45","id":"h16-s45","source":"Telkens hoort men dan ook klachten over onbevoegde inmenging. Telkens wordt deze of gene richting in de koloniale staatkunde bestreden door 't loochenen der bevoegdheid van hem die zulke richting vertegenwoordigt, en misschien ware het niet onbelangryk een gezet onderzoek intestellen naar de eigenschappen die iemand bevoegd maken om ... bevoegdheid te beoordeelen."}]},{"lemma":"onbeweeglijk","count":3,"glosses":["motionless","unmoving"],"forms":["onbewegelyk"],"morphology":["adjective","adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s35","id":"h5-s35","source":"Men kan den kunstenaar betalen, die een plan ontwerpt, en den metselaar die de steenen legt. Maar niet voor geld te-koop is 't verdwaald en toch eerbiedwaardig gevoel dat in een bouwontwerp een dichtstuk zag, een dichtstuk van graniet, dat luid sprak tot het volk, een dichtstuk in marmer, dat dáár stond als een onbewegelyk voortdurend eeuwig gebed."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s133","id":"h6-s133","source":"Te dikwyls reeds is er gezegd dat het gelaat de spiegel der ziel is, om nog prys te stellen op de portretwaarde van een onbewegelyk gezicht, dat niets heeft aftespiegelen omdat er geen ziel in weerschynt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s108","id":"h11-s108","source":"--Neen! Binnen twee minuten voel je pyn in je rechterarm, uit sympathie met den beul die zoo lang dat zwaar stuk staal onbewegelyk omhoog moet houden."}]},{"lemma":"onbeweeglijkheid","count":1,"glosses":["immobility"],"forms":["onbewegelykheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s109","id":"h6-s109","source":"Daar wy hem later zullen weerzien, wil ik u maar terstond zeggen dat zyn onbewegelykheid niet uitsluitend moest geweten worden aan de assimilatie met den reiswagen, want dat hy, ook als er op mylen afstands geen voertuig in de buurt was, een kalmte, een langzaamheid en een voorzichtigheid aan den dag leî, die menigen Saurier jaloersch maken zou, en die in de oogen van velen de kenmerken zyn van deftigheid, bezadigdheid en wysheid."}]},{"lemma":"onbewezen","count":1,"glosses":["unproven"],"forms":["onbewezen"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s67","id":"h18-s67","source":"Nadat ik eenigszins de omstandigheden heb geschetst, waarin dit stuk geschreven werd, geloof ik niet noodig te hebben op de kordate plichtsvervulling te wyzen die daarin doorstraalt, evenmin als op de zachtmoedigheid die Havelaar bewoog den Regent in bescherming te nemen tegen al te zware straf. Doch niet zoo overbodig zal 't wezen, daarby zyn omzichtigheid te doen opmerken die hem geen woord deed uiten over de pas gedane ontdekking om niet het stellige zyner aanklacht te verzwakken door onzekerheid omtrent een wel belangryke, maar nog onbewezen beschuldiging."}]},{"lemma":"onbewimpeld","count":1,"glosses":["unveiled"],"forms":["onbewimpeld"],"morphology":["adjective, uninflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s206","id":"h14-s206","source":"Wie verstoord mocht zyn over dit onbewimpeld uiten myner meening, bedenke hoeveel millioenen schats en hoeveel menschenlevens er zouden gespaard zyn aan Engeland, indien men dáár tydig de oogen der natie voor de ware toedracht der zaken in Britsch-Indie geopend had, en hoe groote dankbaarheid men zou schuldig geweest zyn aan den man die den moed had getoond de Jobsbode te wezen, voor het te laat ware geweest om 't verkeerde te herstellen op minder bloedige wyze dan nu wel noodzakelyk geworden was."}]},{"lemma":"onbewogen","count":1,"glosses":["unmoved"],"forms":["onbewogen"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s206","id":"h7-s206","source":"We zullen zien hoe't eenvoudige, schynbaar onbewogen Lebak Havelaar meer kostte dan alle vorige uitspattingen van zyn hart te-zamen genomen."}]},{"lemma":"onbezield","count":1,"glosses":["lifeless"],"forms":["onbezield"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s21","id":"h15-s21","source":"Hem bleef de mishandeling gespaard die hem wachtte by terugkeer in zyn dorp, en de rottingslagen die de straffe zyn voor al wie een oogenblik meenen kon geen beest te wezen, geen onbezield stuk hout of steen. De straffe van wie in een aanval van dwaasheid geloofd had dat er Recht in 't land was, en dat de adsistent-resident den wil had, en de macht, om dat Recht te handhaven ..."}]},{"lemma":"onbillijk","count":3,"glosses":["unjust","unfair"],"forms":["onbillyk"],"morphology":["adjective, predicative","adjective"],"note":"Older spelling of modern Dutch “onbillijk.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s26","id":"h13-s26","source":"Als er door slordigheid of verzuim eenige duizenden te-kort waren in myn beheer, noem ik dit op-zichzelf geen kleinigheid. Maar als deze duizenden ontbraken ten-gevolge van myn gelukte pogingen om den opstand te voorkomen, die de landstreek van Mandhéling dreigde in vuur en vlam te zetten, en de Atjinezen te doen terugkeeren in de oorden waaruit wy hen pas met veel opoffering van geld en volk hadden verjaagd, dan vervalt het gewicht van zoodanig te-kort, en 't werd zelfs reeds eenigszins onbillyk de terugbetaling daarvan opteleggen aan iemand die oneindig grooter belangen gered had."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s84","id":"h15-s84","source":"Ik had tot myn inschikkelykheid vele redenen, en onder anderen deze, dat ik 't onbillyk vond op-eenmaal iets van U te vorderen, wat vele anderen in uw plaats evenmin zouden presteeren, U te dwingen zoo op-eenmaal de routine van achterhoudendheid en menschenvrees vaarwel te zeggen, die niet zoozeer uw schuld is als wel die der leiding welke u te beurt viel."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s182","id":"h17-s182","source":"En, onbillyk als hy was in de zelfzucht zyner liefde, scheen 't hem toe dat Adinda had moeten dáár zyn, wachtende op hèm, hy die zich nu beklaagde--vóór den tyd reeds!--dat hy te wachten had op háár. Maar hy beklaagde zich ten-onrechte."}]},{"lemma":"onbruik","count":1,"glosses":["disuse"],"forms":["onbruik"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s86","id":"h15-s86","source":"Thans echter, nu ik de eer heb u weder zooveel dagen langer onder myn bevelen te zien, en nadat ik u herhaaldelyk in de gelegenheid stelde, principes te leeren kennen die--tenzy ik dwaal--ten-laatste zullen zegevieren wenschte ik dat ge die aannaamt, dat gy u de niet ontbrekende, maar in onbruik geraakte kracht eigen maakte die er noodig schynt om altyd naar uw beste weten ronduit te zeggen wat er te zeggen valt, en dat ge dus geheel-en-al varen liet dien onmannelyken schroom om flink voor een zaak uittekomen."}]},{"lemma":"onbruikbaar","count":2,"glosses":["useless","unfit"],"forms":["onbruikbaar"],"morphology":["adjective","adjective, uninflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s54","id":"h16-s54","source":"Een genie zou niet kunnen werken onder het Ministerie van Kolonien, en dus als Gouverneur-generaal onbruikbaar wezen ... zooals genien wel meer zyn."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s25","id":"h19-s25","source":"By de minste verdenking zendt de Regent een expresse naar zyn neef die op-weg is, en die belang heeft by zyn maintien. Hy vraagt, ten-koste van wat ook, geld, deelt het met kwistige hand uit aan ieder dien hy in den laatsten tyd heeft te-kort gedaan, en 't gevolg zou wezen--ik hoop, niet te moeten zeggen: zal wezen--dat ik een lichtvaardig oordeel heb geveld, en kortaf: een onbruikbaar ambtenaar ben, om niet erger te zeggen."}]},{"lemma":"ondankbaar","count":2,"glosses":["thankless","ungrateful"],"forms":["ondankbare","ondankbaar"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s58","id":"h17-s58","source":"Na 't verlies van den laatsten buffel hield hy zich nog eenige jaren staande door te werken met gehuurde ploegdieren. Maar dit is een zeer ondankbare arbeid, en bovenal verdrietig voor iemand die in 't bezit van eigen buffels geweest is."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s138","id":"h17-s138","source":"Maar men vond Saïdjah ondankbaar toen hy, na byna drie jaren dienst, zyn ontslag vroeg en om een bewys verzocht dat hy zich goed gedragen had."}]},{"lemma":"ondanks","count":3,"glosses":["despite","in spite of"],"forms":["ondanks"],"morphology":["preposition","postposition"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s10","id":"h5-s10","source":"De eigenlyke heirbaan met zyn vele zytakken, die de maarschalk Daendels met groote opoffering van volk deed aanleggen is inderdaad een prachtig stuk werks, en men staat verbaasd over de geestkracht van den man die, ondanks alle bezwaren welke zyn benyders en tegenstanders in 't moederland hem in den weg legden, den onwil der bevolking en de ontevredenheid der hoofden durfde trotsen, om iets tot-stand te brengen, dat thans nog de bewondering van iederen bezoeker opwekt en verdient."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s40","id":"h5-s40","source":"De Regent van Lebak, Radhen Adhipatti Karta Natta Negara had met groot gevolg Rangkas-Betoeng, verlaten, en ondanks zijn hoogen ouderdom de twaalf of veertien palen afgelegd, die zyn woonplaats scheiden van de grenzen der naburige afdeeling Pandeglang."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s144","id":"h14-s144","source":"De natuur dezer dieren doet hun duisternis en schuiling voortrekken boven 't licht van open plaatsen, zoodat, als Havelaars erf zindelyk ware gehouden, de slangen niet dan als 't ware haars ondanks en verdwaald, de ruigte in den ravyn zouden verlaten hebben."}]},{"lemma":"onder","count":134,"glosses":["under","among","beneath","before","amid","while","during","among them","While","Under","to","with","from among","Among","down","from","as","subject to"],"forms":["onder","Onder"],"morphology":["preposition","adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s12","id":"h2-s12","source":"...by de toenemende ligtzinnigheid en onzedelykheid onder de jeugd, by het dagelyks aangroeien van het getal fortuinzoekers, en met het oog op de noodzakelykheid om soliditeit van gedrag, hand-aan-hand te doen gaan met soliditeit in de uitvoering, van de gegeven orders ... 't Is, waarachtig, alles de zuivere waarheid!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s39","id":"h2-s39","source":"En toen vroeg ik hoe het hèm ging, wat me later speet, want hy scheen niet in goede omstandigheden te verkeeren, en ik houd niet van arme menschen, omdat er gewoonlyk eigen schuld onder loopt, daar de Heer niet iemand verlaten zou, die hem trouw gediend had."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s107","id":"h2-s107","source":"Ik geloof dat er onder dat alles eenige opstellen zyn, die waarde hebben, en ik zoek daarvoor een uitgever. Maar dit is juist het moeielyke."}]},{"lemma":"onder handen","count":1,"glosses":["in hand"],"forms":["onder-handen"],"morphology":["adverbial phrase"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s50","id":"h9-s50","source":"Daar nu Frits sedert eenigen tyd in toon en manieren iets heeft aangenomen, dat me niet bevalt--'t komt alles uit dat verwenschte pak!--heb ik hem eens goed onder-handen genomen, en gezegd: \"Frits, ik ben niet over je tevreden!"}]},{"lemma":"ondercollecteur","count":1,"glosses":["under-collector"],"forms":["onderkollekteur"],"morphology":["noun, common gender, singular, historical spelling"],"note":"Historical spelling of ondercollecteur, a subordinate revenue collector.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s217","id":"h8-s217","source":"--Ik wist, vervolgde deze, dat hy geen geld in huis had, toen hy zoo-even over de afrekening met den onderkollekteur begon te spreken."}]},{"lemma":"onderdaan","count":4,"glosses":["subject","subjects"],"forms":["onderdaan","onderdanen"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, plural","noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s52","id":"h5-s52","source":"De Javaan is nederlandsch onderdaan."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s133","id":"h5-s133","source":"Volgens het algemeen begrip in byna geheel Azie, behoort de onderdaan met al wat hy bezit, aan den vorst."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s117","id":"h15-s117","source":"Om nu niet al de hoedanigheden van hoofd en hart te noemen die daartoe noodig zyn, vestige men slechts 't oog op de duizelingwekkende hoogte waarop zoo eensklaps de man wordt geplaatst, die--gisteren nog eenvoudig burger--heden macht heeft over millioenen onderdanen."}]},{"lemma":"onderdeel","count":3,"glosses":["detail","fractions","subdivisions"],"forms":["onderdeelen","onderdeel"],"morphology":["noun, plural","noun, neuter, singular"],"note":"Onderdeelen is an old spelling of modern onderdelen.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s7","id":"h9-s7","source":"Spreek kwaad van zyn moeder of van de kleur zyner haren, zeg dat hy een amsterdamsch accent heeft--wat nooit een Amsterdammer toestemt--wellicht vergeeft hy u die dingen. Maar ... roer nooit aan de buitenzy van 't kleinste onderdeel eener byzaak van iets dat er lag naast zyn geschryf ... want dàt vergeeft hy u niet!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s118","id":"h12-s118","source":"--Ik heb een loep noodig voor de onderdeelen, Tine."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s38","id":"h16-s38","source":"Immers wanneer men nagaat dat Java alleen reeds zoo scherp is afgedeeld in twee ongelyksoortige deelen, zonder nog te letten op de vele onderdeelen van die splitsing, kan men berekenen hoe groot het onderscheid moet wezen tusschen volkstammen die verder van elkander wonen en zelfs door de zee gescheiden zyn."}]},{"lemma":"onderdrukken","count":4,"glosses":["suppress","suppressed"],"forms":["onderdrukken","onderdrukte","onderdrukt"],"morphology":["verb, infinitive","adjective, past-participial, inflected","verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s142","id":"h7-s142","source":"Vóór hun reis naar Europa, was Havelaar adsistent-resident van Amboina geweest, waar hy met veel moeielykheden had te stryden gehad, omdat de bevolking van dat eiland in een gistenden en oproerigen toestand verkeerde ten-gevolge van de vele verkeerde maatregelen die in den laatsten tyd genomen waren. Niet zonder veerkracht had hy dezen geest van verzet weten te onderdrukken, doch uit verdriet over de weinige hulp die men hem hierin van-hoogerhand verleende, en uit ergernis over 't ellendig bestuur dat sedert eeuwen de heerlyke streken der Molukken ontvolkt en bederft ..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s36","id":"h11-s36","source":"Duclari, Verbrugge en--ik moet het erkennen!--ook Tine, konden een luiden lach niet onderdrukken by de gedachte zoo op-eens uit den westhoek van Java overtestappen naar Arles of Nîmes in 't zuiden van Frankryk."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s226","id":"h14-s226","source":"Moet niet de zoolang onderdrukte ontevredenheid--onderdrukt, opdat men zou kunnen voortgaan ze te loochenen!--eindelyk overslaan in woede, in wanhoop, in razerny?"}]},{"lemma":"onderdrukker","count":1,"glosses":["oppressors"],"forms":["onderdrukkers"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s97","id":"h15-s97","source":"Want, als men bedenkt dat er zooveel oorzaak was tot vreeze, zelfs voor den europeschen beambte, die dan toch geacht kon worden iets minder bloottestaan aan wraak, wat wachtte dan den armen landbewoner, die in een dorp ver van de hoofdplaats geheel-en-al in de macht zyner aangeklaagde onderdrukkers verviel?"}]},{"lemma":"onderdrukking","count":8,"glosses":["oppression"],"forms":["onderdrukking"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, feminine singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s13","id":"h4-s13","source":"Over de aanspraken van den mensch op geluk. Over het recht van opstand by onderdrukking. (Dit was in 't javaansch."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s126","id":"h7-s126","source":"Als in dezen eed begrepen, had eigenlyk moeten worden beschouwd de belofte: de inlandsche bevolking, te zullen beschermen tegen uitzuiging, en onderdrukking."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s128","id":"h7-s128","source":"Havelaar moest dus andermaal \"God Almachtig\" tot getuige nemen by de belofte: dat hy de \"inlandsche bevolking, beschermen zou tegen onderdrukking, mishandeling en knevelarij.\" Voor een fynen opmerker zou 't de moeite waard zyn geweest, het onderscheid gadeteslaan tusschen houding en toon van den resident en van Havelaar by deze gelegenheid."}]},{"lemma":"onderdrukt","count":2,"glosses":["oppressed","oppressed people"],"forms":["onderdrukten"],"morphology":["substantivized adjective, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s132","id":"h7-s132","source":"Is 't niet inderdaad bespottelyk, te meenen dat de man die geroepen is recht te spreken, de man aan wien het wel of wee van duizenden is in handen gegeven, zich zou gebonden achten door een paar uitgesproken klanken, wanneer hy niet, ook zonder die klanken, zich daartoe gedrongen voelt door zyn eigen hart? Wy gelooven van Havelaar, dat hy de armen en onderdrukten, waar hy die mocht aantreffen, zou beschermd hebben, al had hy by \"God Almachtig\" het tegendeel beloofd."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s105","id":"h15-s105","source":"Want hy wist hoe hy invloed had op het Volk, en hoe--als eenmaal de arme onderdrukten, opgeroepen om luide en voor 't gerecht te herhalen wat ze hem 's avends en 's nachts hadden toegefluisterd in eenzaamheid --hy wist hoe hy de macht had op hun gemoederen te werken, en hoe de kracht zyner woorden sterker zyn zou dan de angst voor wraak van Distriktshoofd of Regent."}]},{"lemma":"ondergaan","count":5,"glosses":["undergone","undergoing","undergo","setting","set"],"forms":["ondergaan","ondergane","ondergegaan"],"morphology":["past participle used adjectivally, inflected","verb, nominalized infinitive","verb, present, third person plural","nominalized verb, infinitive","verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s159","id":"h6-s159","source":"Anderen weer meenen hun aanspraken op ondervinding te mogen gronden op werkelyk ondergane lotwisseling, zonder dat echter uit iets blykt dat ze door die veranderingen werden aangegrepen in hun zieleleven."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s160","id":"h6-s160","source":"Ik kan me voorstellen dat het bywonen, of ondergaan zelfs, van gewichtige gebeurtenissen weinig of geen invloed heeft op zeker soort van gemoederen, die niet zyn toegerust met de vatbaarheid om indrukken optevangen en te verwerken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s163","id":"h6-s163","source":"En, omgekeerd, hoe velen ondergaan een reeks van aandoeningen, zonder dat de uiterlyke omstandigheden hiertoe schenen aanleiding te geven."}]},{"lemma":"ondergang","count":1,"glosses":["downfall"],"forms":["ondergang"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s184","id":"h7-s184","source":"Hy scheen met de uitgeweken leden der stadhouderlyke familie een vroolyk leven geleid te hebben, wat dan ook door velen werd opgegeven als oorzaak van den ondergang zyner fortuin."}]},{"lemma":"ondergeschikt","count":1,"glosses":["lesser"],"forms":["ondergeschikt"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s129","id":"h20-s129","source":"Ik ontving evenwel geen aanschryving om myn betrekking overtegeven, en gedeeltelyk uit besef van de verplichting myn post niet te verlaten zonder behoorlyk afgelost te zyn, gedeeltelyk uit oorzaken van ondergeschikt belang, wachtte ik de komst van myn opvolger af, in de meening dat die ambtenaar spoedig--althans deze maand--zou arriveeren."}]},{"lemma":"ondergeschikte","count":1,"glosses":["subordinates"],"forms":["ondergeschikten"],"morphology":["noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s112","id":"h5-s112","source":"Hiertoe draagt veel by de, als 't ware vorstelyke, onverschiligheid waarmee zy hun inkomsten verspillen, hun nalatigheid in 't bewaken hunner ondergeschikten, hun koopziekte, en vooral het misbruik--dat dikwyls van deze hoedanigheden gemaakt wordt door Europeanen."}]},{"lemma":"ondergeschiktheid","count":1,"glosses":["subordination"],"forms":["ondergeschiktheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s76","id":"h20-s76","source":"In uwe bedoelde handelingen worden evenzeer gemist bezadigd overleg, beleid en voorzichtigheid, zoo zeer vereischt in eenen ambtenaar met uitvoering van gezag in de binnenlanden bekleed (sic) als begrippen van ondergeschiktheid aan uwen onmiddelijken superieur."}]},{"lemma":"onderhorige","count":4,"glosses":["subjects","dependents"],"forms":["onderhoorigen"],"morphology":["noun, common gender, plural","noun, plural","noun, common gender, plural, archaic spelling"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s115","id":"h5-s115","source":"En eindelyk, de willekeurige beschikking over den arbeid en de eigendommen hunner onderhoorigen. De beide laatste bronnen van inkomsten vorderen eenige opheldering."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s132","id":"h5-s132","source":"My blyft over te spreken van de laatste en voornaamste soort der inkomsten van inlandsche hoofden: het willekeurig beschikken over personen en eigendommen hunner onderhoorigen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s163","id":"h5-s163","source":"Dit blykt reeds hieruit, dat de neiging der inlandsche Hoofden om de grens van 't geoorloofd beschikken over arbeid en eigendom hunner onderhoorigen te overschryden, overal volmondig erkend wordt ... dat alle adsistent-residenten den eed doen die misdadige hebbelykheid te-keer te gaan, en ... dat toch slechts zeer zelden een Regent wordt aangeklaagd wegens willekeur of misbruik van gezag."}]},{"lemma":"onderhoud","count":10,"glosses":["interview","exchange","upkeep","conversation","maintenance","sustenance"],"forms":["onderhoud"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, neuter singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s79","id":"h2-s79","source":"Maar ik bedacht gedurig dat hy niet wist hoe laat het was, en bespeurde bovendien dat zyn jasje tot aan de kin was dichtgeknoopt--dat een zeer slecht merk is--zoodat ik den toon van ons onderhoud wat flauw blyven liet. Hy verhaalde my dat hy in Indie was geweest, dat hy getrouwd was, dat hy kinderen had."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s15","id":"h6-s15","source":"Dit nu moge onaangenaam schynen voor wie niet gewoon is aan den omgang met javaansche grooten, 't is niet moeielyk alle onderwerpen van gesprek die aanstoot geven kunnen, te vermyden, vooral daar zy van hùn kant nooit op bruske wyze aan den loop van 't onderhoud een andere richting geven zullen, omdat dit naar oostersche begrippen in-stryd wezen zou met den goeden toon."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s60","id":"h6-s60","source":"Hetzy Duclari gevoelde dat er iets onbeleefds in lag, hem hierdoor van 't onderhoud uittesluiten, hetzyd-i hiermee een andere bedoeling had, op-eenmaal ging hy, zich tot den Regent wendende, in 't maleisch voort:"}]},{"lemma":"onderhouden","count":7,"glosses":["maintained","support","maintains","maintain","entertained","upkeep"],"forms":["onderhouden","onderhoudt"],"morphology":["verb, infinitive","verb, present, third person singular","verb, participle","verb, past participle","verb, infinitive used nominally"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s48","id":"h1-s48","source":"Een meisje wier vader bankroet maakte, werkt om de familie te onderhouden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s106","id":"h5-s106","source":"Waar de Europeaan ééne vrouw heeft met drie, vier kinderen, onderhoudt hy een tal van vrouwen met wat daarby behoort."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s31","id":"h6-s31","source":"Een toespeling namelyk op den beteren staat der wegen in een naburige afdeeling, scheen het vervolg te wezen op vergeefsche pogingen om ook in Lebak dusdanige betere wegen te doen aanleggen, of de bestaande beter te onderhouden."}]},{"lemma":"onderhoudend","count":2,"glosses":["entertaining"],"forms":["onderhoudend"],"morphology":["adjective, predicative","adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s148","id":"h6-s148","source":"Hy was eerlyk, vooral waar eerlykheid in 't grootmoedige overging, en zou honderden die hy schuldig was, onbetaald laten omdat hy duizenden had weggeschonken. Hy was geestig en onderhoudend wanneer hy gevoelde dat zyn geest begrepen werd, maar anders stug en teruggetrokken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s68","id":"h11-s68","source":"Roep jy eens zesduizend jaar, of langer: hrroe, hrroe ... en zie eens hoe weinigen je voor een onderhoudend mensch zullen aanzien."}]},{"lemma":"onderhoudsmiddel","count":1,"glosses":["means of subsistence"],"forms":["onderhoudsmiddelen"],"morphology":["noun, neuter, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s46","id":"h4-s46","source":"Over de denkbeelden van MALTHUS omtrent het cyfer der bevolking, in verband met de onderhoudsmiddelen. Over de oorspronkelyke bevolking van Amerika."}]},{"lemma":"onderhuis","count":1,"glosses":["ground floor"],"forms":["onderhuis"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s140","id":"h4-s140","source":"In 't onderhuis woonde een uitdrager die allerlei dingen verkocht, kopjes, schotels, meubels, oude boeken, glaswerk, portretten van Van Speyk, en zoo al meer."}]},{"lemma":"onderkoning","count":1,"glosses":["Viceroy"],"forms":["Onderkoning"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s120","id":"h15-s120","source":"En al stellen we voor een oogenblik dat de Koning altyd goed is voorgelicht, als hy zyn hoogen naam teekent onder de akte waarin hy zegt overtuigd te wezen van de \"goede trouw, den yver en de bekwaamheden\" des benoemden Stedehouders, al nemen wy aan dat de nieuwe Onderkoning yverig, trouw en bekwaam is, dan nog blyft het de vraag of die yver, en vooral of die bekwaamheid, by hem bestaat in eene maat, hoog genoeg verheven boven middelmatigheid, om aan de eischen van zyn roeping te voldoen. Want de vraag kan niet zyn of de man die te 's Gravenhage voor 't eerst als Gouverneur-generaal het kabinet des Konings verlaat, op dàt oogenblik de bekwaamheid bezit die noodig zal wezen voor zyn nieuw ambt ... dit is onmogelyk!"}]},{"lemma":"onderkruipen","count":2,"glosses":["undercut","undercuts"],"forms":["onderkruipen","onderkruipt"],"morphology":["verb, infinitive","verb, present, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s6","id":"h2-s6","source":"Maar neen, onderkruipen doe ik niet. Ik ben naar Polen gegaan liet me pen en papier geven, en schreef:"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s61","id":"h3-s61","source":"Een fatsoenlyk makelaar onderkruipt niet, dat zeg ik! Den dag na dat kransje by de Rosemeyers, die in suiker doen, riep ik Frits, en gelastte hem my dat pak van Sjaalman te brengen."}]},{"lemma":"onderkruiper","count":3,"glosses":["underminers","undercutters"],"forms":["onderkruipers"],"morphology":["noun, common gender, plural","noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s3","id":"h2-s3","source":"Zy zouden een kwart procent van de courtage laten vallen--onderkruipers zyn het, anders niet!--en zie nu eens wat ik gedaan heb om dien slag afteweren."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s109","id":"h4-s109","source":"Maar knoeiers en onderkruipers zyn ze, dit zeg ik!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s65","id":"h10-s65","source":"Schryf dat alles aan je vader, en zeg hem dat je zoo dankbaar bent dat je by ons zyt gekomen, en dat ik zoo goed voor je zorg, en dat de dochter van Busselinck & Waterman is weggeloopen, en groet hem zeer van my, en schryf dat ik nog 1/16 procent courtage zal laten vallen beneden hun bod, omdat ik geen onderkruipers lyden kan, die een konkurrent het brood uit den mond stelen door gunstiger voorwaarden."}]},{"lemma":"ondermijnen","count":2,"glosses":["undermines","an undermining"],"forms":["ondermynt","ondermynen"],"morphology":["verb, present, third person singular","substantivized verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s60","id":"h1-s60","source":"En als ge meent, dat dit op het tooneel er dóór kan als uitzondering, blyft toch myn aanmerking bestaan, dat men den zin voor waarheid bederft by het volk, dat de uitzondering als regel aanneemt, en dat men de publieke zedelykheid ondermynt, door het te gewennen iets toetejuichen op het tooneel, wat door elk fatsoenlyk makelaar of koopman voor een bespottelyke krankzinnigheid wordt gehouden in de wereld. Toen ik trouwde, waren wy op 't kantoor van myn schoonvader--Last & Co--met ons dertienen, en er ging wat om!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s58","id":"h10-s58","source":"Is dit niet ondermynen van zedelykheid, deugd, godsdienst, christendom en fatsoen?"}]},{"lemma":"ondermijning","count":1,"glosses":["undermining"],"forms":["ondermyning"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"Ondermyning is the older spelling of modern ondermijning.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s180","id":"h12-s180","source":"Wanneer hy my voor die zaken had laten terechtstaan als schuldig aan oneerbiedigheid jegens den Gouverneur van Sumatra's Westkust, hetgeen in die dagen met een beetje goeden wil had kunnen worden uitgelegd als \"pooging, tot ondermyning van 't nederlandsch gezag, en aanhitsing, tot opstand\" of aan \"diefstal op den publieken weg\" zou hy getoond hebben een goedhartig mensch te zyn."}]},{"lemma":"onderneming","count":1,"glosses":["undertakings"],"forms":["ondernemingen"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s30","id":"h5-s30","source":"Ik spreek nu niet van ondernemingen welker afwerking noodig was om de kosten te dekken. Wie juist weten wil wat ik bedoel, ga den Dom te Keulen zien."}]},{"lemma":"onderofficier","count":1,"glosses":["non-commissioned officer"],"forms":["onderofficier"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s63","id":"h20-s63","source":"Ik was reeds als onderofficier in deze streken, en dan komt men zaken te weten die de inlander zoo niet durft zeggen aan de ambtenaren."}]},{"lemma":"onderrichten","count":2,"glosses":["informed"],"forms":["onderricht"],"morphology":["past participle","verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s207","id":"h8-s207","source":"--Ja, het is zoo. --Ik ben dus goed onderricht, doch daarover nader."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s19","id":"h14-s19","source":"De eerste ontdekking hiervan had te Natal plaats gehad, wat natuurlyk is, daar men in nabyliggende provincien altyd beter van den stand der zaken onderricht wordt dan op de plaats zelf, dewyl velen die te-huis door vrees voor een betrokken Hoofd zich laten weerhouden van de openbaring eener hun bekende omstandigheid, die vrees eenigermate overwinnen zoodra ze zich op een grondgebied bevinden waar dat Hoofd geen invloed heeft."}]},{"lemma":"onderscheid","count":6,"glosses":["difference","distinction"],"forms":["onderscheid"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s103","id":"h7-s103","source":"Een liplap moge beschaafd, goed onderwezen zyn, of geleerd--er zyn er zoo!--zoodra de Europeaan, die zich ziek hield om achterteblyven van 't schip waarop hy borden waschte, en die zyn aanspraken op beleefdheid bazeert op \"uwee\" en \"verexkuseer\" aan het hoofd staat van de handelsonderneming die zoo \"enorm\" gewonnen heeft op de indigo in 1800 zooveel ... neen, lang vóór hy de \"toko\" bezat, waarin hy hammen en jachtgeweren verkoopt--wanneer zoo'n Europeaan opmerkt dat de beschaafdste liplap moeite heeft de h en de g, uit elkaar te houden, lacht hy over de domheid van den man die niet weet dat er onderscheid is tusschen een gouden hek en een houten gek."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s128","id":"h7-s128","source":"Havelaar moest dus andermaal \"God Almachtig\" tot getuige nemen by de belofte: dat hy de \"inlandsche bevolking, beschermen zou tegen onderdrukking, mishandeling en knevelarij.\" Voor een fynen opmerker zou 't de moeite waard zyn geweest, het onderscheid gadeteslaan tusschen houding en toon van den resident en van Havelaar by deze gelegenheid."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s129","id":"h7-s129","source":"Beiden hadden zy dusdanige plechtigheid meermalen bygewoond. Het onderscheid dat ik bedoel, lag dus niet in 't meer of min getroffen zyn door het nieuwe en ongewone, doch werd alleen veroorzaakt door 't uiteenloopende der karakters en begrippen van deze beide personen."}]},{"lemma":"onderscheiden","count":4,"glosses":["several","different","set apart","make out"],"forms":["onderscheiden","onderscheidene","onderscheidde"],"morphology":["adjective, inflected","adjective, predicative","verb, past, singular","verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s59","id":"h5-s59","source":"Te Batavia zyn de onderscheidene bestuurstakken verdeeld in \"departementen\" aan welker hoofd Direkteuren geplaatst zyn, die den schakel uitmaken tusschen het opperbestuur van den Gouverneur-generaal en de Residenten in de provincien."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s3","id":"h6-s3","source":"Als men hem daar zag zitten in zyn blauw-lakenschen frak, met geborduurde eiken- en oranjetakken op kraag en mouw-opslagen, was 't moeielyk in hem den type te miskennen die voorheerscht onder de Hollanders in Indie ... een menschensoort, in 't voorbygaan gezegd, die zeer onderscheiden is van de Hollanders in Holland."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s182","id":"h6-s182","source":"Dit alleen onderscheidde haar van andere kindermeiden in Indie, dat ze zeer weinig te doen had. Want mevrouw Havelaar was een voorbeeld van zorg voor haar kind, en wat er voor of met de kleine Max te doen viel, deed zyzelf, tot groote verwondering van veel andere dames, die niet goedkeurden dat men zich maakte tot \"slavin van zyn kinderen.\""}]},{"lemma":"onderscheiding","count":4,"glosses":["distinction"],"forms":["onderscheiding"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, feminine, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s142","id":"h6-s142","source":"Hy gloeide van onverzadelyke eerzucht die hem alle gewone onderscheiding in 't maatschappelyk leven, als nietig deed voorkomen, en toch stelde hy zyn grootst geluk in een kalm huiselyk vergeten leven."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s86","id":"h12-s86","source":"Doch zie, den volgenden dag ontvangt hy den last zich naar zekere Afdeeling te begeven, welker gezagvoerende kontroleur wegens ware of veronderstelde oneerlykheid geschorst was in zyn beheer, om in loco zekere zaken te onderzoeken en daarvan \"te dienen van bericht.\" Wèl was de adsistent-resident verwonderd dat hem iets werd opgedragen dat zyn Afdeeling in 't geheel niet aanging, doch daar hy strikt genomen deze opdracht kon beschouwen als een vereerende onderscheiding, en dewyl hy met den generaal op zeer vriendschappelyken voet stond zoodat hy geen oorzaak had aan een valstrik te denken, berustte hy in deze zending, en begaf zich naar ik wil vergeten hebben waarheen, om te doen wat hem bevolen was."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s10","id":"h13-s10","source":"Daar ik nog slechts weinig maanden vroeger den Gouverneur by my had gezien--straks zult ge hooren waarom, en hoe?--en omdat er gedurende zyn verblyf te Natal, en zelfs in myn huis, zaken waren voorgevallen waarin ik meende my al zeer flink gedragen te hebben, nam ik die overplaatsing als een gunstige onderscheiding op, en vertrok van Natal naar Padang."}]},{"lemma":"onderschikt","count":1,"glosses":["subordinate"],"forms":["onderschikt"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s25","id":"h13-s25","source":"Maar hoe gewichtig ook, ze waren in dit geval onderschikt aan andere takken van zorg en bezigheid."}]},{"lemma":"onderschrijven","count":1,"glosses":["endorse"],"forms":["onderschryven"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s65","id":"h14-s65","source":"De Natallers vermoedden dat de generaal zich verlaagde tot een werktuig van mandhélingschen haat, en 't was in die omstandigheden dat ik van-tyd tot-tyd iets doen kon, wat hy \"kordaat\" vond, vooral daar hy de weinige macht die er uit het fort kon gemist worden, en het detachement mariniers dat hy van boord had meegebracht, niet aan my afstond ter bedekking als ik naar de plekken reed waar men samenschoolde. Ik heb by die gelegenheid opgemerkt dat de generaal Vandamme zeer goed zorgde voor zyn eigen veiligheid, en 't is dáárom dat ik zyn roem van dapperheid niet onderschryven mag voor ik er meer van gezien heb, of iets anders."}]},{"lemma":"ondershands","count":1,"glosses":["privately"],"forms":["onder'shands"],"morphology":["adverb"],"note":"An older spelling of ondershands, ‘privately’ or ‘unofficially.’","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s81","id":"h18-s81","source":"Van die voorloopige proeve om den Regent door zachtheid tot zyn plicht te brengen, heb ik u onder'shands doen kennis dragen."}]},{"lemma":"onderstaand","count":1,"glosses":["following"],"forms":["onderstaande"],"morphology":["adjective, substantivized, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s16","id":"h10-s16","source":"Den volgenden morgen gaf ik hem--aan Stern, meen ik--de onderstaande:"}]},{"lemma":"ondersteunen","count":3,"glosses":["support"],"forms":["ondersteunen"],"morphology":["verb, infinitive","nominalized infinitive, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s148","id":"h7-s148","source":"Doch nooit had hy zyn ambt beschouwd als een geldwinning, en by zyn benoeming naar Lebak nam hy zich met tevredenheid voor, het achterstallige door zuinigheid intehalen, in welk voornemen zyn vrouw die zoo eenvoudig was in smaak en behoeften, hem met groot genoegen ondersteunen zou."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s151","id":"h7-s151","source":"Hyzelf zag dit zwak in, beredeneerde met al 't gezond verstand dat hem gegeven was, hoe onrecht hy deed, iemand te ondersteunen, waar hyzelf meer aanspraak zou gehad hebben op zyn eigen hulp ... gevoelde dit onrecht nog levendiger, wanneer ook \"zyn Tine\" en Max, die hy beiden zoo lief had, te lyden hadden onder de gevolgen zyner vrygevigheid ... hy verweet zich zyn goedhartigheid als zwakte, als ydelheid, als zucht om voor een verkleeden prins doortegaan ... hy beloofde zich beterschap, en toch ... telkens als deze of gene zich aan hem wist voortedoen als 't slachtoffer van tegenspoed, vergat hy alles om te helpen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s100","id":"h9-s100","source":"2° Het ondersteunen der bybelgenootschappen, ten-einde deze in-staat te stellen, bybels op Java uittedeelen."}]},{"lemma":"ondertekenen","count":2,"glosses":["sign","signed"],"forms":["onderteekenen","onderteekende"],"morphology":["verb, infinitive","verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s76","id":"h14-s76","source":"Zonder op dat oogenblik nog de strekking daarvan te begrypen, heb ik me tegen die ... onnauwkeurigheid verzet, hetgeen zóó ver gegaan is dat ik heb moeten weigeren eenige verbalen mede te onderteekenen, en ziedaar nu de zaak waarin ik den generaal zoo \"gekontrarieerd\" had."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s85","id":"h20-s85","source":"En daaronder stond de naam van den man, op wiens \"yver, bekwaamheid en goede trouw\" de Koning zeide te kunnen staat-maken, toen hy diens benoeming tot Gouverneur-generaal van Nederlandsch Indie onderteekende."}]},{"lemma":"ondervinden","count":7,"glosses":["experienced","underwent"],"forms":["ondervonden","ondervond"],"morphology":["verb, past participle","verb, participle","verb, past, singular"],"note":"Literally “there has been experienced,” meaning profound experience has been gained.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s169","id":"h6-s169","source":"Dáár moet geleden zyn, veel geleden, daar is ondervonden!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s171","id":"h6-s171","source":"Havelaar had veel ondervonden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s174","id":"h6-s174","source":"Wat dus de levensomstandigheden aangaat, kon hy veel ondervonden hebben. En dat hy werkelyk veel ondervonden hàd, dat hy 't leven niet was doorgegaan zonder de indrukken optevangen die 't hem zoo ruimschoots aanbood, daarvoor moge ons de vlugheid van zyn geest borg wezen, en de ontvankelykheid van zyn gemoed."}]},{"lemma":"ondervinding","count":14,"glosses":["experience"],"forms":["ondervinding"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s8","id":"h1-s8","source":"Ik ben drie en veertig jaren oud, bezoek sedert twintig jaren de beurs, en kan dus voor den dag treden, als men iemand roept die ondervinding heeft."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s157","id":"h6-s157","source":"Opmerkelyk was 't dat zyn voorkomen, en zelfs zyn aandoeningen, zoo weinig sporen droegen van zyn doorgebracht leven. Het roemen op ondervinding is een belachelyke gemeenplaats geworden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s159","id":"h6-s159","source":"Anderen weer meenen hun aanspraken op ondervinding te mogen gronden op werkelyk ondergane lotwisseling, zonder dat echter uit iets blykt dat ze door die veranderingen werden aangegrepen in hun zieleleven."}]},{"lemma":"ondervragen","count":3,"glosses":["questioned"],"forms":["ondervroeg"],"morphology":["verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s69","id":"h14-s69","source":"De generaal, die natuurlyk vóórzat, ondervroeg en de proces-verbalen werden geschreven door den fiskaal."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s74","id":"h14-s74","source":"De wyze nu waarop de generaal by die gelegenheid ondervroeg, deed denken aan de whistparty van zekeren keizer van Marokko die zyn partner toevoegde: \"speel harten, of ik sny je den hals af.\" Ook de vertalingen, zooals hy die den fiskaal in den pen gaf, lieten veel te wenschen over."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s82","id":"h14-s82","source":"Zelfs moet ik hierby voegen dat ik me niet zou bepaald hebben tot eenvoudig protesteeren tegen de wys waarop de generaal de getuigen ondervroeg, noch tot het weigeren myner handteekening op enkele verbalen, indien ik toen had kunnen gissen wat ik eerst later te weten kwam, dat alles voortsproot uit een vooraf vastgestelden toeleg om myn voorganger te bezwaren."}]},{"lemma":"onderweg","count":3,"glosses":["along the way","on the road","on the way"],"forms":["onder-weg","onderwege","Onder-weg"],"morphology":["adverb"],"note":"Older hyphenated spelling of modern “onderweg.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s107","id":"h5-s107","source":"Waar de Europeaan uitrydt, gevolgd door eenige beambten, niet meer dan er by zyn inspektiereis noodig zyn tot het geven van inlichtingen onder-weg, wordt de Regent vergezeld door de honderden die tot het gevolg behooren, dat in de oogen des volks onafscheidelyk is van zyn hoogen rang."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s43","id":"h19-s43","source":"Deze bede om de schuldigen niet in bescherming te nemen, ontving de Resident onderwege."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s149","id":"h20-s149","source":"Onder-weg ontmoet hen hun dorpshoofd."}]},{"lemma":"onderwerp","count":7,"glosses":["subjects","subject","matters"],"forms":["onderwerpen","onderwerp"],"morphology":["noun, plural","noun, neuter, singular","noun, neuter plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s77","id":"h3-s77","source":"Het is waar, er waren veel verzen onder, maar ik vond veel nuttigs ook, en ik stond verbaasd over de verscheidenheid der behandelde onderwerpen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s95","id":"h3-s95","source":"Over de prostitutie in het huwelyk. (Dat is een schandelyk stuk.) Over hydraulische onderwerpen in verband met de rystkultuur."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s15","id":"h6-s15","source":"Dit nu moge onaangenaam schynen voor wie niet gewoon is aan den omgang met javaansche grooten, 't is niet moeielyk alle onderwerpen van gesprek die aanstoot geven kunnen, te vermyden, vooral daar zy van hùn kant nooit op bruske wyze aan den loop van 't onderhoud een andere richting geven zullen, omdat dit naar oostersche begrippen in-stryd wezen zou met den goeden toon."}]},{"lemma":"onderwerpelijk","count":1,"glosses":["subjective"],"forms":["onderwerpelyk"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s33","id":"h18-s33","source":"Ik geloof hier te moeten achtslaan op de verklaring van mevrouw Slotering dat haar echtgenoot vroeger altyd gezond geweest was. Doch als men geen waarde hecht aan zoodanige verklaring--omdat de opvatting van 't begrip: gezondheid, vooral in de oogen van niet-geneeskundigen, zeer onderwerpelyk is--blyft toch de gewichtige vraag bestaan, of iemand die heden sterft aan een \"abcès in de lever\" zich gister kon te-paard zetten met het doel om een bergachtige landstreek te inspekteeren die in sommige richtingen twintig uren breed is?"}]},{"lemma":"onderwerpen","count":1,"glosses":["subject"],"forms":["onderwerpen"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s78","id":"h20-s78","source":"In die onderzoekingen hebt gij aanleiding gevonden, zonder zelfs uwe beschuldigingen tegen dat Hoofd door feiten, veel minder bewijzen te staven, tot het doen van voorstellen, die de strekking hadden een Inlandsch Ambtenaar van de stempel van den Regent van Lebak, een zestigjarigen doch nog ijverigen Landsdienaar, aan naburige aanzienlijke Regentengeslachten vermaagschapt, en omtrent wien steeds gunstige getuigenissen waren uitgebracht, aan eene hem moreel geheel vernietigende bejegening te onderwerpen."}]},{"lemma":"onderwerping","count":3,"glosses":["submission"],"forms":["onderwerping"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s76","id":"h5-s76","source":"Maar toen later het centraal gezag des duitschen Ryks behoefte voelde, eenig ver gelegen volk aan zich te binden op andere wyze dan door stoffelyk overwicht alleen, zoodra een verwyderde streek werd beschouwd als door gelykheid in afkomst, taal en gewoonten tot het Ryk te behooren, deed zich de noodzakelykheid gevoelen, iemand met de leiding der zaken te belasten, die in dat land te-huis behoorde niet alleen, maar door zyn stand boven zyn medeburgers in die streken verheven was, opdat de gehoorzaamheid aan de bevelen des Keizers, gemakkelyk werde door de samengaande neiging tot onderwerping aan hem die met de uitvoering dezer bevelen belast was. Hierdoor werden dan tevens geheel of gedeeltelyk de uitgaven vermeden, voor een staand leger ten-laste der algemeene staatskas, of, zooals meestal geschiedde, ten-laste van de gewesten zelf, die door zoodanig leger moesten bewaakt worden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s153","id":"h5-s153","source":"Vooreerst hebbe men juist te beoordeelen, waar het gebruik heeft opgehouden om voor misbruik plaats te maken? En ... waar het misbruik bestaat, waar inderdaad roof of willekeur gepleegd is, zyn veelal de slachtoffers zelf hieraan medeplichtig, hetzy uit te ver gedreven onderwerping, hetzy uit vrees, hetzy uit wantrouwen op den wil of de macht der persoon die hen beschermen moet."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s98","id":"h15-s98","source":"Is 't wonder dat die arme menschen, verschrikt over de gevolgen van hun stoutheid, die gevolgen zochten te ontwyken of te verzachten door deemoedige onderwerping?"}]},{"lemma":"onderwijs","count":1,"glosses":["instruction"],"forms":["onderwys"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s32","id":"h4-s32","source":"Over den afkeer der Maleiers van den Javaan. Over de onwaarde van het onderwys op de zoogenaamde hoogescholen."}]},{"lemma":"onderwijzen","count":2,"glosses":["educated"],"forms":["onderwezen"],"morphology":["adjective, past participial","verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s97","id":"h7-s97","source":"Bovendien--en hieraan heeft de Regeering veel schuld--is de liplap dikwyls slecht onderwezen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s103","id":"h7-s103","source":"Een liplap moge beschaafd, goed onderwezen zyn, of geleerd--er zyn er zoo!--zoodra de Europeaan, die zich ziek hield om achterteblyven van 't schip waarop hy borden waschte, en die zyn aanspraken op beleefdheid bazeert op \"uwee\" en \"verexkuseer\" aan het hoofd staat van de handelsonderneming die zoo \"enorm\" gewonnen heeft op de indigo in 1800 zooveel ... neen, lang vóór hy de \"toko\" bezat, waarin hy hammen en jachtgeweren verkoopt--wanneer zoo'n Europeaan opmerkt dat de beschaafdste liplap moeite heeft de h en de g, uit elkaar te houden, lacht hy over de domheid van den man die niet weet dat er onderscheid is tusschen een gouden hek en een houten gek."}]},{"lemma":"onderworpen","count":1,"glosses":["subject"],"forms":["onderworpen"],"morphology":["adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s50","id":"h5-s50","source":"Een ander gedeelte, waartoe--met een zeer kleine, wellicht maar schynbare, uitzondering--geheel Java behoort, is rechtstreeks onderworpen aan Nederland."}]},{"lemma":"onderworpenheid","count":2,"glosses":["submissiveness"],"forms":["onderworpenheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s149","id":"h5-s149","source":"Alom wordt den Europeaan, met gezag in de binnenlanden bekleed, als een zyner duurste verplichtingen op 't hart gedrukt, de bevolking te beschermen tegen haar eigen onderworpenheid en de hebzucht der Hoofden. En, als ware het niet genoeg, deze verplichting voorteschryven in 't algemeen, er wordt nog van de adsistent-residenten, by de aanvaarding van 't bestuur eener afdeeling, een afzonderlyke eed gevorderd, dat zy deze vaderlyke zorg voor de bevolking zullen beschouwen als een eersten plicht."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s96","id":"h15-s96","source":"Misschien ook zal men na 't lezen van dien brief, eenigszins terugkomen van de minachting voor de slaafsche onderworpenheid van den Javaan die in tegenwoordigheid van zyn Hoofd de ingebrachte beschuldiging, hoe gegrond ook, lafhartig terugtrekt."}]},{"lemma":"onderzoek","count":25,"glosses":["inquiry","investigation","examination"],"forms":["onderzoek"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, neuter singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s110","id":"h3-s110","source":"Over prozodie. Over de schoonheid der vrouwen te Nîmes en te Arles, met een onderzoek naar het stelsel van kolonisatie der Phoeniciërs."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s7","id":"h8-s7","source":"Hy ontving de geschreven maandelyksche berichten over landbouw, veestapel, politie, en justitie, en legde die tot nader onderzoek ter-zyde."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s171","id":"h8-s171","source":"De verantwoording van den kollekteur is nog altyd te Serang in onderzoek ... als nu eens daaraan iets ontbreekt?"}]},{"lemma":"onderzoeken","count":12,"glosses":["investigated","investigate","examination","examine","examines","examined"],"forms":["onderzocht","onderzoeken","onderzoekt"],"morphology":["verb, infinitive","verb, participle","verb, infinitive, substantivized","verb, present, singular","past participle","verb, past participle","verb, past, first person singular","verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s86","id":"h12-s86","source":"Doch zie, den volgenden dag ontvangt hy den last zich naar zekere Afdeeling te begeven, welker gezagvoerende kontroleur wegens ware of veronderstelde oneerlykheid geschorst was in zyn beheer, om in loco zekere zaken te onderzoeken en daarvan \"te dienen van bericht.\" Wèl was de adsistent-resident verwonderd dat hem iets werd opgedragen dat zyn Afdeeling in 't geheel niet aanging, doch daar hy strikt genomen deze opdracht kon beschouwen als een vereerende onderscheiding, en dewyl hy met den generaal op zeer vriendschappelyken voet stond zoodat hy geen oorzaak had aan een valstrik te denken, berustte hy in deze zending, en begaf zich naar ik wil vergeten hebben waarheen, om te doen wat hem bevolen was."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s140","id":"h12-s140","source":"Ik heb de stukken die deze zaak betreffen, niet gelezen, maar ik weet dat de adsistent-resident niet in de minste betrekking met dien kontroleur stond, hetgeen reeds hieruit blykt dat men juist hem had gekozen om die zaak te onderzoeken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s141","id":"h12-s141","source":"Ik weet voorts dat hy een achtenswaardig persoon was, en dat ook de Regeering hem hiervoor hield, hetgeen blykt uit het vernietigen der suspensie, nadat de zaak elders dan op Sumatra's Westkust onderzocht was."}]},{"lemma":"onderzoeking","count":3,"glosses":["investigations","inquiries"],"forms":["onderzoekingen"],"morphology":["noun, plural","noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s19","id":"h19-s19","source":"Zelfs de kontroleur weet nu nog maar ten-deele den uitslag van myn onderzoekingen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s77","id":"h20-s77","source":"Reeds weinige dagen na de aanvaarding uwer betrekking hebt gij kunnen goedvinden, zonder voorafgaande raadpleging van (sic) den Resident, het hoofd van het Inlandsch Bestuur te Lebak te maken tot het doelwit van bezwarende onderzoekingen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s78","id":"h20-s78","source":"In die onderzoekingen hebt gij aanleiding gevonden, zonder zelfs uwe beschuldigingen tegen dat Hoofd door feiten, veel minder bewijzen te staven, tot het doen van voorstellen, die de strekking hadden een Inlandsch Ambtenaar van de stempel van den Regent van Lebak, een zestigjarigen doch nog ijverigen Landsdienaar, aan naburige aanzienlijke Regentengeslachten vermaagschapt, en omtrent wien steeds gunstige getuigenissen waren uitgebracht, aan eene hem moreel geheel vernietigende bejegening te onderwerpen."}]},{"lemma":"ondeugend","count":5,"glosses":["mischievously","naughty","ill-natured"],"forms":["ondeugend","ondeugende"],"morphology":["adverb","adjective","adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s24","id":"h6-s24","source":"De Regent wenkte met een nauw zichtbare beweging van 't hoofd, een der bedienden die neergehurkt zaten aan den ingang der pendoppo. Een kleine jongen, allerliefst gevat in een blauw-fluweelen buis, witten pantalon, met gouden lyfband die zyn kostbaren sarong, vasthield om de lenden, en op 't hoofd den behagelyken kain kapala, waaronder zyn zwarte oogen zoo ondeugend te-voorschyn kwamen, kroop hurkende tot aan de voeten des Regents, zette de gouden doos neder, die de tabak, de kalk, de sirie, de pinang, en de gambier bevatte, maakte den slamat, door beide handen saamgevoegd opteheffen tot aan het diep neergebogen voorhoofd, en bood daarop zyn heer de kostbare doos aan."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s208","id":"h11-s208","source":"Ik maakte er een vrouw van, de onmisbare, ondeugende Eva ..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s211","id":"h11-s211","source":"Nu vind ik dat een mensch 's avends altyd iets beter is, of minder ondeugend liever, dan 's morgens, en dit is natuurlyk. 's Morgens houdt men zich te-zamen--ik weet wel dat dit een germanismus is, maar hoe moet ik het zeggen in 't hollandsch? --men is ... deurwaarder of kontroleur, of ... neen, dit is genoeg!"}]},{"lemma":"ondier","count":2,"glosses":["monster","brute"],"forms":["ondier"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s18","id":"h1-s18","source":"De hertog van Alva was een ondier."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s19","id":"h9-s19","source":"Och, ze schryven zoo véél tegenwoordig! Maar weet ge dan niet, ondier, tyger, Europeaan, lezer, weet ge dan niet dat ge daar een uur hebt doorgebracht met byten op myn geest als op een tandenstoker?"}]},{"lemma":"ondoeltreffend","count":1,"glosses":["ineffective"],"forms":["ondoeltreffend"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s93","id":"h3-s93","source":"Over Inkomende-Rechten als ondoeltreffend, onkiesch, onrechtvaardig, en onzedelyk. (Daarvan had ik nooit iets gehoord.) Over verzen als oudste taal. (Dat geloof ik niet.)"}]},{"lemma":"ondoordacht","count":1,"glosses":["thoughtlessly"],"forms":["ondoordacht"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s26","id":"h6-s26","source":"--In 't Pandeglangsche is de weg zoo slecht niet, antwoordde Verbrugge die, als hy ten-minste niets stuitends wilde aanroeren, dit antwoord wel wat ondoordacht gaf. Want hy had moeten bedenken dat een Regent van Lebak niet gaarne de wegen van Pandeglang hoort roemen, al zyn die dan ook werkelyk beter dan in 't Lebaksche."}]},{"lemma":"ondoordringbaar","count":1,"glosses":["impenetrable"],"forms":["ondoordringbare"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s184","id":"h17-s184","source":"Wel verbleekten de sterren daar omhoog, beschaamd dat er spoedig een eind komen zou aan haar heerschappy ... wel vloeiden er vreemde kleuren over de toppen der bergen, die donkerder schenen naarmate ze scherper afstaken op lichteren grond ... wel vloog er hier-en-daar door de wolken in het oosten iets gloeiends--pylen van goud en van vuur die heen-en-weer werden geschoten, evenwydig aan de kim--maar ze verdwenen weer en schenen neertevallen achter de ondoordringbare gordyn die nog altyd den dag bleef verbergen voor de oogen van Saïdjah."}]},{"lemma":"ondraaglijk","count":1,"glosses":["unbearable"],"forms":["ondraaglyk"],"morphology":["adjective"],"note":"Old spelling of modern Dutch “ondraaglijk”.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s42","id":"h3-s42","source":"En 't gemoed dat opgetogen, Dankend opsteeg tot den Hoogen, Dankte en bad voor haar alleen! Zorgen baarde my die liefde, Onrust kwelde my het hart, En ondraaglyk was de smart Die my 't week gemoed doorgriefde. 'k Heb slechts angst en leed gegaard, Waar ik 't hoogst genot verwachtte, En voor 't heil waarnaar ik trachtte, Was me gif en wee bewaard..."}]},{"lemma":"onedel","count":2,"glosses":["ignoble"],"forms":["onedele","onedel"],"morphology":["adjective, inflected","adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s234","id":"h14-s234","source":"Door velen wordt dit beschermen van de Hoofden toegeschreven aan de onedele berekening dat zy, pracht en praal moetende ten-toon spreiden om op de bevolking den invloed uitteoefenen dien de Regering noodig heeft om háár gezag staande te houden, daartoe een veel hooger bezoldiging zouden moeten genieten dan thans 't geval is, wanneer men hun niet de vryheid liet het ontbrekende aantevullen door onwettige beschikking over de bezittingen en den arbeid van 't volk."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s116","id":"h19-s116","source":"Den volgenden dag kwam Verbrugge terug, en zei dat Duclari hem onder 't oog had gebracht hoe onedel het was, Havelaar, die met zulke tegenstanders te stryden had, zoo geheel alleen te laten, waarop Verbrugge dezen kwam ontheffen van zyn gegeven woord."}]},{"lemma":"onedelheid","count":1,"glosses":["indelicacy"],"forms":["onedelheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s49","id":"h19-s49","source":"De resident van Bantam was geschrokken, en als men my de onedelheid van 't beeld wil vergeven om-den-wille van de juistheid, heb ik lust hem te vergelyken by een straatjongen die zich beklaagt over verkrachting van voorouderlyke gewoonten, omdat een excentriek kameraadje hem zonder voorafgaande scheldwoorden geslagen heeft."}]},{"lemma":"oneenigheid","count":1,"glosses":["disagreement"],"forms":["oneenigheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s37","id":"h16-s37","source":"Dusdanige verschillen geven dikwyls aanleiding tot oneenigheid in 't oordeel over indische zaken."}]},{"lemma":"oneer","count":1,"glosses":["dishonour"],"forms":["oneer"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s131","id":"h20-s131","source":"Want ik behoef u niet te verzekeren dat ik, die verklaard heb niet anders te kunnen dienen dan ik hier deed ... ik die voor deze wyze van dienen ben gestraft met berisping, met een ruïneuze en deshonorante overplaatsing ... met den last om de arme lieden te verraden die op myn loyauteit vertrouwden --met de keus alzoo tusschen oneer en broodsgebrek!--dat ik na dit alles met moeite en zorg elk voorkomend geval te toetsen had aan myn plicht, en dat de eenvoudigste zaak my zwaar viel, geplaatst als ik was tusschen myn geweten en de principes van 't Gouvernement waaraan ik trouw schuldig ben zoolang ik niet ontheven ben van myn ambt. Deze moeielykheid openbaarde zich vooral by 't antwoord dat ik geven moest aan klagers."}]},{"lemma":"oneerbiedigheid","count":2,"glosses":["disrespect"],"forms":["oneerbiedigheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s180","id":"h12-s180","source":"Wanneer hy my voor die zaken had laten terechtstaan als schuldig aan oneerbiedigheid jegens den Gouverneur van Sumatra's Westkust, hetgeen in die dagen met een beetje goeden wil had kunnen worden uitgelegd als \"pooging, tot ondermyning van 't nederlandsch gezag, en aanhitsing, tot opstand\" of aan \"diefstal op den publieken weg\" zou hy getoond hebben een goedhartig mensch te zyn."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s6","id":"h15-s6","source":"\"Neen, die buffel was hun niet afgenomen om-niet, ze geloofden wel dat daarvoor een dubbelen prys zou betaald worden.\" \"Neen, ze waren niet afgeroepen van hun velden om zonder betaling te arbeiden in de Sawahs van den Regent, ze wisten zeer goed dat de Adhipatti hen later ruim zou beloond hebben.\" \"Ze hadden hun aanklacht ingebracht in een oogenblik van ongegronden wrevel ... ze waren waanzinnig geweest, en smeekten dat men hen straffen mocht voor zulke verregaande oneerbiedigheid!\""}]},{"lemma":"oneerlijkheid","count":4,"glosses":["dishonesty"],"forms":["oneerlykheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"Historical spelling with “y” for modern “ij.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s86","id":"h12-s86","source":"Doch zie, den volgenden dag ontvangt hy den last zich naar zekere Afdeeling te begeven, welker gezagvoerende kontroleur wegens ware of veronderstelde oneerlykheid geschorst was in zyn beheer, om in loco zekere zaken te onderzoeken en daarvan \"te dienen van bericht.\" Wèl was de adsistent-resident verwonderd dat hem iets werd opgedragen dat zyn Afdeeling in 't geheel niet aanging, doch daar hy strikt genomen deze opdracht kon beschouwen als een vereerende onderscheiding, en dewyl hy met den generaal op zeer vriendschappelyken voet stond zoodat hy geen oorzaak had aan een valstrik te denken, berustte hy in deze zending, en begaf zich naar ik wil vergeten hebben waarheen, om te doen wat hem bevolen was."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s139","id":"h12-s139","source":"De Padangsche praatjes duurden voort: men sprak nog altyd over 't verdwenen kind. De adsistent-resident voelde zich op-nieuw geroepen die zaak optevatten, maar voor hy iets tot helderheid had kunnen brengen, ontving hy een besluit waarby hy door den Gouverneur van Sumatra's Westkust werd gesuspendeerd \"wegens oneerlykheid in ambtsbetrekking.\" Het heette dat hy uit vriendschap of medelyden de zaak van dien kontroleur, tegen beter weten aan, in een valsch daglicht had gesteld."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s21","id":"h13-s21","source":"Juist het tegendeel zou me verwonderd hebben, maar wel vond ik 't zonderling dat de Gouverneur, die persoonlyk getuige was geweest hoe ik gedurig ver van myn bureau had te kampen gehad met de ontevredenheid der bevolking en aanhoudende pogingen tot opstand ... dat hy die zelf my geprezen had over wat hy \"kordaatheid\" noemde, aan de ontdekte fouten den naam geven kon van ontrouw of oneerlykheid."}]},{"lemma":"oneffenheid","count":1,"glosses":["unevenness"],"forms":["oneffenheid"],"morphology":["noun, common gender singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s172","id":"h17-s172","source":"Hy zocht in het duister, en betastte vele stammen. Weldra vond hy een bekende oneffenheid aan de zuidzyde van een boom, en hy legde den vinger in een gleuf die Si-Panteh daarin gehakt had met zyn parang, om den pontianak te bezweren die schuld had aan de tandpyn van Panteh's moeder, kort voor de geboorte van zyn broertje."}]},{"lemma":"oneindig","count":5,"glosses":["infinitely","infinite","boundless"],"forms":["oneindig","ONEINDIGE"],"morphology":["adverb","adjective, inflected","adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s83","id":"h3-s83","source":"Over den oorsprong van den adel. Over het verschil tusschen de begrippen: ONEINDIGE TYD en: EEUWIGHEID."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s26","id":"h13-s26","source":"Als er door slordigheid of verzuim eenige duizenden te-kort waren in myn beheer, noem ik dit op-zichzelf geen kleinigheid. Maar als deze duizenden ontbraken ten-gevolge van myn gelukte pogingen om den opstand te voorkomen, die de landstreek van Mandhéling dreigde in vuur en vlam te zetten, en de Atjinezen te doen terugkeeren in de oorden waaruit wy hen pas met veel opoffering van geld en volk hadden verjaagd, dan vervalt het gewicht van zoodanig te-kort, en 't werd zelfs reeds eenigszins onbillyk de terugbetaling daarvan opteleggen aan iemand die oneindig grooter belangen gered had."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s80","id":"h13-s81","source":"Gevoelt ge niet dat Lester--ieder weet dit, die den man kent uit andere bronnen dan uit den roman alleen--dat hy oneindig lager stond dan hy geschetst wordt in den Kenilworth?"}]},{"lemma":"onervaren","count":1,"glosses":["inexperienced"],"forms":["onervaren"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s15","id":"h5-s15","source":"--Myn God, de weg is ... weg! We gaan in een afgrond, gilt de onervaren reiziger, daar is geen weg ... daar is de diepte!"}]},{"lemma":"onevenredig","count":1,"glosses":["disproportionate"],"forms":["onevenredigs"],"morphology":["substantivized adjective, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s174","id":"h7-s174","source":"En bovendien, al mocht er dan soms voor 't oogenblik iets onevenredigs wezen tusschen inkomsten en uitgaven, was Max, háár Max, niet bestemd voor een schitterende loopbaan? Moest hy niet weldra in omstandigheden verkeeren, die hem zouden in-staat stellen zonder overschryding zyner inkomsten den vryen loop te laten aan zyn groothartige neigingen?"}]},{"lemma":"onevenredigheid","count":1,"glosses":["disproportion"],"forms":["onevenredigheid"],"morphology":["noun, common gender singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s79","id":"h8-s79","source":"Maar hy hield niet van verzen. \"Het was een leelyk ryglyf\" zeide hy, en als hy er toe gebracht werd iets te lezen van wat hy \"begaan\" had, zooals hy zich uitdrukte, schiep hy er vermaak in, zyn eigen werk te bederven, òf door 't voortedragen op een toon die 't belachelyk maken moest, òf door op-eenmaal, vooral by een hoogst-ernstigen passus, aftebreken, en er een kwinkslag tusschen te werpen, die de toehoorders pynlyk aandeed, maar die by hem niets anders was dan een bloedige satire op de onevenredigheid tusschen dat keurslyf en zyn ziel die zich daarin zoo benauwd voelde."}]},{"lemma":"onfatsoenlijk","count":1,"glosses":["improper"],"forms":["onfatsoenlyk"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s160","id":"h18-s161","source":"Hy schaakte namelyk telkens meisjes, en bracht die dan by zyn eigen vrouw, en hy betaalde zyn schulden niet, wat toch zeer onfatsoenlyk is."}]},{"lemma":"ongaarne","count":4,"glosses":["unwillingly","reluctantly"],"forms":["ongaarne"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s109","id":"h14-s109","source":"Een niet beantwoorde groet, een schimpscheut op de \"zotterny van iemand die 't wil opnemen tegen den generaal\" een toespeling op myn armoede, op myn hongerlyden, op 't slechte voedsel dat er scheen te liggen in zedelyke onafhankelykheid ... dit alles, begrypt ge, maakte my bitter. Velen, vooral onder de officieren, wisten dat de generaal niet ongaarne zag dat er geduelleerd werd, en vooral met iemand die zoo in ongenade was als ik."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s175","id":"h14-s175","source":"Zoodanig partytrekken was dan ook waarlyk niet te veronderstellen in den zin zooals Havelaar 't bedoelde, niet namelyk alsof den resident eenig voordeel of gewin zou ten-deel vallen van die vergrypen. Doch wèl bestond er een oorzaak die hem bewoog niet dan zeer ongaarne op de klachten van Havelaars voorganger recht te doen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s109","id":"h15-s109","source":"Want al wist hy hoe ongaarne in 't algemeen de Regeering een Regent ziet aanklagen, en hoeveel gemakkelyker 't sommigen valt den europeschen beambte broodeloos te maken dan een Inlandsch Hoofd te straffen, hy had een byzondere reden om te gelooven dat er juist op dit oogenblik by de beoordeeling van zulke zaak andere grondstellingen dan de gewone zouden voorheerschen."}]},{"lemma":"ongastvrijheid","count":1,"glosses":["inhospitality"],"forms":["ongastvryheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s135","id":"h13-s136","source":"En niet uit ongastvryheid kwam deze berusting voort, doch voornamelyk uit de vrees dat zy, pas te Lebak aangekomen, en dus nog niet \"op orde\" mevrouw Slotering niet zoo goed zou kunnen ontvangen als wenschelyk gemaakt werd door de byzondere omstandigheden waarin deze dame verkeerde."}]},{"lemma":"ongedeerd","count":2,"glosses":["unscathed","unharmed"],"forms":["ongedeerd"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s168","id":"h6-s168","source":"Zulk een kreet van smart--vóór gifbeker of kruishout--vloeit niet uit een ongedeerd hart."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s53","id":"h17-s53","source":"En ook Saïdjah's vader was bedroefd, doch zyn moeder het meest. Deze toch had de wonde genezen aan den hals van het trouwe dier dat haar kind ongedeerd had thuis-gebracht, nadat zy op de mare van Adinda's broertjes gemeend had dat het was weggevoerd door den tyger."}]},{"lemma":"ongedierte","count":1,"glosses":["vermin"],"forms":["ongedierte"],"morphology":["noun, neuter singular, collective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s142","id":"h14-s142","source":"Slangen en dergelyk ongedierte vindt men wel-is-waar in Indiën overal, maar op de grootere hoofdplaatsen waar de bevolking dichter op elkander woont, komen zy natuurlyk zeldzamer voor dan in meer wilde streken, zooals te Rangkas-Betoeng."}]},{"lemma":"ongedoopt","count":1,"glosses":["unbaptized"],"forms":["ongedoopte"],"morphology":["adjective, attributive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s90","id":"h9-s90","source":"Ziet, hoe men het zwarte vel afstroopt van het ongedoopte kind dat, nauwelyks geboren, werd weggeslingerd van de borst der moeder, in den poel der eeuwige verdoemenis ..."}]},{"lemma":"ongeduldig","count":1,"glosses":["impatiently"],"forms":["ongeduldig"],"morphology":["adjective used adverbially"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s6","id":"h6-s6","source":"Wel eenigszins ongeduldig vroeg hy van-tyd tot-tyd, met de woorden der zuster van mevrouw Blauwbaard, aan den mandoor-oppasser, dat is het hoofd van de policie- en bureaudienaren der adsistent-residentie, of er niets in aantocht was?"}]},{"lemma":"ongedwongenheid","count":2,"glosses":["unconstraint","ease"],"forms":["ongedwongenheid"],"morphology":["noun, feminine singular","noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s125","id":"h6-s125","source":"Daar ik evenwel nu eenmaal aan 't beschryven ben, wil ik u zeggen dat mevrouw Havelaar niet schoon was, dat zy echter in blik en spraak iets zeer lieftalligs bezat, en door de gemakkelyke ongedwongenheid van haar manieren het onmiskenbaar teeken gaf, dat zy in de wereld was geweest, en in de hoogere klassen der maatschappy te-huis behoorde."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s131","id":"h7-s131","source":"Havelaar integendeel, toen hy met opgeheven vinger de eeden nasprak, had iets in gelaat, stem en houding, alsof hy zeggen wilde: \"dat spreekt vanzelf, ook zonder God Almachtig, zou ik dat doen\" en wie menschkunde bezat, zou meer vertrouwd hebben op zyn ongedwongenheid en schynbare onverschilligheid, dan op de ambtelyke deftigheid van den resident."}]},{"lemma":"ongegrond","count":7,"glosses":["groundless","unfounded"],"forms":["ongegrond","ongegronden"],"morphology":["adjective","adjective, predicative","adjective, uninflected","adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s50","id":"h13-s50","source":"En tevens kunt ge uit dien brief zien hoe ongegrond de beschuldiging was, die men tegen my inbracht."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s74","id":"h13-s75","source":"De beschuldiging die zoo vaak wordt ingebracht tegen den grooten meester die den Waverley schreef, dat hy dikwyls van 't geduld zyner lezers misbruik maakt door te veel bladzyden aan plaatsbeschryving te wyden, komt me ongegrond voor, en ik geloof dat men zich tot het beoordeelen van de juistheid eener zoodanige aanmerking, eenvoudig de vraag hebbe voorteleggen: was deze beschryving noodig tot juist opvatten van den indruk dien de schryver u wilde meedeelen?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s41","id":"h14-s41","source":"Dit was voor den generaal des te belangryker, omdat inmiddels de zoo-even bedoelde Regeeringskommissaris zelf Gouverneur-generaal was geworden, en hem dus hoogstwaarschynlyk uit zyn gouvernement zou hebben teruggeroepen, uit verstoordheid over 't ongegrond vertrouwen op Jang di Pertoean, en over de hierop steunende hoofdigheid waarmee de generaal zich tegen 't ontruimen van de Oostkust verzet had."}]},{"lemma":"ongehoord","count":2,"glosses":["unheard-of"],"forms":["ongehoord","ongehoorde"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s136","id":"h5-s136","source":"Niets is gewoner dan het onbetaald verstrekken van levensmiddelen ten-behoeve der hofhouding van den Regent. En wanneer die Regent een gevallig oog mocht slaan op het paard, den buffel, de dochter, de vrouw, van den geringen man, zou men 't ongehoord vinden, als deze den onvoorwaardelyken afstand van het begeerd voorwerp weigerde."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s52","id":"h19-s52","source":"De heer Slymering kon maar niet begrypen dat iemand, geheel alleen, op eigen verantwoordelykheid en zonder langgerekte overwegingen of \"ruggespraken\" had kunnen overgaan tot zóó ongehoorde plichtsvervulling."}]},{"lemma":"ongehoorzaam","count":2,"glosses":["disobedient"],"forms":["ongehoorzaam"],"morphology":["adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s22","id":"h10-s22","source":"Is het braaf, dit te zeggen aan een kind, dat door zoo-iets al zeer ligt ongehoorzaam zou worden aan hare moeder, door zich in het hoofd te halen dat ze mondig is, omdat men haar: Herzliebchen noemt?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s62","id":"h18-s62","source":"En ze viel hem om den hals, en was ongehoorzaam voor het eerst, en riep snikkende:"}]},{"lemma":"ongekend","count":1,"glosses":["rare"],"forms":["ongekende"],"morphology":["adjective, attributive, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s188","id":"h20-s188","source":"Uwe Exellentie heeft dus een ambtenaar die gunstig by het Gouvernement bekend stond--dit zyn uwer Excellentie's eigen woorden!--iemand die zeventien jaren het Land in deze gewesten diende, iemand die niet alleen niets misdeed, maar zelfs met ongekende zelfverloochening het goede beoogde en voor eer en plicht alles veil had ... zóó iemand heeft Uwe Excellentie gesteld beneden den misdadiger. Want dien hoort men ten-minste."}]},{"lemma":"ongelijk","count":2,"glosses":["wrong"],"forms":["ongelyk"],"morphology":["noun, neuter, singular","adjective"],"note":"Iemand ongelijk geven literally means to give someone the wrong and here amounts to blaming her.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s51","id":"h12-s51","source":"--Ik gis dat ze bedanken zal, Max! je weet dat ze ook liever niet met ons eet, en ik kan haar geen ongelyk geven."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s65","id":"h18-s65","source":"Had Havelaar ongelyk toen hy beweerde dat zy evenmin recht had op neussnuiten als de vrouwen te Arles?"}]},{"lemma":"ongelijksoortig","count":1,"glosses":["dissimilar"],"forms":["ongelyksoortige"],"morphology":["adjective, attributive, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s38","id":"h16-s38","source":"Immers wanneer men nagaat dat Java alleen reeds zoo scherp is afgedeeld in twee ongelyksoortige deelen, zonder nog te letten op de vele onderdeelen van die splitsing, kan men berekenen hoe groot het onderscheid moet wezen tusschen volkstammen die verder van elkander wonen en zelfs door de zee gescheiden zyn."}]},{"lemma":"ongeloof","count":3,"glosses":["unbelief"],"forms":["ongeloof"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s89","id":"h9-s89","source":"Dáár lekt de vlam met nooit voldane tong aan de gillende slachtoffers van het ongeloof! Dáár sterft de worm niet, die hunne harten dóór en dóór knaagt, zonder ooit die te vernietigen, opdat er steeds een hart te knagen overblyve in de borst van den Godverzaker!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s97","id":"h9-s97","source":"Neen, ons gelukkig Nederland begeert niet voor zich alleen de zaligheid: wy willen die ook mededeelen aan de ongelukkige schepselen op verre stranden, die daar gebonden liggen in de kluisters van ongeloof, bygeloof en zedeloosheid! Het beschouwen van de plichten die ten-dezen op ons rusten, zal het zevende deel myner rede uitmaken.\""},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s146","id":"h16-s146","source":"Wat gaan my de zaken aan van die menschen in de verte, als ik vreezen moet dat Frits door zyn ongeloof myn eigen zaken zal bederven, en dat hy nooit een flink makelaar worden zal?"}]},{"lemma":"ongelovig","count":1,"glosses":["incredulous"],"forms":["ongeloovige"],"morphology":["adjective"],"note":"Historical spelling of ongelovige.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s53","id":"h19-s53","source":"Daar evenwel Verbrugge--volkomen naar waarheid--zyn onbekendheid met de door Havelaar geschreven brieven staande hield, moest de resident na veel uitroepingen van ongeloovige verbazing eindelyk wel toegeven, en hy ging--ik weet niet waarom?--tot het voorlezen van die brieven over."}]},{"lemma":"ongelovige","count":1,"glosses":["unbelievers"],"forms":["ongeloovigen"],"morphology":["substantivized adjective, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s71","id":"h9-s71","source":"Zóó heb ik gesproken, en ik ben overtuigd dat ik indruk op hem gemaakt heb, vooral daar dominee Wawelaar tot onderwerp van zyn rede had gekozen: de liefde Gods, blykbaar uit Zyn toorn tegen ongeloovigen, naar aanleiding van Samuels berisping aan Saul: Sam."}]},{"lemma":"ongeluk","count":1,"glosses":["misfortune"],"forms":["ongeluk"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s14","id":"h19-s14","source":"Het was u door myn zorg bekend dat ik getracht heb door vermaningen en bedreigingen den ouden Regent voor ongeluk en schande te bewarenen myzelf voor de diepe grieve, daarvan--zy 't dan ook alleen de onmiddelyk voorafgaande oorzaak te zyn."}]},{"lemma":"ongelukkig","count":5,"glosses":["unhappy","unfortunate"],"forms":["ongelukkige","ongelukkig","ongelukkigen"],"morphology":["adjective","adjective, attributive, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s97","id":"h9-s97","source":"Neen, ons gelukkig Nederland begeert niet voor zich alleen de zaligheid: wy willen die ook mededeelen aan de ongelukkige schepselen op verre stranden, die daar gebonden liggen in de kluisters van ongeloof, bygeloof en zedeloosheid! Het beschouwen van de plichten die ten-dezen op ons rusten, zal het zevende deel myner rede uitmaken.\""},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s167","id":"h11-s167","source":"Ik had, primo, een ongelukkige liefde, ten-tweede, een ... ongelukkige liefde, ten-derde ... nu ja, nòg iets van dien aard, enz. Och, dat hoort er zoo by."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s184","id":"h12-s184","source":"Hy gunde me niet het minste martelaars-air, ik werd niet belangwekkend door vervolging, en mocht niet ongelukkig wezen door verregaande geestigheid! O, Duclari ... o, Verbrugge ...'t was om eens-voor-al te walgen van puntdichten en kalkoenen!"}]},{"lemma":"ongemakkelijk","count":2,"glosses":["uncomfortable"],"forms":["ongemakkelyke"],"morphology":["adjective, attributive","adjective, inflected"],"note":"Ongemakkelyke is the historical spelling of ongemakkelijke.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s35","id":"h10-s35","source":"Ik spreek nu nog niet eens van de ongemakkelyke manier die je voorstelt!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s110","id":"h11-s110","source":"--Ja! evenlydendheid, gelykvoeligheid, weetje? En tevens met de vrouw die daar zoo lang in ongemakkelyke houding, en waarschynlyk in onaangename stemming, voor dat blok ligt."}]},{"lemma":"ongenade","count":3,"glosses":["disfavor","displeasure"],"forms":["ongenade"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, common gender singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s109","id":"h14-s109","source":"Een niet beantwoorde groet, een schimpscheut op de \"zotterny van iemand die 't wil opnemen tegen den generaal\" een toespeling op myn armoede, op myn hongerlyden, op 't slechte voedsel dat er scheen te liggen in zedelyke onafhankelykheid ... dit alles, begrypt ge, maakte my bitter. Velen, vooral onder de officieren, wisten dat de generaal niet ongaarne zag dat er geduelleerd werd, en vooral met iemand die zoo in ongenade was als ik."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s185","id":"h14-s185","source":"Wanneer nu dit alleen reeds voor sommigen een reden zou wezen om tegen beter weten aan, het bestaan van iets ongunstigs te ontkennen, hoeveel te meer dan wordt dit het geval wanneer men gevaar loopt, niet alleen zich de ongenade op den hals te halen die nu eenmaal 't lot schynt des overbrengers van slechte berichten, doch tevens als de oorzaak te worden aangezien van den ongunstigen toestand dien men plichtshalve openbaart."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s2","id":"h15-s2","source":"Havelaars voorganger, die wel het goede wilde doch tevens de hooge ongenade van de Regeering eenigszins scheen gevreesd te hebben--de man had veel kinderen, en geen vermogen--had alzoo liever met den resident gesproken over wat hyzelf verregaande misbruiken noemde, dan die ronduit te noemen in een officieel bericht."}]},{"lemma":"ongenegen","count":1,"glosses":["disinclined"],"forms":["ongenegen"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s79","id":"h20-s79","source":"Daarenboven hebt gij, toen de resident zich ongenegen betoonde aan uw voorstellen gereedelijk gevolg te geven geweigerd aan het billijk verlangen van uwen Chef te voldoen om volle opening te geven van hetgeen u omtrent de handelingen van het Inlandsch Bestuur te Lebak, bekend was."}]},{"lemma":"ongeoorloofd","count":1,"glosses":["impermissibility"],"forms":["ongeoorloofde"],"morphology":["substantivized adjective, neuter singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s77","id":"h9-s77","source":"Want ik houd me aan Jezus Christus, en dien gekruist, en dit zal elk fatsoenlyk lezer ook wel doen. Zoowel omdat ik uit Wawelaars redevoering myn meening heb geput omtrent het ongeoorloofde der intrekking van de koffikultuur te Lebak, waarop ik straks zal terugkomen, als omdat ik als eerlyk man niet wil, dat de lezer volstrekt niets ontvange voor zyn geld, zal ik hier eenige brokstukken uit de preek meedeelen, die al byzonder treffend waren."}]},{"lemma":"ongerijmd","count":3,"glosses":["absurd"],"forms":["ongerymd","ongerymde"],"morphology":["adjective, predicative","adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s173","id":"h7-s173","source":"Was het niet te klein, te nietig, was 't niet ongerymd, hem die zoo vorstelyk dacht, te willen binden aan de regels van spaarzaamheid en huishoudelykheid die voor anderen gelden?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s3","id":"h13-s3","source":"Want daar ik alles wat ik u hiervan te zeggen heb, voor wáár geven en zelfs nog gedeeltelyk bewyzen kan, zult ge daaruit zien dat ik niet lichtvaardig handelde toen ik myn verhaal over dat vermiste kind, de praatjes van Padang niet verwierp als volstrekt ongerymd. Men zal ze zeer geloofbaar vinden, zoodra men onzen dapperen generaal leert kennen in de zaken die my betreffen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s220","id":"h14-s220","source":"De slotsom hiervan is dus de ongerymde stelling: dat er op Java meer ryst is dan er ryst is."}]},{"lemma":"ongerijmdheid","count":1,"glosses":["absurdity"],"forms":["ongerymdheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s69","id":"h8-s69","source":"We zyn thans gewoon aan de ongerymdheid van de uitdrukking: \"sterk als een leeuw\" maar wie in Europa dit beeld het eerst gebruikte, toonde dat hy zyn vergelyking niet had geput uit de zielepoëzie die beelden geeft voor redeneering en niet anders spreken kan, doch zyn aanvullende gemeenplaats eenvoudig had afgeschreven uit een of ander boek--uit den bybel misschien--waarin een leeuw voorkwam."}]},{"lemma":"ongeschikt","count":2,"glosses":["unsuited","unfit"],"forms":["ongeschikt"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s112","id":"h9-s112","source":"Welnu, als hy, met die rapporten voor zich, en met het oog op God, beweert dat veel arbeids gunstig werken zal op de verovering der javaansche zielen voor het Godsryk, dan mag ik toch wel vaststellen niet zoo geheel bezyden alle waarheid te spreken, als ik zeg dat er te Lebak zeer goed koffi kan geplant worden. En, sterker nog, dat misschien het Opperwezen juist hierom alleen dien grond voor koffikultuur ongeschikt heeft gemaakt, om door den arbeid die er noodig wezen zal om een anderen grond daarheen te verleggen, de bevolking van die streek vatbaar te maken voor de zaligheid."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s23","id":"h12-s23","source":"Daarby heeft het gevaar--eenigen tyd voor myn komst was er een komplot ontdekt, om myn voorganger te vermoorden en opstand te maken--het gevaar heeft iets aantrekkelyks, vooral wanneer men slechts twee-en-twintig jaren oud is. Dit aantrekkelyke maakt dan iemand wel eens ongeschikt voor bureauwerk of voor de styve nauwkeurigheid die noodig is tot goed beheer van geldzaken."}]},{"lemma":"ongeschiktheid","count":1,"glosses":["unfitness"],"forms":["ongeschiktheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s80","id":"h20-s80","source":"Zulke handelingen verdienen alle afkeuring, en doen lichtelijk gelooven aan ongeschiktheid voor het bekleeden eene betrekking bij het Binnenlandsch Bestuur."}]},{"lemma":"ongesloten","count":1,"glosses":["unenclosed"],"forms":["ongesloten"],"morphology":["adjective, attributive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s117","id":"h13-s118","source":"De drie hoogste nummers vormen de open achtergalery, en wat ik oversloeg is een soort van ongesloten binnengalery, gang of doorloop."}]},{"lemma":"ongesteldheid","count":1,"glosses":["indisposition"],"forms":["ongesteldheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s157","id":"h15-s157","source":"Hy had den tegenwoordigen Gouverneur-generaal in 't begin van de ongesteldheid minder duizelig gevonden dan de meeste anderen, en hy besloot hieruit dat ook de verdere loop der ziekte een andere richting nemen zou."}]},{"lemma":"ongeveer","count":1,"glosses":["roughly"],"forms":["ongeveer"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s253","id":"h11-s253","source":"Maar zy, dat kind, genas me--voor een dag of wat althans--beter dan myn vertelling, die ongeveer aldus moet geluid hebben:"}]},{"lemma":"ongevoelig","count":2,"glosses":["unmoved"],"forms":["ongevoelig"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s90","id":"h13-s91","source":"Bleeft ge ongevoelig by den marteldood van dien man ... ik vermenigvuldig uw gevoel honderdmalen door negen-en-negentig andere mannen te laten martelen naast hem!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s139","id":"h16-s139","source":"\"O, zeide hy, jonge vriend open toch ... de aanhef was als zooeven. \"Maar, ging hy voort, kunt gy ongevoelig blyven by 't bedenken wat er van u worden zal, als gy eenmaal zult gerekend worden tot de bokken aan de linkerzyde ..."}]},{"lemma":"ongewoon","count":8,"glosses":["unusual","unaccustomed","uncommon","unusually"],"forms":["ongewone","ongewoon"],"morphology":["adjective","adjective, inflected","adjective, attributive, uninflected","nominalized adjective, neuter singular","adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s2","id":"h5-s2","source":"Er was des morgens te tien ure een ongewone beweging op den grooten weg die de afdeeling Pandeglang verbindt met Lebak \"Groote weg\" is misschien wat veel gezegd voor 't breed voetpad dat men, uit beleefdheid en by-gebrek aan beter, de \"weg\" noemde. Maar als men met een vierspannig rytuig vertrok van Serang, de hoofdplaats der residentie Bantam, met het voornemen zich te begeven naar Rangkas-Betoeng, de nieuwe hoofdplaats van 't Lebaksche, kon men nagenoeg zeker zyn, te-eeniger-tyd daar aantekomen. 't Was dus een weg."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s36","id":"h5-s36","source":"Op de grens tusschen Lebak en Pandeglang dan, was op zekeren morgen een ongewone beweging."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s111","id":"h5-s111","source":"Het is niet ongewoon, Regenten die twee-ja driemaal honderd duizend gulden 's jaars inkomen hebben, in geldverlegenheid te zien verkeeren."}]},{"lemma":"ongewoonte","count":1,"glosses":["unfamiliarity"],"forms":["ongewoonte"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s157","id":"h14-s157","source":"De bevolking zelf toch zou 't--misschien uit ongewoonte--zeer vreemd vinden als hy altyd en in alle gevallen zich stipt hield aan de bepalingen die 't getal der voor zyn erf bestemde heeredienstplichtigen voorschryven, daar er omstandigheden kunnen voorkomen die by deze bepalingen niet waren voorzien."}]},{"lemma":"ongezellig","count":1,"glosses":["cheerless"],"forms":["ongezellig"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s199","id":"h4-s199","source":"Bovendien ze scheen geschreid te hebben, en ontevreden menschen kan ik niet verdragen. Ook was 't er koud en ongezellig --zeker omdat de boel weggehaald was--en ik houd veel van gezelligheid in een kamer."}]},{"lemma":"ongezien","count":2,"glosses":["unseen"],"forms":["ongezien"],"morphology":["adjective","adjective used adverbially"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s31","id":"h5-s31","source":"Hy geve zich rekenschap van de grootsche opvatting van dat gebouw, in de ziel des bouwmeesters Gerhard von Riehl ... van 't geloof in de harten des volks, dat hem in-staat stelde dat werk aantevangen en voorttezetten ... van den invloed der denkbeelden die zùlk een kolos noodig hadden om als zichtbare voorstelling te dienen van het ongezien godsdienstig gevoel ... en hy vergelyke deze overspanning met de richting, die eenige eeuwen later het oogenblik deed geboren worden, waarop men 't werk staakte. Er ligt een diepe kloof tusschen Erwin van Steinbach en onze bouwmeesters!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s100","id":"h15-s100","source":"Ook de Djaksa, 't Inlandsch Hoofd dat by den Landraad het ambt van publieke aanklager vervult, trad liefst 's avends, ongezien en zonder gevolg, in Havelaars woning."}]},{"lemma":"ongunstig","count":8,"glosses":["unfavorable","unfavourable","most unfavourable"],"forms":["ongunstig","ongunstigen","ongunstige","ongunstigst","ongunstigs"],"morphology":["adjective","adjective, inflected","adjective, uninflected","adjective, superlative, attributive","adjective, partitive inflection"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s87","id":"h12-s87","source":"Na eenigen tyd keert hy terug, en biedt een verslag aan dat niet ongunstig luidde voor dien kontroleur."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s35","id":"h13-s35","source":"En bovenal, waarom tegen my die zaken zoo terstond in het ongunstigst daglicht gesteld, in tegenspraak met de aangenomen gewoonte en de billykheid?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s184","id":"h14-s184","source":"In 't algemeen reeds is het overbrengen van slechte tydingen iets onaangenaams, en 't schynt wel of er van den ongunstigen indruk dien ze veroorzaken, iets blyft kleven op wien de verdrietige taak te-beurt viel zulke tydingen meetedeelen."}]},{"lemma":"onhandig","count":1,"glosses":["clumsy"],"forms":["onhandig"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s85","id":"h4-s85","source":"Frits zei dat hy zeer bleek zag, en dat een heer die daar het opzicht scheen te hebben, hem bekeven had, omdat hy een paar jaargangen van de Aglaia had laten vallen, wat ik dan ook zeer onhandig vind, want dit is een allerliefste verzameling van dames handwerken. Marie heeft het samen met de Rosemeyers, die in suiker doen."}]},{"lemma":"onjuist","count":1,"glosses":["mistaken"],"forms":["onjuiste"],"morphology":["adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s88","id":"h7-s88","source":"We hoorden den resident zeggen dat mevrouw Slotering een \"inlandsche vrouw\" was. Dit vereischt voor niet-indische lezers eenige opheldering, daar men al licht tot de onjuiste meening geraken zou hier met een eigenlyk-javaansche te doen te hebben."}]},{"lemma":"onjuistheid","count":1,"glosses":["inaccuracy"],"forms":["onjuistheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s197","id":"h14-s197","source":"Waar de bevolking niet toeneemt, is dit toeteschryven aan onjuistheid der tellingen van vorige jaren."}]},{"lemma":"onkies","count":1,"glosses":["indecent"],"forms":["onkiesch"],"morphology":["adjective"],"note":"Old spelling of modern Dutch onkies.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s154","id":"h4-s154","source":"Ik was bly dat ik Frits niet gezonden had, want haar kleeding kwam me zeer onkiesch voor, en het vreemde daarvan werd nog verhoogd door de losheid waarmee ze zich bewoog, als vond ze zich heel goed zoo. Het mensch scheen volstrekt niet te weten dat ze er niet uitzag als andere vrouwen."}]},{"lemma":"onkiesch","count":1,"glosses":["indelicate"],"forms":["onkiesch"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s93","id":"h3-s93","source":"Over Inkomende-Rechten als ondoeltreffend, onkiesch, onrechtvaardig, en onzedelyk. (Daarvan had ik nooit iets gehoord.) Over verzen als oudste taal. (Dat geloof ik niet.)"}]},{"lemma":"onkreukbaar","count":1,"glosses":["incorruptible"],"forms":["onkreukbare"],"morphology":["adjective, attributive, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s87","id":"h1-s87","source":"Welnu, lezer, aan myn onkreukbare liefde voor de waarheid, en aan myn yver voor de zaken, hebt gy te danken dat deze bladen geschreven zyn. Ik zal u vertellen hoe dit is toegegaan."}]},{"lemma":"onkruid","count":3,"glosses":["weeds"],"forms":["onkruid"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, neuter singular, mass"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s144","id":"h5-s144","source":"Indien de aloen-aloen voor de woning van den Regent in verwilderden staat lag, zou de nabywonende bevolking hierover beschaamd wezen, en er ware veel gezags noodig om haar te beletten dat plein van onkruid te reinigen, en het te brengen in een staat die met den rang des Regents overeenstemt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s143","id":"h14-s143","source":"Indien echter Havelaar had kunnen besluiten zyn erf van onkruid te doen reinigen tot aan den rand van den ravyn toe, zouden toch wel de slangen zich van-tyd tot-tyd in den tuin vertoond hebben, maar niet in zóó grooten getale als dit nu 't geval was."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s160","id":"h14-s160","source":"Het gering getal lieden nu waarover Havelaar wettig beschikken mocht, konden niet dan slechts een zeer klein gedeelte van zyn erf, in de onmiddellyke nabyheid der woning, van onkruid en kreupelhout vryhouden."}]},{"lemma":"onkunde","count":3,"glosses":["ignorance"],"forms":["onkunde"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s134","id":"h5-s134","source":"Dit is ook op Java het geval, en de afstammelingen of verwanten der vroegere vorsten maken gaarne gebruik van de onkunde der bevolking, die niet recht begrypt dat haar Tommongong of Adhipatti of Pangerang thans een bezoldigd ambtenaar is die zyn eigen en hare rechten voor een bepaald inkomen verkocht heeft, en dat dus de schraal beloonde arbeid in koffituin of suikerveld, in de plaats getreden is van de belastingen die vroeger door de heeren des lands van de opgezetenen gevorderd werden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s82","id":"h9-s82","source":"Dáár kruipen zy rond in de walgelyke slangenholen van heidensche onkunde, daar buigen zy het zwarte kroesharige hoofd onder het juk van eigenbelangzuchtige priesters!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s200","id":"h20-s200","source":"Als uwe Excellentie het met haar geweten kan overeenbrengen, van hier te vertrekken zonder my te hooren, het myne zal gerust zyn by de overtuiging al het mogelyke te hebben aangewend om de treurige, bloedige gebeurtenissen te voorkomen, die weldra 't gevolg zullen wezen van de eigenwillige onkunde waarin de Regeering wordt gelaten tenopzichte van hetgeen er omgaat onder de bevolking."}]},{"lemma":"onkundig","count":1,"glosses":["ignorant"],"forms":["onkundig"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s131","id":"h12-s131","source":"Zoodra wy erkennen moeten dat iemand hoedanigheden bezit die hem de eer van een voetstuk waardig maken, zoodra we zyn aanspraken daarop niet langer kùnnen loochenen zonder doortegaan voor onkundig, gevoelloos, of nayverig ... dan zeggen we ten-laatste: \"goed, zet hem er op!\" Maar reeds onder dat opzetten, en als hyzelf nog meent dat we verrukt staan over zyn uitstekendheid, hebben we reeds den strik gelegd in den lazzo die dienen moet om hem by de eerste gunstige gelegenheid naar-beneden te halen."}]},{"lemma":"onlangs","count":9,"glosses":["lately","recently","the other day"],"forms":["onlangs","Onlangs"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s38","id":"h1-s38","source":"Dat kan niet waar zyn. Toen onlangs op de Prinsengracht myn hoed te-water woei--Frits zegt: waaide--heb ik den man die hem my terugbracht, een dubbeltje gegeven; en hy was tevreden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s141","id":"h7-s141","source":"Max en \"zyn Tine\" waren eerst onlangs van een reis naar Europa teruggekeerd, en gevoelden zich vermoeid van wat ik eens zeer eigenaardig een koffertjes-leven heb hooren noemen. Zy achtten zich dus gelukkig, na veel omzwervens eindelyk weder eens een plek te bewonen waar zy zouden te-huis behooren."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s74","id":"h15-s74","source":"Ik ontwaarde by u wederom zekeren schroom om sommige zaken by den waren naam te noemen, iets waarop ik u reeds meermalen opmerkzaam maakte, onder anderen onlangs in tegenwoordigheid van den resident, iets wat ik ter bekorting halfheid noem, en waartegen ik u reeds dikwyls vriendschappelyk waarschuwde."}]},{"lemma":"onmacht","count":2,"glosses":["powerlessness"],"forms":["onmacht"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s139","id":"h20-s139","source":"Ik mocht tot die arme lieden niet zeggen: \"gaat en lydt, want het Bestuur wil dat gy gekneveld wordt!\" Ik mocht myn onmacht niet erkennen, één als ze was met de schande en de gewetenloosheid der raadgevers van den Gouverneur-generaal."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s153","id":"h20-s153","source":"Ik kan hem niet beschermen ... ik mag hem myn onmacht niet bekennen ... ik wil 't aangeklaagd dorpshoofd niet vervolgen, daar zulks den schyn zou meebrengen alsof deze zaak pour le besoin de ma cause door my was opgerakeld: ik weet niet meer wat te doen ..."}]},{"lemma":"onmachtig","count":1,"glosses":["powerless"],"forms":["onmachtig"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s134","id":"h20-s134","source":"De arme bevolking kon niet weten dat die belofte en die borgstelling gedesavoueerd waren, en dat ik arm en onmachtig alleen stond met myn zucht voor recht en menschelykheid."}]},{"lemma":"onmannelijk","count":1,"glosses":["unmanly"],"forms":["onmannelyken"],"morphology":["adjective, inflected"],"note":"Older spelling and inflection of modern Dutch “onmannelijk.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s86","id":"h15-s86","source":"Thans echter, nu ik de eer heb u weder zooveel dagen langer onder myn bevelen te zien, en nadat ik u herhaaldelyk in de gelegenheid stelde, principes te leeren kennen die--tenzy ik dwaal--ten-laatste zullen zegevieren wenschte ik dat ge die aannaamt, dat gy u de niet ontbrekende, maar in onbruik geraakte kracht eigen maakte die er noodig schynt om altyd naar uw beste weten ronduit te zeggen wat er te zeggen valt, en dat ge dus geheel-en-al varen liet dien onmannelyken schroom om flink voor een zaak uittekomen."}]},{"lemma":"onmatig","count":2,"glosses":["intemperate","immoderate"],"forms":["onmatig","Onmatig"],"morphology":["adjective","adjective, attributive, uninflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s133","id":"h12-s133","source":"Kappelman die zich voedt met zuurkool en scharrebier, zoekt verheffing in de klacht: \"Alexander wàs niet groot ... hy was onmatig\" zonder dat er voor Kappelman de minste kans bestaat ooit met Alexander te konkurreeren in wereldverovering."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s125","id":"h15-s125","source":"Eigenwaan. Onmatig zelfvertrouwen."}]},{"lemma":"onmiddellijk","count":4,"glosses":["immediate","immediately"],"forms":["onmiddellyke","onmiddelyk","onmiddelijken"],"morphology":["adjective, inflected","adverb"],"note":"Historical spelling of modern onmiddellijke.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s126","id":"h13-s127","source":"De plantengroei, reeds overal elders in Indie zoo snel, was op die plaats door de telkens achtergelaten slib byzonder welig, zóó zelfs dat, al had het op- of afloopen des waters plaats gehad met een kracht die 't kreupelhout ontwortelde en meevoerde, er maar zeer weinig tyds noodig was om den grond weer te bedekken met al de ruigte die 't reinhouden van het erf, ook in de onmiddellyke nabyheid van 't huis, zoo moeielyk maakte."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s160","id":"h14-s160","source":"Het gering getal lieden nu waarover Havelaar wettig beschikken mocht, konden niet dan slechts een zeer klein gedeelte van zyn erf, in de onmiddellyke nabyheid der woning, van onkruid en kreupelhout vryhouden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s14","id":"h19-s14","source":"Het was u door myn zorg bekend dat ik getracht heb door vermaningen en bedreigingen den ouden Regent voor ongeluk en schande te bewarenen myzelf voor de diepe grieve, daarvan--zy 't dan ook alleen de onmiddelyk voorafgaande oorzaak te zyn."}]},{"lemma":"onmin","count":1,"glosses":["bad terms"],"forms":["onmin"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"In onmin leven met means ‘to be on bad terms with’ someone.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s14","id":"h14-s14","source":"Nu was de kontroleur die vóór my de afdeeling Natal bestuurde, de schoonzoon van den adsistent-resident in de Battahlanden, welke ambtenaar met Jang di Pertoean in onmin leefde."}]},{"lemma":"onmisbaar","count":4,"glosses":["indispensable","inevitably"],"forms":["onmisbaar","onmisbare"],"morphology":["adjective","adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s9","id":"h9-s9","source":"Neen, zelfs zulk een hoofdstuk \"ter afwisseling\" komt me door het vergrootglas myner schryvers-ydelheid, hoogst belangryk en zelfs onmisbaar voor, en als ge het oversloegt, en daarna niet naar behooren waart ingenomen met myn boek, zou ik niet aarzelen u dat overslaan te verwyten als oorzaak dat ge myn boek niet kondet beoordeelen, want dat ge juist het essentieele niet gelezen hadt. Zóó zou ik--want ik ben man en schryver--elk hoofdstuk voor essentieel houden, dat gy hadt overgeslagen met onvergeeflyke lezerslichtzinnigheid."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s208","id":"h11-s208","source":"Ik maakte er een vrouw van, de onmisbare, ondeugende Eva ..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s6","id":"h16-s6","source":"En wanneer dit bezoek niet te ontwyken was, zou 't onmisbaar aanleiding geven tot verzwaring van den druk waaronder de bevolking gebukt ging. Het is te betwyfelen of Havelaars toespraak een blyvenden indruk op de Hoofden gemaakt had."}]},{"lemma":"onmiskenbaar","count":1,"glosses":["unmistakable"],"forms":["onmiskenbaar"],"morphology":["attributive adjective, uninflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s125","id":"h6-s125","source":"Daar ik evenwel nu eenmaal aan 't beschryven ben, wil ik u zeggen dat mevrouw Havelaar niet schoon was, dat zy echter in blik en spraak iets zeer lieftalligs bezat, en door de gemakkelyke ongedwongenheid van haar manieren het onmiskenbaar teeken gaf, dat zy in de wereld was geweest, en in de hoogere klassen der maatschappy te-huis behoorde."}]},{"lemma":"onmogelijk","count":9,"glosses":["impossible"],"forms":["onmogelyk"],"morphology":["adjective, predicative","adjective"],"note":"Historical spelling of onmogelijk.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s139","id":"h5-s139","source":"Het is dan ook moeielyk ja onmogelyk, zoodanig misbruik geheel uitteroeien, daar het diep geworteld is in den aard der bevolking zelf die er onder lydt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s76","id":"h7-s76","source":"Is. --Maar het reizen in haar pozitie is onmogelyk, resident!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s77","id":"h7-s77","source":"Een hevige schok van den wagen die ontmodderd werd, zette een uitroepingsteeken achter Tine's verklaring dat het reizen onmogelyk was voor mevrouw Slotering."}]},{"lemma":"onmogelijkheid","count":1,"glosses":["impossibility"],"forms":["onmogelykheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s118","id":"h11-s118","source":"Verbeeldt u ... ik zeg niet, daar heb ik een vrouw gezien, die zóó of zóó schoon was, neen: allen waren zy schoon, en 't was dus een onmogelykheid daar pour tout de bon verliefd te worden, omdat elke volgende weer de vorige uit je bewondering verdrong, en ik dacht daarby waarlyk aan Caligula of Tiberius--van wien vertellen ze 't fabeltje? --die 't heele menschelyk geslacht maar één hoofd toewenschte."}]},{"lemma":"onmondig","count":2,"glosses":["a minor","underage"],"forms":["onmondig"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s47","id":"h13-s47","source":"Men raadde my aan, me te beroepen op myn jonge jaren--ik was nog onmondig toen de voorgegeven vergrypen hadden plaats gehad--maar dit wilde ik niet."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s86","id":"h13-s87","source":"Dáárom dan ook koos die school meestal koningen tot helden van haar verhalen, liefst uit den tyd toen de volkeren nog onmondig waren."}]},{"lemma":"onnaspeurlijk","count":2,"glosses":["inscrutable"],"forms":["onnaspeurlyke"],"morphology":["adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s95","id":"h9-s95","source":"Dáártoe heeft Hy in Zyn onnaspeurlyke Wysheid aan een land, klein van omvang, maar groot en sterk door de kennisse Gods, macht gegeven over de bewoners dier gewesten, opdat zy door het heilig nooit volprezen Evangelium worden gered van de straffen der helle!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s157","id":"h16-s157","source":"Hoe meer ik nadenk, hoe verder ik kom in 't doorgronden van Gods onnaspeurlyke wegen."}]},{"lemma":"onnauwkeurig","count":2,"glosses":["inaccurate"],"forms":["onnauwkeurig"],"morphology":["adjective, predicative","adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s48","id":"h5-s48","source":"Het dusgenaamd Nederlandsch Indie--'t adjektief nederlandsch komt me eenigszins onnauwkeurig voor, doch 't werd officieel aangenomen--is, wat de verhouding van het moederland tot de bevolking aangaat, te splitsen in twee zeer verschillende hoofddeelen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s48","id":"h7-s48","source":"In twaalf jaar zyn we maar elf procent gestegen, en dit is nog de vraag, want de tellingen waren vroeger zeer onnauwkeurig ... en nog! Van '50 op '51 is er zelfs een teruggang."}]},{"lemma":"onnauwkeurigheid","count":3,"glosses":["inaccuracy","inaccuracies"],"forms":["onnauwkeurigheid","onnauwkeurigheden"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s4","id":"h13-s4","source":"Er waren dan in myn kasrekening te Natal onnauwkeurigheden en verzuimen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s5","id":"h13-s5","source":"Ge weet hoe elke onnauwkeurigheid op nadeel uitloopt: nooit heeft men door slordigheid geld over."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s76","id":"h14-s76","source":"Zonder op dat oogenblik nog de strekking daarvan te begrypen, heb ik me tegen die ... onnauwkeurigheid verzet, hetgeen zóó ver gegaan is dat ik heb moeten weigeren eenige verbalen mede te onderteekenen, en ziedaar nu de zaak waarin ik den generaal zoo \"gekontrarieerd\" had."}]},{"lemma":"onnodig","count":1,"glosses":["needless"],"forms":["onnoodig"],"morphology":["adjective, attributive, neuter singular"],"note":"Old spelling of onnodig.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s3","id":"h8-s3","source":"Zulk een vergadering had gewoonlyk eens in de maand plaats, doch hetzyd-i aan sommige Hoofden die wat ver van de hoofdplaats woonden--want de Afdeeling Lebak is zeer uitgestrekt--het onnoodig heen-en weerreizen wilde besparen, hetzyd-i wenschte, terstond en zonder den vastgestelden dag aftewachten, hen op plechtige wyze toetespreken, hy had den eersten Sebah-dag op den volgenden morgen bepaald."}]},{"lemma":"onnozel","count":4,"glosses":["simple","silly"],"forms":["onnoozel","onnoozele"],"morphology":["adjective","adjective, uninflected"],"note":"Onnoozel is the historical spelling of onnozel, here meaning simple or guileless.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s155","id":"h5-s155","source":"Voorts zyn er zoo véél manieren om zich het eigendom van een arm onnoozel mensch toeteëigenen!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s147","id":"h6-s147","source":"Al wat groot en verheven was, lokte hem aan, en tegelyker-tyd was hy onnoozel en naïf als een kind."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s10","id":"h10-s10","source":"--Dat is waarlyk zeer schoon, zei ik, en ik hield me heel onnoozel alsof ik het geloofde. Maar hierin lag juist de fynheid van den strik, dien ik hem spande met het doel om, zonder gevaar te loopen den ouden Stern in handen van Busselinck & Waterman te zien vallen, toch dat jonge kereltjen eens goed op zyn plaats te zetten, en hem te doen gevoelen hoe groot de afstand is tusschen iemand die pas begint--al doet dan ook zyn vader groote zaken--en een makelaar die twintig jaar de beurs bezocht heeft."}]},{"lemma":"onopgemerkt","count":1,"glosses":["unnoticed"],"forms":["onopgemerkt"],"morphology":["adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s64","id":"h15-s64","source":"Wanneer de lezer klagen mocht dat ik hem ophoud met een korrespondentie over de pryzen van houtwerken, waarmee hy schynbaar niet te maken heeft, moet ik hem verzoeken niet onopgemerkt te laten dat hier eigenlyk spraak is van geheel iets anders, van den toestand namelyk der ambtelyke Indische huishouding, en dat de brief dien ik meedeel niet alleen een straal van licht te meer werpt op 't kunstmatig optimismus waarvan ik gesproken heb, maar tevens de moeielykheden schetst, waarmee iemand te kampen had die zooals Havelaar rechtuit en zonder omzien zyn weg wilde gaan."}]},{"lemma":"onordelijkheid","count":1,"glosses":["disorder"],"forms":["onordelykheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s199","id":"h14-s199","source":"Waar onordelykheid heeft plaats gehad die niet verborgen blyven kon, was dit het werk van eenige weinige kwalykgezinden die voor 't vervolg niet meer te vreezen zyn daar er een algemeene tevredenheid heerscht."}]},{"lemma":"onoverkomelijk","count":1,"glosses":["insurmountable"],"forms":["onoverkomelyken"],"morphology":["adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s4","id":"h14-s4","source":"De generaal Vandamme, die met een faux-air Napoléon gaarne zyn gouvernement zoo vèr mogelyk uitbreidde, stuitte dus in die richting op een onoverkomelyken hinderpaal."}]},{"lemma":"onpartijdig","count":1,"glosses":["impartial"],"forms":["onpartydig"],"morphology":["adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s31","id":"h19-s31","source":"Ik heb de eer my thans nog letterlyk te gedragen aan myne missive van gister, doch neem de vryheid daarby optemerken dat die missive óók het voorstel inhield: om vóór het onderzoek den Regent te verwyderen, en zyn afhangelingen voorloopig, onschadelyk te maken. Ik vermeen niet verder verantwoordelyk te zyn voor wat ik avanceerde, dan voor-zoover gy mocht gelieven intestemmen met myn voorstel betreffende de wyze van onderzoek, dat is: onpartydig, openlyk, en vooral vry."}]},{"lemma":"onpersoonlijk","count":1,"glosses":["impersonal"],"forms":["onpersoonlyken"],"morphology":["adjective, attributive, masculine singular, archaic inflection"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s17","id":"h4-s17","source":"Over het bestaan van een onpersoonlyken God in de harten der menschen. (Een infame leugen!) Over den styl."}]},{"lemma":"onrecht","count":22,"glosses":["injustice","wrong","wrongly","in the wrong","Wrong"],"forms":["onrecht","Onrecht","onrechte"],"morphology":["noun, neuter, singular","adverb","noun, neuter, mass","noun, neuter, singular, personified","noun, dative singular","noun, neuter singular"],"note":"Onrecht hebben is an older idiom meaning to be wrong.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s140","id":"h6-s140","source":"Vol liefde voor waarheid en recht, verwaarloosde hy menigmaal zyn eenvoudigste naastbyliggende verplichtingen, om een onrecht te herstellen dat hooger of verder of dieper lag, en dat door de vermoedelyk grootere inspanning van den stryd hem meer aanlokte."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s151","id":"h7-s151","source":"Hyzelf zag dit zwak in, beredeneerde met al 't gezond verstand dat hem gegeven was, hoe onrecht hy deed, iemand te ondersteunen, waar hyzelf meer aanspraak zou gehad hebben op zyn eigen hulp ... gevoelde dit onrecht nog levendiger, wanneer ook \"zyn Tine\" en Max, die hy beiden zoo lief had, te lyden hadden onder de gevolgen zyner vrygevigheid ... hy verweet zich zyn goedhartigheid als zwakte, als ydelheid, als zucht om voor een verkleeden prins doortegaan ... hy beloofde zich beterschap, en toch ... telkens als deze of gene zich aan hem wist voortedoen als 't slachtoffer van tegenspoed, vergat hy alles om te helpen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s92","id":"h8-s92","source":"De Groote-Heer te Buitenzorg is rechtvaardig, en wil dat ieder zyn plicht doe. Maar ook deze, machtig als hy is, en gebiedende over al wat gezag heeft in de steden en over allen die in de dorpen de oudsten zyn, en beschikkende over de macht des legers en over de schepen die op zee varen ook hy kan niet zien waar onrecht gepleegd is, want het onrecht blyft verre van hem."}]},{"lemma":"onrechtmatig","count":1,"glosses":["unlawful"],"forms":["onrechtmatig"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s269","id":"h8-s269","source":"Ook worden zij gesteld in het onrechtmatig, bezit van sawah-velden, terwijl die alleen toekomen aan degenen, die aandeel hebben in de kultuur.\" Hier heb ik een andere nota, en wel in potlood."}]},{"lemma":"onrechtvaardig","count":3,"glosses":["unjust","that is unjust"],"forms":["onrechtvaardig","onrechtvaardigs","onrechtvaardige"],"morphology":["adjective","substantivized adjective, neuter singular, partitive -s","adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s93","id":"h3-s93","source":"Over Inkomende-Rechten als ondoeltreffend, onkiesch, onrechtvaardig, en onzedelyk. (Daarvan had ik nooit iets gehoord.) Over verzen als oudste taal. (Dat geloof ik niet.)"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s91","id":"h7-s91","source":"Ik ontken niet dat er nog altyd veel onrechtvaardigs en stuitends in deze verhouding blyft bestaan, en dat het woord liplap my meermalen in de ooren klonk als een bewys hoe ver de niet-liplap, de blanke, dikwerf van ware beschaving verwyderd is."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s39","id":"h14-s39","source":"Het was hem niet euvel te duiden dat hy zich zeer beklaagde over de zyns inziens onrechtvaardige behandeling die zyn schoonvader ten-deel viel, en over de onbegrypelyke bescherming die Jang di Pertoean van den generaal bleek te genieten."}]},{"lemma":"onrechtvaardige","count":1,"glosses":["the unrighteous"],"forms":["onrechtvaardigen"],"morphology":["substantivized adjective, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s86","id":"h9-s86","source":"Yst ge niet by dit tafereel? Krimpt uw hart niet in-een by het bedenken wat het lot wezen zal van al die dwazen, zoodra de bazuine schallen zal, die de dooden oproept ter scheiding van rechtvaardigen en onrechtvaardigen?"}]},{"lemma":"onrechtvaardigheid","count":1,"glosses":["injustice"],"forms":["onrechtvaardigheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s138","id":"h12-s138","source":"De adsistent-resident van Padang, dan had een bericht uitgebracht, dat gunstig luidde voor dien gesuspendeerden kontroleur, wiens suspensie hierdoor een tint van onrechtvaardigheid bekwam."}]},{"lemma":"onrust","count":2,"glosses":["unrest"],"forms":["Onrust","onrust"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, masculine, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s42","id":"h3-s42","source":"En 't gemoed dat opgetogen, Dankend opsteeg tot den Hoogen, Dankte en bad voor haar alleen! Zorgen baarde my die liefde, Onrust kwelde my het hart, En ondraaglyk was de smart Die my 't week gemoed doorgriefde. 'k Heb slechts angst en leed gegaard, Waar ik 't hoogst genot verwachtte, En voor 't heil waarnaar ik trachtte, Was me gif en wee bewaard..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s145","id":"h18-s146","source":"Marie sprak er van. Ze had het van de Rosemeyertjes, die in suiker doen.--Ten-tweede, omdat ik nu op-nieuw de zekere overtuiging heb opgedaan, dat al die vertellingen over ellende en onrust in den Oost, klinkklare leugens zyn."}]},{"lemma":"onrustig","count":1,"glosses":["unsettled"],"forms":["onrustig"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s20","id":"h12-s20","source":"Maar dit viel in die dagen zoo dikwyls voor! De omstandigheden in de Noord van Sumatra waren kort na 't innemen van Baroes, Tapoes en Singkel zóó verward, alles was zóó onrustig, dat men het een jong mensch, die liever te-paard zat dan dat hy geld telde of kasboeken byhield, niet kwalyk nemen kon dat alles niet zoo ordelyk en geregeld ging als men zou kunnen vorderen van een amsterdamschen boekhouder die niet anders te doen heeft."}]},{"lemma":"ons","count":149,"glosses":["us","our","of our","to us","ourselves","Our","our own","ours","our firm","from us"],"forms":["ons","onze","onzen","Onze","onzer","òns","ònze","Ons"],"morphology":["pronoun, accusative","possessive determiner","possessive determiner, first person plural","pronoun, dative","pronoun, object form","possessive determiner, plural","personal pronoun, first person plural, object form","possessive determiner, first-person plural","possessive determiner, first-person plural, inflected","possessive determiner, inflected","pronoun, first person plural, object form","personal pronoun, accusative, plural","possessive determiner, first person plural, historical inflected form","possessive pronoun, first person plural","pronoun, object form, plural","personal pronoun, object form","possessive pronoun, substantivized, plural","pronoun, first person plural, oblique","pronoun, oblique, first-person plural","possessive determiner, first-person plural, historical dative form","personal pronoun, oblique","pronoun, oblique","pronoun, first-person plural, object form","pronoun, first person plural, dative","possessive pronoun, archaic genitive plural","possessive determiner, first-person plural, emphatic","personal pronoun, first person plural object","pronoun, object form plural","possessive determiner, first person plural, emphatic","nominalized possessive pronoun, first person plural","possessive determiner, neuter singular","possessive pronoun, genitive plural","personal pronoun, dative, plural","possessive determiner, singular","personal pronoun","reflexive pronoun, accusative","personal pronoun, accusative, first person plural","personal pronoun, object, first person plural","reflexive pronoun, dative","personal pronoun, indirect object, plural","pronoun, accusative, first person plural","possessive pronoun, genitive, first person plural","possessive determiner, masculine singular, archaic inflected"],"note":"Archaic genitive form meaning of our.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s14","id":"h1-s14","source":"Hy was al dood, geloof ik, toen hy ons vertelde dat myn vader myn beste vrind was--ik hield meer van Pauweltje Winser, die naast ons woonde in de Batavierstraat--en dat myn kleine hond zoo dankbaar was. We hielden geen honden, omdat ze zoo onzindelyk zyn."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s20","id":"h1-s20","source":"Nederland is Nederland gebleven, omdat onze oude luî goed op hun zaken pasten, en omdat ze het ware geloof hadden. Dàt is de zaak!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s24","id":"h1-s24","source":"Niemand kan zeggen dat ik niet goed leef met myn vrouw--zy is een dochter van Last & Co, makelaars in koffi--niemand kan iets op ons huwelyk aanmerken."}]},{"lemma":"onschadelijk","count":2,"glosses":["harmless"],"forms":["onschadelyk"],"morphology":["adjective","adjective, predicative"],"note":"Historical spelling of modern onschadelijk.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s68","id":"h18-s68","source":"Zyn voornemen was, 't lyk van zyn voorganger te doen opgraven en wetenschappelyk onderzoeken, zoodra de Regent zou verwyderd zyn, en diens aanhang onschadelyk gemaakt. Maar men heeft hem hiertoe de gelegenheid niet gelaten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s31","id":"h19-s31","source":"Ik heb de eer my thans nog letterlyk te gedragen aan myne missive van gister, doch neem de vryheid daarby optemerken dat die missive óók het voorstel inhield: om vóór het onderzoek den Regent te verwyderen, en zyn afhangelingen voorloopig, onschadelyk te maken. Ik vermeen niet verder verantwoordelyk te zyn voor wat ik avanceerde, dan voor-zoover gy mocht gelieven intestemmen met myn voorstel betreffende de wyze van onderzoek, dat is: onpartydig, openlyk, en vooral vry."}]},{"lemma":"onschuld","count":4,"glosses":["innocence"],"forms":["onschuld"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s39","id":"h9-s39","source":"Niet omdat hy gelyk heeft, maar omdat ik aan de firma Last & Co verplicht ben zorgtedragen dat de oude Stern niet vervalle in Busselinck & Waterman, die hem slecht zouden bedienen omdat het knoeiers zyn. By u, lezer, stort ik myn hart uit, en opdat ge na het lezen van Stern's geschryf--heb ge 't werkelyk gelezen?--uwen toorn niet zoudt uitstorten over een onschuldig hoofd want ik vraag u, wie zal een makelaar nemen, die hem voor menscheneter uitscheldt?--hecht ik er aan, dat ge overtuigd zyt van myn onschuld."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s34","id":"h14-s34","source":"Kort hierop werd de adsistent-resident van Mandhéling, in zyn betrekking geschorst wegens allerlei vergrypen die ik hier niet beoordeel. Jang di Pertoean echter, na op Padang, eenigen tyd ten-huize van den generaal te hebben vertoefd, en na door dezen met de meeste onderscheiding te zyn behandeld, keerde over Natal naar Mandhéling terug, niet met het zelfgevoel van den onschuldig- verklaarde, maar met den trots van iemand die zóó hoog staat dat hy geen verklaring van onschuld noodig heeft."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s75","id":"h14-s75","source":"Of nu Soetan Salim en myn voorganger pressie hebben uitgeoefend op den natalschen Rechtsraad om Si Pamaga schuldig te verklaren, is my onbekend. Maar wel weet ik dat de generaal Vandamme pressie heeft uitgeoefend op de verklaringen die 's mans onschuld moesten bewyzen."}]},{"lemma":"onschuldig","count":6,"glosses":["innocent","innocent man"],"forms":["onschuldig","onschuldige"],"morphology":["adjective","substantivized adjective, common gender, singular","adjective used as a noun, common gender, singular","adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s39","id":"h9-s39","source":"Niet omdat hy gelyk heeft, maar omdat ik aan de firma Last & Co verplicht ben zorgtedragen dat de oude Stern niet vervalle in Busselinck & Waterman, die hem slecht zouden bedienen omdat het knoeiers zyn. By u, lezer, stort ik myn hart uit, en opdat ge na het lezen van Stern's geschryf--heb ge 't werkelyk gelezen?--uwen toorn niet zoudt uitstorten over een onschuldig hoofd want ik vraag u, wie zal een makelaar nemen, die hem voor menscheneter uitscheldt?--hecht ik er aan, dat ge overtuigd zyt van myn onschuld."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s34","id":"h14-s34","source":"Kort hierop werd de adsistent-resident van Mandhéling, in zyn betrekking geschorst wegens allerlei vergrypen die ik hier niet beoordeel. Jang di Pertoean echter, na op Padang, eenigen tyd ten-huize van den generaal te hebben vertoefd, en na door dezen met de meeste onderscheiding te zyn behandeld, keerde over Natal naar Mandhéling terug, niet met het zelfgevoel van den onschuldig- verklaarde, maar met den trots van iemand die zóó hoog staat dat hy geen verklaring van onschuld noodig heeft."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s61","id":"h14-s61","source":"Want de oorzaken van den stryd over Jang di Pertoean waren my toen nog onbekend, en 't kon dus niet in myn gedachten opkomen, evenmin dat myn voorganger willens en wetens een onschuldige zou veroordeeld hebben tot zóó zware straf, als dat de generaal een misdadiger zou in bescherming nemen tegen een rechtvaardig vonnis."}]},{"lemma":"onspoed","count":2,"glosses":["adversity","Adversity"],"forms":["Onspoed"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, masculine, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s43","id":"h3-s43","source":"'k Vond genot in 't lydend zwygen! 'k Stond standvastig hopend daar, Onspoed deed den prys my stygen: 'k Droeg en leed zoo graag voor haar! 'k Telde ramp noch onspoedsslagen, Vreugde schiep ik in verdriet, Alles, alles wilde ik dragen..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s52","id":"h3-s52","source":"Steil en doornig zyn myn paden, Onspoed drukt me diep ter-neer, En de last my opgeladen Knelt me, en doet het hart me zeer..."}]},{"lemma":"onspoedsslag","count":1,"glosses":["blows of misfortune"],"forms":["onspoedsslagen"],"morphology":["noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s43","id":"h3-s43","source":"'k Vond genot in 't lydend zwygen! 'k Stond standvastig hopend daar, Onspoed deed den prys my stygen: 'k Droeg en leed zoo graag voor haar! 'k Telde ramp noch onspoedsslagen, Vreugde schiep ik in verdriet, Alles, alles wilde ik dragen..."}]},{"lemma":"onsterfelijk","count":3,"glosses":["immortal"],"forms":["onsterfelyk","onsterfelyke"],"morphology":["adjective","adjective, attributive, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s82","id":"h13-s83","source":"Hy wilde slechts één stip aanwyzen in den poel van vuil, maar verstond het, zulke stippen te doen in 't oog vallen door de tinten die hy in zyn onsterfelyke geschriften daarnáást legde."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s321","id":"h17-s321","source":"Zal men tot de schryfster van dat onsterfelyk pleidooi--onsterfelyk, niet om kunst of talent, maar door strekking, en indruk--zal men tot haar zeggen: \"ge hebt gelogen, de slaven worden niet mishandeld, want ... er is onwaarheid in uw boek: het is een roman!\" Moest niet ook zy, in-plaats eener optelling van dorre daadzaken, een verhaal geven dat die daadzaken inkleedde, om 't besef der behoefte aan verbetering te doen doordringen in de harten?"}]},{"lemma":"onstoffelijk-rein","count":1,"glosses":["immaterial-pure"],"forms":["onstoffelyk-reine"],"morphology":["substantivized compound adjective, neuter singular"],"note":"Onstoffelyk is the old spelling of modern onstoffelijk.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s35","id":"h11-s35","source":"Er bestaat niets, dunkt me, wat je zoo klaar de schoonheid in 't afgetrokkene voorstelt, als zichtbaar beeld van het ware, van 't onstoffelyk-reine, als een schoone vrouw. Gelooft me, gaat eens naar Arles en Nîmes ..."}]},{"lemma":"ontaarden","count":1,"glosses":["degenerate"],"forms":["ontaarden"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s149","id":"h14-s149","source":"Wanneer nu het erf van de hem aangewezen woning te groot is om behoorlyk te worden onderhouden, zou dit, by den weligen tropischen plantengroei, binnen weinig tyds in een wildernis ontaarden."}]},{"lemma":"ontberen","count":1,"glosses":["do without"],"forms":["ontberen"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s70","id":"h13-s71","source":"Er is een te nauw verband tusschen plaatsen en gebeurtenissen, dan dat men de beschryving van die plaatsen geheel zou kunnen ontberen, en 't vermyden de beide klippen waarop ik doelde, wordt dubbel moeielyk voor iemand die Indie tot tooneel zyner vertelling gekozen heeft."}]},{"lemma":"ontbering","count":2,"glosses":["privations"],"forms":["ontberingen"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s129","id":"h14-s129","source":"Alles scheen kalmte te ademen, want voor Max en Tine was 't vergelykenderwyze een kleinigheid zich te schikken in ontberingen die op een niet aan den grooten weg gelegen binnenpost onvermydelyk zyn."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s134","id":"h14-s134","source":"Ze hadden wel andere ontberingen beleefd!"}]},{"lemma":"ontbijt","count":4,"glosses":["breakfast"],"forms":["ontbyt"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":"Historical spelling of modern Dutch “ontbijt”.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s61","id":"h9-s61","source":"En wacht geen jonge meisjes op als 't uit is, want dit neemt de stichting weg. Maak ook Marie niet aan 't lachen, als ik by 't ontbyt uit de Schrift lees."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s117","id":"h16-s117","source":"Verbeeld u, dat ze van de week--het was haar beurt van voorlezen aan 't ontbyt, en we waren aan de geschiedenis van Loth--op eens stilhield en niet verder lezen wilde."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s120","id":"h16-s120","source":"Toen moest ik als vader met groote strengheid haar beknorren, omdat ze door haar hardnekkigheid de stichting van 't ontbyt bedierf, wat altyd slecht werkt op den heelen dag."}]},{"lemma":"ontbijten","count":1,"glosses":["breakfast"],"forms":["ontbyten"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s156","id":"h7-s156","source":"Zy toonden elkaar de plekken waar ze zouden ontbyten, waar kleine Max spelen zou, waar de bibliotheek zou staan, waar hy 's avends haar zou voorlezen wat hy dien dag geschreven had, want hy was altyd bezig met het ontwikkelen zyner denkbeelden op 't papier ... en: \"eens zou dat gedrukt worden, meende Tine, en dan zou men zien wie haar Max was!\" Maar nooit had hy iets ter-perse laten leggen van wat er in zyn hoofd omging, omdat zekere schroom hem bezielde, die wel iets zweemde naar eerbaarheid."}]},{"lemma":"ontbijttafel","count":1,"glosses":["breakfast table"],"forms":["ontbyttafel"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s143","id":"h12-s143","source":"Het was hun suspensie die my 't puntdicht ingaf, dat ik op de ontbyttafel van den generaal liet neerleggen door iemand die toen by hem, vroeger by my in dienst was."}]},{"lemma":"ontbloten","count":4,"glosses":["unsheathe","drawing","stripping","devoid"],"forms":["ontblooten","ontbloot"],"morphology":["verb, infinitive","nominalized infinitive, neuter singular","adjective, predicative participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s62","id":"h1-s62","source":"En verder, hoe kan de persoon die in verzen spreekt, voorzien wat de ander te antwoorden heeft, om hem 't rym gemakkelyk te maken? Als de veldheer tot de prinses Zegt: \"mevrouw, het is te laat, de poorten zyn gesloten\" hoe kan hy dan vooruit weten, dat zy zeggen wil: \"welaan dan, onversaagd, men doe het zwaard ontblooten?\" Want als zy nu eens, hoorende dat de poort toe was, antwoordde dat ze dan wat wachten zou tot er geopend werd, of dat zy een andermaal eens terug zou komen, waar bleef dan maat en rym?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s63","id":"h1-s63","source":"Is het dus niet een pure leugen, als de veldheer de prinses vragend aanziet, om te weten wat ze doen wil na 't poortsluiten? Nog-eens: als 't mensch nu eens lust had gehad te gaan slapen, in plaats van iets te ontblooten?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s12","id":"h14-s12","source":"En wat voorts het gedeeltelyk ontblooten van andere plaatsen aanging, voornamelyk in 't Mandhélingsche, meende hy genoeg te kunnen rekenen op de trouw en de aanhankelykheid van Jang di Pertoean, 't voornaamste hoofd in de Battahlanden, om hierin geen bezwaar te zien."}]},{"lemma":"ontbreken","count":12,"glosses":["is wanting","missing","is lacking","was lacking","is absent","were missing","shortfall","lacking","was missing"],"forms":["ontbreekt","ontbrekende","ontbrak","ontbraken"],"morphology":["verb, present, singular","verb, present, third person singular","verb, past, third-person singular","substantivized present participle, neuter singular","present participle, attributive, inflected","verb, past, plural","nominalized present participle, neuter singular","present participle, inflected","verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s115","id":"h2-s115","source":"... en als de gaaf van wèl zeggen me niet geheel-en-al ontbreekt, is het gewis niet door gebrek aan indrukken, dat ik niet slagen zou. In afwachting van een vriendelyk antwoord, noem ik my uw ouden schoolmakker ..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s55","id":"h4-s55","source":"En dit was nog niet alles! Ik vond, om van de verzen niet te spreken--er waren er in velerlei talen--een aantal bundeltjes waaraan het opschrift ontbrak, romancen in het maleisch krygszangen in het javaansch, en wat niet al!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s138","id":"h5-s138","source":"Anderen gaan iets verder, en geheel-en-al ontbreekt deze onwettigheid nergens."}]},{"lemma":"ontbrekend","count":1,"glosses":["missing"],"forms":["ontbrekende"],"morphology":["adjective, substantivized, neuter singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s23","id":"h13-s23","source":"Men vergenoegde zich met van de betrokken ambtenaren de terugbetaling van 't ontbrekende te vorderen, en er moesten al zeer duidelyke bewyzen zyn voor men 't woord \"ontrouw\" uitsprak of zelfs daaraan dacht."}]},{"lemma":"ontcijferen","count":1,"glosses":["decipher"],"forms":["ontcyferen"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":"Ontcyferen is the nineteenth-century spelling of modern ontcijferen.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s135","id":"h4-s135","source":"Het was meestal javaansch of maleisch. Ook waren hier-en-daar verkortingen aangebracht, die moeielyk te ontcyferen waren."}]},{"lemma":"ontdekken","count":15,"glosses":["discovered","uncovered","discover","be found","perceive","detect"],"forms":["ontdekt","ontdekte","ontdekken"],"morphology":["verb, participle","verb, infinitive","verb, past, singular","verb, past participle","verb, past participle, attributive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s22","id":"h1-s22","source":"Wie dit het eerst ontdekte, heeft nooit zusters gehad. Liefde is een zaligheid."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s182","id":"h7-s182","source":"Toen ze huwde, deelde men haar mede dat zy een klein vermogen bezat, 'tgeen dan ook werd uitbetaald, doch Havelaar ontdekte uit enkele brieven van vroeger tyd, en uit eenige losse aanteekeningen die zy in een van haar moeder afkomstige kassette bewaarde, dat haar familie zoo van vaders- als van moeders-zyde zeer ryk was geweest, zonder dat hem evenwel duidelyk worden kon, wáár, waardoor of wanneer die rykdom was verloren gegaan."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s14","id":"h11-s14","source":"Ook heeft hy ontdekt hoe men gras in wol verandert ... je begrypt wel?"}]},{"lemma":"ontdekking","count":6,"glosses":["discovery"],"forms":["ontdekking"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s68","id":"h4-s68","source":"Niets geeft den verkooper meer overwicht, dan de ontdekking dat de kooper om zyn waar verlegen is."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s19","id":"h14-s19","source":"De eerste ontdekking hiervan had te Natal plaats gehad, wat natuurlyk is, daar men in nabyliggende provincien altyd beter van den stand der zaken onderricht wordt dan op de plaats zelf, dewyl velen die te-huis door vrees voor een betrokken Hoofd zich laten weerhouden van de openbaring eener hun bekende omstandigheid, die vrees eenigermate overwinnen zoodra ze zich op een grondgebied bevinden waar dat Hoofd geen invloed heeft."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s29","id":"h14-s29","source":"Het gevolg van die ware of vermeende ontdekking was dat Jang di Pertoean door den adsistent-resident van Mandhéling, werd gevangen genomen en naar Natal gezonden. Hier sloot de kontroleur hem voorloopig in 't fort op, en liet hy hem met de eerste geschikte scheepsgelegenheid gevankelyk naar Padang, vervoeren."}]},{"lemma":"ontdoen","count":3,"glosses":["free","rid","freed"],"forms":["ontdoen","ontdaan","ontdeden"],"morphology":["verb, infinitive","past participle","verb, past, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s117","id":"h5-s117","source":"Hy groeit op te-midden zyner sawah's en gagah's en tipar's vergezelt reeds op zeer jeugdigen leeftyd zyn vader naar 't veld, waar hy hem behulpzaam is in den arbeid met ploeg en spade, aan dammen en aan waterleidingen tot het bevochtigen zyner akkers. Hy telt zyn jaren by oogsten, hy rekent den tyd naar de kleur zyner te veld staande halmen, hy voelt zich te-huis onder de makkers die met hem padie sneden hy zoekt zyn vrouw onder de meisjes der dessah die 's avends onder vroolyk gezang de ryst stampen om ze te ontdoen van den bolster ... het bezit van een paar buffels die zyn ploeg zullen trekken, is 't ideaal dat hem aanlacht ... kortom, de rystbouw is voor den Javaan, wat in de Rynstreken en in het zuiden van Frankryk, de wynoogst is."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s120","id":"h7-s120","source":"Ook Verbrugge, die zich van zyn bemodderd kostuum had ontdaan, was reeds daar aangekomen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s41","id":"h17-s41","source":"En allen ontdeden hun buffels van de ploegjukken, en slingerden zich op de breede ruggen, en galoppeerden weg door sawahs, over galangans, door modder, door kreupelhout en bosch en allang-allang, langs velden en wegen. En toen ze hygend en zweetend binnenrenden in het dorp Badoer, was Saïdjah niet by hen."}]},{"lemma":"ontduiken","count":1,"glosses":["evaded"],"forms":["ontdoken"],"morphology":["verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s195","id":"h14-s195","source":"Een weinig verder evenwel, sprekende over de geringe middelen die hem ten-dienste staan om sluikery te weren, wil hy terstond den onaangenamen indruk wegnemen, die op de Regeering zou worden te-weeg gebracht door de meening dat er dus in die residentie veel Inkomend-Recht wordt ontdoken. \"Neen, zegt hy, dáárvoor behoeft men niet bezorgd te zyn!"}]},{"lemma":"onterend","count":2,"glosses":["degrading","dishonouring"],"forms":["onteerende","onteerend"],"morphology":["adjective, attributive","adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s124","id":"h4-s124","source":"Hy zei dat: \"als de borst hem gloeide van gevoel voor het ware en schoone, geen macht ter-wereld hem beletten kon de tonen aanteslaan, die met zulk een gevoel overeenstemmen, en dat hy veel liever zweeg, dan zyn woorden omklemd te zien door de onteerende kluisters der alledaagsheid.\"--Frits zegt: scheid, maar dit doe ik niet. 't Woord is lang genoeg zoo.--Ik vond dit nu wel heel gek van Stern, maar myn vak gaat me vóór alles, en de Oude is een goed huis."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s34","id":"h13-s34","source":"Waarom deelde men my dit onteerend vermoeden eerst mede, toen ik ver van de plaats was waar ik gelegenheid zou gehad hebben my te verantwoorden?"}]},{"lemma":"ontevreden","count":13,"glosses":["discontented","dissatisfied","displeased"],"forms":["ontevreden"],"morphology":["adjective","adjective, attributive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s42","id":"h2-s42","source":"Ik houd er van, het goede optemerken, en wie dit niet doen, zyn ontevreden menschen die ik niet lyden kan. Ja, ja, hy was het, die my uit de handen van den Griek had verlost!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s73","id":"h2-s73","source":"Geloof me, alles in de wereld is goed, zóó als het is, en ontevreden menschen die altyd klagen, zyn myn vrienden niet. Daar hebt ge Busselinck & Waterman ... maar ik moet voortgaan, want myn boek moet af voor de voorjaarsveiling."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s139","id":"h4-s139","source":"Bovendien, ik houd niet van menschen die altyd ontevreden zyn. Het was in de Lange-leidsche-dwarsstraat, op een achterkamer."}]},{"lemma":"ontevredenheid","count":13,"glosses":["discontent","displeasure"],"forms":["ontevredenheid"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, common gender singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s10","id":"h5-s10","source":"De eigenlyke heirbaan met zyn vele zytakken, die de maarschalk Daendels met groote opoffering van volk deed aanleggen is inderdaad een prachtig stuk werks, en men staat verbaasd over de geestkracht van den man die, ondanks alle bezwaren welke zyn benyders en tegenstanders in 't moederland hem in den weg legden, den onwil der bevolking en de ontevredenheid der hoofden durfde trotsen, om iets tot-stand te brengen, dat thans nog de bewondering van iederen bezoeker opwekt en verdient."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s93","id":"h5-s93","source":"Bovendien is de Regent, als vertegenwoordiger van 't javaansch element eener landstreek, en verondersteld wordende te spreken uit naam der honderd- of meer duizend zielen, die zyn regentschap bevolken, ook in de oogen van 't Gouvernement een veel belangryker persoon, dan de eenvoudige europesche beambte, wiens ontevredenheid niet behoeft gevreesd te worden, daar men voor hem vele anderen in de plaats bekomen kan, terwyl de minder goede stemming van een Regent wellicht de kiem zou kunnen worden van beroering of opstand. Uit dit alles vloeit dus de vreemde omstandigheid voort, dat eigenlyk de mindere den meerdere beveelt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s252","id":"h11-s252","source":"Toen ik door 't ondergaan der zon eenigszins genas--want ontevredenheid is een ziekte--bracht juist die ziekte my den Japanschen Steenhouwer voor den geest, en misschien dacht ik alleen dáárom die geschiedenis overluid, om, mezelf wysmakende dat ik het deed uit welwillendheid voor dat kind, ter-sluik den laatsten druppel intenemen van het drankje dat ik voelde noodig te hebben."}]},{"lemma":"ontferming","count":1,"glosses":["mercy"],"forms":["ontferming"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s116","id":"h14-s116","source":"Zoo kwam 't gesprek van de duellen op de vlinders, op de ontferming des rechtvaardigen over zyn vee, op het dieren plagen, op de loi Grammont, op de Nationale Vergadering waarin die wet werd aangenomen, op de republiek, en op wat niet al! Eindelyk stond Havelaar op."}]},{"lemma":"ontgaan","count":5,"glosses":["escape","escaped","avoid"],"forms":["ontgaan"],"morphology":["verb, infinitive","verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s101","id":"h14-s101","source":"--Neen, Max, dat is me glad ontgaan."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s169","id":"h14-s169","source":"Er was dus te veronderstellen dat niet veel van wat er in Lebak omging zyn aandacht ontgaan zou."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s81","id":"h15-s81","source":"Want, afgescheiden van de ontevredenheid met zichzelf die een gevolg is van plichtverzuim of lauwheid, baart het zoeken naar gemakkelyker omwegen, de zucht om altyd en overal botsing te ontgaan, de begeerte om te \"schipperen\" meer zorg, en inderdaad meer gevaar, dan men op den rechten weg ontmoeten zal."}]},{"lemma":"ontglippen","count":1,"glosses":["slip"],"forms":["ontglippen"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s55","id":"h3-s55","source":"Maar, bestervend op myn lippen, Steeg de beê niet tot den Heer... 'k Boog wel beî myn knieën neer, 'k Voelde wel een zucht me ontglippen, Maar het was: \"nog niet, o Heer! \"Geef my eerst myn moeder weer!\""}]},{"lemma":"onthalen","count":1,"glosses":["treated"],"forms":["onthaalde"],"morphology":["verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s166","id":"h7-s166","source":"Ja, zy had het goed gevonden, toen hy die beide arme vrouwen uit de Nieuwstraat, die nooit Amsterdam hadden verlaten, en nooit waren \"uitgeweest\" rondleidde op de Haarlemmer kermis, onder 't koddig voorwendsel dat de Koning hem belast had met: \"het amuzeeren van oude vrouwtjes die zich zoo goed gedragen hadden\". Zy vond het goed dat hy de weeskinderen uit alle gestichten te Amsterdam op koek en amandelmelk onthaalde, en ze overlaadde met speelgoed."}]},{"lemma":"ontheffen","count":3,"glosses":["release","relieve","relieved"],"forms":["ontheffen","ontheven"],"morphology":["verb, infinitive","verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s116","id":"h19-s116","source":"Den volgenden dag kwam Verbrugge terug, en zei dat Duclari hem onder 't oog had gebracht hoe onedel het was, Havelaar, die met zulke tegenstanders te stryden had, zoo geheel alleen te laten, waarop Verbrugge dezen kwam ontheffen van zyn gegeven woord."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s81","id":"h20-s81","source":"Ik heb mij verplicht gezien, u van de verdere vervulling der betrekking van Adsistent-resident van Lebak te ontheffen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s131","id":"h20-s131","source":"Want ik behoef u niet te verzekeren dat ik, die verklaard heb niet anders te kunnen dienen dan ik hier deed ... ik die voor deze wyze van dienen ben gestraft met berisping, met een ruïneuze en deshonorante overplaatsing ... met den last om de arme lieden te verraden die op myn loyauteit vertrouwden --met de keus alzoo tusschen oneer en broodsgebrek!--dat ik na dit alles met moeite en zorg elk voorkomend geval te toetsen had aan myn plicht, en dat de eenvoudigste zaak my zwaar viel, geplaatst als ik was tusschen myn geweten en de principes van 't Gouvernement waaraan ik trouw schuldig ben zoolang ik niet ontheven ben van myn ambt. Deze moeielykheid openbaarde zich vooral by 't antwoord dat ik geven moest aan klagers."}]},{"lemma":"onthoofden","count":3,"glosses":["beheaded","beheading"],"forms":["onthoofd","onthoofden"],"morphology":["past participle","nominalized infinitive, neuter singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s97","id":"h11-s97","source":"Maar nu neem ik een schildery die 't onthoofden van Maria Stuart voorstelt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s111","id":"h11-s111","source":"Je hebt nog altyd medelyden met haar, maar ditmaal niet omdat ze onthoofd moet worden, maar omdat men haar zoo lang laat wachten vóór ze onthoofd wordt, en als je nog iets zeggen of roepen zoudt, in 't eind--gesteld dat je aandrift voelt je met de zaak te bemoeien--zou 't niets anders wezen dan: \"sla toch in-godsnaam toe, man, 't mensch wacht er op!\" En wanneer je later die schildery weerziet, en meermalen weerziet, is zelfs reeds je eerste indruk: \"is die historie nog niet afgeloopen?"}]},{"lemma":"onthouden","count":5,"glosses":["refrain","withheld","remember"],"forms":["onthouden","onthield","onthoud"],"morphology":["verb, infinitive","verb, present, singular","verb, past, singular","verb, past, third person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s79","id":"h3-s79","source":"Daar ik u de geschiedenis van den Griek verteld heb, weet ge reeds dat ik in myn jeugd eenigszins ben gelatinizeerd geworden, en hoezeer ik my in korrespondentie onthoud van alle citaten --wat op een makelaars kantoor ook niet te-pas komen zou--dacht ik echter by het zien van dat alles: multa, non multum. Of: de omnibus aliquid, de toto nihil."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s111","id":"h6-s111","source":"Alleen was er iets kouds in zyn blik, iets wat u denken deed aan een logarithmentafel, en hoewel zyn voorkomen over 't geheel niet onbehagelyk of terugstootend was, kon men zich toch niet onthouden van de verdenking dat zyn vry groote magere neus zich op dat gelaat verveelde, omdat er zoo weinig op voorviel."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s108","id":"h8-s108","source":"En waar men gearbeid had onthield hy het loon niet, en hy ontnam de vruchten niet aan wie den boom geplant hadden."}]},{"lemma":"ontijdig","count":1,"glosses":["ill-timed"],"forms":["ontydige"],"morphology":["adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s121","id":"h6-s121","source":"Wat hy zeide, was gewoonlyk goed overdacht, en wanneer hy zich die ontydige rustpunten had kunnen afwennen, zouden zyn zinsneden, uit een redekunstig oogpunt althans, meestal een gezond aanzien gehad hebben. Maar al dat afbrokkelen, dat stooterige en hobbelige, maakte het aanhooren lastig."}]},{"lemma":"ontkennen","count":9,"glosses":["deny","denied","Denied"],"forms":["ontkennen","ontkende","Ontkend","ontken","ontkend"],"morphology":["verb, infinitive","verb, past participle","verb, present, first-person singular","verb, past, singular","verb, past, third-person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s91","id":"h7-s91","source":"Ik ontken niet dat er nog altyd veel onrechtvaardigs en stuitends in deze verhouding blyft bestaan, en dat het woord liplap my meermalen in de ooren klonk als een bewys hoe ver de niet-liplap, de blanke, dikwerf van ware beschaving verwyderd is."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s279","id":"h8-s279","source":"--De Regent ontkende gewoonlyk alles."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s178","id":"h14-s178","source":"Reeds te Serang, toen Havelaar daar ten-huize van den resident vertoefde, had hy dezen over de Lebaksche misbruiken gesproken, en hierop ten-antwoord bekomen: \"dat dit alles in meer of mindere mate overal 't geval was.\" Dit nu kon Havelaar niet ontkennen."}]},{"lemma":"ontkennend","count":1,"glosses":["negative"],"forms":["ontkennend"],"morphology":["adjective, attributive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s122","id":"h5-s122","source":"Als men let op de ontzettende massa javasche produkten die in Nederland worden te-koop geveild, kan men zich overtuigen van het doeltreffende dezer staatkunde, al vindt men ze niet edel. Want, mocht iemand vragen of de landbouwer zelf eene met deze uitkomst evenredige belooning geniet, dan moet ik hierop een ontkennend antwoord geven."}]},{"lemma":"ontknoping","count":1,"glosses":["denouement"],"forms":["ontknooping"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s302","id":"h17-s302","source":"De lezer zal opgemerkt hebben hoe ik verwylde by de beschryving van het wachten onder den ketapan, als schrikte ik terug voor de treurige ontknooping, en hoe ik over deze ben heengegleden met afkeer."}]},{"lemma":"ontlasten","count":1,"glosses":["relieve"],"forms":["ontlasten"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s58","id":"h7-s58","source":"Door 't hotsen en stooten viel 't spreken moeielyk. Kleine Max werd rustig gehouden met pisang en zyn moeder die hem op den schoot had, wilde volstrekt niet bekennen dat ze vermoeid was, als Havelaar aanbood haar van den zwaren jongen te ontlasten."}]},{"lemma":"ontlenen","count":3,"glosses":["derived","borrowed","drew"],"forms":["ontleende","ontleenden"],"morphology":["verb, past, plural","verb, past, third person singular","verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s80","id":"h5-s80","source":"De omstandigheid nu, dat graven en hertogen gewoonlyk uit de baronnen werden gekozen, bracht te-weeg dat zy het gewicht hunner betrekking in de schaal legden by den invloed dien zy aan hun geboorte ontleenden, en hieruit schynt later, vooral toen men aan de erfelykheid dezer betrekkingen was gewoon geraakt, de voorrang ontstaan te zyn, dien deze titels hadden boven dien van baron."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s156","id":"h6-s156","source":"Ik bemerk nu reeds dat ik verzuimd heb als een zyner hoofdtrekken optegeven, dat hy de belachelyke en de ernstige zyde der dingen met dezelfde snelheid en te-gelykertyd opvatte, aan welke eigenschap zyn wyze van spreken, zonder dat hyzelf dit wist, een soort van humor ontleende, die zyn toehoorders gedurig in twyfel bracht, of ze getroffen waren door 't diep gevoel dat in zyn woorden heerschte, of dat ze te lachen hadden over de koddigheid die op-eenmaal den ernst daarvan afbrak."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s11","id":"h8-s11","source":"Zyn aanspraak tot de Lebaksche hoofden was natuurlyk in 't maleisch, en ontleende hieraan een eigenaardigheid temeer, daar de eenvoudigheid der oostersche talen aan veel uitdrukkingen een kracht verleent, die in ònze idiomen door litterarische gekunsteldheid is verloren gegaan, terwyl aan den anderen kant het zoetvloeiende van 't maleisch moeielyk in eenige andere taal is weertegeven."}]},{"lemma":"ontmodderen","count":1,"glosses":["hauled from mud"],"forms":["ontmodderd"],"morphology":["verb, past participle"],"note":"Ontmodderen means to pull or free something from mud.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s77","id":"h7-s77","source":"Een hevige schok van den wagen die ontmodderd werd, zette een uitroepingsteeken achter Tine's verklaring dat het reizen onmogelyk was voor mevrouw Slotering."}]},{"lemma":"ontmoeten","count":12,"glosses":["meet","met","meeting","meets"],"forms":["ontmoeten","ontmoetten","ontmoet","ontmoette"],"morphology":["verb, infinitive","verb, past, plural","verb, past, singular","verb, past participle","verbal noun, neuter, singular","verb, present, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s12","id":"h1-s12","source":"De fout begint al van Van Alphen af, en wel terstond by den eersten regel over die \"lieve wichtjes.\" Wat drommel kon dien ouden heer bewegen, zich uittegeven voor een aanbidder van myn zusje Truitje die zeere oogen had, of van myn broêr Gerrit die altyd met zyn neus speelde? En toch, hy zegt: \"dat hy die versjes zong, door liefde gedrongen.\" Ik dacht dikwyls als kind: \"man, ik wilde u graag eens ontmoeten, en als ge my de marmerknikkers weigerde, die ik u vragen zou, of myn naam voluit in banket--ik heet Batavus--dan houd ik u voor een leugenaar."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s26","id":"h2-s26","source":"Hy scheen ook my te herkennen, want onze blikken ontmoetten elkander gedurig. Ik moet betuigen dat ik te verdiept was in 't veegsel, om terstond optemerken, wat ik namelyk later zag, dat hy vry kaal in de kleeren stak."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s8","id":"h9-s8","source":"Als ge dus myn boek niet schoon vindt, en ge mocht my ontmoeten, houd u dan alsof wy elkander niet kenden."}]},{"lemma":"ontmoeting","count":6,"glosses":["meeting"],"forms":["ontmoeting"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, feminine, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s41","id":"h2-s41","source":"Maar door dat vragen en antwoorden werd het hoe langer hoe moeielyker--Frits zegt: hoe langs zoo moeielyker, maar dit doe ik niet--hoe moeielyker dus, om van hem verlost te worden. Aan den anderen kant moet ik ook weer erkennen dat ge dan dit boek niet hadt te lezen gekregen, want het is een gevolg van die ontmoeting."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s111","id":"h2-s111","source":"... wat my op die oogenblik niet gelegen komt. Daar ik evenwel overtuigd ben dat myn arbeid de kosten dekken zou, en gerust daarop myn woord durf verpanden, ben ik, aangemoedigd door onze ontmoeting van voorgisteren...."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s3","id":"h7-s3","source":"Havelaar begroette beide beambten hoffelyk. Den kontroleur--er is altyd iets pynlyks in de ontmoeting van een nieuwen chef--zette hy door eenige vriendelyke woorden op zyn gemak, als wilde hy terstond reeds een soort van gemeenzaamheid invoeren, die 't verkeer zou gemakkelyk maken."}]},{"lemma":"ontnemen","count":4,"glosses":["took away","taken away","deny"],"forms":["ontnam","ontnomen","ontnemen"],"morphology":["verb, past, singular","past participle","verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s106","id":"h8-s106","source":"Hy hoorde geduldig aan, wie tot hem kwam, en gaf weder wat ontnomen was."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s108","id":"h8-s108","source":"En waar men gearbeid had onthield hy het loon niet, en hy ontnam de vruchten niet aan wie den boom geplant hadden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s66","id":"h13-s67","source":"Laat ons die arme vrouw dit klein genoegen niet ontnemen. Houd je maar alsof je 't niet bemerkte."}]},{"lemma":"ontong","count":2,"glosses":["good fortune"],"forms":["ontong"],"morphology":["noun, singular"],"note":"Ontong is a local term for good fortune or an auspicious quality.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s30","id":"h17-s30","source":"De penghoeloe zelf had gezegd dat er ontong was in den loop van die haarwervels op de achterschoften."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s48","id":"h17-s48","source":"Wèl was er ontong, geweest in de oeser-oeseran van dien buffel!"}]},{"lemma":"ontroering","count":1,"glosses":["emotion"],"forms":["ontroering"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s106","id":"h11-s106","source":"--Wèl, schrik, angst, medelyden, ontroering ... evenals toen ik door de opening van den muur zag."}]},{"lemma":"ontrollen","count":1,"glosses":["unfurled"],"forms":["ontrold"],"morphology":["past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s83","id":"h8-s83","source":"En zelfs weet hy dat er zooveel Bantammers zyn onder de benden die in de Lampongs de vaan des opstands hebben ontrold tegen 't nederlandsch gezag? Wat wil hy?"}]},{"lemma":"ontrouw","count":8,"glosses":["dishonesty","dishonest","breach of trust"],"forms":["ontrouw","ontrouwe"],"morphology":["noun, common gender, singular","adjective","noun, common gender, singular, quoted","adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s19","id":"h13-s19","source":"Ik drong by sommigen op 't noemen der oorzaken van dit wantrouwen aan, en de fil en aiguille kwam ik eindelyk te weten dat men in myn geldelyk beheer te Natal fouten en verzuimen had ontdekt, die me verdacht maakten van ontrouwe administratie."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s21","id":"h13-s21","source":"Juist het tegendeel zou me verwonderd hebben, maar wel vond ik 't zonderling dat de Gouverneur, die persoonlyk getuige was geweest hoe ik gedurig ver van myn bureau had te kampen gehad met de ontevredenheid der bevolking en aanhoudende pogingen tot opstand ... dat hy die zelf my geprezen had over wat hy \"kordaatheid\" noemde, aan de ontdekte fouten den naam geven kon van ontrouw of oneerlykheid."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s22","id":"h13-s22","source":"Niemand beter toch dan hy kon weten dat er in deze zaken nooit spraak kon zyn van iets anders dan van force majeure. En, al loochende men deze force majeure, al wilde men my verantwoordelyk stellen voor fouten die begaan waren op oogenblikken dat ik--in levensgevaar dikwyls!--ver van de kas en wat er naar geleek, het beheer daarvan moest toevertrouwen aan anderen, al zou men eischen dat ik, het eene doende, het andere niet had mogen nalaten, dan nòg zou ik alleen schuldig geweest zyn aan een slordigheid die niets gemeens had met \"ontrouw.\" Er bestonden bovendien, in die dagen vooral, talryke voorbeelden dat de Regeering deze moeielykheid der pozitie van de ambtenaren op Sumatra inzag, en 't scheen dan ook in grondbeginsel aangenomen by zulke gelegenheden iets door de vingers te zien."}]},{"lemma":"ontruimen","count":2,"glosses":["evacuated","evacuation"],"forms":["ontruimd","ontruimen"],"morphology":["verb, participle","verb, infinitive, nominalized"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s11","id":"h14-s11","source":"Hy breidde zyn gezag tot aan de oostkust uit, en er werden nederlandsche beambten en nederlandsche garnizoenen gezonden naar Bila en Pertibie, welke posten echter--zooals je weet, Verbrugge--later weer ontruimd zyn. Toen er op Sumatra een Regeeringskommissaris aankwam, die deze uitbreiding doelloos vond en ze hierom afkeurde, vooral ook wyl ze in stryd was met de wanhopige spaarzaamheid waarop door 't moederland zoozeer was aangedrongen, beweerde de generaal Vandamme dat die uitbreiding geen bezwarenden invloed behoefde te hebben op de begrooting, want dat de nieuwe garnizoenen gevormd waren uit troepen waarvoor toch reeds gelden waren toegestaan, zoodat hy een zeer groote landstreek onder nederlandsch bestuur had gebracht, zonder dat hieruit geldelijke uitgaven waren voortgevloeid."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s41","id":"h14-s41","source":"Dit was voor den generaal des te belangryker, omdat inmiddels de zoo-even bedoelde Regeeringskommissaris zelf Gouverneur-generaal was geworden, en hem dus hoogstwaarschynlyk uit zyn gouvernement zou hebben teruggeroepen, uit verstoordheid over 't ongegrond vertrouwen op Jang di Pertoean, en over de hierop steunende hoofdigheid waarmee de generaal zich tegen 't ontruimen van de Oostkust verzet had."}]},{"lemma":"ontscheping","count":1,"glosses":["disembarkation"],"forms":["ontscheping"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s33","id":"h14-s33","source":"Wèl moet hy dus zeer verwonderd hebben gestaan, by de ontscheping te vernemen dat hy vry was niet alleen, maar dat de generaal, wiens rytuig hem by 't aan wal stappen opwachtte, het zich tot een eer rekenen zou hem by zich aan huis te ontvangen en te herbergen. Zeker is nooit een van hoogverraad beschuldigde aangenamer verrast geworden."}]},{"lemma":"ontslaan","count":8,"glosses":["dismiss","dismissed","relieves","dispensed","relieve","discharged"],"forms":["ontslagen","ontslaan","ontslaat"],"morphology":["verb, infinitive","verb, participle","verb, past participle","verb, present, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s161","id":"h5-s161","source":"Waar blyft de gunst van de Regeering, die hem brood geeft voor dienst, maar hem dat brood opzegt, hem ontslaan zou als onbekwaam, wanneer hy een zoo hooggeplaatst persoon als een Tommongong, Adhipatti of Pangerang had verdacht of aangeklaagd met ligtvaardigheid?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s129","id":"h12-s129","source":"De strekking der gelykenis blyft waar. Wanneer we genoodzaakt zyn iemand zekere eigenschappen toe te kennen die aanspraak geven op achting, eerbied of ontzag, dan doet het ons genoegen naast die eigenschappen iets te ontdekken, dat ons van den verschuldigden cyns voor een gedeelte of geheel ontslaat."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s144","id":"h12-s144","source":"Het wandlend schorsbesluit dat schorsend ons regeert, Jan Schors-al, Gouverneur, de weerwolf onzer dagen, Had zyn geweten zelf met vreugd gesuspendeerd... Als 't niet voor langen tyd finaal reeds ware ontslagen."}]},{"lemma":"ontslag","count":4,"glosses":["discharge"],"forms":["ontslag"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s138","id":"h17-s138","source":"Maar men vond Saïdjah ondankbaar toen hy, na byna drie jaren dienst, zyn ontslag vroeg en om een bewys verzocht dat hy zich goed gedragen had."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s117","id":"h20-s117","source":"Ik zie me genoodzaakt, in antwoord op dat stuk, Uwe Excellentie te verzoeken my te verleenen een eervol ontslag uit 's Lands dienst."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s119","id":"h20-s119","source":"Er was te Buitenzorg tot het verleenen van 't gevraagd ontslag niet zoo langen tyd noodig als er scheen vereischt geweest te zyn voor de beslissing hoe men Havelaars aanklacht kon afwenden."}]},{"lemma":"ontsnappen","count":5,"glosses":["escaped","escapes"],"forms":["ontsnapt","ontsnapte"],"morphology":["verb, past, singular","verb, participle","verb, present, third person singular","verb, present, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s170","id":"h6-s170","source":"Deze tirade is me ontsnapt ... ze staat er nu eenmaal, en blyve."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s99","id":"h13-s100","source":"Maar als ge me daar een plant weet aantewyzen die ik niet kende, of waaraan voor my iets te zien valt dat vroeger myn aandacht ontsnapte ... als ge my van-tyd tot-tyd een bloem toont, die ik gaarne pluk en meedraag in 't knoopsgat, dan vergeef ik u dat afwyken van den weg, ja, ik ben er dankbaar voor."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s70","id":"h16-s70","source":"Maar ik zal niet spreken van mieren, welker vreugde of leed door de grofheid onzer zintuigen aan onze waarneming ontsnapt."}]},{"lemma":"ontstaan","count":4,"glosses":["rise","arisen","origin","arise"],"forms":["ontstaan"],"morphology":["verbal noun, neuter singular","verb, past participle","nominalized infinitive, neuter, singular","verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s90","id":"h3-s90","source":"Over den achteruitgang der beschaving sedert het ontstaan des Christendoms. (Hè?) Over de yslandsche Mythologie."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s80","id":"h5-s80","source":"De omstandigheid nu, dat graven en hertogen gewoonlyk uit de baronnen werden gekozen, bracht te-weeg dat zy het gewicht hunner betrekking in de schaal legden by den invloed dien zy aan hun geboorte ontleenden, en hieruit schynt later, vooral toen men aan de erfelykheid dezer betrekkingen was gewoon geraakt, de voorrang ontstaan te zyn, dien deze titels hadden boven dien van baron."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s81","id":"h5-s81","source":"Nog heden-ten-dage zou menige vryheerlyke familie--zonder keizerlyk of koninklyk patent, dat is een zoodanige familie, die haren adel afleidt van het ontstaan des lands, die altyd van adel was omdat ze van adel was--autochthoon--een verheffing tot den gravenstand, als derogeerend afwyzen."}]},{"lemma":"ontstuimig","count":1,"glosses":["tempestuous"],"forms":["Ontstuimig"],"morphology":["adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s192","id":"h11-s192","source":"Ge vraagt waarom toch de O Die Natals ree bespoelt, Schoon elders minzaam en gedwee, Ontstuimig slechts op Natals ree, Gedurig kookt en woelt?"}]},{"lemma":"onttijgen","count":2,"glosses":["wrested away","drawn from"],"forms":["onttogen"],"morphology":["verb, past participle","verb, past participle, archaic"],"note":"Onttogen is the past participle of the historical verb onttijgen, not an irregular form of modern onttrekken.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s37","id":"h3-s37","source":"Maar die tyd, sints 't laatst vaarwel Hoe gezwind ook ons onttogen, Onbevatbaar bliksemsnel, Als een schim voorbygevlogen..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s47","id":"h3-s47","source":"Toen het aan de moederborst, Nauw den moederschoot onttogen, 't Eerste vocht vond voor den dorst, 't Eerste licht in moederoogen?"}]},{"lemma":"onttrekken","count":4,"glosses":["withdraw","drawn"],"forms":["onttrekken","onttogen"],"morphology":["verb, infinitive","verb, past participle, archaic form"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s66","id":"h3-s66","source":"Er wordt daar gesproken van een kind dat aan de borst van de moeder ligt--dit kan er dóór--maar: \"dat ter-nauwer-nood aan den moederlyken schoot onttogen is\" zie, dit vond ik niet goed--om daarover te spreken, meen ik--en myn vrouw ook niet."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s204","id":"h7-s204","source":"Dit alles overdacht Tine zoo niet--hiertoe toch had zy zich, juister dan zy uit liefde voor Max doen wilde, rekenschap moeten geven van de oorzaken hunner min gunstige omstandigheden--maar er lag in hun nieuwe omgeving iets dat kalmte ademde, en afwezen van alle aanleidingen --met meer of min valsch-romanesken tint dan--die vroeger Havelaar zoo dikwyls hadden doen zeggen: --Niet waar, Tine, dàt is nu toch een geval waaraan ik me niet onttrekken kan?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s205","id":"h7-s205","source":"En waarop zy altyd geantwoord had: --Wel neen, Max, dááraan kanje je niet onttrekken!"}]},{"lemma":"onttronen","count":1,"glosses":["dethroned"],"forms":["onttroond"],"morphology":["verb, participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s168","id":"h11-s168","source":"Maar bovendien bevond ik my in een statie tusschen twee aanvallen van eerzucht. Ik had me koning gemaakt, en was weer onttroond."}]},{"lemma":"onttroning","count":1,"glosses":["dethronement"],"forms":["onttrooning"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s65","id":"h13-s66","source":"Je weet dat inlandsche dames gaarne gezag oefenen. Haar man was vroeger de eerste persoon hier, en hoe weinig een adsistent-resident eigenlyk beduidt, in zyn afdeeling is hy een kleine koning: zy is nog niet gewoon aan de onttrooning."}]},{"lemma":"ontvangen","count":47,"glosses":["received","receive","receives"],"forms":["ontvangen","ontving","ontvangt","ontvingen","ontvange","ontvang"],"morphology":["verb, past, singular","verb, infinitive","verb, past participle","verb, present, singular","verb, participle","past participle","verb, past, plural","verb, past participle, attributive","verb, present subjunctive, singular","verb, past, third person singular","verb, past, first-person singular","verb, past, first person singular","verb, present, plural","verb, present, third-person singular","verb, present, first person singular","verb, past participle used adjectivally","adjective, past participial"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s72","id":"h1-s72","source":"Eens heeft hy aan de Bank zeventien gulden te veel ontvangen, en, hy bracht ze terug."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s92","id":"h2-s92","source":"Den volgenden dag ontving ik een brief met een groot pak. Ik zal u den brief laten lezen:"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s101","id":"h2-s101","source":"Toen ik dien brief ontving, wist ik dit niet, maar later ben ik by hem geweest, en thans nog ben ik verstoord over den zotten toon van zyn geschryf."}]},{"lemma":"ontvangst","count":3,"glosses":["receipt","reception"],"forms":["ontvangst"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, masculine, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s148","id":"h18-s149","source":"Dáár zyn we geweest, en waarlyk, ik kan de lieve ontvangst niet genoeg roemen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s128","id":"h20-s128","source":"Misschien ware ik in myn recht geweest, na de ontvangst van die beschikking myn betrekking van adsistent-resident terstond neerteleggen, daar het een anomalie schynt een funktie te vervullen zonder ambtenaar te wezen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s136","id":"h20-s136","source":"Het was grievend, na de ontvangst der kabinetsmissive van 23 Maart, dáár te zitten als vermeende toevlucht, als machtelooze beschermer."}]},{"lemma":"ontvankelijk","count":3,"glosses":["susceptible","receptive","given"],"forms":["ontvankelyk"],"morphology":["adjective","adjective, predicative"],"note":"Historical spelling of modern “ontvankelijk”.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s69","id":"h4-s69","source":"Zulk een pozitie wordt dan ook door een koopman die zyn vak verstaat, zooveel mogelyk vermeden. Een ander denkbeeld--ik sprak er reeds van--dat bewyzen moge hoe ontvankelyk het bezoeken van de beurs iemand laten kan voor menschlievende indrukken, was dit."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s67","id":"h8-s67","source":"Toch sprak hy niet luid, noch drukte hy byzonder op enkele woorden, en zelfs was er iets eentonigs in zyn stem, maar hetzy studie of natuur, juist deze eentonigheid maakte den indruk zyner woorden sterker op gemoederen die zoo byzonder ontvankelyk waren voor zulke taal."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s290","id":"h17-s290","source":"Hy sloot zich aan by een bende Bantammers, niet om te stryden zoozeer als om Adinda te zoeken. Want hy was zacht van aard, en meer ontvankelyk voor droefenis dan voor bitterheid."}]},{"lemma":"ontvankelijkheid","count":1,"glosses":["receptiveness"],"forms":["ontvankelykheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s174","id":"h6-s174","source":"Wat dus de levensomstandigheden aangaat, kon hy veel ondervonden hebben. En dat hy werkelyk veel ondervonden hàd, dat hy 't leven niet was doorgegaan zonder de indrukken optevangen die 't hem zoo ruimschoots aanbood, daarvoor moge ons de vlugheid van zyn geest borg wezen, en de ontvankelykheid van zyn gemoed."}]},{"lemma":"ontveinzen","count":2,"glosses":["dissemble","conceal"],"forms":["ontveinzen"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s61","id":"h4-s61","source":"Bovendien mag ik niet ontveinzen dat eenige stukken die over koffi handelden, my belang inboezemden, en dat ik gaarne daarvan gebruik maken zou. Ik las dagelyks hier-en-daar eenige bladzyden, en ik kwam hoe langer hoe meer--Frits zegt: \"hoe langs zoo meer\" maar dit doe ik niet--hoe meer, zeg ik, tot de overtuiging dat men makelaar in koffi moet wezen, om zóó juist te weten te komen wat er in de wereld omgaat."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s30","id":"h19-s30","source":"Ik mag u niet ontveinzen dat zelfs uw onverwachte komst, in verband met de gister door my naar Serang gezonden expresse, my doet vreezen dat de schuldige die vroeger niet wilde toegeven aan myn vermaningen, nu vóór den tyd zal wakker worden en trachten, zoo mogelyk, zich tant soit peu te diskulpeeren."}]},{"lemma":"ontvlieden","count":1,"glosses":["escaped"],"forms":["ontvloden"],"morphology":["verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s53","id":"h3-s53","source":"Laat het slechts myn tranen tuigen, Als zoo menig moed'loos uur Me in den boezem der Natuur, 't Hoofd zoo treurig neer doet buigen... Vaak, als my de moed ontzonk, Is de zucht me schier ontvloden: \"Vader! schenk me by de dooden, \"Wat het leven my niet schonk!"}]},{"lemma":"ontvolken","count":1,"glosses":["depopulates"],"forms":["ontvolkt"],"morphology":["verb, present, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s142","id":"h7-s142","source":"Vóór hun reis naar Europa, was Havelaar adsistent-resident van Amboina geweest, waar hy met veel moeielykheden had te stryden gehad, omdat de bevolking van dat eiland in een gistenden en oproerigen toestand verkeerde ten-gevolge van de vele verkeerde maatregelen die in den laatsten tyd genomen waren. Niet zonder veerkracht had hy dezen geest van verzet weten te onderdrukken, doch uit verdriet over de weinige hulp die men hem hierin van-hoogerhand verleende, en uit ergernis over 't ellendig bestuur dat sedert eeuwen de heerlyke streken der Molukken ontvolkt en bederft ..."}]},{"lemma":"ontwaken","count":1,"glosses":["waking"],"forms":["ontwaken"],"morphology":["nominalized infinitive, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s216","id":"h11-s216","source":"Kortom, 's morgens by 't ontwaken valt je de wereld op 't hart, en dat is zwaar voor een hart, al is het sterk."}]},{"lemma":"ontwaren","count":2,"glosses":["became aware","perceived"],"forms":["ontwaarde"],"morphology":["verb, past, singular","verb, past, first-person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s25","id":"h8-s25","source":"Doch ik ontwaarde dat uwe bevolking arm is, en hierover was ik blyde in het binnenste myner ziel."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s74","id":"h15-s74","source":"Ik ontwaarde by u wederom zekeren schroom om sommige zaken by den waren naam te noemen, iets waarop ik u reeds meermalen opmerkzaam maakte, onder anderen onlangs in tegenwoordigheid van den resident, iets wat ik ter bekorting halfheid noem, en waartegen ik u reeds dikwyls vriendschappelyk waarschuwde."}]},{"lemma":"ontwerpen","count":3,"glosses":["draws up","drafting","designing"],"forms":["ontwerpen","ontwerpt"],"morphology":["verb, present, third person singular","nominalized verb, infinitive","verb, infinitive, nominalized"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s35","id":"h5-s35","source":"Men kan den kunstenaar betalen, die een plan ontwerpt, en den metselaar die de steenen legt. Maar niet voor geld te-koop is 't verdwaald en toch eerbiedwaardig gevoel dat in een bouwontwerp een dichtstuk zag, een dichtstuk van graniet, dat luid sprak tot het volk, een dichtstuk in marmer, dat dáár stond als een onbewegelyk voortdurend eeuwig gebed."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s148","id":"h5-s148","source":"Dit is aan de Regeering bekend, en wie de staatsbladen leest, waarin de wetten, instruktien en handleidingen voor de ambtenaren bevat zyn, juicht de menschlievendheid toe, die by het ontwerpen daarvan schynt te hebben voorgezeten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s59","id":"h15-s59","source":"Nu moesten er te Rangkas-Betoeng nog veel andere gebouwen worden opgericht, en de ingenieurs die met het ontwerpen van de plannen daartoe belast waren, hadden opgaven gevraagd van de plaatselyke pryzen der arbeidsloonen en materialen."}]},{"lemma":"ontwijden","count":1,"glosses":["profaned"],"forms":["ontwijd"],"morphology":["past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s75","id":"h8-s75","source":"Veel meer dan ginds rijst hier het hart naar boven: Men is zijn God op bergen meer nabij! Hier schiep Hijzelf altaar en tempelkoren, Nog door geen tred van 's menschen voet ontwijd, Hier doet Hij zich in 't raat'lend onweer hooren..."}]},{"lemma":"ontwijken","count":4,"glosses":["escape","avoid","be avoided"],"forms":["ontwyken"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":"Historical spelling of modern “ontwijken.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s82","id":"h8-s82","source":"\"Hoe, moesten de Hoofden denken, hy weet reeds dat er zoovelen onze Afdeeling verlieten, met bitterheid in 't hart? Reeds is hem bekend hoeveel huisgezinnen naar naburige landstreken verhuisden, om de armoede te ontwyken die hier heerscht?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s251","id":"h14-s251","source":"Was 't koketterie van Havelaar, toen hy te Natal een hond--Sappho heette het dier--nasprong in de riviermonding, omdat hy vreesde dat het nog jonge dier niet goed genoeg zwemmen kon om de haaien te ontwyken die daar zoo menigvuldig zyn?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s98","id":"h15-s98","source":"Is 't wonder dat die arme menschen, verschrikt over de gevolgen van hun stoutheid, die gevolgen zochten te ontwyken of te verzachten door deemoedige onderwerping?"}]},{"lemma":"ontwikkelen","count":5,"glosses":["unfolding","set out","to develop"],"forms":["ontwikkelen"],"morphology":["verb, infinitive","nominalized infinitive","substantivized infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s154","id":"h6-s154","source":"De bouwstoffen die voor me liggen, zyn van zoo uiteenloopenden aard, dat ze my door overmaat van rykdom in myn oordeel belemmeren, en ik zal dus wellicht daarop, onder het ontwikkelen der gebeurtenissen die ik wensch meetedeelen, ter-aanvulling terugkomen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s156","id":"h7-s156","source":"Zy toonden elkaar de plekken waar ze zouden ontbyten, waar kleine Max spelen zou, waar de bibliotheek zou staan, waar hy 's avends haar zou voorlezen wat hy dien dag geschreven had, want hy was altyd bezig met het ontwikkelen zyner denkbeelden op 't papier ... en: \"eens zou dat gedrukt worden, meende Tine, en dan zou men zien wie haar Max was!\" Maar nooit had hy iets ter-perse laten leggen van wat er in zyn hoofd omging, omdat zekere schroom hem bezielde, die wel iets zweemde naar eerbaarheid."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s145","id":"h14-s145","source":"Maar 't erf van Havelaar was niet zindelyk, en ik wensch de reden hiervan te ontwikkelen, daar ze een blik te meer doet slaan op de misbruiken die byna alom in de nederlandsch-indische bezittingen heerschen."}]},{"lemma":"ontwikkeling","count":4,"glosses":["development","cultivation"],"forms":["ontwikkeling"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, feminine, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s110","id":"h6-s110","source":"Hy was, zooals de meeste Europeanen in Indie, zeer bleek, hetgeen echter in die streken geenszins voor een blyk van minder goede gezondheid wordt gehouden, en hy had fyne trekken die wel getuigden van verstandelyke ontwikkeling."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s98","id":"h7-s98","source":"De vraag is nu niet hoe de Europeaan wezen zou, als hy zoo van der jeugd af ware belemmerd geworden in zyn ontwikkeling, maar zeker is het dat de geringe wetenschappelyke ontwikkeling van den liplap in 't algemeen zyn gelykstelling met den Europeaan in den weg staat, ook dáár waar hy als individu in beschaving, wetenschap of kunst, misschien den voorrang boven een bepaalden europeschen persoon verdienen zou."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s77","id":"h13-s78","source":"Maar men vergete niet dat het oordeel van den lezer over 't al of niet noodzakelyke eener afwyking, dikwyls valsch is, omdat hy vóór de katastrofe niet weten kan wat al of niet vereischt wordt tot geleidelyke ontwikkeling der toestanden. En wanneer hy nà de katastroof 't boek weder opneemt--van boeken die men slechts éénmaal leest, spreek ik niet--en zelfs dan nog meent dat deze of gene afwyking wel had kunnen gemist worden zonder schade voor den indruk van 't geheel, blyft het altyd de vraag of hy van 't geheel denzelfden indruk zou verkregen hebben, wanneer niet de schryver op meer of min kunstige wyze hem daartoe gebracht had, juist door de afwykingen die den oppervlakkig oordeelenden lezer overtollig voorkomen."}]},{"lemma":"ontwortelen","count":2,"glosses":["uprooted"],"forms":["ontwortelde","ontwortelden"],"morphology":["verb, past, singular","adjective, past-participial, attributive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s126","id":"h13-s127","source":"De plantengroei, reeds overal elders in Indie zoo snel, was op die plaats door de telkens achtergelaten slib byzonder welig, zóó zelfs dat, al had het op- of afloopen des waters plaats gehad met een kracht die 't kreupelhout ontwortelde en meevoerde, er maar zeer weinig tyds noodig was om den grond weer te bedekken met al de ruigte die 't reinhouden van het erf, ook in de onmiddellyke nabyheid van 't huis, zoo moeielyk maakte."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s64","id":"h16-s64","source":"Ze moet die omslingeren in schuinsche richting naar-boven, om ze te doen neerkomen op de punt die uitsteekt aan den rotswand. Ze wankelt, waggelt, schrikt, bezwykt ... tracht zich te houden aan den half ontwortelden boomstam die met zyn kruin naar de diepte wyst--een grasspriet!--ze mist het steunpunt dat ze zoekt: de boom slingert terug--de grasspriet wykt onder haren tred--ach, de tobster valt in de diepte met haar vracht."}]},{"lemma":"ontzag","count":1,"glosses":["awe"],"forms":["ontzag"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s129","id":"h12-s129","source":"De strekking der gelykenis blyft waar. Wanneer we genoodzaakt zyn iemand zekere eigenschappen toe te kennen die aanspraak geven op achting, eerbied of ontzag, dan doet het ons genoegen naast die eigenschappen iets te ontdekken, dat ons van den verschuldigden cyns voor een gedeelte of geheel ontslaat."}]},{"lemma":"ontzeggen","count":2,"glosses":["refuse","deny"],"forms":["ontzeggen"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s65","id":"h7-s65","source":"--Ik zou niet gaarne myn huis ontzeggen aan een dame in háár omstandigheden! Zoo-iets spreekt vanzelf ... niet waar, Tine?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s23","id":"h16-s23","source":"Er zal daarin spraak zyn van afspersing en roof, en wanneer men--wat de hoofdstrekking aangaat --bewyskracht mocht willen ontzeggen aan een verdichtsel, geef ik de verzekering dat ik in-staat ben de namen optegeven van twee-en-dertig personen in het distrikt Parang-Koedjang alleen, aan welke in één maand tyds zes-en-dertig buffels zyn afgenomen ten-behoeve van den Regent. Of, juister nog, dat ik de namen kan noemen van de twee-en-dertig personen uit dat distrikt, die zich in één maand hebben durven beklagen, en wier klacht door Havelaar onderzocht en gegrond bevonden is."}]},{"lemma":"ontzettend","count":1,"glosses":["staggering"],"forms":["ontzettende"],"morphology":["adjective, attributive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s122","id":"h5-s122","source":"Als men let op de ontzettende massa javasche produkten die in Nederland worden te-koop geveild, kan men zich overtuigen van het doeltreffende dezer staatkunde, al vindt men ze niet edel. Want, mocht iemand vragen of de landbouwer zelf eene met deze uitkomst evenredige belooning geniet, dan moet ik hierop een ontkennend antwoord geven."}]},{"lemma":"ontzien","count":2,"glosses":["spare"],"forms":["ontzie"],"morphology":["verb, present, first-person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s1","id":"h10-s1","source":"TIENDE HOOFDSTUK Hoewel ik, waar 't principes geldt, niemand ontzie, heb ik toch begrepen dat ik met Stern een anderen weg moet inslaan dan met Frits, en daar het te voorzien is dat myn naam--de firma is Last & Co, maar ik heet Droogstoppel: Batavus Droogstoppel--in aanraking komen zal met een boek waarin zaken voorkomen, die niet strooken met den eerbied dien elk fatsoenlyk man en makelaar zichzelf verschuldigd is, acht ik het myn plicht u meetedeelen, hoe ik getracht heb ook dien Stern terugtebrengen op den waren weg."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s63","id":"h10-s63","source":"Schryf dit gerust aan je vader, want als er principes in 't spel zyn, ontzie ik niemand."}]},{"lemma":"ontzinken","count":1,"glosses":["failed"],"forms":["ontzonk"],"morphology":["verb, past, third person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s53","id":"h3-s53","source":"Laat het slechts myn tranen tuigen, Als zoo menig moed'loos uur Me in den boezem der Natuur, 't Hoofd zoo treurig neer doet buigen... Vaak, als my de moed ontzonk, Is de zucht me schier ontvloden: \"Vader! schenk me by de dooden, \"Wat het leven my niet schonk!"}]},{"lemma":"onuitgesproken","count":1,"glosses":["unspoken"],"forms":["onuitgesproken"],"morphology":["adjective, past participial"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s38","id":"h7-s38","source":"De vlugheid van zyn geest deed hem in gesprekken meermalen eenige schakels der redeneering overslaan, en hoe geleidelyk ook deze overgang plaats vond in zyn gedachten, was het toch iemand die minder vlug was, of niet gewoon aan zyn vlugheid, niet euvel te duiden wanneer men by zulk een gelegenheid hem aanstaarde met de onuitgesproken vraag op de lippen: ben je gek ... of hoe is het?"}]},{"lemma":"onveranderlijk","count":1,"glosses":["invariably"],"forms":["Onveranderlyk"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s23","id":"h5-s23","source":"Onveranderlyk zyn ze van heterogeene bouworde. Het corps de logis dagteekent altyd van eenige regeeringen vroeger dan de aanhechtsels die onder dezen of genen lateren koning daarby zyn gevoegd."}]},{"lemma":"onverdraaglijk","count":1,"glosses":["intolerable"],"forms":["onverdragelyke"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s25","id":"h5-s25","source":"Een toren is een denkbeeld, een droom, een ideaal, een verzinsel, onverdragelyke grootspraak!"}]},{"lemma":"onvergeeflijk","count":4,"glosses":["unforgivable","unpardonable"],"forms":["onvergeeflyke","onvergeeflyk"],"morphology":["adjective","adjective, inflected","adjective, attributive singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s9","id":"h9-s9","source":"Neen, zelfs zulk een hoofdstuk \"ter afwisseling\" komt me door het vergrootglas myner schryvers-ydelheid, hoogst belangryk en zelfs onmisbaar voor, en als ge het oversloegt, en daarna niet naar behooren waart ingenomen met myn boek, zou ik niet aarzelen u dat overslaan te verwyten als oorzaak dat ge myn boek niet kondet beoordeelen, want dat ge juist het essentieele niet gelezen hadt. Zóó zou ik--want ik ben man en schryver--elk hoofdstuk voor essentieel houden, dat gy hadt overgeslagen met onvergeeflyke lezerslichtzinnigheid."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s46","id":"h9-s46","source":"Uit de papieren van Sjaalman zou blyken, dat de grond in die streken voor de koffikultuur niet geschikt is. Maar hierin ligt volstrekt geen verschooning, en ik beweer dat men zich schuldig maakt aan onvergeeflyk plichtverzuim omtrent Nederland in 't algemeen en de koffimakelaars in 't byzonder, ja omtrent de javanen zelf, door niet, òf dien grond te veranderen--de Javaan heeft toch niets anders te doen--òf, als men meent dit niet te kunnen, de menschen die dáár wonen, te zenden naar andere streken waar de grond wèl goed is voor koffi."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s97","id":"h13-s98","source":"Ge veracht de pogingen der grove letterkunde die met zoo ruwe wapenen op uw gevoel meent te moeten instormen, maar ... als de schryver in 't ander uiterste vervalt, als hy zondigt door te veel afwyking van de hoofdzaak, door te veel penseel-gemanierdheid, dan is uw toorn nog sterker, en te-recht. Want dan heeft hy u verveeld, en dit is onvergeeflyk."}]},{"lemma":"onvergelijkbaar","count":1,"glosses":["incomparable"],"forms":["onvergelykbare"],"morphology":["adjective, attributive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s4","id":"h5-s4","source":"De koetsier klapte met de zweep, de loopers--in Europa zou men, geloof ik, zeggen \"palfreniers\" of liever, er bestaat in Europa niets wat met deze loopers overeenkomt--die onvergelykbare loopers dan, met hun korte dikke zweepjes, huppelden weer aan de zyde van het vierspan, kreschen onbeschryfelyke geluiden, en sloegen de paarden ter-aanmoediging onder den buik. Zóó hoste men dan eenigen tyd voort, tot het verdrietig oogenblik weer daar was, dat men tot over de assen wegzonk in den modder."}]},{"lemma":"onverklaarbaar","count":2,"glosses":["inexplicable"],"forms":["onverklaarbaar"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s181","id":"h16-s181","source":"Dat jonge meisjes zoo-iets aardig vinden, kan ik wel begrypen, maar 't is my onverklaarbaar dat mannen van jaren zulke zotheden zonder walg aanhooren."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s61","id":"h17-s61","source":"Hier werd hy in de gevangenis geworpen omdat men hem voor krankzinnig hield, wat zoo onverklaarbaar niet zou geweest zyn, en omdat men vreesde dat hy in een oogenblik van matah-glap, misschien amokh maken of andere verkeerdheden begaan zou."}]},{"lemma":"onvermengd","count":1,"glosses":["unmixed"],"forms":["onvermengd"],"morphology":["adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s45","id":"h11-s45","source":"Hieronder zyn zeer afschuwelyke, en dus, hoe belangryk dit soms wezen moog, men vindt in zyn gewaarwordingen niet altyd voldoening voor schoonheidsgevoel ... onvermengd althans nooit!"}]},{"lemma":"onvermijdelijk","count":3,"glosses":["unavoidable"],"forms":["onvermydelyk","onvermydelyke"],"morphology":["adjective, predicative","adjective, attributive, inflected","adjective"],"note":"Onvermydelyk is the nineteenth-century spelling of onvermijdelijk.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s82","id":"h6-s82","source":"Ik voor my geloof dat een duel zelden noodig is. Waar 't onvermydelyk was, zou ook ik een uitdaging aannemen, en in zekere gevallen zelf uitdagen, maar om daarvan dagelyksch werk te maken ... dank je!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s80","id":"h8-s80","source":"Er waren onder de Hoofden slechts weinigen die van de rondgediende ververschingen iets gebruikten. Havelaar had namelyk met een wenk gelast, de by zoodanige gelegenheid onvermydelyke thee met maniessan rondtedienen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s129","id":"h14-s129","source":"Alles scheen kalmte te ademen, want voor Max en Tine was 't vergelykenderwyze een kleinigheid zich te schikken in ontberingen die op een niet aan den grooten weg gelegen binnenpost onvermydelyk zyn."}]},{"lemma":"onvermoeid","count":1,"glosses":["tirelessly"],"forms":["onvermoeid"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s207","id":"h17-s207","source":"Het diertje--de ergernis van den eigenaar des booms, maar lief toch in gedaante en beweging--klauterde onvermoeid op-en-neder."}]},{"lemma":"onverplicht","count":1,"glosses":["free of charge"],"forms":["onverplicht"],"morphology":["adverb"],"note":"Here onverplicht means without payment or obligation, hence “gratis.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s93","id":"h11-s93","source":"Volstrekt niet omdat er maar drie pooten aan je stoel waren. En lang nadat je uit Fotheringhay werd verlost--op voorspraak van je neef, denk ik, of omdat het de menschen verveelde je daar langer onverplicht den kost te geven, als een kanarievogeltje--lang daarna, ja, tot heden toe, droom je wakend van die vrouw, en in je slaap zelfs schrik je op, en valt met zwaren schok neer op je legerstede, omdat je den arm wilt grypen van den beul."}]},{"lemma":"onversaagd","count":1,"glosses":["undaunted"],"forms":["onversaagd"],"morphology":["adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s62","id":"h1-s62","source":"En verder, hoe kan de persoon die in verzen spreekt, voorzien wat de ander te antwoorden heeft, om hem 't rym gemakkelyk te maken? Als de veldheer tot de prinses Zegt: \"mevrouw, het is te laat, de poorten zyn gesloten\" hoe kan hy dan vooruit weten, dat zy zeggen wil: \"welaan dan, onversaagd, men doe het zwaard ontblooten?\" Want als zy nu eens, hoorende dat de poort toe was, antwoordde dat ze dan wat wachten zou tot er geopend werd, of dat zy een andermaal eens terug zou komen, waar bleef dan maat en rym?"}]},{"lemma":"onverschillig","count":2,"glosses":["indifferent","regardless"],"forms":["onverschillig"],"morphology":["adjective","adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s36","id":"h15-s36","source":"Indien 't nog noodig schynen mocht, de zachtmoedigheid te bewyzen waarmee Havelaar zyn moeielyken plicht vervulde, zou dit bewys kunnen gevonden worden in een mondelinge boodschap die hy den kontroleur opdroeg, toen deze eens naar Serang zou vertrekken: \"zeg den resident, dat hy, hoorende van de misbruiken die hier plaats vinden, niet geloove dat ik daaromtrent onverschillig ben. Ik maak daarvan niet terstond officieele melding omdat ik den Regent, met wien ik medelyden heb, wensch te bewaren voor te groote strengheid, daar ik eerst beproeven wil hem door zachtheid tot zyn plicht te brengen.\""},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s328","id":"h17-s328","source":"Ge hebt te bewyzen dat de bevolking niet mishandeld wordt, onverschillig of er sentimenteele Saïdjahs onder die bevolking zyn. Of zoudt ge durven beweren buffels te mogen stelen van lieden die niet beminnen, die geen droefgeestige liedjes zingen, die niet sentimenteel zyn?"}]},{"lemma":"onverschilligheid","count":2,"glosses":["indifference"],"forms":["onverschiligheid","onverschilligheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s112","id":"h5-s112","source":"Hiertoe draagt veel by de, als 't ware vorstelyke, onverschiligheid waarmee zy hun inkomsten verspillen, hun nalatigheid in 't bewaken hunner ondergeschikten, hun koopziekte, en vooral het misbruik--dat dikwyls van deze hoedanigheden gemaakt wordt door Europeanen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s131","id":"h7-s131","source":"Havelaar integendeel, toen hy met opgeheven vinger de eeden nasprak, had iets in gelaat, stem en houding, alsof hy zeggen wilde: \"dat spreekt vanzelf, ook zonder God Almachtig, zou ik dat doen\" en wie menschkunde bezat, zou meer vertrouwd hebben op zyn ongedwongenheid en schynbare onverschilligheid, dan op de ambtelyke deftigheid van den resident."}]},{"lemma":"onverschrokkenheid","count":1,"glosses":["fearlessness"],"forms":["onverschrokkenheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s90","id":"h12-s90","source":"De meesten kenden hem slechts één goede hoedanigheid toe, die van onverschrokkenheid in 't gevaar, en indien ik, die hem in gevaar gezien heb, van meening ware dat hy après tout een dapper man was, zou dit alleen my bewegen u deze geschiedenis niet te vertellen. 't Is waar, hy had op Sumatra veel laten \"sabreeren\" doch wie sommige gebeurtenissen van naby gezien had voelde neiging om wat aftedingen op zyn dapperheid, en, hoe vreemd het schyne, ik geloof dat hy zyn krygsmansroem grootendeels te danken had aan de zucht tot tegenstelling, die ons allen min of meer bezielt."}]},{"lemma":"onverstand","count":1,"glosses":["foolishness"],"forms":["onverstand"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s149","id":"h6-s149","source":"Hartelyk voor zyn vrienden, maakte hy--wat te snel soms--zyn vriend van al wat leed. Hy was gevoelig voor liefde en aanhankelykheid ... trouw aan zyn gegeven woord ... zwak in kleinigheden, maar standvastig tot hoofdigheid toe, waar 't hem de moeite waard scheen karakter te toonen ... nederig en welwillend voor wie zyn geestelyk overwicht erkenden, doch lastig wanneer men poogde zich daartegen te verzetten ... rondborstig uit trots, en by vlagen achterhoudend, waar hy vreesde dat men zyn oprechtheid zou aanzien voor onverstand ... evenzeer vatbaar voor zinnelyk als voor geestelyk genot ... beschroomd en slecht bespraakt waar hy meende niet begrepen te worden, maar welsprekend als hy gevoelde dat zyn woorden op willigen bodem vielen ... traag als hy niet werd aangespoord door eenigen prikkel die voortkwam uit zyn eigen ziel, maar yverig, vurig, en doortastend waar dit wel het geval was ... voorts, vriendelyk, beschaafd in zyn manieren, en onberispelyk van gedrag: ziedaar nagenoeg Havelaar!"}]},{"lemma":"onvervuld","count":1,"glosses":["unfilled"],"forms":["onvervuld"],"morphology":["adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s53","id":"h16-s53","source":"Buiten het bezwaar toch dat er liggen zou in 't gedurig onvervuld laten van een zoo gewichtige betrekking, pleit nog een andere reden hiertegen."}]},{"lemma":"onverwacht","count":3,"glosses":["unexpected"],"forms":["onverwacht","onverwachtte","onverwachte"],"morphology":["adjective","adjective, attributive, singular","adjective, attributive, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s8","id":"h16-s8","source":"Ze kropen 's avends door den ravyn, en als Tine in haar kamer zat, werd ze meermalen opgeschrikt door onverwacht geruisch, en ze zag door 't open venster donkere gedaanten die voorby slopen met schuwen tred."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s42","id":"h17-s42","source":"Want toen deze zyn buffel, bevryd van het juk, had bestegen als de anderen om te vluchten als zy, had een onverwachtte sprong van het dier hem 't evenwicht benomen en ter-aarde geworpen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s30","id":"h19-s30","source":"Ik mag u niet ontveinzen dat zelfs uw onverwachte komst, in verband met de gister door my naar Serang gezonden expresse, my doet vreezen dat de schuldige die vroeger niet wilde toegeven aan myn vermaningen, nu vóór den tyd zal wakker worden en trachten, zoo mogelyk, zich tant soit peu te diskulpeeren."}]},{"lemma":"onverwachts","count":6,"glosses":["unexpectedly"],"forms":["onverwachts"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s8","id":"h13-s8","source":"Geheel onverwachts ontving ik een overplaatsing naar de Padangsche bovenlanden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s33","id":"h13-s33","source":"Waarom toch was ik van Natal onverwachts overgeplaatst, en wel onder verdenking van ontrouw?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s118","id":"h15-s118","source":"Hy die voor weinig tyds nog verscholen was onder zyn omgeving, zonder daarboven uittesteken in rang of gezag, voelt zich op-eenmaal, onverwachts meestal, opgeheven boven een menigte, oneindig grooter dan de kleine kring die hem vroeger toch geheel voor 't oog verborg, en ik geloof dat ik niet ten- onrechte de hoogte duizelingwekkend noemde, die inderdaad herinnert aan de duizeling van iemand die onverwachts een afgrond voor zich ziet, of aan de blindheid die ons treft wanneer we met snelheid worden overgebracht van diepe duisternis in scherp licht. Tegen zulke overgangen zyn de zenuwen van gezicht of hersenen niet bestand, ook al waren zy overigens van buitengewone sterkte."}]},{"lemma":"onverzadelijk","count":1,"glosses":["insatiable"],"forms":["onverzadelyke"],"morphology":["adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s142","id":"h6-s142","source":"Hy gloeide van onverzadelyke eerzucht die hem alle gewone onderscheiding in 't maatschappelyk leven, als nietig deed voorkomen, en toch stelde hy zyn grootst geluk in een kalm huiselyk vergeten leven."}]},{"lemma":"onverzettelijk","count":1,"glosses":["immovable"],"forms":["onverzettelyk"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s68","id":"h19-s68","source":"Met beleefdheid--want beleefd en welopgevoed wàs de heer Slymering--trachtte hy Havelaar te bewegen van zoo verkeerde grondbeginselen aftezien. Maar met even groote beleefdheid bleef deze onverzettelyk."}]},{"lemma":"onvoldaan","count":1,"glosses":["unsatisfying"],"forms":["onvoldaans"],"morphology":["adjective, substantivized, partitive genitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s55","id":"h11-s55","source":"Daar nu onze schoonheidszucht niet voldaan is met één blik op iets schoons, maar behoefte heeft aan een reeks van opvolgende blikken, op de beweging van het schoone, lyden wy aan iets onvoldaans by 't aanschouwen van die soort van kunstwerken, en daarom beweer ik dat een schoone vrouw--mits geen portretschoonheid die stilstaat--het naast komt aan het ideaal van 't goddelyke."}]},{"lemma":"onvoldoende","count":1,"glosses":["insufficient"],"forms":["onvoldoende"],"morphology":["adjective, attributive, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s83","id":"h18-s83","source":"dat ik den Regent van Lebak, Radhen Adhipatti Karta Natta Nagara, BESCHULDIG van misbruik van gezag, door het onwettig beschikken over den arbeid zyner onderhoorigen, en VERDENK van knevelary, door het vorderen van opbrengsten in naturâ, zonder, of tegen willekeurig vastgestelde, onvoldoende, betaling; dat ik voorts den Dhemang, van Parang-Koedjang zyn schoonzoon--verdenk van medeplichtigheid aan de genoemde feiten."}]},{"lemma":"onvolkomen","count":1,"glosses":["imperfect"],"forms":["onvolkomen"],"morphology":["adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s153","id":"h6-s153","source":"Ik gevoel dat de schets die ik van Havelaar trachtte te geven, hoogst onvolkomen is."}]},{"lemma":"onvolkomenheid","count":2,"glosses":["imperfection"],"forms":["onvolkomenheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s148","id":"h11-s148","source":"--Goed, kind! Maar weet je wel, heeren, dat men zich dikwyls bedriegt in 't beoordeelen der aanspraken van sommige menschen op stoffelyke onvolkomenheid?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s150","id":"h11-s150","source":"--Ik heb op Sumatra een meisje gekend, ging hy voort, de dochter van een datoe ... welnu, ik houd het er voor dat zy op die onvolkomenheid geen recht had."}]},{"lemma":"onvolwassen","count":1,"glosses":["not yet grown"],"forms":["onvolwassen"],"morphology":["adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s68","id":"h17-s68","source":"Men had hem gezegd dat er te Batavia zooveel heeren waren die in bendies reden, en dat er dus misschien voor hem een dienst zou te vinden zyn als bendie-jongen, waartoe men gewoonlyk iemand kiest, die nog jong is en onvolwassen, om niet door te veel zwaarte achter op het tweewielig rytuig, 't evenwicht te breken."}]},{"lemma":"onvoorbereid","count":1,"glosses":["unprepared"],"forms":["onvoorbereid"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s34","id":"h18-s34","source":"De arts die Slotering behandelde kan een bekwaam geneesheer geweest zyn, en zich niettemin vergist hebben in 't beoordeelen van de verschynselen der ziekte, onvoorbereid als hy was op 't vermoeden van misdaad."}]},{"lemma":"onvoorwaardelijk","count":2,"glosses":["unconditional","unconditionally"],"forms":["onvoorwaardelyken","onvoorwaardelyk"],"morphology":["adjective, inflected","adverb"],"note":"Historical spelling of modern onvoorwaardelijke.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s136","id":"h5-s136","source":"Niets is gewoner dan het onbetaald verstrekken van levensmiddelen ten-behoeve der hofhouding van den Regent. En wanneer die Regent een gevallig oog mocht slaan op het paard, den buffel, de dochter, de vrouw, van den geringen man, zou men 't ongehoord vinden, als deze den onvoorwaardelyken afstand van het begeerd voorwerp weigerde."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s26","id":"h14-s26","source":"Of nu inderdaad dit voornemen by Jang di Pertoean bestaan heeft, kan ik niet verzekeren. Ik heb de verklaringen der getuigen gelezen, doch ge zult terstond inzien waarom daaraan niet onvoorwaardelyk geloof mag worden geslagen."}]},{"lemma":"onvoorzichtig","count":1,"glosses":["imprudently"],"forms":["onvoorzichtig"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s133","id":"h20-s133","source":"Eenmaal had ik--onvoorzichtig genoeg!--myn woord ten borg gesteld voor de rechtvaardigheid van 't Gouvernement."}]},{"lemma":"onvriendelijk","count":1,"glosses":["unkind"],"forms":["onvriendelyks"],"morphology":["substantivized adjective, neuter singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s43","id":"h15-s43","source":"Dikwyls ook, als hy ontevreden was over eigen arbeid of pas ontvangen verdrietig bericht, sprong hy op en zeide iets onvriendelyks tot haar ... die toch geen schuld had aan zyn ontevredenheid!"}]},{"lemma":"onvruchtbaarheid","count":1,"glosses":["barrenness"],"forms":["onvruchtbaarheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s110","id":"h9-s110","source":"Welnu, juist die voorslag herinnerde my zoo aan de koffiveilingen, en aan de voorgewende onvruchtbaarheid van den grond te Lebak, dat het u nu niet meer zoo vreemd zal voorkomen, als ik verzeker dat dit punt sedert woensdag avend geen oogenblik uit myn gedachten geweest is."}]},{"lemma":"onwaar","count":4,"glosses":["untrue"],"forms":["onwaar","on-waar"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s18","id":"h12-s18","source":"--Dit was niet geheel onwaar, doch waar was 't ook niet."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s204","id":"h14-s204","source":"Kortom, de officieele berichten van de beambten aan het Gouvernement, en dus ook de daarop gegronde rapporten aan de Regeering in 't moederland, zyn voor het grootste en belangrykste gedeelte: onwaar."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s77","id":"h15-s77","source":"Half-waar is on-waar."}]},{"lemma":"onwaarde","count":1,"glosses":["worthlessness"],"forms":["onwaarde"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s32","id":"h4-s32","source":"Over den afkeer der Maleiers van den Javaan. Over de onwaarde van het onderwys op de zoogenaamde hoogescholen."}]},{"lemma":"onwaardeerbaar","count":1,"glosses":["inestimable"],"forms":["onwaardeerbaar"],"morphology":["adjective, uninflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s45","id":"h3-s45","source":"En dàt beeld, my 't schoonste op aarde, Dat ik omdroeg in 't gemoed Als een onwaardeerbaar goed, En zoo trouw in 't hart bewaarde... Vreemd was 't eenmaal aan myn zinnen!"}]},{"lemma":"onwaardig","count":3,"glosses":["unworthy"],"forms":["onwaardige","onwaardigen","onwaardig"],"morphology":["adjective, inflected","adjective, attributive, masculine singular","adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s79","id":"h13-s80","source":"En gelooft ge dat er geen verband is--verband door tegenstelling--tusschen de ryke kleeding waarin de onwaardige Leicester zich aan haar vertoonde, en de zwartheid zyner ziel?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s81","id":"h13-s82","source":"Maar de groote romanschryver die liever boeide door kunstige rangschikking van kleuren dan door grofheid van kleur, achtte het beneden zich zyn penseel te doopen in al het slyk en in al het bloed dat er kleefde aan den onwaardigen gunsteling van Elizabeth."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s23","id":"h19-s23","source":"Immers na 't schryven der missive van gister, zou ik onwaardig zyn het Gouvernement te dienen, indien het daarin voorkomende, ydel, ongegrond, uit de lucht gegrepen was."}]},{"lemma":"onwaarheid","count":9,"glosses":["untruths","untruth"],"forms":["onwaarheden","onwaarheid"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, plural","noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s5","id":"h1-s5","source":"Als ik in myn vak--ik ben makelaar in koffi, en woon op de Lauriergracht N° 37--aan een principaal --een principaal is iemand die koffi verkoopt--een opgave deed, waarin maar een klein gedeelte der onwaarheden voorkwam, die in gedichten en romans de hoofdzaak uitmaken, zou hy terstond Busselinck & Waterman nemen. Dat zyn ook makelaars in koffi, doch hun adres behoeft ge niet te weten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s36","id":"h1-s36","source":"En niet alleen die verzen lokken de jeugd tot onwaarheid. Ga eens in den schouwburg, en luister dáár wat er voor leugens aan den man worden gebracht."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s40","id":"h1-s40","source":"Wat het ergste is by zulke vertooningen op het tooneel, het publiek gewent zich zóó aan al die onwaarheden, dat het ze mooi vindt en toejuicht."}]},{"lemma":"onweder","count":1,"glosses":["storm"],"forms":["onweder"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s149","id":"h15-s149","source":"Als hy schreef, doordrong u iets by 't lezen, dat u begrypen deed hoe er wolken dreven by dat onweder, en dat ge niet het gerammel hoorde van een blikken tooneeldonder."}]},{"lemma":"onweer","count":1,"glosses":["tempest"],"forms":["onweer"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s75","id":"h8-s75","source":"Veel meer dan ginds rijst hier het hart naar boven: Men is zijn God op bergen meer nabij! Hier schiep Hijzelf altaar en tempelkoren, Nog door geen tred van 's menschen voet ontwijd, Hier doet Hij zich in 't raat'lend onweer hooren..."}]},{"lemma":"onwelwillend","count":1,"glosses":["ill-disposed"],"forms":["on-welwillend"],"morphology":["adjective, predicative"],"note":"The hyphenated form corresponds to modern onwelwillend.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s107","id":"h14-s107","source":"De meesten waren dus voor my zeer on-welwillend, en vaak ging dit over in grofheid."}]},{"lemma":"onwettig","count":6,"glosses":["unlawful","unlawfully"],"forms":["onwettige","onwettig"],"morphology":["adjective, inflected","adverb","adjective used adverbially"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s292","id":"h8-s292","source":"Ik zal hem 't verkeerde van onwettige gezagsoefening onder 't oog brengen, vooral waar 't om de bezitting van arme menschen te doen is."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s234","id":"h14-s234","source":"Door velen wordt dit beschermen van de Hoofden toegeschreven aan de onedele berekening dat zy, pracht en praal moetende ten-toon spreiden om op de bevolking den invloed uitteoefenen dien de Regering noodig heeft om háár gezag staande te houden, daartoe een veel hooger bezoldiging zouden moeten genieten dan thans 't geval is, wanneer men hun niet de vryheid liet het ontbrekende aantevullen door onwettige beschikking over de bezittingen en den arbeid van 't volk."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s29","id":"h16-s29","source":"Er is--in Indie vooral, waar nog altyd heeredienst wettelyk bestaat--een geringer maat van onbeschaamdheid noodig om de bevolking onwettig opteroepen tot onbetaald werk, dan er vereischt wordt tot het wegnemen van eigendom."}]},{"lemma":"onwettigheid","count":2,"glosses":["unlawfulness","illegality"],"forms":["onwettigheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s138","id":"h5-s138","source":"Anderen gaan iets verder, en geheel-en-al ontbreekt deze onwettigheid nergens."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s80","id":"h18-s80","source":"Ik drong aan op dadelyke staking van elke onwettigheid."}]},{"lemma":"onwil","count":1,"glosses":["unwillingness"],"forms":["onwil"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s10","id":"h5-s10","source":"De eigenlyke heirbaan met zyn vele zytakken, die de maarschalk Daendels met groote opoffering van volk deed aanleggen is inderdaad een prachtig stuk werks, en men staat verbaasd over de geestkracht van den man die, ondanks alle bezwaren welke zyn benyders en tegenstanders in 't moederland hem in den weg legden, den onwil der bevolking en de ontevredenheid der hoofden durfde trotsen, om iets tot-stand te brengen, dat thans nog de bewondering van iederen bezoeker opwekt en verdient."}]},{"lemma":"onwillekeurig","count":2,"glosses":["involuntarily","unbidden"],"forms":["onwillekeurig"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s119","id":"h11-s119","source":"Zóó namelyk kwam onwillekeurig de wensch in my op, dat de vrouwen te Arles ..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s115","id":"h17-s115","source":"Zoo namen zyn gedachten een loop die veel verschilde van de vorige overspanning, en onwillekeurig uitten ze zich, eerst in halve woorden binnen'smonds, weldra in een alleenspraak, en eindelyk in den weemoedigen zang waarvan ik hier de vertaling laat volgen."}]},{"lemma":"onwrikbaar","count":1,"glosses":["unshakable"],"forms":["onwrikbaar"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s103","id":"h18-s104","source":"Daar ik nu een gewetenszaak maak van het wegwerpen der fondsen van de firma--Last & Co--want in principes ben ik onwrikbaar, kwam ik eergister op 't denkbeeld dat Sjaalman toch een tamelyk goede hand schryft, en daar hy er zoo armoedig uitziet, en dus voor matig loon wel zou te krygen zyn, begreep ik aan de firma verplicht te wezen, op de goedkoopste wys in de vervanging van Bastiaans te voorzien."}]},{"lemma":"onzacht","count":1,"glosses":["ungently"],"forms":["onzacht"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s61","id":"h2-s61","source":"Ik ben overtuigd dat ik in de kennismaking zou geslaagd zyn, indien niet op dat oogenblik een myner makkers uit kinderachtige baldadigheid my een zoo harden stoot in den rug had gegeven, dat ik heel onzacht tegen de uitstalkast aanvloog, die op halvemanshoogte de voorzy van de kraam afsloot."}]},{"lemma":"onze","count":3,"glosses":["our own","our","of our"],"forms":["ònze","onzer"],"morphology":["possessive determiner, plural","possessive pronoun, emphatic","possessive determiner, genitive plural"],"note":"The written accent marks contrastive emphasis: our firm.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s59","id":"h8-s59","source":"En ginds in 't noordwesten over de zee, zyn velen die ònze kinderen moesten zyn, maar die Lebak hebben verlaten om rondtedolen in vreemde streken met kris en klewang, en schietgeweer."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s69","id":"h10-s69","source":"Ik heb je vader reeds bediend voor zyn geboorte--zyn firma, meen ik, neen ... ònze firma, meen ik: Last & Co--vroeger was het Last & Meyer, maar de Meyers zyn er lang uit--je begrypt dus dat ik 't goed met je meen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s144","id":"h12-s144","source":"Het wandlend schorsbesluit dat schorsend ons regeert, Jan Schors-al, Gouverneur, de weerwolf onzer dagen, Had zyn geweten zelf met vreugd gesuspendeerd... Als 't niet voor langen tyd finaal reeds ware ontslagen."}]},{"lemma":"onzedelijk","count":3,"glosses":["immoral"],"forms":["onzedelyk","onzedelyke"],"morphology":["adjective","adjective, inflected, historical spelling"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s71","id":"h3-s71","source":"Dus die Sjaalman, die zulke onzedelyke verzen maakte, had ook in koffi gewerkt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s93","id":"h3-s93","source":"Over Inkomende-Rechten als ondoeltreffend, onkiesch, onrechtvaardig, en onzedelyk. (Daarvan had ik nooit iets gehoord.) Over verzen als oudste taal. (Dat geloof ik niet.)"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s126","id":"h18-s127","source":"Ik dacht er aan, hoe toch de Heer altyd naby de Zynen is, daar Hy me hier onverwachts in de gelegenheid stelde, iets meer van dien man te weten te komen, en me dus behoedde voor 't gevaar een weldaad te bewyzen aan een onzedelyk persoon."}]},{"lemma":"onzedelijkheid","count":7,"glosses":["immorality"],"forms":["onzedelykheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"Onzedelykheid uses historical y where modern Dutch writes ij.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s12","id":"h2-s12","source":"...by de toenemende ligtzinnigheid en onzedelykheid onder de jeugd, by het dagelyks aangroeien van het getal fortuinzoekers, en met het oog op de noodzakelykheid om soliditeit van gedrag, hand-aan-hand te doen gaan met soliditeit in de uitvoering, van de gegeven orders ... 't Is, waarachtig, alles de zuivere waarheid!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s17","id":"h2-s17","source":"Hier herhaalde ik weer al die onzedelykheid, en vertelde de geschiedenis der dochter van Busselinck & Waterman. Niet om iemand zwart te maken ... neen, bekladden ligt nu juist heelemaal niet in myn manier!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s52","id":"h4-s52","source":"Over de armoede der schilderkunst. Over de onzedelykheid van het hengelen. (Wie heeft ooit daarvan gehoord?)"}]},{"lemma":"onzekerheid","count":1,"glosses":["uncertainty"],"forms":["onzekerheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s67","id":"h18-s67","source":"Nadat ik eenigszins de omstandigheden heb geschetst, waarin dit stuk geschreven werd, geloof ik niet noodig te hebben op de kordate plichtsvervulling te wyzen die daarin doorstraalt, evenmin als op de zachtmoedigheid die Havelaar bewoog den Regent in bescherming te nemen tegen al te zware straf. Doch niet zoo overbodig zal 't wezen, daarby zyn omzichtigheid te doen opmerken die hem geen woord deed uiten over de pas gedane ontdekking om niet het stellige zyner aanklacht te verzwakken door onzekerheid omtrent een wel belangryke, maar nog onbewezen beschuldiging."}]},{"lemma":"onzijdig","count":1,"glosses":["neuter"],"forms":["onzydig"],"morphology":["adjective, predicative, historical spelling"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s102","id":"h7-s102","source":"Dat de Europeaan, die in zulke verhouding aan den winnenden kant is, zich in dit kunstmatig overwicht zeer gemakkelyk schikt, spreekt vanzelf. Maar dikwyls is 't koddig, iemand die zyn beschaving en taal grootendeels opdeed in de rotterdamsche Zandstraat, den liplap te hooren uitlachen omdat deze een glas water en 't gouvernement, mannelyk-, of zon en maan onzydig maakt."}]},{"lemma":"onzindelijk","count":1,"glosses":["unclean"],"forms":["onzindelyk"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s14","id":"h1-s14","source":"Hy was al dood, geloof ik, toen hy ons vertelde dat myn vader myn beste vrind was--ik hield meer van Pauweltje Winser, die naast ons woonde in de Batavierstraat--en dat myn kleine hond zoo dankbaar was. We hielden geen honden, omdat ze zoo onzindelyk zyn."}]},{"lemma":"oog","count":89,"glosses":["eye","eyes","view","notice","point of view","attention","sight"],"forms":["oog","oogen"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, neuter, plural","noun, plural","noun, neuter plural","noun, neuter, plural, archaic spelling","noun, neuter, plural, historical spelling","noun, plural, historical spelling","noun, neuter singular"],"note":"In het oog vallen means ‘to catch someone’s notice.’","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s12","id":"h1-s12","source":"De fout begint al van Van Alphen af, en wel terstond by den eersten regel over die \"lieve wichtjes.\" Wat drommel kon dien ouden heer bewegen, zich uittegeven voor een aanbidder van myn zusje Truitje die zeere oogen had, of van myn broêr Gerrit die altyd met zyn neus speelde? En toch, hy zegt: \"dat hy die versjes zong, door liefde gedrongen.\" Ik dacht dikwyls als kind: \"man, ik wilde u graag eens ontmoeten, en als ge my de marmerknikkers weigerde, die ik u vragen zou, of myn naam voluit in banket--ik heet Batavus--dan houd ik u voor een leugenaar."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s12","id":"h2-s12","source":"...by de toenemende ligtzinnigheid en onzedelykheid onder de jeugd, by het dagelyks aangroeien van het getal fortuinzoekers, en met het oog op de noodzakelykheid om soliditeit van gedrag, hand-aan-hand te doen gaan met soliditeit in de uitvoering, van de gegeven orders ... 't Is, waarachtig, alles de zuivere waarheid!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s16","id":"h2-s16","source":"...dat ik de eer had gehad van den heer Saffeler te vernemen --Saffeler reist voor Stern--dat de geachte chef der firma, de heer Ludwig Stern, een zoon had, den heer Ernest Stern, die ter volmaking zyner kommercieele kennis, eenigen tyd in een hollandsch huis wenschte geëmploieerd te zyn. Dat ik met het oog op ..."}]},{"lemma":"oogmerk","count":1,"glosses":["aim"],"forms":["oogmerk"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s81","id":"h11-s81","source":"Ge beklimt waggelend dien stoel ... bereikt uw oogmerk ... slaat een blik door de opening, en roept: o, god!"}]},{"lemma":"oogpunt","count":3,"glosses":["point of view"],"forms":["oogpunt"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s121","id":"h6-s121","source":"Wat hy zeide, was gewoonlyk goed overdacht, en wanneer hy zich die ontydige rustpunten had kunnen afwennen, zouden zyn zinsneden, uit een redekunstig oogpunt althans, meestal een gezond aanzien gehad hebben. Maar al dat afbrokkelen, dat stooterige en hobbelige, maakte het aanhooren lastig."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s189","id":"h7-s189","source":"Havelaar vernam 't weinige dat daarvan te vernemen was, eerst na zyn huwelyk, en by zyn nasporingen wekte het zyn verwondering dat de kassette waarvan ik zoo-even sprak--met den inhoud uit een gevoel van pieteit bewaarde, zonder te gissen dat daarin misschien stukken waren, die belang hadden uit een geldelyk oogpunt--op onbegrypelyke wyze was verloren gegaan."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s90","id":"h18-s90","source":"Ten-slotte heb ik de eer--ten-overvloede voor u, die de Afdeeling Lebak beter kent dan my nog mogelyk is--de verzekering te geven dat uit een politiek oogpunt de streng rechtvaardige behandeling dezer zaak geen het minste bezwaar heeft, en dat ik eer voor gevaar zou beducht zyn als ze niet tot klaarheid gebracht werd. Want ik ben geïnformeerd dat de geringe man die, naar een getuige my zeide, poessing is van de vexatie, reeds lang naar redding uitziet."}]},{"lemma":"oogst","count":6,"glosses":["harvest","harvests"],"forms":["oogst","oogsten"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, masculine, singular","noun, common gender, plural","noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s117","id":"h5-s117","source":"Hy groeit op te-midden zyner sawah's en gagah's en tipar's vergezelt reeds op zeer jeugdigen leeftyd zyn vader naar 't veld, waar hy hem behulpzaam is in den arbeid met ploeg en spade, aan dammen en aan waterleidingen tot het bevochtigen zyner akkers. Hy telt zyn jaren by oogsten, hy rekent den tyd naar de kleur zyner te veld staande halmen, hy voelt zich te-huis onder de makkers die met hem padie sneden hy zoekt zyn vrouw onder de meisjes der dessah die 's avends onder vroolyk gezang de ryst stampen om ze te ontdoen van den bolster ... het bezit van een paar buffels die zyn ploeg zullen trekken, is 't ideaal dat hem aanlacht ... kortom, de rystbouw is voor den Javaan, wat in de Rynstreken en in het zuiden van Frankryk, de wynoogst is."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s126","id":"h5-s126","source":"Wel wordt dus de arme Javaan voorgezweept door dubbel gezag, wel wordt hy dikwyls afgetrokken van zyn rystvelden, wel is hongersnood vaak 't gevolg van deze maatregelen, doch ... vroolyk wapperen te Batavia, te Samarang, te Soerabaja, te Passaroean, te Bezoeki, te Probolingo, te Patjitan, te Tjilatjap, de vlaggen aan boord der schepen, die beladen worden met de oogsten die Nederland ryk maken. Hongersnood?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s158","id":"h5-s158","source":"Had niet zyn bedoeling kunnen zyn, hun den oogst overtelaten uit de menschlievende berekening dat zyn grond beter gelegen was, vruchtbaarder dan de hunne, en dus hun arbeid milder beloonen zou?"}]},{"lemma":"oogsten","count":1,"glosses":["harvested"],"forms":["geoogst"],"morphology":["verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s29","id":"h15-s29","source":"De Regent was oud, en 't Hoofd van een geslacht dat op grooten voet leefde in naburige provincien, waar veel koffi geoogst en dus veel emolument genoten werd."}]},{"lemma":"oogstlied","count":1,"glosses":["harvest-song"],"forms":["oogstlied"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s85","id":"h9-s85","source":"Die een oogstlied, waarin ze hun vreugde uitdrukken over het welslagen van hunnen arbeid, beschouwen als voldoenden dank aan het Opperwezen dat dien oogst rypen liet! Er leven daar verdoolden, myne geliefden--wanneer zulk een gruwelyk bestaan den naam van leven dragen mag!--daar vindt men wezens die beweren dat het voldoende is, vrouw en kind lieftehebben en van hunnen naaste niet te nemen wat hun niet behoort, om 's avends gerust het hoofd te kunnen nederleggen ter-slape!"}]},{"lemma":"ooievaar","count":1,"glosses":["storks"],"forms":["ooievaars"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s67","id":"h3-s67","source":"Marie is dertien jaar. Van kool of ooievaars wordt by ons aan huis niet gesproken, ook niet van den Volewyk, maar zóó de zaken by den naam te noemen, vind ik onbehoorlyk, omdat ik zoo op zedelykheid gesteld ben."}]},{"lemma":"ooilam","count":1,"glosses":["ewe lamb"],"forms":["ooilam"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s151","id":"h5-s151","source":"Rechtvaardigheid voortestaan, den geringe te beschermen tegen den machtige, den zwakke te beschutten tegen de overmacht van den sterke, het ooilam van den arme terug te vorderen uit de stallen des vorstelyken roovers ... zie, 't is om 't hart te doen gloeien van genot, by 't denkbeeld dat men geroepen is tot iets zóó schoons! En wie in de javasche binnenlanden soms ontevreden moge zyn met standplaats of belooning, hy sla het oog op den verheven plicht die op hem rust, op 't heerlyk genoegen dat de vervulling van zulk een plicht met zich brengt, en hy zal geen andere belooning begeeren."}]},{"lemma":"ooit","count":19,"glosses":["ever"],"forms":["ooit"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s70","id":"h1-s70","source":"Geen boon kwam er ooit te-kort, hy ging stipt naar de kerk, en drinken deed hy niet."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s43","id":"h2-s43","source":"Denk nu niet dat ik ooit door zeeroovers ben genomen geweest, of dat ik twist heb gehad in den Levant. Ik heb u reeds gezegd dat ik na myn trouwen, met myn vrouw naar den Haag ben gegaan."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s44","id":"h2-s44","source":"Daar hebben wy het Mauritshuis gezien, en flanel gekocht in de Veenestraat. Dit is het eenige uitstapje dat de zaken my ooit hebben veroorloofd, omdat er zooveel by ons omgaat."}]},{"lemma":"ook","count":360,"glosses":["also","too","even","indeed","either","ever","as well","Also","though","after all","at all","likewise","Too","moreover","Nor","now","besides"],"forms":["ook","Ook","óók"],"morphology":["adverb","focus adverb","modal adverb","concessive particle","modal particle","free-choice adverb"],"note":"Dan ook works together here as a connective meaning moreover or accordingly.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s2","id":"h1-s2","source":"Het is myn gewoonte niet, romans te schryven, of zulke dingen, en het heeft dan ook lang geduurd, voor ik er toe overging een paar riem papier extra te bestellen, en het werk aantevangen, dat gy, lieve lezer, zoo-even in de hand hebt genomen, en dat ge lezen moet als ge makelaar in koffi zyt, of als ge wat anders zyt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s5","id":"h1-s5","source":"Als ik in myn vak--ik ben makelaar in koffi, en woon op de Lauriergracht N° 37--aan een principaal --een principaal is iemand die koffi verkoopt--een opgave deed, waarin maar een klein gedeelte der onwaarheden voorkwam, die in gedichten en romans de hoofdzaak uitmaken, zou hy terstond Busselinck & Waterman nemen. Dat zyn ook makelaars in koffi, doch hun adres behoeft ge niet te weten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s7","id":"h1-s7","source":"Ik heb dan ook altyd opgemerkt dat menschen die zich met zoo-iets inlaten, gewoonlyk slecht wegkomen."}]},{"lemma":"oom","count":3,"glosses":["uncle"],"forms":["oom"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s203","id":"h4-s203","source":"Maar ik moet me houden aan artikel twee, en de Rosemeyers hebben 't goed gevonden. Ik geloof, dat ze Stern in de hoogte steken, omdat hy een oom heeft te Hamburg die in suiker doet."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s2","id":"h16-s2","source":"Havelaar ontving een brief van den Regent van Tjanjor, waarin deze hem meedeelde dat hy een bezoek wenschte te brengen aan zyn oom, den Adhipatti van Lebak."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s105","id":"h16-s105","source":"Dit is natuurlyk om door den vader te komen tot den oom, die in suiker doet."}]},{"lemma":"oor","count":7,"glosses":["ears","ear"],"forms":["ooren","oor"],"morphology":["noun, neuter, plural","noun, neuter, singular","noun, neuter plural, historical spelling"],"note":"Historical spelling of modern “oren.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s91","id":"h7-s91","source":"Ik ontken niet dat er nog altyd veel onrechtvaardigs en stuitends in deze verhouding blyft bestaan, en dat het woord liplap my meermalen in de ooren klonk als een bewys hoe ver de niet-liplap, de blanke, dikwerf van ware beschaving verwyderd is."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s43","id":"h10-s43","source":"Even zoo zou ieder verstandig mensch my uitlachen, als ik gek genoeg was om te zeggen: Marie is daar in dien rooien tuin waarom rood, en niet geel of paars?--om te luisteren naar 't snappen en giechelen van de viooltjes, of naar de sprookjes die de rozen elkaar heimelyk in 't oor blazen. Al kon zoo iets waar zyn, wat zou Marie er aan hebben, als het toch zoo heimelijk geschiedt, dat zy er niets van verstaat?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s44","id":"h10-s44","source":"Maar leugens zyn het, flauwe leugens! En leelyk zyn ze ook, want neem eens een potlood, en teeken een roos met een oor, en zie eens hoe dat er uitziet?"}]},{"lemma":"oord","count":2,"glosses":["place","lands"],"forms":["oord","oorden"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s33","id":"h8-s33","source":"Hy heeft my gezonden naar een oord waar niet alle arbeid is afgeloopen, en Hy keurde my waardig daar te zyn vóór den tyd van den oogst."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s26","id":"h13-s26","source":"Als er door slordigheid of verzuim eenige duizenden te-kort waren in myn beheer, noem ik dit op-zichzelf geen kleinigheid. Maar als deze duizenden ontbraken ten-gevolge van myn gelukte pogingen om den opstand te voorkomen, die de landstreek van Mandhéling dreigde in vuur en vlam te zetten, en de Atjinezen te doen terugkeeren in de oorden waaruit wy hen pas met veel opoffering van geld en volk hadden verjaagd, dan vervalt het gewicht van zoodanig te-kort, en 't werd zelfs reeds eenigszins onbillyk de terugbetaling daarvan opteleggen aan iemand die oneindig grooter belangen gered had."}]},{"lemma":"oordeel","count":10,"glosses":["judgment","the opinion"],"forms":["oordeel"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s12","id":"h6-s12","source":"De Regent van Lebak was een beschaafd oud man, die over veel wist te spreken met verstand en oordeel. Men had hem slechts aantezien om overtuigd te wezen dat het meerendeel der Europeanen die met hem in aanraking kwamen, meer van hem, dan hy van hen te leeren had."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s154","id":"h6-s154","source":"De bouwstoffen die voor me liggen, zyn van zoo uiteenloopenden aard, dat ze my door overmaat van rykdom in myn oordeel belemmeren, en ik zal dus wellicht daarop, onder het ontwikkelen der gebeurtenissen die ik wensch meetedeelen, ter-aanvulling terugkomen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s131","id":"h8-s131","source":"Wie gedwaald mocht hebben kan op een zacht oordeel van myn kant staat-maken, want daar ik zelf zo menig keer dwaal, zal ik niet streng zyn ... niet althans in de gewone dienstvergrypen of nalatigheden."}]},{"lemma":"oordelen","count":7,"glosses":["judge","judging","judgment"],"forms":["oordeelen","oordeelenden","oordeel","oordeelt"],"morphology":["verb, infinitive used as noun","verb, present, singular","verb, infinitive","substantivized infinitive","present participle, inflected"],"note":"Old spelling of modern oordelen.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s38","id":"h5-s38","source":"Hier zag men de hoofden der dorpen, en de distriktshoofden uit het Lebaksche, allen met hun gevolg, en te oordeelen naar den schoonen bastert-arabier die in zyn ryk tuig op den zilveren watertrens knabbelde, was ook een hoofd van hoogeren rang op deze plaats aanwezig."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s48","id":"h11-s48","source":"--Neen, die anderen. Nu zou men zeggen, houd dan je gids in den zak, als hy gedrukt is, en laat hem buiten staan of zwygen in 't andere geval, maar behalve dat men werkelyk tot eenigszins juist oordeelen, dikwyls inlichting noodig heeft, zoude men, ook al kon men die inlichting altyd missen, toch te-vergeefs in eenig gebouw iets zoeken, dat langer dan een zeer kort oogenblik beantwoordt aan ons verlangen naar het schoone, omdat het niet beweegt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s77","id":"h13-s78","source":"Maar men vergete niet dat het oordeel van den lezer over 't al of niet noodzakelyke eener afwyking, dikwyls valsch is, omdat hy vóór de katastrofe niet weten kan wat al of niet vereischt wordt tot geleidelyke ontwikkeling der toestanden. En wanneer hy nà de katastroof 't boek weder opneemt--van boeken die men slechts éénmaal leest, spreek ik niet--en zelfs dan nog meent dat deze of gene afwyking wel had kunnen gemist worden zonder schade voor den indruk van 't geheel, blyft het altyd de vraag of hy van 't geheel denzelfden indruk zou verkregen hebben, wanneer niet de schryver op meer of min kunstige wyze hem daartoe gebracht had, juist door de afwykingen die den oppervlakkig oordeelenden lezer overtollig voorkomen."}]},{"lemma":"oorlog","count":6,"glosses":["war"],"forms":["oorlog"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s173","id":"h6-s173","source":"Hy had brand, oproer, sluikmoord, oorlog, duëllen, weelde, armoede, honger, cholera, liefde en \"liefden\" in zyn dagboek staan. Hy had vele landen bezocht, en omgang gehad met lieden van allerlei ras en stand, zeden, vooroordelen, godsdienst en gelaatskleur."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s10","id":"h8-s10","source":"Hy zou den krygslust der Atheners, zoodra tot den oorlog tegen Philippus besloten was, tot dolzinnigheid hebben kunnen aanvuren, maar minder goed waarschynlyk zou hy geslaagd zyn, als zyn taak geweest ware hen door redeneering tot dien oorlog te bewegen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s48","id":"h8-s48","source":"En er is geen oorlog in het land die de padie vertreedt als ze nog groen is, noch ziekte die den patjol nutteloos maakt."}]},{"lemma":"oorlogs-","count":1,"glosses":["war"],"forms":["oorlogs"],"morphology":["compound modifier"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s104","id":"h9-s104","source":"a) Slechts zulke gouverneurs, officieren en beambten te benoemen, die geacht kunnen worden vasttestaan, in het ware geloof. b) Den Javaan te doen vergunnen de kazernes, alsmede de op de reeden liggende oorlogs- en koopvaardyschepen te bezoeken, om door 't verkeer met nederlandsche soldaten en matrozen te worden opgeleid tot het Godsryk."}]},{"lemma":"oorlogsschip","count":2,"glosses":["man-of-war","warship"],"forms":["oorlogschip"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s172","id":"h7-s172","source":"Zy begreep volkomen waarom de officieren van byna elk aangekomen oorlogschip grootendeels by Max logeerden, en dat zyn huis hun geliefd pied-à-terre was. Was hy niet háár Max?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s245","id":"h11-s245","source":"Myn verstoordheid van dien dag stond in verband met het gevaarlyke der Natalsche ree ... je weet, Verbrugge, dat geen oorlogschip die reede mag aandoen, vooral niet in Juli ... ja, Duclari, de westmousson is daar in Juli 't sterkst, juist andersom dan hier."}]},{"lemma":"oorlogsstoomboot","count":1,"glosses":["war steamer"],"forms":["oorlogsstoomboot"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s57","id":"h14-s57","source":"Na eenigen tyd ontving ik bericht dat de generaal met een oorlogsstoomboot in de Noord komen, en ook Natal bezoeken zou."}]},{"lemma":"oorlogsvaartuig","count":1,"glosses":["man-of-war"],"forms":["oorlogsvaartuig"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s31","id":"h14-s31","source":"Te Natal was hy gevangen. Aan-boord van 't oorlogsvaartuig dat hem overvoerde, was hy ook natuurlyk een gevangene."}]},{"lemma":"oorsprong","count":3,"glosses":["origin"],"forms":["oorsprong"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s83","id":"h3-s83","source":"Over den oorsprong van den adel. Over het verschil tusschen de begrippen: ONEINDIGE TYD en: EEUWIGHEID."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s72","id":"h5-s72","source":"Zonder uitweiding over den oorsprong des adels, die geheel in de natuur ligt, wensch ik toch plaats te geven aan de opmerking hoe in òns werelddeel en ginds in 't verre Indie, dezelfde oorzaken dezelfde gevolgen hadden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s159","id":"h14-s159","source":"De vertelling over zekeren koning die niet wilde dat men de betaling verzuimde van één korrel zout die hy by zyn eenvoudig maal gebruikt had, toen hy aan 't hoofd zyns legers het land doortrok--omdat, naar hy zeide, dit het begin was van een onrecht dat ten-laatste zyn geheel ryk zou vernietigen--hy moge dan Timoerleng, Noereddien of Djengis-Khan geheeten hebben, zeker is òf die fabel, òf als 't geen fabel is, het voorval zelf, van aziatischen oorsprong. En even als 't aanschouwen van zeedyken aan de mogelykheid van hoog water doet gelooven, mag men aannemen dat er neiging bestaat tot zulke misbruiken in een land waar zulke lessen worden gegeven."}]},{"lemma":"oorspronkelijk","count":7,"glosses":["original","originality"],"forms":["oorspronkelyke","oorspronkelyks"],"morphology":["substantivized adjective, neuter singular","adjective, inflected, archaic spelling","adjective, indefinite inflected form","adjective, inflected","adjective, attributive"],"note":"Het oorspronkelijke means the original document or text.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s46","id":"h4-s46","source":"Over de denkbeelden van MALTHUS omtrent het cyfer der bevolking, in verband met de onderhoudsmiddelen. Over de oorspronkelyke bevolking van Amerika."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s57","id":"h4-s57","source":"Sommigen waren aan hem geschreven, of liever het waren slechts afschriften, doch hy scheen daarmee zeker plan te hebben, want alles was door andere personen geteekend voor: gelykluidend met het oorspronkelyke. Dan vond ik nog uittreksels uit dagboeken, aanteekeningen en losse gedachten ... sommigen werkelyk heel los."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s73","id":"h8-s73","source":"Wanneer misschien iemand de opmerking maken mocht, dat het oorspronkelyke in Havelaars wyze van spreken niet zoo onbetwistbaar is, daar zyn taal denken doet aan den styl der profeten van 't Oude-Testament, moet ik herinneren reeds gezegd te hebben dat hy in oogenblikken van vervoering werkelyk iets had van een ziener. Gevoed door de indrukken die 't leven in wouden en op bergen hem had meegedeeld, omgeven door de poëzie-ademende atmosfeer van het oosten, en alzoo scheppende uit gelyksoortige bron als de Vermaners der Oudheid waarmee men soms zich genoopt voelde hem te vergelyken, gissen wy dat hy niet ànders zou gesproken hebben, ook wanneer hy nooit de heerlyke dichtstukken van het Oude-Testament gelezen had."}]},{"lemma":"oorspronkelijkheid","count":1,"glosses":["originality"],"forms":["oorspronkelykheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s177","id":"h11-s177","source":"Wellicht had ik dan ook het meisjen aan 't spreken gebracht, en dit had my misschien onderhouden en vermaakt, want een kind heeft meestal iets oorspronkelyks ... schoon ik erkennen moet dat ikzelf toen nog te veel kind was, om belang te stellen in oorspronkelykheid."}]},{"lemma":"oorzaak","count":37,"glosses":["cause","causes","the reason","reason","reasons","grounds"],"forms":["oorzaak","oorzaken"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, plural","noun, common gender, plural","noun, feminine, plural","noun, feminine singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s10","id":"h1-s10","source":"En gewoonlyk, wanneer ik de oorzaken naging, kwam het me voor, dat die moesten gezocht worden in de verkeerde richting die aan de meesten gegeven was in hun jeugd."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s88","id":"h3-s88","source":"Over de oorzaken van den opstand der Nederlanders tegen Spanje, NIET liggende in de begeerte naar godsdienstige of staatkundige vryheid."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s190","id":"h4-s190","source":"Dat hy daar voor de Indépendance gewerkt had, maar dat hy er niet had kunnen blyven, omdat zyn artikels oorzaak waren dat het blad aan de fransche grenzen zoo dikwyls werd afgewezen. Dat ze sedert eenige dagen in Amsterdam teruggekeerd waren, omdat Sjaalman hier een betrekking zou krygen ..."}]},{"lemma":"Oost","count":7,"glosses":["East"],"forms":["Oost"],"morphology":["proper noun","proper noun, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s192","id":"h16-s192","source":"Tegenover ons woont een juffrouw, wier neef een toko doet in de Oost, zooals ze daar een winkel noemen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s197","id":"h16-s197","source":"En de neef van die juffrouw tegenover ons, is de eenige niet die in de Oost fortuin heeft gemaakt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s145","id":"h18-s146","source":"Marie sprak er van. Ze had het van de Rosemeyertjes, die in suiker doen.--Ten-tweede, omdat ik nu op-nieuw de zekere overtuiging heb opgedaan, dat al die vertellingen over ellende en onrust in den Oost, klinkklare leugens zyn."}]},{"lemma":"oost","count":1,"glosses":["east"],"forms":["oost"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s235","id":"h17-s235","source":"\"Als er niet langer vlinders zullen rondfladderen, Als de sterren niet meer zullen schitteren, Als de melatti niet meer welriekend zal wezen, Als er niet langer bedroefde harten zyn, Noch wild gedierte in het woud... Als de zon verkeerd zal loopen, En de maan vergeten wat oost en west is..."}]},{"lemma":"Oost-Friesland","count":1,"glosses":["East Friesland"],"forms":["Oostfriesland"],"morphology":["proper noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s241","id":"h20-s241","source":"En er zouden in alle hoofdsteden liederen worden gezongen met refreinen als dit: er ligt een roofstaat aan de zee, tusschen Oostfriesland en de Schelde!"}]},{"lemma":"Oost-Indisch","count":1,"glosses":["East Indian"],"forms":["Oost-Indische"],"morphology":["adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s27","id":"h19-s27","source":"Ik heb de meeste hoogachting voor u, maar ik ken den geest dien men \"de geest der Oost-Indische ambtenaren\" zou kunnen noemen en ik bezit dien geest niet!"}]},{"lemma":"oosten","count":4,"glosses":["East","east"],"forms":["oosten","Oosten"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s73","id":"h8-s73","source":"Wanneer misschien iemand de opmerking maken mocht, dat het oorspronkelyke in Havelaars wyze van spreken niet zoo onbetwistbaar is, daar zyn taal denken doet aan den styl der profeten van 't Oude-Testament, moet ik herinneren reeds gezegd te hebben dat hy in oogenblikken van vervoering werkelyk iets had van een ziener. Gevoed door de indrukken die 't leven in wouden en op bergen hem had meegedeeld, omgeven door de poëzie-ademende atmosfeer van het oosten, en alzoo scheppende uit gelyksoortige bron als de Vermaners der Oudheid waarmee men soms zich genoopt voelde hem te vergelyken, gissen wy dat hy niet ànders zou gesproken hebben, ook wanneer hy nooit de heerlyke dichtstukken van het Oude-Testament gelezen had."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s179","id":"h17-s179","source":"Hy lette zeer op het dalen van de sterren in 't Westen, en by elke ster die aan de kim verdween, berekende hy hoe de zon weer iets nader was aan haren Opgang in het oosten, en hoeveel nader hyzelf aan 't weerzien van Adinda."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s184","id":"h17-s184","source":"Wel verbleekten de sterren daar omhoog, beschaamd dat er spoedig een eind komen zou aan haar heerschappy ... wel vloeiden er vreemde kleuren over de toppen der bergen, die donkerder schenen naarmate ze scherper afstaken op lichteren grond ... wel vloog er hier-en-daar door de wolken in het oosten iets gloeiends--pylen van goud en van vuur die heen-en-weer werden geschoten, evenwydig aan de kim--maar ze verdwenen weer en schenen neertevallen achter de ondoordringbare gordyn die nog altyd den dag bleef verbergen voor de oogen van Saïdjah."}]},{"lemma":"oosterling","count":1,"glosses":["Oriental"],"forms":["Oosterling"],"morphology":["noun, masculine singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s14","id":"h6-s14","source":"Wat hy zeide, was gewoonlyk lang overdacht--een eigenaardigheid trouwens die by den beschaafden Oosterling algemeen is--en wanneer men met hem in gesprek was, gevoelde men dat men zyn woorden te beschouwen had als brieven, waarvan hy de minuut in zyn archief had, om zoo noodig daarop te verwyzen."}]},{"lemma":"Oosterling","count":1,"glosses":["Easterners"],"forms":["Oosterlingen"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s12","id":"h8-s12","source":"Men bedenke bovendien, dat het meerendeel zyner hoorders uit eenvoudige, doch geenszins domme menschen bestond, en tevens dat het Oosterlingen waren, wier indrukken zeer verschillen van de onze."}]},{"lemma":"oosters","count":3,"glosses":["Eastern","eastern"],"forms":["oostersche"],"morphology":["adjective, inflected","adjective, archaic spelling","adjective, attributive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s15","id":"h6-s15","source":"Dit nu moge onaangenaam schynen voor wie niet gewoon is aan den omgang met javaansche grooten, 't is niet moeielyk alle onderwerpen van gesprek die aanstoot geven kunnen, te vermyden, vooral daar zy van hùn kant nooit op bruske wyze aan den loop van 't onderhoud een andere richting geven zullen, omdat dit naar oostersche begrippen in-stryd wezen zou met den goeden toon."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s121","id":"h7-s121","source":"De mindere Hoofden zaten in een grooten kring, naar oostersche wyze op matten op den grond, en aan 't eind van de lange galery stond een tafel, waaraan de resident, de Adhipatti, de adsistent-resident, de kontroleur en een zestal Hoofden plaats namen. Men diende thee met gebak rond, en de eenvoudige plechtigheid begon."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s11","id":"h8-s11","source":"Zyn aanspraak tot de Lebaksche hoofden was natuurlyk in 't maleisch, en ontleende hieraan een eigenaardigheid temeer, daar de eenvoudigheid der oostersche talen aan veel uitdrukkingen een kracht verleent, die in ònze idiomen door litterarische gekunsteldheid is verloren gegaan, terwyl aan den anderen kant het zoetvloeiende van 't maleisch moeielyk in eenige andere taal is weertegeven."}]},{"lemma":"Oosthoek","count":1,"glosses":["Oosthoek"],"forms":["Oosthoek"],"morphology":["proper noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s35","id":"h16-s35","source":"De westelyke residentien Bantam, Batavia, Preanger, Krawang, en een gedeelte van Cheribon--tezamen genomen: Soendahlanden genaamd--worden geacht niet tot eigenlyk Java te behooren, en om nu niet van de over zee gekomen vreemdelingen in die gewesten te spreken, de oorspronkelyke bevolking is inderdaad een geheel andere dan op midden-Java en in den zoogenaamden Oosthoek."}]},{"lemma":"oostkust","count":2,"glosses":["east coast"],"forms":["oostkust","Oostkust"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s11","id":"h14-s11","source":"Hy breidde zyn gezag tot aan de oostkust uit, en er werden nederlandsche beambten en nederlandsche garnizoenen gezonden naar Bila en Pertibie, welke posten echter--zooals je weet, Verbrugge--later weer ontruimd zyn. Toen er op Sumatra een Regeeringskommissaris aankwam, die deze uitbreiding doelloos vond en ze hierom afkeurde, vooral ook wyl ze in stryd was met de wanhopige spaarzaamheid waarop door 't moederland zoozeer was aangedrongen, beweerde de generaal Vandamme dat die uitbreiding geen bezwarenden invloed behoefde te hebben op de begrooting, want dat de nieuwe garnizoenen gevormd waren uit troepen waarvoor toch reeds gelden waren toegestaan, zoodat hy een zeer groote landstreek onder nederlandsch bestuur had gebracht, zonder dat hieruit geldelijke uitgaven waren voortgevloeid."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s41","id":"h14-s41","source":"Dit was voor den generaal des te belangryker, omdat inmiddels de zoo-even bedoelde Regeeringskommissaris zelf Gouverneur-generaal was geworden, en hem dus hoogstwaarschynlyk uit zyn gouvernement zou hebben teruggeroepen, uit verstoordheid over 't ongegrond vertrouwen op Jang di Pertoean, en over de hierop steunende hoofdigheid waarmee de generaal zich tegen 't ontruimen van de Oostkust verzet had."}]},{"lemma":"oostwaarts","count":3,"glosses":["eastward"],"forms":["oostwaarts","Oostwaarts"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s9","id":"h14-s9","source":"Hoe dit zy, hy richtte zyn veroveraarsblikken niet Noord- maar Oostwaarts."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s36","id":"h16-s36","source":"Kleeding, volksaard en taal zyn zoo geheel anders dan meer oostwaarts, dat de Soendanees of Orang Goenoeng van den eigenlyk gezegden Javaan meer verschilt dan een Engelschman van den Hollander."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s129","id":"h17-s129","source":"Men kleedde hen in een wit kleed, en begroef hen in den grond. Als ik sterf te Badoer, en men begraaft my buiten de dessah, oostwaarts tegen den heuvel, waar 't gras hoog is, Dan zal Adinda daar voorbygaan, en de rand van haar sarong zal zachtkens voortschuiven langs het gras..."}]},{"lemma":"oostzijde","count":1,"glosses":["eastern side"],"forms":["oostzyde"],"morphology":["noun, feminine, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s269","id":"h17-s269","source":"Vanhier waren zy noordwaarts gestevend tot ze Tanahitam voor zich zagen, dat de europesche zeelieden Prinsen-eiland noemen. Zy waren dat eiland omgezeild aan de oostzyde, en hadden toen aangehouden op de Keizersbaai, zich richtende op den hoogen piek in de Lampongs."}]},{"lemma":"op","count":859,"glosses":["on","to","at","upon","in","for","up","of","over","onto","with","down","against","along","by","about","On","after","rose","like","out","off","In","into","At","arises","up to","in the","aboard","summons","stopped","note","toward","through","arose","dreads","intercepted","from","regarded","dawned","eat up","With","on top","dwelt","confined","OF","roused","relying on","gained","To","kept to duties","looked up","(particle)"],"forms":["op","Op","OP"],"morphology":["preposition","separable verb particle","separable particle","separable verbal particle","adverb, separable particle","adverbial particle","postposition","preposition, component of split pronominal adverb","pronominal-adverb particle","prepositional adverb","preposition, part of pronominal adverb","adverb","separable adverbial particle"],"note":"Erop passen dat means to take care that something does or does not happen.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s1","id":"h1-s1","source":"Ik ben makelaar in koffi, en woon op de Lauriergracht, N° 37."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s4","id":"h1-s4","source":"Sedert jaren vraag ik my af, waartoe zulke dingen dienen, en ik sta verbaasd over de onbeschaamdheid, waarmede een dichter of romanverteller u iets op de mouw durft spelden, dat nooit gebeurd is, en meestal niet gebeuren kan."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s5","id":"h1-s5","source":"Als ik in myn vak--ik ben makelaar in koffi, en woon op de Lauriergracht N° 37--aan een principaal --een principaal is iemand die koffi verkoopt--een opgave deed, waarin maar een klein gedeelte der onwaarheden voorkwam, die in gedichten en romans de hoofdzaak uitmaken, zou hy terstond Busselinck & Waterman nemen. Dat zyn ook makelaars in koffi, doch hun adres behoeft ge niet te weten."}]},{"lemma":"op eenmaal","count":7,"glosses":["all at once","suddenly","All at once"],"forms":["op-eenmaal","Op-eenmaal"],"morphology":["adverb"],"note":"“Op eenmaal” is an older expression meaning suddenly or all at once.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s93","id":"h6-s93","source":"--Ienie apa toewan-toewan datang! riep op-eenmaal de oppasser Dongso. Ik zie een mantrie die met zyn toedoeng wuift."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s79","id":"h8-s79","source":"Maar hy hield niet van verzen. \"Het was een leelyk ryglyf\" zeide hy, en als hy er toe gebracht werd iets te lezen van wat hy \"begaan\" had, zooals hy zich uitdrukte, schiep hy er vermaak in, zyn eigen werk te bederven, òf door 't voortedragen op een toon die 't belachelyk maken moest, òf door op-eenmaal, vooral by een hoogst-ernstigen passus, aftebreken, en er een kwinkslag tusschen te werpen, die de toehoorders pynlyk aandeed, maar die by hem niets anders was dan een bloedige satire op de onevenredigheid tusschen dat keurslyf en zyn ziel die zich daarin zoo benauwd voelde."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s18","id":"h14-s18","source":"Op-eenmaal verspreidde zich 't gerucht dat er in Mandhéling een komplot was ontdekt, waarin Jang di Pertoean zou betrokken wezen, en dat ten-doel had de heilige vaan des opstands uittesteken en alle Europeanen te vermoorden."}]},{"lemma":"op elkaar","count":1,"glosses":["on one another"],"forms":["op-elkander"],"morphology":["adverbial phrase"],"note":"elkander is an older form of elkaar.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s104","id":"h13-s105","source":"Men zou verkeerd doen, zich van een huis in Indie een voorstelling te maken naar europesche begrippen, en zich daarby een steenmassa te denken van op-elkander gestapelde kamers en kamertjes, met de straat er voor, rechts en links buren wier huisgoden tegen de onzen aanleunen, en een tuintje met drie bessenboompjes er achter."}]},{"lemma":"op en neer","count":1,"glosses":["up and down"],"forms":["op-en-neer"],"morphology":["adverbial expression"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s40","id":"h20-s40","source":"Hy ging toornig op-en-neer in de binnengalery, en eindelyk sprak hy op een toon die ruw en hard zou geklonken hebben aan iederen vreemde, doch door Tine heel anders werd opgevat:"}]},{"lemma":"op handen","count":1,"glosses":["at hand"],"forms":["op-hand"],"morphology":["adverbial phrase"],"note":"Op-hand is an older hyphenated form of op handen, ‘at hand’ or imminent.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s123","id":"h4-s123","source":"Dit beviel me nu wel niet zeer, maar omdat de voorjaarsveiling op-hand is, en ik van Ludwig Stern nog geen orders heb, wilde ik hem niet te sterk kontrarieeren."}]},{"lemma":"op reis","count":1,"glosses":["travelling"],"forms":["op-reis"],"morphology":["adverbial phrase"],"note":"Historical hyphenation of the fixed expression op reis, “travelling.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s189","id":"h4-s189","source":"Ze scheen er van te weten, en zei, dat zy op-reis waren geweest, en wel naar Brussel."}]},{"lemma":"op straat","count":4,"glosses":["into the street","onto the street","in the street"],"forms":["op-straat"],"morphology":["prepositional phrase","adverbial prepositional phrase, historical hyphenation"],"note":"Historical hyphenation of the phrase op straat.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s92","id":"h4-s92","source":"Ik kon er niet toe besluiten, een oud man zoo op-straat te zetten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s200","id":"h4-s200","source":"Onder het naar-huis gaan besloot ik het met Bastiaans nog eens aantezien, omdat ik niet gaarne iemand op-straat zet."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s157","id":"h7-s157","source":"Hyzelf althans wist dezen schroom niet beter te beschryven, dan door aan wie hem aanspoorden tot publiciteit, te vragen: \"zoudt gy uw dochter op-straat laten loopen zonder hemd?\""}]},{"lemma":"op weg","count":1,"glosses":["on the road"],"forms":["op-weg"],"morphology":["adverbial phrase"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s25","id":"h19-s25","source":"By de minste verdenking zendt de Regent een expresse naar zyn neef die op-weg is, en die belang heeft by zyn maintien. Hy vraagt, ten-koste van wat ook, geld, deelt het met kwistige hand uit aan ieder dien hy in den laatsten tyd heeft te-kort gedaan, en 't gevolg zou wezen--ik hoop, niet te moeten zeggen: zal wezen--dat ik een lichtvaardig oordeel heb geveld, en kortaf: een onbruikbaar ambtenaar ben, om niet erger te zeggen."}]},{"lemma":"op zichzelf","count":2,"glosses":["in themselves","in itself"],"forms":["op-zichzelf"],"morphology":["adverbial phrase"],"note":"Modern Dutch normally writes op zichzelf without hyphens.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s30","id":"h1-s30","source":"--En vraag eens naar den prys van een stel billardballen! Ik heb niets tegen verzen op-zichzelf."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s26","id":"h13-s26","source":"Als er door slordigheid of verzuim eenige duizenden te-kort waren in myn beheer, noem ik dit op-zichzelf geen kleinigheid. Maar als deze duizenden ontbraken ten-gevolge van myn gelukte pogingen om den opstand te voorkomen, die de landstreek van Mandhéling dreigde in vuur en vlam te zetten, en de Atjinezen te doen terugkeeren in de oorden waaruit wy hen pas met veel opoffering van geld en volk hadden verjaagd, dan vervalt het gewicht van zoodanig te-kort, en 't werd zelfs reeds eenigszins onbillyk de terugbetaling daarvan opteleggen aan iemand die oneindig grooter belangen gered had."}]},{"lemma":"op-en-neder","count":1,"glosses":["up and down"],"forms":["op-en-neder"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s207","id":"h17-s207","source":"Het diertje--de ergernis van den eigenaar des booms, maar lief toch in gedaante en beweging--klauterde onvermoeid op-en-neder."}]},{"lemma":"opbergen","count":2,"glosses":["put away"],"forms":["opgeborgen"],"morphology":["verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s185","id":"h11-s185","source":"'t Werd middag ... avend byna, en de kralen werden opgeborgen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s209","id":"h11-s209","source":"--Wel, Max, waar blyft onze kleine freule met haar kraaltjes? vroeg Tine. --De kralen waren opgeborgen."}]},{"lemma":"opbeuren","count":1,"glosses":["cheer up"],"forms":["optebeuren"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":"Optebeuren represents modern op te beuren.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s102","id":"h15-s102","source":"Was 't wonder dat Havelaars ziel bedroefd was, en dat Tine meer dan ooit noodig had zyn kamer binnentetreden om hem optebeuren, als ze zag hoe hy daar zat met de hand onder 't hoofd?"}]},{"lemma":"opbouwen","count":1,"glosses":["building"],"forms":["opbouwen"],"morphology":["verbal noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s70","id":"h15-s70","source":"Daarop volgde eene missive van dien hoofdambtenaar, van 11 dezer, N° 326, waarby inlichting wordt verzocht omtrent de oorzaak van het verschil tusschen de door my opgegeven pryzen, en die welke in 1853 en 1854 by het opbouwen eener gevangenis besteed werden?"}]},{"lemma":"opbrengen","count":7,"glosses":["levied","pays","yielded","yields","brought up","fetched"],"forms":["opgebracht","opbrengt","opgebrachte","opbracht"],"morphology":["verb, present, singular","verb, past participle","verb, past participle, attributive","verb, past, singular","verb, participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s15","id":"h4-s15","source":"Over eenige punten in de krimineele rechtsvordering. Over het recht van een volk, te eischen dat de opgebrachte belasting ten-zynen-behoeve worde aangewend. (Dat was weer in 't javaansch.)"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s56","id":"h5-s56","source":"De belasting die de Javaan opbrengt, vloeit in de schatkist van Nederland."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s145","id":"h7-s145","source":"Bovendien was er, reeds voor hy naar Amboina vertrok, spraak van geweest hem tot resident te verheffen, en het bevreemdde dus sommigen dat hem thans het bestuur eener Afdeeling werd opgedragen, die aan kultuur-emolumenten zoo weinig opbracht, dewyl velen het belang eener bediening naar de daaraan verbonden inkomsten afmeten."}]},{"lemma":"opbrengst","count":2,"glosses":["yield","deliveries"],"forms":["opbrengst","opbrengsten"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s125","id":"h5-s125","source":"Ook aan de europesche beambten wordt een belooning uitbetaald in evenredigheid met de opbrengst."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s83","id":"h18-s83","source":"dat ik den Regent van Lebak, Radhen Adhipatti Karta Natta Nagara, BESCHULDIG van misbruik van gezag, door het onwettig beschikken over den arbeid zyner onderhoorigen, en VERDENK van knevelary, door het vorderen van opbrengsten in naturâ, zonder, of tegen willekeurig vastgestelde, onvoldoende, betaling; dat ik voorts den Dhemang, van Parang-Koedjang zyn schoonzoon--verdenk van medeplichtigheid aan de genoemde feiten."}]},{"lemma":"opdat","count":15,"glosses":["so that"],"forms":["opdat"],"morphology":["subordinating conjunction"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s76","id":"h5-s76","source":"Maar toen later het centraal gezag des duitschen Ryks behoefte voelde, eenig ver gelegen volk aan zich te binden op andere wyze dan door stoffelyk overwicht alleen, zoodra een verwyderde streek werd beschouwd als door gelykheid in afkomst, taal en gewoonten tot het Ryk te behooren, deed zich de noodzakelykheid gevoelen, iemand met de leiding der zaken te belasten, die in dat land te-huis behoorde niet alleen, maar door zyn stand boven zyn medeburgers in die streken verheven was, opdat de gehoorzaamheid aan de bevelen des Keizers, gemakkelyk werde door de samengaande neiging tot onderwerping aan hem die met de uitvoering dezer bevelen belast was. Hierdoor werden dan tevens geheel of gedeeltelyk de uitgaven vermeden, voor een staand leger ten-laste der algemeene staatskas, of, zooals meestal geschiedde, ten-laste van de gewesten zelf, die door zoodanig leger moesten bewaakt worden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s26","id":"h8-s26","source":"Want ik weet dat Allah den arme liefheeft, en dat Hy rykdom geeft aan wien hy beproeven wil. Maar tot de armen zendt Hy wie zyn woord spreekt, opdat zy zich oprichten in hun ellende."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s39","id":"h9-s39","source":"Niet omdat hy gelyk heeft, maar omdat ik aan de firma Last & Co verplicht ben zorgtedragen dat de oude Stern niet vervalle in Busselinck & Waterman, die hem slecht zouden bedienen omdat het knoeiers zyn. By u, lezer, stort ik myn hart uit, en opdat ge na het lezen van Stern's geschryf--heb ge 't werkelyk gelezen?--uwen toorn niet zoudt uitstorten over een onschuldig hoofd want ik vraag u, wie zal een makelaar nemen, die hem voor menscheneter uitscheldt?--hecht ik er aan, dat ge overtuigd zyt van myn onschuld."}]},{"lemma":"opdeunen","count":2,"glosses":["reeled off","drones out"],"forms":["opgedeund","opdeunt"],"morphology":["verb, past participle","verb, present, singular"],"note":"Opdeunen means to recite something in a monotonous or singsong fashion.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s14","id":"h10-s14","source":"Ik luisterde aandachtig toe, en toen 't uit was, vroeg ik hem of hy 't boek bezat, waarin het ding stond, dat hy daar zoo-even had opgedeund."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s206","id":"h11-s206","source":"Die legende ... was geen legende. Het was een parabel die ik maakte, en die misschien over een paar eeuwen legende worden zal als Krygsman dat ding wat veel opdeunt."}]},{"lemma":"opdoen","count":5,"glosses":["gained","arose","acquired","picked up"],"forms":["opdeed","opdeden","opgedaan"],"morphology":["verb, past, singular","verb, past, third-person singular","verb, past, third-person plural","verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s36","id":"h3-s36","source":"Toen, door alle stoornis heen Die zich opdeed voor myn schreên, 't Hart zich koen een uitweg baande, En zich droomend zalig waande..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s102","id":"h7-s102","source":"Dat de Europeaan, die in zulke verhouding aan den winnenden kant is, zich in dit kunstmatig overwicht zeer gemakkelyk schikt, spreekt vanzelf. Maar dikwyls is 't koddig, iemand die zyn beschaving en taal grootendeels opdeed in de rotterdamsche Zandstraat, den liplap te hooren uitlachen omdat deze een glas water en 't gouvernement, mannelyk-, of zon en maan onzydig maakt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s89","id":"h12-s89","source":"Ik herhaal nu dat ik niet weet of dit waar was, doch naar de kennis die ikzelf later van den generaal Vandamme opdeed, komt deze lezing van 't geval my geloofbaar voor. Op Padang was er niemand die hem niet--wat het peil aangaat, waartoe zyn zedelykheid was afgedaald--tot zoo-iets in-staat keurde."}]},{"lemma":"opdracht","count":1,"glosses":["commission"],"forms":["opdracht"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s86","id":"h12-s86","source":"Doch zie, den volgenden dag ontvangt hy den last zich naar zekere Afdeeling te begeven, welker gezagvoerende kontroleur wegens ware of veronderstelde oneerlykheid geschorst was in zyn beheer, om in loco zekere zaken te onderzoeken en daarvan \"te dienen van bericht.\" Wèl was de adsistent-resident verwonderd dat hem iets werd opgedragen dat zyn Afdeeling in 't geheel niet aanging, doch daar hy strikt genomen deze opdracht kon beschouwen als een vereerende onderscheiding, en dewyl hy met den generaal op zeer vriendschappelyken voet stond zoodat hy geen oorzaak had aan een valstrik te denken, berustte hy in deze zending, en begaf zich naar ik wil vergeten hebben waarheen, om te doen wat hem bevolen was."}]},{"lemma":"opdragen","count":6,"glosses":["entrusted","assigned","charged","dedicate"],"forms":["opgedragen","opdroeg","draag"],"morphology":["verb, past participle","verb, participle","verb, past, singular","verb, present, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s145","id":"h7-s145","source":"Bovendien was er, reeds voor hy naar Amboina vertrok, spraak van geweest hem tot resident te verheffen, en het bevreemdde dus sommigen dat hem thans het bestuur eener Afdeeling werd opgedragen, die aan kultuur-emolumenten zoo weinig opbracht, dewyl velen het belang eener bediening naar de daaraan verbonden inkomsten afmeten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s86","id":"h12-s86","source":"Doch zie, den volgenden dag ontvangt hy den last zich naar zekere Afdeeling te begeven, welker gezagvoerende kontroleur wegens ware of veronderstelde oneerlykheid geschorst was in zyn beheer, om in loco zekere zaken te onderzoeken en daarvan \"te dienen van bericht.\" Wèl was de adsistent-resident verwonderd dat hem iets werd opgedragen dat zyn Afdeeling in 't geheel niet aanging, doch daar hy strikt genomen deze opdracht kon beschouwen als een vereerende onderscheiding, en dewyl hy met den generaal op zeer vriendschappelyken voet stond zoodat hy geen oorzaak had aan een valstrik te denken, berustte hy in deze zending, en begaf zich naar ik wil vergeten hebben waarheen, om te doen wat hem bevolen was."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s36","id":"h15-s36","source":"Indien 't nog noodig schynen mocht, de zachtmoedigheid te bewyzen waarmee Havelaar zyn moeielyken plicht vervulde, zou dit bewys kunnen gevonden worden in een mondelinge boodschap die hy den kontroleur opdroeg, toen deze eens naar Serang zou vertrekken: \"zeg den resident, dat hy, hoorende van de misbruiken die hier plaats vinden, niet geloove dat ik daaromtrent onverschillig ben. Ik maak daarvan niet terstond officieele melding omdat ik den Regent, met wien ik medelyden heb, wensch te bewaren voor te groote strengheid, daar ik eerst beproeven wil hem door zachtheid tot zyn plicht te brengen.\""}]},{"lemma":"opdringen","count":1,"glosses":["forced"],"forms":["drong"],"morphology":["verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s56","id":"h7-s56","source":"Wel begreep hy nog altyd die vreugde niet over de armoede in Lebak, maar hy drong zich op, die uitdrukking verkeerd verstaan te hebben. Later evenwel, toen Havelaar hem meermalen hetzelfde zeide, zag hy in hoeveel groots en edels er was in die vreugde."}]},{"lemma":"opeen","count":1,"glosses":["together"],"forms":["op-één"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s100","id":"h6-s100","source":"Nagenoeg als de arme Sauriers uit de voorwereld, die door lang wachten ten-laatste een integreerend deel uitmaken van de klei, waarin ze aanvankelyk niet gekomen waren met het plan om er te blyven, heeft er ook by reizigers die wat nauw op-één gedrukt en in gedwongen houding, te lang in een reiswagen gezeten hebben, iets plaats, wat ik u voorstel assimilatie te noemen."}]},{"lemma":"opeenmaal","count":9,"glosses":["all at once","suddenly"],"forms":["op-eenmaal"],"morphology":["adverb","adverb, historical hyphenation","adverb, historical form"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s25","id":"h2-s25","source":"Voor eenigen tyd kom ik 's avends door de Kalverstraat, en bleef staan kyken naar den winkel van een kruienier, die zich bezighield met het sorteeren van een partytje Java, ordinair, mooi-geel, Cheribonaard, iets gebroken, met veegsel, dat me zeer interesseerde, want ik let altyd op alles. Daar viel my op-eenmaal een heer in 't oog, die daarnaast voor een boekwinkel stond en me bekend voorkwam."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s60","id":"h6-s60","source":"Hetzy Duclari gevoelde dat er iets onbeleefds in lag, hem hierdoor van 't onderhoud uittesluiten, hetzyd-i hiermee een andere bedoeling had, op-eenmaal ging hy, zich tot den Regent wendende, in 't maleisch voort:"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s156","id":"h6-s156","source":"Ik bemerk nu reeds dat ik verzuimd heb als een zyner hoofdtrekken optegeven, dat hy de belachelyke en de ernstige zyde der dingen met dezelfde snelheid en te-gelykertyd opvatte, aan welke eigenschap zyn wyze van spreken, zonder dat hyzelf dit wist, een soort van humor ontleende, die zyn toehoorders gedurig in twyfel bracht, of ze getroffen waren door 't diep gevoel dat in zyn woorden heerschte, of dat ze te lachen hadden over de koddigheid die op-eenmaal den ernst daarvan afbrak."}]},{"lemma":"opeens","count":17,"glosses":["all at once","suddenly","all of a sudden"],"forms":["op-eens","op-eenmaal","opeens"],"morphology":["adverb","adverb, historical hyphenation","adverb, historical form"],"note":"Op-eens is an older hyphenated spelling of opeens.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s57","id":"h1-s57","source":"Dan komt haar eerste minnaar--die vroeger klerk was aan 't kopieboek, maar nu schatryk--op-eens terug, en trouwt haar."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s27","id":"h2-s27","source":"Anders had ik de zaak daarby gelaten. Maar op-eens schoot my de gedachte in, dat hy misschien reiziger was van een duitsch huis, die een solieden makelaar zocht."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s66","id":"h2-s66","source":"Maar zie, daar vloog op-eens myn Sjaalman door de achterdeur de kraam in. Hy was niet groot of sterk, en pas een jaar of dertien oud, maar hy was een vlug en dapper mannetje."}]},{"lemma":"open","count":10,"glosses":["open"],"forms":["open"],"morphology":["adjective, predicative","adjective","adjective, attributive, singular","adjective, attributive, singular, uninflected","adjective, attributive","adjective, attributive plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s61","id":"h1-s61","source":"En nog meer leugens op het tooneel. Als de held met zyn styven komediestap weggaat om 't verdrukte vaderland te redden, waarom gaat dan de dubbele achterdeur altyd vanzelf open?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s59","id":"h4-s59","source":"Hem het pak terugzenden, kon ik niet, want ik wist niet waar hy woonde. Het was nu eenmaal open."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s4","id":"h8-s4","source":"Links voor zyn woning, doch op 'tzelfde \"erf\" en tegenover 't huis dat mevrouw Slotering bewoonde, stond een gebouw dat gedeeltelyk de bureaux der adsistent-residentie bevatte, waartoe tevens de landskas behoorde, en gedeeltelyk bestond in een vry ruime open galery, die een zeer goede gelegenheid tot zulk een vergadering aanbood."}]},{"lemma":"openbaar","count":2,"glosses":["open","public"],"forms":["openbare","openbaar"],"morphology":["adjective","substantivized adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s203","id":"h14-s203","source":"Maar vergeefs zocht Havelaar in 't archief naar een blyk dat zyn voorganger diezelfde zaak ruiterlyk by den waren naam had genoemd in een openbare dienstmissive."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s12","id":"h16-s12","source":"Het was aandoenlyk hoe die arme lieden op Havelaars ridderlykheid vertrouwden en overtuigd waren dat hy hen niet roepen zou om den volgenden dag in 't openbaar te herhalen wat ze des nachts of den vorigen avend in zyn kamer gezegd hadden."}]},{"lemma":"openbaar werk","count":1,"glosses":["Public Works"],"forms":["Openbare-Werken"],"morphology":["proper noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s67","id":"h15-s67","source":"Toen ik den brief van den Direkteur der Openbare-Werken, van den 16den Februari l.l., N° 271/354 aan u renvoieerde, heb ik u verzocht het daarby gevraagde, na overleg met den Regent, te beantwoorden met in-achtneming van wat ik schreef in myn missive van 5 dezer N° 97."}]},{"lemma":"openbaarmaking","count":1,"glosses":["making public"],"forms":["openbaarmaking"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s29","id":"h19-s29","source":"Doch misschien zou het onwaar schynen, wanneer de zaak werd behandeld op een wyze als zou kunnen strekken tot openbaarmaking van myne beschuldiging en van myn vermoeden, voor de Regent van hier verwyderd is."}]},{"lemma":"openbaren","count":5,"glosses":["reveals","discloses","manifests","declare","showed"],"forms":["openbaart","openbaren","openbaarde"],"morphology":["verb, present, singular","verb, infinitive","verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s103","id":"h3-s103","source":"Maar hy zegt, dat de invloed zich eerst openbaart in het tweede geslacht. Myn grootvader las niet.)"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s185","id":"h14-s185","source":"Wanneer nu dit alleen reeds voor sommigen een reden zou wezen om tegen beter weten aan, het bestaan van iets ongunstigs te ontkennen, hoeveel te meer dan wordt dit het geval wanneer men gevaar loopt, niet alleen zich de ongenade op den hals te halen die nu eenmaal 't lot schynt des overbrengers van slechte berichten, doch tevens als de oorzaak te worden aangezien van den ongunstigen toestand dien men plichtshalve openbaart."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s87","id":"h16-s87","source":"Wat zyn dat voor malle uitvallen tegen een ziekte, die zich openbaart in 't verlangen naar een buitenplaats?"}]},{"lemma":"openbaring","count":2,"glosses":["exposure","disclosure"],"forms":["openbaring"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s123","id":"h12-s123","source":"Men mag niet altyd laken--wat in 't oog vallen zou!--daarom verheffen wy gaarne een goede eigenschap bovenmate, om de kwade hoedanigheid aan welker openbaring ons eigenlyk alleen gelegen is, te doen in het oog vallen, zonder den schyn op ons te laden van partydigheid."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s19","id":"h14-s19","source":"De eerste ontdekking hiervan had te Natal plaats gehad, wat natuurlyk is, daar men in nabyliggende provincien altyd beter van den stand der zaken onderricht wordt dan op de plaats zelf, dewyl velen die te-huis door vrees voor een betrokken Hoofd zich laten weerhouden van de openbaring eener hun bekende omstandigheid, die vrees eenigermate overwinnen zoodra ze zich op een grondgebied bevinden waar dat Hoofd geen invloed heeft."}]},{"lemma":"openen","count":9,"glosses":["opened","open","opening"],"forms":["geopend","openen","open"],"morphology":["verb, past participle","verb, participle","verb, imperative, singular","nominalized infinitive, neuter singular","verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s62","id":"h1-s62","source":"En verder, hoe kan de persoon die in verzen spreekt, voorzien wat de ander te antwoorden heeft, om hem 't rym gemakkelyk te maken? Als de veldheer tot de prinses Zegt: \"mevrouw, het is te laat, de poorten zyn gesloten\" hoe kan hy dan vooruit weten, dat zy zeggen wil: \"welaan dan, onversaagd, men doe het zwaard ontblooten?\" Want als zy nu eens, hoorende dat de poort toe was, antwoordde dat ze dan wat wachten zou tot er geopend werd, of dat zy een andermaal eens terug zou komen, waar bleef dan maat en rym?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s60","id":"h4-s60","source":"Ik kon niet loochenen dat ik 't had ingezien, en dit zou ik ook niet gedaan hebben, omdat ik zoo van de waarheid houd. Ook gelukte 't me niet het weer zóó te sluiten dat er van 't openen niets blyken kon."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s148","id":"h4-s148","source":"Ik klom zoo hoog als gezegd was, en hoorde in het derde portaal een kinderstem zingen: strakjes komt vader, die zoete papa. Ik klopte, en de deur werd geopend door een vrouw of dame--ik weet zelf niet recht wat ik van haar maken moest."}]},{"lemma":"opengaan","count":1,"glosses":["open"],"forms":["opengaan"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s195","id":"h4-s195","source":"Ik zei dat Sjaalman maar eens komen zou, maar dat hy niet moest schellen, want dit is zoo lastig voor de meid. Als hy wat wachtte, zei ik, zou de deur wel eens opengaan, als er iemand uit moest."}]},{"lemma":"opening","count":5,"glosses":["opening","disclosure"],"forms":["opening"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s79","id":"h11-s79","source":"Dáár in dien muur is een opening, maar zy is te hoog om er doortezien, en dit wil je toch."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s81","id":"h11-s81","source":"Ge beklimt waggelend dien stoel ... bereikt uw oogmerk ... slaat een blik door de opening, en roept: o, god!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s87","id":"h11-s87","source":"Voor elke andere opening had je 't een jaar lang op dien stoel uitgehouden, en nu moest je vallen, al waren er dertien pooten onder dien stoel geweest, ja, al had je op den grond gestaan."}]},{"lemma":"openlijk","count":3,"glosses":["open"],"forms":["openlyk"],"morphology":["adjective, uninflected","adjective, predicative","adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s18","id":"h16-s18","source":"Zyn bedoeling hiermede was, 't gevaar der wraak van de klagers aftewenden en tevens den Regent de schaamte te besparen van een openlyk onderzoek dat gewis onder hèm niet als vroeger met een intrekking van de klacht zou afgeloopen zyn."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s31","id":"h19-s31","source":"Ik heb de eer my thans nog letterlyk te gedragen aan myne missive van gister, doch neem de vryheid daarby optemerken dat die missive óók het voorstel inhield: om vóór het onderzoek den Regent te verwyderen, en zyn afhangelingen voorloopig, onschadelyk te maken. Ik vermeen niet verder verantwoordelyk te zyn voor wat ik avanceerde, dan voor-zoover gy mocht gelieven intestemmen met myn voorstel betreffende de wyze van onderzoek, dat is: onpartydig, openlyk, en vooral vry."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s64","id":"h20-s64","source":"Maar als nu na een openlyk onderzoek dat alles aan den dag komt, zal de Gouverneur-generaal den resident ter verantwoording roepen, en hem afvragen hoe 't komt dat hy in twee jaren niet ontdekt heeft, wat u terstond in 't oog is gevallen?"}]},{"lemma":"openmaken","count":1,"glosses":["opened"],"forms":["opengemaakt"],"morphology":["verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s20","id":"h3-s20","source":"Kom, Frits!\" Zoo ging het, en Frits begon. Daar ik niet houd van dat bestudeerd spannen van des lezers nieuwsgierigheid, zal ik maar terstond zeggen dat ze te-huis het pak van Sjaalman hadden opengemaakt, en daaruit hadden Frits en Marie een neuswysheid en een sentimentaliteit geput, die me later veel last in huis gehaald hebben."}]},{"lemma":"openstellen","count":1,"glosses":["open"],"forms":["openstellen"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s27","id":"h13-s27","source":"En toch had ik vrede met zoodanige terugbetaling. Want door die niet te vorderen, zou men een te wyde deur openstellen voor oneerlykheid."}]},{"lemma":"opera","count":1,"glosses":["Opera"],"forms":["Opera"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s100","id":"h2-s100","source":"Opvoeding van de kinderen? Meent ge dat hy voor zyn vrouw een loge in de Opera huren wilde, en zyn kinderen op een instituut doen te Genève? 't Was najaar, en vry koud ... welnu, hy woonde op een vliering, zonder vuur."}]},{"lemma":"opeten","count":2,"glosses":["eaten up"],"forms":["opgegeten"],"morphology":["verb, participle","verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s15","id":"h12-s15","source":"--Wèl, ik! Ik heb hem opgegeten, samen met ...iemand."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s65","id":"h12-s65","source":"--Die heb ik je reeds gegeven, zei Havelaar. Ik had het beest gestolen van den generaal Vandamme, en heb 't opgegeten ... met iemand."}]},{"lemma":"opgaan","count":6,"glosses":["rising","climb up","went","gone round","risen"],"forms":["opgegaan","opgaan","optegaan","ging"],"morphology":["verb, infinitive","verb, past, singular","verb, participle","verb, infinitive, substantivized","verb, past participle","verb, nominalized infinitive"],"note":"Optegaan is the old closed spelling of modern op te gaan.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s28","id":"h8-s28","source":"En is het niet schoon, te worden uitgezonden om de vermoeiden te zoeken, die achterbleven na den arbeid en neerzonken langs den weg, daar hun knieën niet sterk meer waren om optegaan naar de plaats van het loon?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s37","id":"h13-s37","source":"Toen ging er een licht voor my op."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s7","id":"h16-s7","source":"By velen was dit zeker niet het geval, waarop hyzelf dan ook niet gerekend had. Doch even zeker is 't, dat er een roep was opgegaan in de dorpen, dat de toewan die gezag had te Rangkas-Betoeng, recht wilde doen, en al hadden dus zyn woorden de kracht gemist om terugtehouden van misdaad, ze hadden toch aan de slachtoffers daarvan den moed gegeven zich te beklagen, al geschiedde dit dan ook slechts schoorvoetend en in 't geheim."}]},{"lemma":"opgang","count":3,"glosses":["mark","sensation","rising"],"forms":["opgang","Opgang"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"Opgang maken is an idiom meaning to cause a sensation or become fashionable.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s83","id":"h13-s84","source":"Wie nu al dat daarnaast gelegde als overtollig meent te kunnen verwerpen, verliest geheel uit het oog dat men dan, om effekt te-weeg te brengen, zou moeten overgaan tot de school die sedert 1830 zoolang in Frankryk gebloeid heeft, schoon ik ter-eere van dat land zeggen moet dat de schryvers die in dit opzicht het meest zondigden tegen den goeden smaak, juist in 't buitenland, en niet in Frankryk zelf, den grootsten opgang maakten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s137","id":"h17-s137","source":"Mevrouw had den roman van Sue gelezen die zooveel kort gerucht maakte, en dacht altyd aan prins Djalma wanneer ze Saïdjah zag. Ook de jonge meisjes begrepen beter dan vroeger hoe de javaansche schilder Radhen Saleh zoo grooten opgang had gemaakt te Parys."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s179","id":"h17-s179","source":"Hy lette zeer op het dalen van de sterren in 't Westen, en by elke ster die aan de kim verdween, berekende hy hoe de zon weer iets nader was aan haren Opgang in het oosten, en hoeveel nader hyzelf aan 't weerzien van Adinda."}]},{"lemma":"opgave","count":24,"glosses":["returns","statements","statement","figures","return","an account"],"forms":["opgaven","opgave","opgaaf"],"morphology":["noun, common gender, plural","noun, plural","noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s5","id":"h1-s5","source":"Als ik in myn vak--ik ben makelaar in koffi, en woon op de Lauriergracht N° 37--aan een principaal --een principaal is iemand die koffi verkoopt--een opgave deed, waarin maar een klein gedeelte der onwaarheden voorkwam, die in gedichten en romans de hoofdzaak uitmaken, zou hy terstond Busselinck & Waterman nemen. Dat zyn ook makelaars in koffi, doch hun adres behoeft ge niet te weten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s6","id":"h1-s6","source":"Ik pas er dus wel op, dat ik geen romans schryf, of andere valsche opgaven doe."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s73","id":"h3-s73","source":"Er waren staten, opgaven, berekeningen met cyfers, waaraan geen rym te bekennen was, en alles was met zulk een zorg en nauwkeurigheid bewerkt, dat ik, ronduit gezegd--want ik houd van de waarheid--op het denkbeeld kwam dat die Sjaalman, als de derde klerk eens uitviel--wat gebeuren kan, daar hy oud en stuntelig wordt--heel goed diens plaats zou kunnen innemen."}]},{"lemma":"opgeruimd","count":1,"glosses":["cheerful"],"forms":["opgeruimd"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s175","id":"h4-s175","source":"De vrouw scheen ook niet opgeruimd, want ter-sluik wischte zy haar oog af, terwyl zy 't kleine meisje by haar broertje bracht."}]},{"lemma":"opgetogen","count":2,"glosses":["enraptured","delighted"],"forms":["opgetogen"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s42","id":"h3-s42","source":"En 't gemoed dat opgetogen, Dankend opsteeg tot den Hoogen, Dankte en bad voor haar alleen! Zorgen baarde my die liefde, Onrust kwelde my het hart, En ondraaglyk was de smart Die my 't week gemoed doorgriefde. 'k Heb slechts angst en leed gegaard, Waar ik 't hoogst genot verwachtte, En voor 't heil waarnaar ik trachtte, Was me gif en wee bewaard..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s128","id":"h18-s129","source":"Tot myn groote verwondering zag ik, dat die vrouw van Sjaalman van deftige familie was, althans de brief was geteekend door een bloedverwant, wiens naam in Nederland aanzienlyk is, en ik was inderdaad opgetogen over den schoonen inhoud van dat schryven."}]},{"lemma":"opgetogenheid","count":1,"glosses":["rapture"],"forms":["opgetogenheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s193","id":"h17-s193","source":"Saïdjah had niet geleerd te bidden, en 't ware ook jammer geweest hem dat te leeren want heiliger gebeden vuriger dank dan er lag in de sprakelooze opgetogenheid zyner ziel, was niet te vatten in menschelyke taal."}]},{"lemma":"opgeven","count":15,"glosses":["given","set down","to give","enter","one stated","reported","to state","submitted","cited","to supply","to give up","set out","give"],"forms":["opgegeven","optegeven","opgeven","opgegevene"],"morphology":["verb, infinitive","verb, past participle","verb, participle","verb, infinitive with te","nominalized past participle, common gender, singular","verb, te-infinitive, separable"],"note":"Historical fused spelling of “op te geven.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s156","id":"h6-s156","source":"Ik bemerk nu reeds dat ik verzuimd heb als een zyner hoofdtrekken optegeven, dat hy de belachelyke en de ernstige zyde der dingen met dezelfde snelheid en te-gelykertyd opvatte, aan welke eigenschap zyn wyze van spreken, zonder dat hyzelf dit wist, een soort van humor ontleende, die zyn toehoorders gedurig in twyfel bracht, of ze getroffen waren door 't diep gevoel dat in zyn woorden heerschte, of dat ze te lachen hadden over de koddigheid die op-eenmaal den ernst daarvan afbrak."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s184","id":"h7-s184","source":"Hy scheen met de uitgeweken leden der stadhouderlyke familie een vroolyk leven geleid te hebben, wat dan ook door velen werd opgegeven als oorzaak van den ondergang zyner fortuin."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s193","id":"h8-s193","source":"Want er was driemaal meer volk opgeroepen om voor den Regent te werken dan de bepalingen op de heerediensten toelaten, en dit durfde men natuurlyk in de staten niet opgeven. Is 't waar, wat ik zeg?"}]},{"lemma":"opgewondenheid","count":1,"glosses":["exaltation"],"forms":["opgewondenheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s43","id":"h9-s43","source":"U staat het vry, de hoofdstukken overteslaan, die naar duitsche opgewondenheid rieken, en u alleen bezig te houden met wat geschreven is door my, die een deftig man ben, en makelaar in koffi."}]},{"lemma":"opgezetene","count":1,"glosses":["inhabitants"],"forms":["opgezetenen"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s134","id":"h5-s134","source":"Dit is ook op Java het geval, en de afstammelingen of verwanten der vroegere vorsten maken gaarne gebruik van de onkunde der bevolking, die niet recht begrypt dat haar Tommongong of Adhipatti of Pangerang thans een bezoldigd ambtenaar is die zyn eigen en hare rechten voor een bepaald inkomen verkocht heeft, en dat dus de schraal beloonde arbeid in koffituin of suikerveld, in de plaats getreden is van de belastingen die vroeger door de heeren des lands van de opgezetenen gevorderd werden."}]},{"lemma":"opgraven","count":1,"glosses":["exhumed"],"forms":["opgraven"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s68","id":"h18-s68","source":"Zyn voornemen was, 't lyk van zyn voorganger te doen opgraven en wetenschappelyk onderzoeken, zoodra de Regent zou verwyderd zyn, en diens aanhang onschadelyk gemaakt. Maar men heeft hem hiertoe de gelegenheid niet gelaten."}]},{"lemma":"opgroeien","count":4,"glosses":["grown up","grows up","to grow up"],"forms":["opgegroeid","opgroeit","optegroeien"],"morphology":["verb, present, singular","verb, infinitive with te","verb, past participle","verb, participle"],"note":"The modern spelling separates this as op te groeien.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s82","id":"h1-s82","source":"Als myn zaken goed gaan--en dit doen ze--als myn vrouw en kinderen gezond zyn, zoodat ik geen gemaal heb met dokter en apteker ... als ik jaar-in jaar-uit een sommetje kan ter-zy leggen voor den ouden dag ... als Frits knap opgroeit, om later in myn plaats te komen als ik naar Driebergen ga ... zie, dan ben ik heel tevreden. Maar dit alles is een natuurlyk gevolg van de omstandigheden, en omdat ik op de zaken pas."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s56","id":"h9-s56","source":"Bedenk dat je lichaam een tempel Gods is, en dat je vader altyd hard heeft moeten werken voor den kost--'t is de waarheid!--sla dus 't oog naar boven, en tracht optegroeien tot een fatsoenlyk makelaar, als ik naar Driebergen ga."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s15","id":"h17-s15","source":"Het sterke dier buigt gewillig den zwaren kop rechts of links of omlaag naar den vingerdruk van 't kind, dat hy kent, dat hy verstaat, waarmede hy is opgegroeid."}]},{"lemma":"opheffen","count":6,"glosses":["lifted up","raises","to raise","raised","lifted","adjourned"],"forms":["opgeheven","ophief","opheft","opteheffen"],"morphology":["verb, participle","verb, past, singular","verb, present, singular","verb, infinitive","adjective, past-participial, inflected"],"note":"Older fused spelling of ‘op te heffen’.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s32","id":"h3-s32","source":"Moeder, 'k ben wel ver van 't land Waar me 't leven werd geschonken, Waar myn eerste tranen blonken, Waar ik opwies aan uw hand... Waar uw moedertrouw der ziel Van den knaap haar zorgen wydde, En hem liefdryk stond ter-zyde, En hem ophief als hy viel..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s100","id":"h5-s100","source":"Het stuitend bevelen, in verzoekenden vorm geuit, wordt met stiptheid nagekomen. Het verschil in stand, geboorte, rykdom, wordt uitgewischt door den Regent zelf, die den Europeaan, als vertegenwoordiger des Konings van Nederland, tot zich opheft, en ten-slotte is een verhouding die, oppervlakkig beschouwd, botsing moest te weeg brengen, zeer dikwyls de bron van een aangenaam verkeer."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s24","id":"h6-s24","source":"De Regent wenkte met een nauw zichtbare beweging van 't hoofd, een der bedienden die neergehurkt zaten aan den ingang der pendoppo. Een kleine jongen, allerliefst gevat in een blauw-fluweelen buis, witten pantalon, met gouden lyfband die zyn kostbaren sarong, vasthield om de lenden, en op 't hoofd den behagelyken kain kapala, waaronder zyn zwarte oogen zoo ondeugend te-voorschyn kwamen, kroop hurkende tot aan de voeten des Regents, zette de gouden doos neder, die de tabak, de kalk, de sirie, de pinang, en de gambier bevatte, maakte den slamat, door beide handen saamgevoegd opteheffen tot aan het diep neergebogen voorhoofd, en bood daarop zyn heer de kostbare doos aan."}]},{"lemma":"ophelderen","count":5,"glosses":["clear up","clarify","to clarify"],"forms":["optehelderen","ophelderen"],"morphology":["verb, infinitive","verb, te-infinitive","verb, infinitive with te"],"note":"Historical spelling writes “op te helderen” as one word.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s88","id":"h12-s88","source":"Doch ziet, er was gedurende dien tyd op Padang, door 't publiek--dat is: door niemand en iedereen--ontdekt dat die ambtenaar slechts gesuspendeerd was om een gelegenheid te scheppen den adsistent-resident van de plaats te verwyderen, ten-einde zyn voorgenomen onderzoek naar de verdwyning van dat kind te voorkomen, of althans te verschuiven tot een tydstip dat die zaak moeielyker zou optehelderen zyn."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s29","id":"h13-s29","source":"Enkelen daarvan kon ik terstond ophelderen. Voor anderen evenwel had ik inzage van zekere stukken noodig, en vooral was 't voor my van belang die zaken natesporen te Natal zelf, om by myn geëmployeerden naar de oorzaken der gevonden verschillen onderzoek te doen, en waarschynlyk zou ik dáár geslaagd wezen in myn pogingen om alles tot klaarheid te brengen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s59","id":"h13-s60","source":"Juist wilde Havelaar een aanvang maken met het verhaal dat zyn gasten van hem wachtten, en dat ophelderen zou waarin en waarom hy den Generaal Vandamme te Natal zoo \"gekontrarieerd\" had, toen mevrouw Slotering zich in de voorgalery van haar woning vertoonde, en den politie-oppasser wenkte, die naast Havelaars huis op een bank zat."}]},{"lemma":"opheldering","count":2,"glosses":["explanation"],"forms":["opheldering"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s115","id":"h5-s115","source":"En eindelyk, de willekeurige beschikking over den arbeid en de eigendommen hunner onderhoorigen. De beide laatste bronnen van inkomsten vorderen eenige opheldering."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s88","id":"h7-s88","source":"We hoorden den resident zeggen dat mevrouw Slotering een \"inlandsche vrouw\" was. Dit vereischt voor niet-indische lezers eenige opheldering, daar men al licht tot de onjuiste meening geraken zou hier met een eigenlyk-javaansche te doen te hebben."}]},{"lemma":"ophemelen","count":1,"glosses":["praised"],"forms":["opgehemeld"],"morphology":["verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s40","id":"h11-s40","source":"Ik was gewoon aan teleurstellingen by 't zien van alles wat zoo hoog wordt opgehemeld."}]},{"lemma":"Ophir","count":1,"glosses":["Ophir"],"forms":["Ophir"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s186","id":"h11-s186","source":"Het land schoof langzaam naast ons weg, en kleiner en kleiner werd de Ophir rechts achter ons."}]},{"lemma":"ophouden","count":15,"glosses":["leaves off","ceased","occupy","maintenance","left off","fell silent","detained","ended","stayed","detain","cessation","lingered","stop"],"forms":["ophield","ophouden","opgehouden","ophoud","ophoudt"],"morphology":["verb, past, singular","verb, present, singular","verb, participle","nominalized infinitive, neuter singular","verb, past participle","verb, present singular","nominalized infinitive","verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s29","id":"h3-s29","source":"Later vroeg my de uitgever of ik hier niet by voegen wilde, wat Frits gereciteerd had. Ik wil 't wel doen, mits men wete dat ik me niet ophoud met zulke dingen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s137","id":"h5-s137","source":"Er zyn Regenten, die van zoodanige willekeurige beschikkingen een matig gebruik maken, en niet meer van den geringen man vorderen, dan tot het ophouden van hun rang volstrekt noodig is."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s153","id":"h5-s153","source":"Vooreerst hebbe men juist te beoordeelen, waar het gebruik heeft opgehouden om voor misbruik plaats te maken? En ... waar het misbruik bestaat, waar inderdaad roof of willekeur gepleegd is, zyn veelal de slachtoffers zelf hieraan medeplichtig, hetzy uit te ver gedreven onderwerping, hetzy uit vrees, hetzy uit wantrouwen op den wil of de macht der persoon die hen beschermen moet."}]},{"lemma":"opium","count":1,"glosses":["opium"],"forms":["opium"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s106","id":"h9-s106","source":"d) Te doen opnemen in de voorwaarden der amfioenpacht op Java, de bepaling: dat er in elke amfioenkit een voorraad bybels moet aanwezig zyn, in verhouding met vermoedelyk getal bezoekers van zoodanig gesticht, en dat de pachter zich verbinde geen opium te verkoopen, zonder dat de kooper een godsdienstig traktaatje daarby neme."}]},{"lemma":"opiumpacht","count":1,"glosses":["opium farm"],"forms":["opiumpacht"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s7","id":"h4-s7","source":"Over de opiumpacht op Java."}]},{"lemma":"opklimmen","count":1,"glosses":["rose"],"forms":["opklom"],"morphology":["verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s78","id":"h4-s78","source":"Hy zou kunnen beginnen met vier- of vyfhonderd gulden--onze Bastiaans heeft ook lang gewerkt voor hy tot zevenhonderd opklom--en ik had een goede daad gedaan."}]},{"lemma":"opknijpen","count":1,"glosses":["squeezed"],"forms":["opgeknepen"],"morphology":["verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s110","id":"h13-s111","source":"In landen dus, waar beschaving en overbevolking nog niet door samenpersing beneden, 't menschdom naar-boven hebben opgeknepen, zyn de huizen zonder verdieping, en dat van Havelaar behoorde niet tot de weinige uitzonderingen op dezen regel."}]},{"lemma":"opkomen","count":4,"glosses":["come","enter","arose","called up"],"forms":["opkomen","opkwam"],"morphology":["verb, infinitive","verb, present, plural","verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s105","id":"h4-s105","source":"En--zonderling toch, hoe de gedachten onder 't schryven in iemand opkomen --myn boek gaat ook de molenaars aan, en de dominees, en hen die Holloway- pillen verkoopen, en de likeurstokers, en de pannenbakkers, en de menschen die van staatsschuld leven, en de pompenmakers, en de touwslagers, en de wevers, en de slachters, en de klerken op een makelaarskantoor, en de aandeelhouders van de Nederlandsche Handelmaatschappy, en eigenlyk, wel beschouwd, alle anderen ook."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s61","id":"h14-s61","source":"Want de oorzaken van den stryd over Jang di Pertoean waren my toen nog onbekend, en 't kon dus niet in myn gedachten opkomen, evenmin dat myn voorganger willens en wetens een onschuldige zou veroordeeld hebben tot zóó zware straf, als dat de generaal een misdadiger zou in bescherming nemen tegen een rechtvaardig vonnis."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s42","id":"h15-s42","source":"Het was dikwyls koddig hoe hy op-eenmaal tot haar een woord richtte dat in zyn gedachten over de onderwerpen die hem bezig-hielden opkwam, en hoe snel zy, zonder te weten wat hy behandelde, den zin van zyn meening wist te vatten, die hy haar dan ook gewoonlyk niet toelichtte, als sprak het vanzelf dat zy wel weten zou wat hy bedoelde."}]},{"lemma":"opladen","count":1,"glosses":["laid"],"forms":["opgeladen"],"morphology":["verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s52","id":"h3-s52","source":"Steil en doornig zyn myn paden, Onspoed drukt me diep ter-neer, En de last my opgeladen Knelt me, en doet het hart me zeer..."}]},{"lemma":"oplaten","count":1,"glosses":["fly"],"forms":["optelaten"],"morphology":["separable verb, te-infinitive"],"note":"Historical spelling fuses modern op te laten.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s178","id":"h6-s178","source":"Hy kon spelen met een kind, en als een kind, en meermalen klaagde hy dat \"kleine Max\" nog te jong was om vliegers optelaten, omdat hy \"de groote Max\" daarvan zoveel hield."}]},{"lemma":"opleggen","count":2,"glosses":["to impose","imposes"],"forms":["opteleggen","oplegt"],"morphology":["verb, infinitive with fused te","verb, present, singular"],"note":"Opteleggen represents modern op te leggen.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s26","id":"h13-s26","source":"Als er door slordigheid of verzuim eenige duizenden te-kort waren in myn beheer, noem ik dit op-zichzelf geen kleinigheid. Maar als deze duizenden ontbraken ten-gevolge van myn gelukte pogingen om den opstand te voorkomen, die de landstreek van Mandhéling dreigde in vuur en vlam te zetten, en de Atjinezen te doen terugkeeren in de oorden waaruit wy hen pas met veel opoffering van geld en volk hadden verjaagd, dan vervalt het gewicht van zoodanig te-kort, en 't werd zelfs reeds eenigszins onbillyk de terugbetaling daarvan opteleggen aan iemand die oneindig grooter belangen gered had."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s3","id":"h14-s3","source":"Men zegt dat een geheim artikel in het traktaat van 1824, ons jegens de Engelschen de verplichting oplegt, de rivier van Singkel niet te overschryden."}]},{"lemma":"opleiden","count":1,"glosses":["raised up"],"forms":["opgeleid"],"morphology":["verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s104","id":"h9-s104","source":"a) Slechts zulke gouverneurs, officieren en beambten te benoemen, die geacht kunnen worden vasttestaan, in het ware geloof. b) Den Javaan te doen vergunnen de kazernes, alsmede de op de reeden liggende oorlogs- en koopvaardyschepen te bezoeken, om door 't verkeer met nederlandsche soldaten en matrozen te worden opgeleid tot het Godsryk."}]},{"lemma":"opleiding","count":1,"glosses":["upbringing"],"forms":["opleiding"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s49","id":"h9-s49","source":"Ge moet weten, lezer, dat ik myn plichten als vader stipt vervul, en dat de zedelyke opleiding myner kinderen me zeer na aan het hart ligt."}]},{"lemma":"opleveren","count":1,"glosses":["yielded"],"forms":["opleverde"],"morphology":["verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s27","id":"h16-s27","source":"En als men hierby acht geeft op de velen die op weg gingen om nooit dat huis te bereiken ... op de velen die niet eenmaal vertrokken uit hun dorp, afgeschrikt als ze waren door eigen ondervinding of door 't aanschouwen van het lot dat anderen klagers te beurt viel, dan geloof ik dat men onrecht hebben zou in de meening dat de vermenigvuldiging met vyf van 't getal gestolen buffels uit één distrikt, een te hoogen maatstaf opleverde voor wie naar de statistiek vraagt van 't getal runderen dat elke maand geroofd werd in vyf distrikten, om te voorzien in de behoeften der hofhouding des Regents van Lebak."}]},{"lemma":"oplopen","count":1,"glosses":["rising"],"forms":["op"],"morphology":["nominalized infinitive, first part of op- of afloopen"],"note":"The hyphen avoids repeating -loopen: op- of afloopen means rising or falling.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s126","id":"h13-s127","source":"De plantengroei, reeds overal elders in Indie zoo snel, was op die plaats door de telkens achtergelaten slib byzonder welig, zóó zelfs dat, al had het op- of afloopen des waters plaats gehad met een kracht die 't kreupelhout ontwortelde en meevoerde, er maar zeer weinig tyds noodig was om den grond weer te bedekken met al de ruigte die 't reinhouden van het erf, ook in de onmiddellyke nabyheid van 't huis, zoo moeielyk maakte."}]},{"lemma":"oplossing","count":2,"glosses":["resolution","solving"],"forms":["oplossing"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, feminine, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s107","id":"h6-s107","source":"Of er ook in den wagen, die nu voor de pendoppo stilhield, zich iets verzette tegen de \"oplossing der continuiteit\" weet ik niet, maar zeker is 't dat het lang duurde voor er iets te voorschyn kwam."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s139","id":"h6-s139","source":"Hy was vlug van begrip, vatte terstond het hoogste, het ingewikkeldste, speelde gaarne met de oplossing van moeielyke vragen, had daarvoor alle moeite, alle studie, alle inspanning veil ... en dikwyls toch begreep hy de eenvoudigste zaak niet, die een kind hem had kunnen uitleggen."}]},{"lemma":"opmaken","count":2,"glosses":["gather","conclude"],"forms":["opmaken","opmaak"],"morphology":["verb, infinitive","verb, present, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s56","id":"h11-s56","source":"Hoe groot de behoefte is aan de beweging die ik bedoel, kan men eenigszins opmaken uit de walging die een danseres veroorzaakt, al ware zy Elssler of Taglioni, wanneer ze na een dans op haar linkerbeen staat en 't publiek toegrynst."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s182","id":"h20-s182","source":"Op den rand staat met potlood aangeteekend: \"niet juist\" waaruit ik opmaak dat sommige zinsneden by 't afschryven veranderd zyn."}]},{"lemma":"opmerkelijk","count":1,"glosses":["remarkable"],"forms":["Opmerkelyk"],"morphology":["adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s157","id":"h6-s157","source":"Opmerkelyk was 't dat zyn voorkomen, en zelfs zyn aandoeningen, zoo weinig sporen droegen van zyn doorgebracht leven. Het roemen op ondervinding is een belachelyke gemeenplaats geworden."}]},{"lemma":"opmerken","count":13,"glosses":["noticed","notice","to observe","observed","to notice","to remark","remarks","to note","point out"],"forms":["optemerken","opgemerkt","opmerken","opmerkt"],"morphology":["verb, past participle","verb, infinitive","verb, infinitive with fused te","verb, infinitive, historically written together with te","verb, te-infinitive","verb, infinitive with incorporated te","verb, present, singular","verb, participle"],"note":"Optemerken is the old fused spelling of op te merken.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s7","id":"h1-s7","source":"Ik heb dan ook altyd opgemerkt dat menschen die zich met zoo-iets inlaten, gewoonlyk slecht wegkomen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s26","id":"h2-s26","source":"Hy scheen ook my te herkennen, want onze blikken ontmoetten elkander gedurig. Ik moet betuigen dat ik te verdiept was in 't veegsel, om terstond optemerken, wat ik namelyk later zag, dat hy vry kaal in de kleeren stak."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s42","id":"h2-s42","source":"Ik houd er van, het goede optemerken, en wie dit niet doen, zyn ontevreden menschen die ik niet lyden kan. Ja, ja, hy was het, die my uit de handen van den Griek had verlost!"}]},{"lemma":"opmerker","count":1,"glosses":["observer"],"forms":["opmerker"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s128","id":"h7-s128","source":"Havelaar moest dus andermaal \"God Almachtig\" tot getuige nemen by de belofte: dat hy de \"inlandsche bevolking, beschermen zou tegen onderdrukking, mishandeling en knevelarij.\" Voor een fynen opmerker zou 't de moeite waard zyn geweest, het onderscheid gadeteslaan tusschen houding en toon van den resident en van Havelaar by deze gelegenheid."}]},{"lemma":"opmerking","count":12,"glosses":["observation","remark","observations","remarks"],"forms":["opmerking","opmerkingen"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, plural","noun, feminine plural","noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s71","id":"h2-s71","source":"Daar ik veel van wysgeerige opmerkingen houd, moet ik u toch even zeggen, lezer, hoe wonderbaar de zaken dezer wereld aan elkander hangen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s72","id":"h5-s72","source":"Zonder uitweiding over den oorsprong des adels, die geheel in de natuur ligt, wensch ik toch plaats te geven aan de opmerking hoe in òns werelddeel en ginds in 't verre Indie, dezelfde oorzaken dezelfde gevolgen hadden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s19","id":"h6-s19","source":"Hoe dit zy, Verbrugge begon met een banale opmerking over 't weêr en den regen."}]},{"lemma":"opmerkzaam","count":5,"glosses":["aware","attentive"],"forms":["opmerkzaam"],"morphology":["adjective","adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s45","id":"h9-s45","source":"Dit is zeer verkeerd, en ik zal myn moeite ruim beloond achten, als de Regeering door myn boek op die fout wordt opmerkzaam gemaakt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s7","id":"h13-s7","source":"Maar let wel dat men my, zoolang ik te Natal was, daarop niet had opmerkzaam gemaakt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s214","id":"h14-s214","source":"Ik ga nu met stilzwygen voorby, wat men te denken hebbe van het doorzicht der Regeering die zulke opgaven aanneemt en publiceert, en wil den lezer alleen opmerkzaam maken op de strekking van deze valsheid."}]},{"lemma":"opmeten","count":1,"glosses":["measure"],"forms":["opmeten"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s213","id":"h11-s213","source":"Een kontroleur--ik zeg dit niet voor u, Verbrugge!--een kontroleur wryft zich de oogen uit, en ziet er tegen op den nieuwen adsistent-resident te ontmoeten, die een bespottelyk overwicht wil aannemen op een paar jaren diensttyd meer, en van wien hy zooveel zonderlings gehoord heeft ... op Sumatra. Of hy moet dien dag velden opmeten, en staat in dubio tusschen zyn eerlykheid--jy weet dit zoo niet, Duclari, omdat je militair bent, maar er zyn werkelyk eerlyke kontroleurs!"}]},{"lemma":"opnemen","count":10,"glosses":["included","took up","taken","takes up","recorded","take on","take","take up","taken in"],"forms":["opnemen","opgenomen","opnam","opneemt"],"morphology":["verb, infinitive","verb, past, singular","verb, past participle","verb, present, singular","verb, present, plural","verb, participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s76","id":"h3-s76","source":"Ik wilde voor Frits niet weten dat ik eenig belang begon te stellen in den inhoud van dat pak, en stuurde hem daarom weg. 't Werd my inderdaad duizelig, toen ik zoo den eenen bundel vóór, den anderen na, opnam, en de opschriften las."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s106","id":"h9-s106","source":"d) Te doen opnemen in de voorwaarden der amfioenpacht op Java, de bepaling: dat er in elke amfioenkit een voorraad bybels moet aanwezig zyn, in verhouding met vermoedelyk getal bezoekers van zoodanig gesticht, en dat de pachter zich verbinde geen opium te verkoopen, zonder dat de kooper een godsdienstig traktaatje daarby neme."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s134","id":"h12-s134","source":"Hoe dit zy, ik ben zeker dat velen nooit op 't denkbeeld zouden gekomen zyn, den generaal Vandamme voor zoo dapper te houden, als zyn dapperheid niet had kunnen dienen tot voertuig van 't altyd daarby gevoegde: \"maar ... zyn zedelykheid!\" En tevens, dat deze onzedelykheid niet zoo hoog zou opgenomen zyn door de velen die zelf niet zoo onaantastbaar waren op dit stuk, wanneer men ze niet had noodig gehad tot het opwegen tegen zyn roem van dapperheid, die sommigen belette te slapen."}]},{"lemma":"opnieuw","count":12,"glosses":["again","once more","afresh","anew"],"forms":["op-nieuw"],"morphology":["adverb"],"note":"Historical hyphenation of modern “opnieuw.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s5","id":"h5-s5","source":"Dan begon het geroep om hulp op-nieuw. Men wachtte geduldig tot die hulp kwam, en ... sukkelde verder."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s84","id":"h7-s84","source":"Hy had dit echter niet gedaan, gedeeltelyk misschien uit vrees dat hy te spoedig op-nieuw zou moeten verhuizen, gedeeltelyk om 't gebruik daarvan aan die dame met haar kinderen overtelaten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s139","id":"h12-s139","source":"De Padangsche praatjes duurden voort: men sprak nog altyd over 't verdwenen kind. De adsistent-resident voelde zich op-nieuw geroepen die zaak optevatten, maar voor hy iets tot helderheid had kunnen brengen, ontving hy een besluit waarby hy door den Gouverneur van Sumatra's Westkust werd gesuspendeerd \"wegens oneerlykheid in ambtsbetrekking.\" Het heette dat hy uit vriendschap of medelyden de zaak van dien kontroleur, tegen beter weten aan, in een valsch daglicht had gesteld."}]},{"lemma":"opofferen","count":1,"glosses":["given up"],"forms":["opgeofferd"],"morphology":["verb, participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s153","id":"h7-s153","source":"Acht dagen vóór de geboorte van zyn kleinen Max, bezat hy 't noodige niet om 't yzeren wiegje te koopen waarin zyn lieveling rusten zou, en weinig tyds te-voren nog had hy de weinige versierselen zyner vrouw opgeofferd, om iemand bytestaan, die gewis in beter omstandigheden verkeerde dan hyzelf."}]},{"lemma":"opoffering","count":4,"glosses":["sacrifice","self-sacrifice"],"forms":["opoffering"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s10","id":"h5-s10","source":"De eigenlyke heirbaan met zyn vele zytakken, die de maarschalk Daendels met groote opoffering van volk deed aanleggen is inderdaad een prachtig stuk werks, en men staat verbaasd over de geestkracht van den man die, ondanks alle bezwaren welke zyn benyders en tegenstanders in 't moederland hem in den weg legden, den onwil der bevolking en de ontevredenheid der hoofden durfde trotsen, om iets tot-stand te brengen, dat thans nog de bewondering van iederen bezoeker opwekt en verdient."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s26","id":"h13-s26","source":"Als er door slordigheid of verzuim eenige duizenden te-kort waren in myn beheer, noem ik dit op-zichzelf geen kleinigheid. Maar als deze duizenden ontbraken ten-gevolge van myn gelukte pogingen om den opstand te voorkomen, die de landstreek van Mandhéling dreigde in vuur en vlam te zetten, en de Atjinezen te doen terugkeeren in de oorden waaruit wy hen pas met veel opoffering van geld en volk hadden verjaagd, dan vervalt het gewicht van zoodanig te-kort, en 't werd zelfs reeds eenigszins onbillyk de terugbetaling daarvan opteleggen aan iemand die oneindig grooter belangen gered had."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s138","id":"h13-s139","source":"Tine zou haar zoo goed mogelijk gezelschap gehouden, en veel met haar gesproken hebben over keukenzaken, over sambal-sambal over 't inmaken van ketimon--zonder Liebig, o goden!--maar zoo-iets blyft toch altyd een opoffering, en men vond het dus zeer goed dat de zaken door mevrouw Sloterings vrywillige afzondering geschikt waren op een wyze die aan beide partyen volkomen vryheid liet."}]},{"lemma":"oppassen","count":5,"glosses":["behaves","pays attention","behaved","to apply himself","fitted"],"forms":["oppast","opgepast","oppassen","paste"],"morphology":["verb, present, singular","verb, participle","verb, infinitive","verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s114","id":"h9-s114","source":"Zie eens hoe de eenvoudige en nederige Wawelaar, zonder wysheid naar den mensch--de man heeft nooit een voet op de beurs gezet--maar voorgelicht door het Evangelie dat een lamp op zyn pad is, my, makelaar in koffi, daar op-eenmaal een wenk geeft, die voor heel Nederland belangryk is niet alleen, maar die my in-staat zal stellen, als Frits goed oppast--hy heeft redelyk stil gezeten in de kerk--wellicht vyf jaren vroeger naar Driebergen te gaan."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s70","id":"h10-s70","source":"En spoor Frits aan, dat hy wat beter oppast, en leer hem geen verzen maken, en houd je alsof je het niet zag, als hy gezichten trekt tegen den boekhouder, en al zulke dingen meer."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s177","id":"h16-s177","source":"Ik weet niet of Sjaalman me gezien heeft, maar ik ging snel voorby, en keek naar boven, en dacht aan de rechtvaardigheid van God, die hem toch niet zoo zou laten loopen zonder winterjas, als hy beter had opgepast en niet lui, pedant en ziekelyk was."}]},{"lemma":"oppasser","count":4,"glosses":["attendants","attendant","officer"],"forms":["oppassers","oppasser"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, plural","noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s9","id":"h6-s9","source":"Ik bedoel hiermee nu juist niet dat hy vergezeld was van de twintig of dertig Javanen, bedienden, mantries en oppassers die op den grond gehurkt in en buiten de pendoppo zaten, noch van de velen die aanhoudend uit-en inliepen, noch van 't groot aantal inlanders van verschillenden rang, dat daar buiten de paarden vasthield, of te-paard rondreed ... neen, de Regent zelf van Lebak, Radhen Adhipatti Karta Natta Nagara, zat tegenover hem."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s93","id":"h6-s93","source":"--Ienie apa toewan-toewan datang! riep op-eenmaal de oppasser Dongso. Ik zie een mantrie die met zyn toedoeng wuift."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s60","id":"h12-s60","source":"Verbeeld je dat zy alle vreemden die 't erf betreden, laat wegjagen door de oppassers ..."}]},{"lemma":"opperbestuur","count":1,"glosses":["supreme government"],"forms":["opperbestuur"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s59","id":"h5-s59","source":"Te Batavia zyn de onderscheidene bestuurstakken verdeeld in \"departementen\" aan welker hoofd Direkteuren geplaatst zyn, die den schakel uitmaken tusschen het opperbestuur van den Gouverneur-generaal en de Residenten in de provincien."}]},{"lemma":"opperheerschappij","count":1,"glosses":["sovereignty"],"forms":["opperheerschappy"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"Historical spelling of modern opperheerschappij.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s49","id":"h5-s49","source":"Een gedeelte bestaat uit stammen welker vorsten en vorstjes de opperheerschappy van Nederland als suzerein erkend hebben, doch waarby nog altyd het rechtstreeksch bestuur, in meer of minder mate gebleven is in handen van de ingeboren Hoofden zelf."}]},{"lemma":"opperhoofd","count":3,"glosses":["superior","head"],"forms":["opperhoofd"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s45","id":"h5-s45","source":"Verbeeld u vier of zes bamboezen palen in den grond geslagen, die aan de boveneinden met elkander verbonden zyn door andere bamboes, waarop een deksel is vastgehecht van de lange bladen van den waterpalm, die in deze streken atap heet, en ge zult u dusdanige pendoppo kunnen voorstellen. Het is, zooals ge ziet, zoo eenvoudig mogelyk, en het moest hier dan ook slechts dienen als pied à terre voor de europesche en inlandsche beambten die daar hun nieuw opperhoofd kwamen verwelkomen aan de grenzen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s46","id":"h5-s46","source":"Ik heb me niet volkomen juist uitgedrukt, toen ik den adsistent-resident het opperhoofd, ook van den Regent, noemde."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s133","id":"h7-s133","source":"Daarop volgde een toespraak van den resident tot de Hoofden, waarop hy hun den adsistent-resident als opperhoofd der Afdeeling voorstelde, hen uitnoodigde hem te gehoorzamen, hun verplichtingen stipt natekomen, en dergelyke gemeenplaatsen meer. De hoofden werden daarop één-voor-één by name aan Havelaar voorgesteld."}]},{"lemma":"opperhuid","count":1,"glosses":["skin"],"forms":["opperhuid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s72","id":"h16-s72","source":"Myn vertelling is dus alleen gericht aan hen die in-staat zyn tot het moeielyk geloof dat er harten kloppen onder die donkere opperhuid, en dat, wie gezegend is met blankheid en de daarmee samengaande beschaving, edelmoedigheid, handels- en Godskennis, deugd ... zyn blanke hoedanigheden zou kunnen aanwenden op àndere wyze dan tot nog toe ondervonden werd door wie minder gezegend zyn in huidskleur en zielevoortreffelykheid."}]},{"lemma":"oppervlakkig","count":3,"glosses":["superficially","superficial"],"forms":["oppervlakkig","oppervlakkigen"],"morphology":["adverb","adjective, attributive, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s100","id":"h5-s100","source":"Het stuitend bevelen, in verzoekenden vorm geuit, wordt met stiptheid nagekomen. Het verschil in stand, geboorte, rykdom, wordt uitgewischt door den Regent zelf, die den Europeaan, als vertegenwoordiger des Konings van Nederland, tot zich opheft, en ten-slotte is een verhouding die, oppervlakkig beschouwd, botsing moest te weeg brengen, zeer dikwyls de bron van een aangenaam verkeer."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s130","id":"h7-s130","source":"De resident sprak wel iets sneller dan gewoonlyk, daar hy 't besluit en de eeden slechts behoefde vóórtelezen, 'tgeen hem de moeite bespaarde naar zyn slotwoorden te zoeken, maar toch geschiedde van zyn kant alles, met een deftigheid en een ernst, die den oppervlakkigen beschouwer een zeer hoog denkbeeld moesten inboezemen van 't gewicht dat hy aan de zaak hechtte."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s77","id":"h13-s78","source":"Maar men vergete niet dat het oordeel van den lezer over 't al of niet noodzakelyke eener afwyking, dikwyls valsch is, omdat hy vóór de katastrofe niet weten kan wat al of niet vereischt wordt tot geleidelyke ontwikkeling der toestanden. En wanneer hy nà de katastroof 't boek weder opneemt--van boeken die men slechts éénmaal leest, spreek ik niet--en zelfs dan nog meent dat deze of gene afwyking wel had kunnen gemist worden zonder schade voor den indruk van 't geheel, blyft het altyd de vraag of hy van 't geheel denzelfden indruk zou verkregen hebben, wanneer niet de schryver op meer of min kunstige wyze hem daartoe gebracht had, juist door de afwykingen die den oppervlakkig oordeelenden lezer overtollig voorkomen."}]},{"lemma":"oppervlakte","count":3,"glosses":["area"],"forms":["oppervlakte"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s102","id":"h5-s102","source":"De Europeaan, als hy geroepen wordt tot het besturen eener provincie die in oppervlakte met vele duitsche hertogdommen gelyk staat, is gewoonlyk iemand van middelbaren of meer dan middelbaren leeftyd, gehuwd en vader. Hy bekleedt een ambt om den broode."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s32","id":"h6-s32","source":"Doch hierin had de Regent gelyk, dat Pandeglang dichter bevolkt was, vooral in verhouding tot de veel kleinere oppervlakte, en dat dus dáár de arbeid aan de groote wegen, door vereende krachten ligter viel dan in 't Lebaksche, een afdeeling die op honderde palen oppervlakte, slechts zeventigduizend inwoners telde."}]},{"lemma":"opperwezen","count":3,"glosses":["Supreme Being"],"forms":["Opperwezen"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s49","id":"h4-s49","source":"Over de kracht der dwaling. Over de werkeloosheid van een Opperwezen, by volmaakte natuurwetten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s85","id":"h9-s85","source":"Die een oogstlied, waarin ze hun vreugde uitdrukken over het welslagen van hunnen arbeid, beschouwen als voldoenden dank aan het Opperwezen dat dien oogst rypen liet! Er leven daar verdoolden, myne geliefden--wanneer zulk een gruwelyk bestaan den naam van leven dragen mag!--daar vindt men wezens die beweren dat het voldoende is, vrouw en kind lieftehebben en van hunnen naaste niet te nemen wat hun niet behoort, om 's avends gerust het hoofd te kunnen nederleggen ter-slape!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s112","id":"h9-s112","source":"Welnu, als hy, met die rapporten voor zich, en met het oog op God, beweert dat veel arbeids gunstig werken zal op de verovering der javaansche zielen voor het Godsryk, dan mag ik toch wel vaststellen niet zoo geheel bezyden alle waarheid te spreken, als ik zeg dat er te Lebak zeer goed koffi kan geplant worden. En, sterker nog, dat misschien het Opperwezen juist hierom alleen dien grond voor koffikultuur ongeschikt heeft gemaakt, om door den arbeid die er noodig wezen zal om een anderen grond daarheen te verleggen, de bevolking van die streek vatbaar te maken voor de zaligheid."}]},{"lemma":"oprakelen","count":1,"glosses":["stirred up"],"forms":["opgerakeld"],"morphology":["verb, participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s153","id":"h20-s153","source":"Ik kan hem niet beschermen ... ik mag hem myn onmacht niet bekennen ... ik wil 't aangeklaagd dorpshoofd niet vervolgen, daar zulks den schyn zou meebrengen alsof deze zaak pour le besoin de ma cause door my was opgerakeld: ik weet niet meer wat te doen ..."}]},{"lemma":"oprecht","count":3,"glosses":["sincere","sincerely","candid"],"forms":["oprecht"],"morphology":["adjective, predicative","adverb","adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s4","id":"h6-s4","source":"Traag zoolang er niets te doen viel, en ver van de beredderingzucht die in Europa voor yver geldt, maar yverig waar bezigheid noodig was ... eenvoudig maar hartelyk voor wie tot zyn omgeving behoorden ... mededeelzaam, hulpvaardig en gastvry ... welgemanierd zonder styfheid ... vatbaar voor goede indrukken ... eerlyk en oprecht, zonder evenwel lust te voelen de martelaar van deze hoedanigheden te worden ... in 't kort, hy was een man die, zooals men 't noemt, overal op zyn plaats zou wezen, zonder dat men echter op 't denkbeeld komen zou de eeuw naar hem te noemen, wat hy dan ook niet begeerde."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s33","id":"h10-s33","source":"Je ziet dus dat je voorgestelde reisroute niet oprecht gemeend was, en dat alles neerkomt op een laf geklinkklank van woorden zonder slot of zin."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s102","id":"h16-s102","source":"Ik heb ronduit gezegd--want ik ben oprecht in die dingen--dat wy de geschiedenis van dien Saïdjah wel kunnen missen, maar daar begon op-eens Louise Rosemeyer tegen my optestaan."}]},{"lemma":"oprechtheid","count":2,"glosses":["sincerity","candor"],"forms":["oprechtheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s18","id":"h6-s18","source":"Het komt my voor dat eenvoudige oprechtheid, zonder streven naar diplomatische voorzichtigheid, de voorkeur verdient."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s149","id":"h6-s149","source":"Hartelyk voor zyn vrienden, maakte hy--wat te snel soms--zyn vriend van al wat leed. Hy was gevoelig voor liefde en aanhankelykheid ... trouw aan zyn gegeven woord ... zwak in kleinigheden, maar standvastig tot hoofdigheid toe, waar 't hem de moeite waard scheen karakter te toonen ... nederig en welwillend voor wie zyn geestelyk overwicht erkenden, doch lastig wanneer men poogde zich daartegen te verzetten ... rondborstig uit trots, en by vlagen achterhoudend, waar hy vreesde dat men zyn oprechtheid zou aanzien voor onverstand ... evenzeer vatbaar voor zinnelyk als voor geestelyk genot ... beschroomd en slecht bespraakt waar hy meende niet begrepen te worden, maar welsprekend als hy gevoelde dat zyn woorden op willigen bodem vielen ... traag als hy niet werd aangespoord door eenigen prikkel die voortkwam uit zyn eigen ziel, maar yverig, vurig, en doortastend waar dit wel het geval was ... voorts, vriendelyk, beschaafd in zyn manieren, en onberispelyk van gedrag: ziedaar nagenoeg Havelaar!"}]},{"lemma":"oprichten","count":11,"glosses":["erected","raised","be put up","erecting","built","drew up","rise up","founding","to erect","rears up"],"forms":["opgericht","oprichten","oprichtte","opterichten","opricht"],"morphology":["verb, past participle","verb, infinitive","past participle","nominalized infinitive","verb, past, singular","verb, present, plural","verb, infinitive used as a noun","verb, present, singular"],"note":"Historical spelling joins op te richten into one word.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s27","id":"h5-s27","source":"De geestdryvery die torens meende te moeten zetten op de gebouwen die opgericht werden ter-eere van dezen of genen heilige, duurde niet lang genoeg om ze te voleinden, en de spits die de geloovigen naar den hemel moet wyzen, rust, gewoonlyk een paar omgangen te laag, op de massieve bazis, 'tgeen denken doet aan den man zonder dyen op de kermis."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s43","id":"h5-s43","source":"Zoodra het tydstip der komst van den nieuwen adsistent-resident bekend was, had men in-aller-yl een pendoppo doen oprichten, een tafel en eenige stoelen daarheen gebracht, en eenige ververschingen gereed gezet. In deze pendoppo wachtte de Regent met den kontroleur de aankomst van den nieuwen chef af."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s66","id":"h5-s66","source":"Onder dezen weder wordt het bestuur uitgeoefend door kontroleurs, opzieners en een tal van andere beambten die noodig zyn voor de inning der belastingen, voor het toezicht over den landbouw, voor het oprichten van gebouwen, voor de waterstaats-werken, voor de policie en voor het rechtswezen."}]},{"lemma":"oproepen","count":15,"glosses":["summoned","calls","called up","calls up","call up","summon"],"forms":["opgeroepen","roept","oproepen","opteroepen","oproept"],"morphology":["verb, present, singular","verb, participle","verb, past participle","verb, infinitive","verb, present, third-person singular","verb, past participle, passive","past participle","verb, infinitive with incorporated te","verb, infinitive, historical fused spelling"],"note":"Opteroepen represents modern op te roepen.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s95","id":"h5-s95","source":"Hy gelast hem, belastingen te doen innen. Hy roept hem op, zitting te nemen in den landraad, waarin hy adsistent-resident voorzit."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s135","id":"h5-s135","source":"Niets is dus gewoner dan dat honderde huisgezinnen van verren afstand worden opgeroepen om zonder betaling velden te bewerken, die den Regent toebehooren."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s147","id":"h5-s147","source":"Hy roept, om zyn velden te bewerken of te besproeien, de bevolking van gansche dorpen op, wier eigen Sawah's evenzeer behoefte hebben aan bearbeiding ... ziedaar het misbruik."}]},{"lemma":"oproeping","count":2,"glosses":["summoning","summons"],"forms":["oproeping"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s154","id":"h14-s154","source":"Er moeten dus andere middelen gevonden worden, en de oproeping van arbeiders tot het verrichten van heeredienst ligt voor-de-hand."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s155","id":"h14-s155","source":"De Regent of de Dhemang die zoodanige oproeping ontvangt, haast zich daaraan te voldoen, want hy weet zeer goed dat het den gezaghebbenden ambtenaar die van dat gezag misbruik maakt, later moeielyk vallen zou een inlandsch Hoofd te bestraffen over een gelyke fout. En alzoo strekt het vergryp van den een tot vrybrief voor den ander."}]},{"lemma":"oproer","count":2,"glosses":["riot","revolt"],"forms":["oproer"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s173","id":"h6-s173","source":"Hy had brand, oproer, sluikmoord, oorlog, duëllen, weelde, armoede, honger, cholera, liefde en \"liefden\" in zyn dagboek staan. Hy had vele landen bezocht, en omgang gehad met lieden van allerlei ras en stand, zeden, vooroordelen, godsdienst en gelaatskleur."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s230","id":"h14-s230","source":"Zullen zy aan Nederland de schatten weergeven die er zullen noodig wezen tot demping van oproer, tot het voorkomen van omwenteling?"}]},{"lemma":"oproerig","count":1,"glosses":["rebellious"],"forms":["oproerigen"],"morphology":["adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s142","id":"h7-s142","source":"Vóór hun reis naar Europa, was Havelaar adsistent-resident van Amboina geweest, waar hy met veel moeielykheden had te stryden gehad, omdat de bevolking van dat eiland in een gistenden en oproerigen toestand verkeerde ten-gevolge van de vele verkeerde maatregelen die in den laatsten tyd genomen waren. Niet zonder veerkracht had hy dezen geest van verzet weten te onderdrukken, doch uit verdriet over de weinige hulp die men hem hierin van-hoogerhand verleende, en uit ergernis over 't ellendig bestuur dat sedert eeuwen de heerlyke streken der Molukken ontvolkt en bederft ..."}]},{"lemma":"opscheuren","count":2,"glosses":["tore open","ripped-open"],"forms":["opscheurde","opgescheurden"],"morphology":["verb, past, singular","past participle used adjectivally, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s16","id":"h17-s16","source":"Zulke vriendschap dan had ook de kleine Saïdjah spoedig weten inteboezemen aan den nieuwen gast, en Saïdjah's aanmoedigende kinderstem scheen meer kracht nog te geven aan de krachtvolle schoften van 't sterke dier, als het den zwaren kleigrond opscheurde en zyn weg teekende in diepe scherpe voren."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s47","id":"h17-s47","source":"De aanvaller lag daar met opgescheurden buik, en Saïdjah was gered."}]},{"lemma":"opschrift","count":4,"glosses":["titles","heading"],"forms":["opschriften","opschrift"],"morphology":["noun, plural","noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s76","id":"h3-s76","source":"Ik wilde voor Frits niet weten dat ik eenig belang begon te stellen in den inhoud van dat pak, en stuurde hem daarom weg. 't Werd my inderdaad duizelig, toen ik zoo den eenen bundel vóór, den anderen na, opnam, en de opschriften las."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s78","id":"h3-s78","source":"Ik erken--want ik houd van de waarheid--dat ik, die altyd in koffi gedaan heb, niet in staat ben de waarde van alles te beoordeelen, maar, ook zonder deze beoordeeling, de lyst der opschriften alleen was reeds kurieus."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s55","id":"h4-s55","source":"En dit was nog niet alles! Ik vond, om van de verzen niet te spreken--er waren er in velerlei talen--een aantal bundeltjes waaraan het opschrift ontbrak, romancen in het maleisch krygszangen in het javaansch, en wat niet al!"}]},{"lemma":"opschrijven","count":2,"glosses":["written down"],"forms":["opgeschreven"],"morphology":["verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s46","id":"h18-s46","source":"--Schryf dat op! Verbrugge heeft die woorden opgeschreven."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s52","id":"h18-s52","source":"Verbrugge heeft het opgeschreven: het ligt voor my. --Wèl!"}]},{"lemma":"opschrikken","count":2,"glosses":["startled"],"forms":["opgeschrikt"],"morphology":["verb, participle","verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s8","id":"h16-s8","source":"Ze kropen 's avends door den ravyn, en als Tine in haar kamer zat, werd ze meermalen opgeschrikt door onverwacht geruisch, en ze zag door 't open venster donkere gedaanten die voorby slopen met schuwen tred."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s276","id":"h17-s276","source":"Alleen 's nachts werden de hutgenooten opgeschrikt door zyn stem, als hy toonloos zong: \"ik weet niet waar ik sterven zal\" en eenige bewoners van Badoer legden geld tezamen, om een offer te brengen aan de boaja's van den Tjioedjoeng voor de genezing van Saïdjah, dien men voor zinneloos hield."}]},{"lemma":"opsiering","count":1,"glosses":["dressing-up"],"forms":["opsiering"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s103","id":"h2-s103","source":"Als hy maar geen aalmoes vraagt, en niemand lastig valt, heb ik er volstrekt niet tegen dat hy arm is, maar die opsiering van de zaak komt niet te-pas. Luister verder:"}]},{"lemma":"opslepen","count":1,"glosses":["drag up"],"forms":["opslepen"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s59","id":"h16-s59","source":"Ja, eentonig zal ze wezen! Eentonig als 't verhaal van de werkzaamheid der mier die haar bydrage tot den wintervoorraad moet opslepen tegen den aardkluit--voor haar een berg--die er ligt op den weg naar de voorraadschuur."}]},{"lemma":"opslikken","count":2,"glosses":["gulped down","swallowed"],"forms":["opgeslikt"],"morphology":["verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s21","id":"h9-s21","source":"Menscheneter, daarin stak myn ziel, myn ziel die ge hebt vermaald als eens gegeten gras! 't Was myn hart dat ge daar hebt opgeslikt als een versnapering! Want in dat boek had ik dat hart en die ziel neergelegd, en er vielen zooveel tranen op dat handschrift, en myn bloed week weg uit de âren naarmate ik voortschreef, en ik gaf u dat alles, en dat kocht ge voor weinige stuivers ... en ge zegt: hm!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s68","id":"h10-s68","source":"En je moet ook de meisjes en ons allen niet zoo uitmaken voor kannibalen die wat van je hebben opgeslikt ... dit is niet fatsoenlyk, myn beste jongen. Geloof toch iemand die weet wat er in de wereld te koop is!"}]},{"lemma":"opsluiten","count":1,"glosses":["locked up"],"forms":["opgesloten"],"morphology":["past participle used as a predicative adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s75","id":"h11-s75","source":"--Neen, neen, het is heden de 18de Februari 1587, en je bent opgesloten in 't kasteel Fotheringhay ..."}]},{"lemma":"opsluiting","count":1,"glosses":["confinement"],"forms":["opsluiting"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s165","id":"h14-s165","source":"Het denkbeeld alleen dat de gestrafte, ook zelfs hy die rechtvaardig gestraft was, vermeenen zou dat er eigenbelang schuilde onder het geslagen vonnis, deed hem, waar hy straffen moest, altyd de voorkeur geven aan de anders zeer afkeurenswaardige opsluiting."}]},{"lemma":"opsnijden","count":1,"glosses":["held forth"],"forms":["opgesneden"],"morphology":["verb, participle"],"note":"Opsnijden means to boast or hold forth grandly.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s16","id":"h3-s16","source":"Ik begreep óm de wereld niet, wàt hy dan toch opgesneden had, want ik kende zyn repertoire op een haar."}]},{"lemma":"opspraak","count":1,"glosses":["disrepute"],"forms":["opspraak"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s116","id":"h2-s116","source":"En zyn naam stond er onder. Maar dien verzwyg ik, omdat ik er niet van houd, iemand in opspraak te brengen."}]},{"lemma":"opspringen","count":3,"glosses":["leapt","leap up","sprung up"],"forms":["sprong","opspringen","opgesprongen"],"morphology":["verb, past, singular","verb, infinitive","verb, participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s70","id":"h3-s70","source":"Myn hart sprong op, omdat ik makelaar in koffi ben--Lauriergracht, N° 37--en Menado is een goed merk."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s30","id":"h8-s30","source":"Zou niet myn hart opspringen als het ziet gekozen te zyn onder velen, om van klagen een gebed te maken en dankzegging van geween?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s15","id":"h9-s15","source":"Het \"mooie hoofdstuk\" moet voorby wezen, dunkt me. Ge zyt in 't minst niet opgesprongen, hebt niets omhelsd."}]},{"lemma":"opstaan","count":8,"glosses":["rise up","stood","up","to get up","take a stand","to rise up","get up"],"forms":["optestaan","opstaan","stonden","op","opsta"],"morphology":["verb, infinitive","verb, infinitive with te","verb, past, plural","separable verb particle","verb, present, singular"],"note":"Historical spelling joins modern op te staan.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s94","id":"h6-s94","source":"Allen stonden op."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s24","id":"h9-s24","source":"--Wie is dat, Abraham Blankaart? vroeg Louise Rosemeyer, en Frits vertelde het haar, wat me groot genoegen deed, want dit gaf my gelegenheid eens optestaan en, voor dien avend althans, een eind te maken aan de voorlezing."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s44","id":"h13-s44","source":"Ik ben jong, en onbeduidend in-vergelijking, met de macht der heerschende begrippen waartegen myn principes me noodzaken optestaan, maar blijf niettemin trotsch op myn zedelyke onafhankelykheid, trotsch op myn eer.\""}]},{"lemma":"opstaand","count":1,"glosses":["standing"],"forms":["opstaanden"],"morphology":["adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s282","id":"h17-s282","source":"En, waarlyk, hy vond nog iets terug van den opstaanden Pagger waarnaast Adinda's baleh-baleh gestaan had, en zelfs stak in dien pagger nog de bamboezen pin, waaraan ze haar kleed hing als ze zich te slapen legde ..."}]},{"lemma":"opstand","count":10,"glosses":["revolt","rebellion","insurrection"],"forms":["opstand","opstands"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, common gender singular, genitive","noun, common gender, singular, genitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s88","id":"h3-s88","source":"Over de oorzaken van den opstand der Nederlanders tegen Spanje, NIET liggende in de begeerte naar godsdienstige of staatkundige vryheid."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s13","id":"h4-s13","source":"Over de aanspraken van den mensch op geluk. Over het recht van opstand by onderdrukking. (Dit was in 't javaansch."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s93","id":"h5-s93","source":"Bovendien is de Regent, als vertegenwoordiger van 't javaansch element eener landstreek, en verondersteld wordende te spreken uit naam der honderd- of meer duizend zielen, die zyn regentschap bevolken, ook in de oogen van 't Gouvernement een veel belangryker persoon, dan de eenvoudige europesche beambte, wiens ontevredenheid niet behoeft gevreesd te worden, daar men voor hem vele anderen in de plaats bekomen kan, terwyl de minder goede stemming van een Regent wellicht de kiem zou kunnen worden van beroering of opstand. Uit dit alles vloeit dus de vreemde omstandigheid voort, dat eigenlyk de mindere den meerdere beveelt."}]},{"lemma":"opstandeling","count":7,"glosses":["insurgents","rebels"],"forms":["opstandelingen"],"morphology":["noun, plural","noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s52","id":"h7-s52","source":"In het Tjikandische en Bolangsche zyn ze er heel bly om ... en de opstandelingen in de Lampongs ook. Ik beveel me zeer aan voor uw medewerking, m'nheer Verbrugge!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s60","id":"h8-s60","source":"En ze komen ellendig om, want er is macht van de Regeering daar, die de opstandelingen verslaat."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s16","id":"h15-s16","source":"Dáárom waren er zooveel bewoners van Lebak onder de opstandelingen in de Lampongsche distrikten!"}]},{"lemma":"opstel","count":4,"glosses":["compositions","pieces","essays","essay"],"forms":["opstellen","opstel"],"morphology":["noun, plural","noun, neuter, plural","noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s64","id":"h2-s64","source":"De Griek hield me by den arm, en schopte my. Ik zocht naar myn makkers--we hadden juist dien morgen veel over Scaevola te doen gehad, die zyn hand in 't vuur stak, en in hun latynsche opstellen hadden ze dit zoo heel mooi gevonden--jawel!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s107","id":"h2-s107","source":"Ik geloof dat er onder dat alles eenige opstellen zyn, die waarde hebben, en ik zoek daarvoor een uitgever. Maar dit is juist het moeielyke."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s81","id":"h3-s81","source":"Ik vond daar verhandelingen en opstellen:"}]},{"lemma":"opstijgen","count":1,"glosses":["rose"],"forms":["opsteeg"],"morphology":["verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s42","id":"h3-s42","source":"En 't gemoed dat opgetogen, Dankend opsteeg tot den Hoogen, Dankte en bad voor haar alleen! Zorgen baarde my die liefde, Onrust kwelde my het hart, En ondraaglyk was de smart Die my 't week gemoed doorgriefde. 'k Heb slechts angst en leed gegaard, Waar ik 't hoogst genot verwachtte, En voor 't heil waarnaar ik trachtte, Was me gif en wee bewaard..."}]},{"lemma":"optelling","count":1,"glosses":["tally"],"forms":["optelling"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s321","id":"h17-s321","source":"Zal men tot de schryfster van dat onsterfelyk pleidooi--onsterfelyk, niet om kunst of talent, maar door strekking, en indruk--zal men tot haar zeggen: \"ge hebt gelogen, de slaven worden niet mishandeld, want ... er is onwaarheid in uw boek: het is een roman!\" Moest niet ook zy, in-plaats eener optelling van dorre daadzaken, een verhaal geven dat die daadzaken inkleedde, om 't besef der behoefte aan verbetering te doen doordringen in de harten?"}]},{"lemma":"optimisme","count":4,"glosses":["optimism"],"forms":["optimismus","optimisme"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":"Nineteenth-century form of modern Dutch ‘optimisme’.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s189","id":"h14-s189","source":"Hieruit wordt in de officieele en schriftelyke behandeling der zaken een gekunsteld optimismus geboren, in tegenspraak niet alleen met de waarheid, maar ook met de eigen meening van die optimisten zelf, zoodra zy dezelfde zaken mondeling behandelen, en--nog vreemder!--dikwyls zelfs in tegenspraak met hun eigen geschreven berichten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s210","id":"h14-s210","source":"Voor 't oogenblik bepaal ik me tot nog een enkel voorbeeld van het belachelyk optimisme waarvan ik gesproken heb, een voorbeeld dat door ieder, hy zy dan al of niet bekend met de zaken van Indie, gemakkelyk zal kunnen begrepen worden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s64","id":"h15-s64","source":"Wanneer de lezer klagen mocht dat ik hem ophoud met een korrespondentie over de pryzen van houtwerken, waarmee hy schynbaar niet te maken heeft, moet ik hem verzoeken niet onopgemerkt te laten dat hier eigenlyk spraak is van geheel iets anders, van den toestand namelyk der ambtelyke Indische huishouding, en dat de brief dien ik meedeel niet alleen een straal van licht te meer werpt op 't kunstmatig optimismus waarvan ik gesproken heb, maar tevens de moeielykheden schetst, waarmee iemand te kampen had die zooals Havelaar rechtuit en zonder omzien zyn weg wilde gaan."}]},{"lemma":"optimist","count":1,"glosses":["optimists"],"forms":["optimisten"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s189","id":"h14-s189","source":"Hieruit wordt in de officieele en schriftelyke behandeling der zaken een gekunsteld optimismus geboren, in tegenspraak niet alleen met de waarheid, maar ook met de eigen meening van die optimisten zelf, zoodra zy dezelfde zaken mondeling behandelen, en--nog vreemder!--dikwyls zelfs in tegenspraak met hun eigen geschreven berichten."}]},{"lemma":"optreden","count":3,"glosses":["come forward","step forward","acted"],"forms":["optetreden","optreden","opgetreden"],"morphology":["verb, infinitive with fused te","verb, infinitive","verb, participle"],"note":"Historical fused spelling of modern 'op te treden'.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s95","id":"h15-s95","source":"Ik ben in 't meedeelen van dezen brief den tyd vooruitgeloopen, om reeds nu te doen in 't oog vallen, hoe weinig hulp Havelaar van den kontroleur te verwachten had, zoodra geheel andere, meer belangryke, zaken zouden moeten genoemd worden by den rechten naam, wanneer reeds deze ambtenaar die zonder twyfel een braaf mensch was, zóó moest worden toegesproken om de waarheid te zeggen waar het slechts de opgaven der pryzen van hout, steen, kalk en arbeidsloon gold. Men beseft alzoo dat hy niet alleen te stryden had met de macht der personen die voordeel genoten van misdryf, maar tevens met de beschroomdheid dergenen die--hoezeer dat misdryf evenzeer afkeurende als hy--zich niet geroepen of geschikt achtten daartegen met den vereischten moed optetreden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s158","id":"h15-s158","source":"Het was om deze reden dat hy vreesde de sterkste te zullen zyn, wanneer hy in 't eind zou moeten optreden als verdediger van het goed recht der inwoners van Lebak."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s124","id":"h20-s124","source":"Na byna drie weken wachtens schreef de gewezen adsistent-resident van Lebak, die echter nog altyd als zoodanig was opgetreden, den volgenden brief aan den kontroleur Verbrugge:"}]},{"lemma":"optrek","count":1,"glosses":["lodging"],"forms":["optrek"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s28","id":"h10-s28","source":"Ga er dan alleen heen, en huur er een optrek, maar neem niet een meisje mee, dat haar moeder moet helpen in 't huishouden!"}]},{"lemma":"optrekken","count":2,"glosses":["drawn back","drew up"],"forms":["opgetrokken","optrok"],"morphology":["adjective, predicative, past-participial form","verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s38","id":"h17-s38","source":"Hy schudde den kop als om 't juk aftewerpen, men zag den adem uit zyn neusgaten ... hy blaasde, sidderde, rilde ... er was angst in zyn blauw oog, en de bovenlip was opgetrokken zoodat het tandvleesch bloot lag ..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s163","id":"h17-s163","source":"Hy teekende zich Adinda's gelaat, haar hoofd, haar schouder ... hy zag den zwaren kondeh, zoo glinsterend zwart, gevangen in eigen strik, afhangend in haar hals ... hy zag haar groot oog, schitterend in donkeren weerschyn ... de neusvleugels die ze zoo fier optrok als kind, wanneer hy--hoe was't mogelyk!--haar plaagde, en den hoek van haar lippen waarin zy een glimlach bewaarde. Hy zag hare borst, die nu zwellen zou onder de kabaai ... hy zag hoe de sarong, die zyzelf geweven had, haar heupen nauw omsloot, en, de dy volgend in gebogen lyn, langs de knie neerviel in heerlyke golving op den kleinen voet ..."}]},{"lemma":"opvangen","count":3,"glosses":["caught","to catch","catching"],"forms":["optevangen","Opving"],"morphology":["verb, past, third-person singular","verb, infinitive with te, historical solid spelling","verb, infinitive"],"note":"Historically written as one word; modern Dutch writes “op te vangen.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s50","id":"h3-s50","source":"En de liefde van de vrouw Die myn eerste kinderkreten Opving in 't bezorgd gemoed? Die my, als ik weende, suste, Traantjes van de wangen kuste, Die my voedde met haar bloed?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s160","id":"h6-s160","source":"Ik kan me voorstellen dat het bywonen, of ondergaan zelfs, van gewichtige gebeurtenissen weinig of geen invloed heeft op zeker soort van gemoederen, die niet zyn toegerust met de vatbaarheid om indrukken optevangen en te verwerken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s174","id":"h6-s174","source":"Wat dus de levensomstandigheden aangaat, kon hy veel ondervonden hebben. En dat hy werkelyk veel ondervonden hàd, dat hy 't leven niet was doorgegaan zonder de indrukken optevangen die 't hem zoo ruimschoots aanbood, daarvoor moge ons de vlugheid van zyn geest borg wezen, en de ontvankelykheid van zyn gemoed."}]},{"lemma":"opvatten","count":9,"glosses":["to be construed","grasped","took","take","to take up","grasp","understanding","apprehended","taken"],"forms":["opvatten","optevatten","opvatte","opgevat"],"morphology":["verb, infinitive with te","verb, infinitive","verb, past participle","verb, past, third person singular","verb, past, singular","verb, nominalized infinitive"],"note":"Historical fused spelling of op te vatten.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s142","id":"h5-s142","source":"Zulke geschenken zyn dan ook dikwyls van zoo weinig waarde, dat het afwyzen iets vernederends zou in zich sluiten, en vaak is alzoo deze gewoonte eerder te vergelyken met de hulde van een kind dat zyn liefde tot den vader tracht te uiten door 't aanbieden van een klein geschenk, dan optevatten als schatting aan dwingelandsche willekeur."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s156","id":"h6-s156","source":"Ik bemerk nu reeds dat ik verzuimd heb als een zyner hoofdtrekken optegeven, dat hy de belachelyke en de ernstige zyde der dingen met dezelfde snelheid en te-gelykertyd opvatte, aan welke eigenschap zyn wyze van spreken, zonder dat hyzelf dit wist, een soort van humor ontleende, die zyn toehoorders gedurig in twyfel bracht, of ze getroffen waren door 't diep gevoel dat in zyn woorden heerschte, of dat ze te lachen hadden over de koddigheid die op-eenmaal den ernst daarvan afbrak."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s165","id":"h7-s165","source":"Zy had er waarlyk geen schuld aan, dat spaarzaamheid noodig was geworden, doch ze had zich zoo vereenzelvigd met haar Max, dat ze die aansporing geenszins opvatte als een verwyt, wat het dan ook niet was. Want Havelaar wist zeer goed dat hy alleen gefaald had door zyn te ver gedreven vrygevigheid, en dat haar fout--àls er dan een fout bestond aan hare zyde--alleen hierin had gelegen, dat ze uit liefde voor Max altyd alles had goedgekeurd wat hy deed."}]},{"lemma":"opvatting","count":3,"glosses":["conception","apprehension"],"forms":["opvatting"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s31","id":"h5-s31","source":"Hy geve zich rekenschap van de grootsche opvatting van dat gebouw, in de ziel des bouwmeesters Gerhard von Riehl ... van 't geloof in de harten des volks, dat hem in-staat stelde dat werk aantevangen en voorttezetten ... van den invloed der denkbeelden die zùlk een kolos noodig hadden om als zichtbare voorstelling te dienen van het ongezien godsdienstig gevoel ... en hy vergelyke deze overspanning met de richting, die eenige eeuwen later het oogenblik deed geboren worden, waarop men 't werk staakte. Er ligt een diepe kloof tusschen Erwin van Steinbach en onze bouwmeesters!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s72","id":"h8-s72","source":"Ook verzon hy niets: hy hoorde den boom spreken, en meende slechts natezeggen wat hy in zyn dichterlyke opvatting zoo duidelyk verstaan had."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s33","id":"h18-s33","source":"Ik geloof hier te moeten achtslaan op de verklaring van mevrouw Slotering dat haar echtgenoot vroeger altyd gezond geweest was. Doch als men geen waarde hecht aan zoodanige verklaring--omdat de opvatting van 't begrip: gezondheid, vooral in de oogen van niet-geneeskundigen, zeer onderwerpelyk is--blyft toch de gewichtige vraag bestaan, of iemand die heden sterft aan een \"abcès in de lever\" zich gister kon te-paard zetten met het doel om een bergachtige landstreek te inspekteeren die in sommige richtingen twintig uren breed is?"}]},{"lemma":"opvissen","count":1,"glosses":["fishing out"],"forms":["opvisschen"],"morphology":["verbal noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s42","id":"h1-s42","source":"Ik, die van waarheid houd, waarschuw ieder dat ik voor 't opvisschen van myn persoon geen zoo hoog bergloon betalen wil."}]},{"lemma":"opvoeden","count":1,"glosses":["brought up"],"forms":["opgevoed"],"morphology":["verb, participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s181","id":"h7-s181","source":"Ze had zeer jong haar beide ouders verloren, en was by hare familie opgevoed."}]},{"lemma":"opvoeding","count":5,"glosses":["upbringing","education"],"forms":["opvoeding","Opvoeding"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s15","id":"h1-s15","source":"Alles leugens! Zoo gaat dan de opvoeding voort."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s99","id":"h2-s99","source":"Ik kan myn lieve vrouw niet alles geven wat tot veraangenaming des levens noodig is, en ook de opvoeding myner kinderen is, uit een geldelyk oog, niet zooals ik wenschen zou. Veraangenaming des levens?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s100","id":"h2-s100","source":"Opvoeding van de kinderen? Meent ge dat hy voor zyn vrouw een loge in de Opera huren wilde, en zyn kinderen op een instituut doen te Genève? 't Was najaar, en vry koud ... welnu, hy woonde op een vliering, zonder vuur."}]},{"lemma":"opvoeren","count":2,"glosses":["raised","performed"],"forms":["opgevoerd","opvoeren"],"morphology":["verb, past participle","verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s110","id":"h5-s110","source":"Het nederlandsch bestuur dat zich op den invloed van die Regenten gegrondvest heeft, weet dit, en niets is dus natuurlyker dan dat het hun inkomsten heeft opgevoerd tot een hoogte die den niet-Indier overdreven zou voorkomen, maar inderdaad zelden voldoende is ter bestryding van de uitgaven welke aan de levenswyze van zoodanig inlandsch Hoofd verbonden zyn."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s162","id":"h6-s162","source":"En zy allen waren toch personen die 't belangryk drama dat in 1789 aanving, hadden zien opvoeren niet alleen, maar die zelfs in meer of min gewichtige rol, dat drama hadden meegespeeld."}]},{"lemma":"opvolgen","count":6,"glosses":["succeeded","observe","succeed","carried out"],"forms":["opvolgen","opgevolgd","opvolgden"],"morphology":["verb, infinitive","verb, past participle","verb, participle","verb, past, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s83","id":"h5-s83","source":"De personen die met het bestuur van zoodanig graafschap belast waren, trachtten natuurlyk van den Keizer te verkrygen dat hun zoons, of, by-gebreke daarvan, andere bloedverwanten, hen in hun betrekking zouden opvolgen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s88","id":"h5-s88","source":"Reeds by het leven van den Regent is deze zaak meestal geregeld, en 't geldt als een belooning voor dienstyver en trouw, indien men hem de toezegging geeft dat hy in zijn betrekking door zyn zoon zal worden opgevolgd."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s123","id":"h7-s123","source":"Hy nam daarna 't staatsblad waarin de eed stond die tot de aanvaarding van bedieningen in 't algemeen voorgeschreven is, en houdende: \"dat men om tot het ambt van ***** te worden benoemd of bevorderd, niemand iets beloofd of gegeven heeft, beloven of geven zal; dat men gehouw en getrouw zal zijn aan zijne Majesteit den Koning der Nederlanden; gehoorzaam aan zijner Majesteits vertegenwoordiger in de Indische gewesten; dat men stiptelijk zal opvolgen en doen opvolgen de wetten en bepalingen, die gegeven zijn of gegeven zullen worden, en dat men zich in alles zal gedragen gelijk een goed ... (hier: adsistent-resident) betaamt.\""}]},{"lemma":"opvolgend","count":1,"glosses":["successive"],"forms":["opvolgende"],"morphology":["adjective, attributive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s55","id":"h11-s55","source":"Daar nu onze schoonheidszucht niet voldaan is met één blik op iets schoons, maar behoefte heeft aan een reeks van opvolgende blikken, op de beweging van het schoone, lyden wy aan iets onvoldaans by 't aanschouwen van die soort van kunstwerken, en daarom beweer ik dat een schoone vrouw--mits geen portretschoonheid die stilstaat--het naast komt aan het ideaal van 't goddelyke."}]},{"lemma":"opvolger","count":7,"glosses":["successor"],"forms":["opvolger"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s89","id":"h5-s89","source":"Er moeten al zeer gewichtige redenen bestaan, voor er van dezen regel wordt afgeweken, en waar dit het geval wezen mocht, kiest men toch gewoonlyk den opvolger uit de leden van dezelfde familie."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s86","id":"h7-s86","source":"Mevrouw Slotering had den resident verzocht haar voorspraak te zyn by den opvolger van haar echtgenoot, om de vergunning dat oude huis te bewonen tot na haar verlossing, die zy over eenige maanden te-gemoet zag."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s57","id":"h16-s57","source":"Ik heb er reeds op gewezen dat Havelaar in zyn moeielyken plicht meende te kunnen steunen op de hulp van den Gouverneur-generaal, en ik voegde er by \"dat deze meening naïef was.\" Die Gouverneur-generaal wachtte zyn opvolger: de rust in Nederland was naby!"}]},{"lemma":"opvolging","count":1,"glosses":["succession"],"forms":["opvolging"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s84","id":"h5-s84","source":"Dit geschiedde dan ook gewoonlyk, schoon ik niet geloof dat ooit het recht op deze opvolging organisch is erkend geworden, althans wat deze beambten in de Nederlanden aangaat, by-voorbeeld, de graven van Holland, Zeeland, Henegouwen of Vlaanderen, de hertogen van Brabant, Gelderland, enz."}]},{"lemma":"opwaarts","count":1,"glosses":["upward"],"forms":["opwaarts"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s198","id":"h11-s198","source":"En menig hand voor 't laatst gestrekt Rees opwaarts uit het meer, En voelde en greep en plaste in 't rond, En zocht of ze ergens steunsel vond, En zonk voor eeuwig neer!"}]},{"lemma":"opwachten","count":2,"glosses":["wait for","awaited"],"forms":["optewachten","opwachtte"],"morphology":["verb, infinitive with intervening te","verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s40","id":"h9-s40","source":"Ik kan toch dien Stern niet uit de firma van myn boek dringen, nu de zaken eenmaal zóóver zyn dat Louise Rosemeyer, als ze uit de kerk komt--de jongens schynen haar optewachten--vraagt of hy wat vroeg komen zal dien avend, om toch recht veel van Max en Tine voortelezen?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s33","id":"h14-s33","source":"Wèl moet hy dus zeer verwonderd hebben gestaan, by de ontscheping te vernemen dat hy vry was niet alleen, maar dat de generaal, wiens rytuig hem by 't aan wal stappen opwachtte, het zich tot een eer rekenen zou hem by zich aan huis te ontvangen en te herbergen. Zeker is nooit een van hoogverraad beschuldigde aangenamer verrast geworden."}]},{"lemma":"opwassen","count":1,"glosses":["grew up"],"forms":["opwies"],"morphology":["verb, past, singular"],"note":"Archaic opwassen means “to grow up.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s32","id":"h3-s32","source":"Moeder, 'k ben wel ver van 't land Waar me 't leven werd geschonken, Waar myn eerste tranen blonken, Waar ik opwies aan uw hand... Waar uw moedertrouw der ziel Van den knaap haar zorgen wydde, En hem liefdryk stond ter-zyde, En hem ophief als hy viel..."}]},{"lemma":"opwegen","count":2,"glosses":["outweighs","balancing"],"forms":["opweegt","opwegen"],"morphology":["verb, present, singular","nominalized verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s172","id":"h6-s172","source":"Wilt ge iets dat opweegt tegen de verhuizing van de A-gracht! Hy had schipbreuk geleden, meer dan eens."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s134","id":"h12-s134","source":"Hoe dit zy, ik ben zeker dat velen nooit op 't denkbeeld zouden gekomen zyn, den generaal Vandamme voor zoo dapper te houden, als zyn dapperheid niet had kunnen dienen tot voertuig van 't altyd daarby gevoegde: \"maar ... zyn zedelykheid!\" En tevens, dat deze onzedelykheid niet zoo hoog zou opgenomen zyn door de velen die zelf niet zoo onaantastbaar waren op dit stuk, wanneer men ze niet had noodig gehad tot het opwegen tegen zyn roem van dapperheid, die sommigen belette te slapen."}]},{"lemma":"opwekken","count":2,"glosses":["rouses","stirred"],"forms":["opwekt","opgewekt"],"morphology":["verb, present, singular","verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s10","id":"h5-s10","source":"De eigenlyke heirbaan met zyn vele zytakken, die de maarschalk Daendels met groote opoffering van volk deed aanleggen is inderdaad een prachtig stuk werks, en men staat verbaasd over de geestkracht van den man die, ondanks alle bezwaren welke zyn benyders en tegenstanders in 't moederland hem in den weg legden, den onwil der bevolking en de ontevredenheid der hoofden durfde trotsen, om iets tot-stand te brengen, dat thans nog de bewondering van iederen bezoeker opwekt en verdient."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s131","id":"h13-s132","source":"Terzyde van 't hoofdgebouw en daarachter, lag de vry groote tuin die de vreugde van Tine had opgewekt door de vele bloemen die ze daar vond, en vooral omdat kleine Max daar zoo dikwyls spelen zou."}]},{"lemma":"opwerpen","count":1,"glosses":["put forward"],"forms":["opwierpen"],"morphology":["verb, past, third-person plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s141","id":"h11-s141","source":"Maar deze was teruggekeerd van Karthago, en hy las--met de snelheid waarmee hy lezen kon, als hy niet te ver van-huis was met zyn geest--op de gezichten van zyn gasten, dat zy de twee volgende stellingen opwierpen:"}]},{"lemma":"opwinden","count":2,"glosses":["is roused","worked up"],"forms":["opwindt","opwond"],"morphology":["verb, present, singular","verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s164","id":"h6-s164","source":"Men denke aan de Crusoë-romans, aan Silvio Pellico's gevangenschap, aan 't allerliefste Picciola van Saintine, aan den stryd in de borst eener \"oude vryster\" die haar geheel leven door, één liefde koesterde, zonder ooit door een enkel woord te verraden wat er omging in haar hart, aan de aandoeningen van den menschenvriend die, zonder uiterlyk in den loop der gebeurtenissen betrokken te zyn, vurig belang stelt in 't welzyn van medeburger of medemensch. Men stelle zich voor, hoe hy beurtelings hoopt en vreest, hoe hy elke verandering gadeslaat, zich opwindt voor een schoon denkbeeld, en gloeit van verontwaardiging, als hy het ziet wegdringen en vertrappen door de velen die, voor een oogenblik althans, sterker waren dan schoone denkbeelden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s8","id":"h8-s8","source":"Ieder verwachtte hierop een toespraak als die welke de resident op den vorigen dag had gehouden, en het is niet geheel-en-al zeker dat Havelaar zelf van voornemen was iets anders te zeggen, doch men moest hem by zulke gelegenheden gehoord en gezien hebben om zich voortestellen hoe hy, by toespraken als deze, zich opwond en door zyn eigenaardige wyze van spreken aan de bekendste zaken een nieuwe kleur meedeelde, hoe zich dan zyn houding oprichtte, hoe zyn blik vuur schoot, hoe zyn stem van 't vleiend zachte in 't vlymend scherpe overging, hoe de beelden van zyn lippen vloeiden als strooide hy iets kostbaars om zich heen dat toch hèm niets kostte, en hoe, als hy ophield, ieder hem aanstaarde met open mond als om te vragen: \"myn God, wie zyt ge?\""}]},{"lemma":"opzeggen","count":3,"glosses":["recite","withdraws","recited"],"forms":["opzeggen","opzegt","opgezegd"],"morphology":["verb, infinitive","verb, present, singular","verb, participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s68","id":"h3-s68","source":"Ik deed Frits, die dat ding nu eenmaal \"uitwendig wist\" zooals Stern dit noemt, beloven dat hy 't nooit weer opzeggen zou --althans niet voor hy lid van Doctrina wezen zal, omdat daar geen jonge meisjes komen--en toen borg ik het in myn lessenaar, het vers meen ik. Maar ik moest weten of er niet meer in dat pak was, dat aanstoot geven kon."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s161","id":"h5-s161","source":"Waar blyft de gunst van de Regeering, die hem brood geeft voor dienst, maar hem dat brood opzegt, hem ontslaan zou als onbekwaam, wanneer hy een zoo hooggeplaatst persoon als een Tommongong, Adhipatti of Pangerang had verdacht of aangeklaagd met ligtvaardigheid?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s62","id":"h10-s62","source":"Dáár zou je ook zulke verzen opgezegd hebben, en dáár had men niet op je gemoed gewerkt, omdat het knoeiers zyn."}]},{"lemma":"opzenden","count":1,"glosses":["to dispatch"],"forms":["optezenden"],"morphology":["verb, infinitive with fused te"],"note":"Historical fused spelling of modern op te zenden.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s85","id":"h18-s85","source":"1° den Regent van Lebak voornoemd, met den meesten spoed naar Serang optezenden, en zorgtedragen dat hy noch voor zyn vertrek, noch gedurende de reize in de gelegenheid zy, door omkooping of op andere wyze te influenceeren op de getuigenissen die ik zal moeten inwinnen;"}]},{"lemma":"opzending","count":1,"glosses":["sending"],"forms":["opzending"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s40","id":"h14-s40","source":"Noch hy noch ik wisten op dàt oogenblik dat de opzending van Jang di Pertoean naar Batavia, een vuistslag in 't gelaat van dien generaal zou geweest zyn, en dat deze--persoonlyk voor de trouw van dat hoofd hebbende ingestaan --gegronde redenen had, wat het ook kosten mocht, hem te vrywaren tegen een beschuldiging van hoogverraad."}]},{"lemma":"opzet","count":2,"glosses":["design"],"forms":["opzet"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s48","id":"h14-s48","source":"Hy had zich, om dit opzet uittevoeren, naar de woning van den Toeankoe begeven, en daar met de bedienden die op den trap der buitengalery zaten, een gesprek aangeknoopt over een Sewah met het doel zyn tegenwoordigheid te rekken tot hy den Toeankoe zou gewaar worden, die zich dan ook weldra, omgeven van eenige verwanten en bedienden, vertoonde."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s49","id":"h14-s49","source":"Pamaga was met zyn Sewah op den Toeankoe losgegaan, doch had uit onbekende oorzaken zyn moorddadig opzet niet kunnen volvoeren."}]},{"lemma":"opzetten","count":2,"glosses":["hoisting","set"],"forms":["opzetten","opgezet"],"morphology":["verbal noun, neuter singular","adjective, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s131","id":"h12-s131","source":"Zoodra wy erkennen moeten dat iemand hoedanigheden bezit die hem de eer van een voetstuk waardig maken, zoodra we zyn aanspraken daarop niet langer kùnnen loochenen zonder doortegaan voor onkundig, gevoelloos, of nayverig ... dan zeggen we ten-laatste: \"goed, zet hem er op!\" Maar reeds onder dat opzetten, en als hyzelf nog meent dat we verrukt staan over zyn uitstekendheid, hebben we reeds den strik gelegd in den lazzo die dienen moet om hem by de eerste gunstige gelegenheid naar-beneden te halen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s17","id":"h14-s17","source":"Sedert lang heerschte er een veete tusschen de familien dezer beide hoofden. Er waren huwelyksvoorstellen afgeslagen, er bestond yverzucht over invloed, trots aan den kant van Jang di Pertoean die van beter geboorte was, en meer andere oorzaken nog liepen samen om Natal en Mandhéling tegen elkander opgezet te houden."}]},{"lemma":"opzicht","count":4,"glosses":["respect","charge","watch"],"forms":["opzicht"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s85","id":"h4-s85","source":"Frits zei dat hy zeer bleek zag, en dat een heer die daar het opzicht scheen te hebben, hem bekeven had, omdat hy een paar jaargangen van de Aglaia had laten vallen, wat ik dan ook zeer onhandig vind, want dit is een allerliefste verzameling van dames handwerken. Marie heeft het samen met de Rosemeyers, die in suiker doen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s86","id":"h5-s86","source":"Nagenoeg op gelyke wyze--wat de keus der personen aangaat, daar hier geen spraak is van gelykheid in werkkring, hoewel ook in dit opzicht zekere overeenstemming in 't oog valt--staat aan het hoofd eener afdeeling op Java, een inlandsch beambte die den hem door het gouvernement gegeven rang met zijn autochthoonen invloed verbindt, om aan den europeschen ambtenaar die 't nederlandsch gezag vertegenwoordigt, het bestuur gemakkelyk te maken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s83","id":"h13-s84","source":"Wie nu al dat daarnaast gelegde als overtollig meent te kunnen verwerpen, verliest geheel uit het oog dat men dan, om effekt te-weeg te brengen, zou moeten overgaan tot de school die sedert 1830 zoolang in Frankryk gebloeid heeft, schoon ik ter-eere van dat land zeggen moet dat de schryvers die in dit opzicht het meest zondigden tegen den goeden smaak, juist in 't buitenland, en niet in Frankryk zelf, den grootsten opgang maakten."}]},{"lemma":"opzien","count":1,"glosses":["dread"],"forms":["opzie"],"morphology":["verb, present, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s179","id":"h16-s179","source":"Ik moet erkennen dat ik zeer opzie tegen den eersten kransavend en de liefdegeschiedenis van dien Saïdjah."}]},{"lemma":"opziener","count":1,"glosses":["overseers"],"forms":["opzieners"],"morphology":["noun, masculine plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s66","id":"h5-s66","source":"Onder dezen weder wordt het bestuur uitgeoefend door kontroleurs, opzieners en een tal van andere beambten die noodig zyn voor de inning der belastingen, voor het toezicht over den landbouw, voor het oprichten van gebouwen, voor de waterstaats-werken, voor de policie en voor het rechtswezen."}]},{"lemma":"opzoeken","count":1,"glosses":["sought"],"forms":["zocht"],"morphology":["verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s137","id":"h4-s137","source":"Ik nam suikergoed mee, dat overgebleven was van den laatsten krans-avend--want ik denk altyd aan alles--en ik zocht hem op."}]},{"lemma":"Orang","count":1,"glosses":["person"],"forms":["Orang"],"morphology":["proper noun, first part of name"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s36","id":"h16-s36","source":"Kleeding, volksaard en taal zyn zoo geheel anders dan meer oostwaarts, dat de Soendanees of Orang Goenoeng van den eigenlyk gezegden Javaan meer verschilt dan een Engelschman van den Hollander."}]},{"lemma":"oranjetak","count":1,"glosses":["orange sprigs"],"forms":["oranjetakken"],"morphology":["noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s3","id":"h6-s3","source":"Als men hem daar zag zitten in zyn blauw-lakenschen frak, met geborduurde eiken- en oranjetakken op kraag en mouw-opslagen, was 't moeielyk in hem den type te miskennen die voorheerscht onder de Hollanders in Indie ... een menschensoort, in 't voorbygaan gezegd, die zeer onderscheiden is van de Hollanders in Holland."}]},{"lemma":"oratorisch","count":1,"glosses":["oratorical"],"forms":["oratorische"],"morphology":["adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s5","id":"h9-s5","source":"Toen ik 't vorig hoofdstuk sloot met een aanwyzing op wat afwisseling in het volgende, was dit eigenlyk meer een oratorische kunstgreep, en om een slot te maken dat goed \"knipte\" dan wel omdat ik inderdaad meende dat het volgend hoofdstuk alleen \"ter afwisseling\" waarde hebben zou."}]},{"lemma":"orberen","count":1,"glosses":["eating"],"forms":["orberen"],"morphology":["nominalized infinitive"],"note":"Orberen is a humorous, now rare verb meaning to consume or dispose of food.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s24","id":"h3-s24","source":"Vindt ge dat er veel omslag noodig is, om dat te zeggen? Welnu, ik heb een broodje met kaas gegeten, daarna twee peren geschild, en ik was ruim half gereed met het orberen van de derde, voor Frits klaar was met die vertelling."}]},{"lemma":"orde","count":3,"glosses":["order"],"forms":["orde"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"Op orde is an older or regional expression meaning “in order” or “settled.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s145","id":"h6-s145","source":"Hy was stipt en ordelyk, en daarby buitengewoon geduldig, doch juist omdat stiptheid, orde en geduld hem moeielyk vielen, daar zyn geest iets wilds had. Hy was langzaam en omzichtig in 't beoordeelen van zaken, hoewel dit niet zoo scheen aan wie hem zoo haastig zyn slotsommen hoorden uiten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s135","id":"h13-s136","source":"En niet uit ongastvryheid kwam deze berusting voort, doch voornamelyk uit de vrees dat zy, pas te Lebak aangekomen, en dus nog niet \"op orde\" mevrouw Slotering niet zoo goed zou kunnen ontvangen als wenschelyk gemaakt werd door de byzondere omstandigheden waarin deze dame verkeerde."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s111","id":"h14-s111","source":"Hoe dit zy, het duel was daar in dien tyd aan de orde van den dag, en meer dan eens is 't gebeurd dat ik twee samenkomsten had op een ochtend. O, er is iets zeer aantrekkelyks in het duel, vooral met de sabel, of \"op\" de sabel, zooals ze 't noemen ... ik weet niet waarom."}]},{"lemma":"ordelijk","count":2,"glosses":["orderly","neatly"],"forms":["ordelyk"],"morphology":["adjective","adverb"],"note":"Historical spelling of ordelijk.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s145","id":"h6-s145","source":"Hy was stipt en ordelyk, en daarby buitengewoon geduldig, doch juist omdat stiptheid, orde en geduld hem moeielyk vielen, daar zyn geest iets wilds had. Hy was langzaam en omzichtig in 't beoordeelen van zaken, hoewel dit niet zoo scheen aan wie hem zoo haastig zyn slotsommen hoorden uiten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s20","id":"h12-s20","source":"Maar dit viel in die dagen zoo dikwyls voor! De omstandigheden in de Noord van Sumatra waren kort na 't innemen van Baroes, Tapoes en Singkel zóó verward, alles was zóó onrustig, dat men het een jong mensch, die liever te-paard zat dan dat hy geld telde of kasboeken byhield, niet kwalyk nemen kon dat alles niet zoo ordelyk en geregeld ging als men zou kunnen vorderen van een amsterdamschen boekhouder die niet anders te doen heeft."}]},{"lemma":"order","count":6,"glosses":["orders","order"],"forms":["orders","order"],"morphology":["noun, plural","noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s7","id":"h2-s7","source":"Dat de groote uitbreiding die onze zaken den laatsten tyd genomen hadden, vooral door de vele geëerde orders uit Noord-Duitschland ... 't Is de zuivere waarheid!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s12","id":"h2-s12","source":"...by de toenemende ligtzinnigheid en onzedelykheid onder de jeugd, by het dagelyks aangroeien van het getal fortuinzoekers, en met het oog op de noodzakelykheid om soliditeit van gedrag, hand-aan-hand te doen gaan met soliditeit in de uitvoering, van de gegeven orders ... 't Is, waarachtig, alles de zuivere waarheid!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s96","id":"h2-s96","source":"...en ik wenschte gebruik te maken van uw krediet, om een zaak tot-stand te brengen, die voor my van groot gewicht is. Zou men niet denken dat het om een order op de voorjaarsveiling te doen was?"}]},{"lemma":"ordinair","count":1,"glosses":["common grade"],"forms":["ordinair"],"morphology":["adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s25","id":"h2-s25","source":"Voor eenigen tyd kom ik 's avends door de Kalverstraat, en bleef staan kyken naar den winkel van een kruienier, die zich bezighield met het sorteeren van een partytje Java, ordinair, mooi-geel, Cheribonaard, iets gebroken, met veegsel, dat me zeer interesseerde, want ik let altyd op alles. Daar viel my op-eenmaal een heer in 't oog, die daarnaast voor een boekwinkel stond en me bekend voorkwam."}]},{"lemma":"organisch","count":1,"glosses":["organically"],"forms":["organisch"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s84","id":"h5-s84","source":"Dit geschiedde dan ook gewoonlyk, schoon ik niet geloof dat ooit het recht op deze opvolging organisch is erkend geworden, althans wat deze beambten in de Nederlanden aangaat, by-voorbeeld, de graven van Holland, Zeeland, Henegouwen of Vlaanderen, de hertogen van Brabant, Gelderland, enz."}]},{"lemma":"Orsini","count":1,"glosses":["Orsini"],"forms":["Orsini"],"morphology":["proper noun, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s113","id":"h3-s113","source":"Over de nieuwe wyze van reven. Over de perkussie, toegepast op handgranaten. (Dit stuk dateert van 1847, dus van vóór Orsini.)"}]},{"lemma":"Ort","count":1,"glosses":["place"],"forms":["Ort"],"morphology":["noun, masculine, accusative singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s27","id":"h10-s27","source":"Fort nach den Fluren des Ganges, Da weiss ich den schönsten Ort;"}]},{"lemma":"oud","count":60,"glosses":["old","elder","older","oldest","Old Man","eldest","old one"],"forms":["oude","oud","ouden","ouder","oudste","Oude","ouderen"],"morphology":["adjective","adjective, inflected","adjective, predicative","adjective, comparative","adjective, attributive, inflected","adjective, superlative","adjective, uninflected","adjective, inflected, historical masculine accusative singular","adjective, attributive, historically inflected","adjective, attributive, historical inflected form","adjective, attributive, singular","adjective, attributive","substantivized adjective, masculine singular","adjective, comparative, predicative","adjective, masculine singular, dative, inflected","adjective, comparative, inflected","adjective, masculine singular, accusative","adjective, masculine accusative singular","adjective, substantivized"],"note":"Ouden preserves an older masculine inflection; modern Dutch normally has oude here.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s8","id":"h1-s8","source":"Ik ben drie en veertig jaren oud, bezoek sedert twintig jaren de beurs, en kan dus voor den dag treden, als men iemand roept die ondervinding heeft."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s12","id":"h1-s12","source":"De fout begint al van Van Alphen af, en wel terstond by den eersten regel over die \"lieve wichtjes.\" Wat drommel kon dien ouden heer bewegen, zich uittegeven voor een aanbidder van myn zusje Truitje die zeere oogen had, of van myn broêr Gerrit die altyd met zyn neus speelde? En toch, hy zegt: \"dat hy die versjes zong, door liefde gedrongen.\" Ik dacht dikwyls als kind: \"man, ik wilde u graag eens ontmoeten, en als ge my de marmerknikkers weigerde, die ik u vragen zou, of myn naam voluit in banket--ik heet Batavus--dan houd ik u voor een leugenaar."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s20","id":"h1-s20","source":"Nederland is Nederland gebleven, omdat onze oude luî goed op hun zaken pasten, en omdat ze het ware geloof hadden. Dàt is de zaak!"}]},{"lemma":"Oude Testament","count":3,"glosses":["Old Testament"],"forms":["Oude-Testament"],"morphology":["proper noun, neuter singular","proper noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s17","id":"h3-s17","source":"Dat was: de godenbruiloft, de boeken van het Oude-Testament op rym, en een epizode uit de bruiloft van Kamacho, dat de jongens altyd zoo aardig vinden, omdat er iets van een \"brillekiek\" in komt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s73","id":"h8-s73","source":"Wanneer misschien iemand de opmerking maken mocht, dat het oorspronkelyke in Havelaars wyze van spreken niet zoo onbetwistbaar is, daar zyn taal denken doet aan den styl der profeten van 't Oude-Testament, moet ik herinneren reeds gezegd te hebben dat hy in oogenblikken van vervoering werkelyk iets had van een ziener. Gevoed door de indrukken die 't leven in wouden en op bergen hem had meegedeeld, omgeven door de poëzie-ademende atmosfeer van het oosten, en alzoo scheppende uit gelyksoortige bron als de Vermaners der Oudheid waarmee men soms zich genoopt voelde hem te vergelyken, gissen wy dat hy niet ànders zou gesproken hebben, ook wanneer hy nooit de heerlyke dichtstukken van het Oude-Testament gelezen had."}]},{"lemma":"ouder","count":9,"glosses":["parents"],"forms":["ouders"],"morphology":["noun, plural","noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s97","id":"h5-s97","source":"Maar hy vergete niet dat deze jonger broeder by de ouders zeer bemind --of gevreesd--is, en dat, by voorkomend geschil, zyn meerdere jaren zouden worden in rekening gebracht als beweegreden om hem euvel te nemen dat hy zyn jonger broeder niet met meer inschikkelykheid of takt behandelde."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s181","id":"h7-s181","source":"Ze had zeer jong haar beide ouders verloren, en was by hare familie opgevoed."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s56","id":"h8-s56","source":"Waarom zoeken zy arbeid, ver van de plaats waar ze hun ouders begroeven?"}]},{"lemma":"ouderdom","count":5,"glosses":["age","old age"],"forms":["ouderdom"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s40","id":"h5-s40","source":"De Regent van Lebak, Radhen Adhipatti Karta Natta Negara had met groot gevolg Rangkas-Betoeng, verlaten, en ondanks zijn hoogen ouderdom de twaalf of veertien palen afgelegd, die zyn woonplaats scheiden van de grenzen der naburige afdeeling Pandeglang."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s176","id":"h6-s176","source":"Wel sprak er uit zyn trekken iets als vermoeienis, doch dit deed eer denken aan vroegrype jeugd dan aan naderenden ouderdom. En naderende ouderdom had het toch moeten zyn, want in Indiën is de man van vyfendertig jaar niet jong meer."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s125","id":"h17-s125","source":"Ik weet niet waar ik sterven zal. Ik heb het lyk gezien van Pa-lisoe, die gestorven was van hoogen ouderdom, want zyne haren waren wit."}]},{"lemma":"ouderlijk","count":1,"glosses":["parental"],"forms":["ouderlyke"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s3","id":"h4-s3","source":"Over de ouderlyke macht. Over SHAKESPEARE als geschiedschryver."}]},{"lemma":"oudgast","count":1,"glosses":["old hands"],"forms":["oudgasten"],"morphology":["noun, masculine, plural"],"note":"An oudgast is an experienced long-term resident of the Dutch East Indies.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s126","id":"h15-s126","source":"Minachting van anderen, vooral van \"oudgasten.\" Tweede stadium. Afmatting."}]},{"lemma":"oudheid","count":1,"glosses":["Antiquity"],"forms":["Oudheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s73","id":"h8-s73","source":"Wanneer misschien iemand de opmerking maken mocht, dat het oorspronkelyke in Havelaars wyze van spreken niet zoo onbetwistbaar is, daar zyn taal denken doet aan den styl der profeten van 't Oude-Testament, moet ik herinneren reeds gezegd te hebben dat hy in oogenblikken van vervoering werkelyk iets had van een ziener. Gevoed door de indrukken die 't leven in wouden en op bergen hem had meegedeeld, omgeven door de poëzie-ademende atmosfeer van het oosten, en alzoo scheppende uit gelyksoortige bron als de Vermaners der Oudheid waarmee men soms zich genoopt voelde hem te vergelyken, gissen wy dat hy niet ànders zou gesproken hebben, ook wanneer hy nooit de heerlyke dichtstukken van het Oude-Testament gelezen had."}]},{"lemma":"oudste","count":1,"glosses":["elders"],"forms":["oudsten"],"morphology":["substantivized adjective, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s92","id":"h8-s92","source":"De Groote-Heer te Buitenzorg is rechtvaardig, en wil dat ieder zyn plicht doe. Maar ook deze, machtig als hy is, en gebiedende over al wat gezag heeft in de steden en over allen die in de dorpen de oudsten zyn, en beschikkende over de macht des legers en over de schepen die op zee varen ook hy kan niet zien waar onrecht gepleegd is, want het onrecht blyft verre van hem."}]},{"lemma":"ouwel","count":1,"glosses":["of wafers"],"forms":["ouwels"],"morphology":["noun, common gender plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s91","id":"h4-s91","source":"Hy was lui, pedant en ziekelyk. Ik kocht een doosjen ouwels, en besloot terstond het met onzen Bastiaans nog wat aantezien."}]},{"lemma":"ouwelui","count":1,"glosses":["old folks"],"forms":["ouweluî"],"morphology":["noun, common gender, plural, colloquial"],"note":"Ouweluî is an older spelling of colloquial ouwelui, meaning one's parents or older people.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s21","id":"h10-s21","source":"Weten je ouweluî daarvan, en Louise Rosemeyer?"}]},{"lemma":"over","count":380,"glosses":["on","about","over","On","at","of","across","with","for","in","upon","past","along","beyond","leave to","by","throughout","left","Of","will do","through","to spare","transitions","by way of","took over","remaining","turned","toward","proceeds","pass over","above","proceeded"],"forms":["over","Over","òver"],"morphology":["preposition","separable verb particle","adverbial particle","separable adverbial particle","adverb, predicative","separable particle"],"note":"The idiom geld over hebben means to have money left over or to spare.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s4","id":"h1-s4","source":"Sedert jaren vraag ik my af, waartoe zulke dingen dienen, en ik sta verbaasd over de onbeschaamdheid, waarmede een dichter of romanverteller u iets op de mouw durft spelden, dat nooit gebeurd is, en meestal niet gebeuren kan."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s12","id":"h1-s12","source":"De fout begint al van Van Alphen af, en wel terstond by den eersten regel over die \"lieve wichtjes.\" Wat drommel kon dien ouden heer bewegen, zich uittegeven voor een aanbidder van myn zusje Truitje die zeere oogen had, of van myn broêr Gerrit die altyd met zyn neus speelde? En toch, hy zegt: \"dat hy die versjes zong, door liefde gedrongen.\" Ik dacht dikwyls als kind: \"man, ik wilde u graag eens ontmoeten, en als ge my de marmerknikkers weigerde, die ik u vragen zou, of myn naam voluit in banket--ik heet Batavus--dan houd ik u voor een leugenaar."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s29","id":"h2-s29","source":"In-plaats van een behoorlyken winterjas, hing hem een soort van sjaal over den schouder--Frits zegt \"shawl\" maar dit doe ik niet--alsof hy zoo van de reis kwam. Ik meende een klant te zien, en gaf hem een adreskaartje: Last & Co, makelaars in koffi, Lauriergracht N° 37."}]},{"lemma":"overal","count":13,"glosses":["everywhere"],"forms":["overal","Overal"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s163","id":"h5-s163","source":"Dit blykt reeds hieruit, dat de neiging der inlandsche Hoofden om de grens van 't geoorloofd beschikken over arbeid en eigendom hunner onderhoorigen te overschryden, overal volmondig erkend wordt ... dat alle adsistent-residenten den eed doen die misdadige hebbelykheid te-keer te gaan, en ... dat toch slechts zeer zelden een Regent wordt aangeklaagd wegens willekeur of misbruik van gezag."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s4","id":"h6-s4","source":"Traag zoolang er niets te doen viel, en ver van de beredderingzucht die in Europa voor yver geldt, maar yverig waar bezigheid noodig was ... eenvoudig maar hartelyk voor wie tot zyn omgeving behoorden ... mededeelzaam, hulpvaardig en gastvry ... welgemanierd zonder styfheid ... vatbaar voor goede indrukken ... eerlyk en oprecht, zonder evenwel lust te voelen de martelaar van deze hoedanigheden te worden ... in 't kort, hy was een man die, zooals men 't noemt, overal op zyn plaats zou wezen, zonder dat men echter op 't denkbeeld komen zou de eeuw naar hem te noemen, wat hy dan ook niet begeerde."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s47","id":"h8-s47","source":"En niet overal zyn rotsen die plaats weigeren aan den wortel, want op veel plaatsen is de grond week en vruchtbaar, en roept om de graankorrel die hy ons wil weergeven in gebogen halm."}]},{"lemma":"overbevolking","count":2,"glosses":["overpopulation"],"forms":["overbevolking"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s109","id":"h13-s110","source":"Onze hooge huizen zyn geboren uit gebrek aan ruimte: we zoeken in de lucht wat er op den grond ontbreekt, en zoo is eigenlyk elk dienstmeisje dat 's avends het venster sluit van 't dakkamertje waar ze slaapt, een levend protest tegen de overbevolking ... al denkt zyzelf aan iets anders, wat ik wel gelooven wil."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s110","id":"h13-s111","source":"In landen dus, waar beschaving en overbevolking nog niet door samenpersing beneden, 't menschdom naar-boven hebben opgeknepen, zyn de huizen zonder verdieping, en dat van Havelaar behoorde niet tot de weinige uitzonderingen op dezen regel."}]},{"lemma":"overblijven","count":4,"glosses":["would be left","left over","be left","remained"],"forms":["overbleef","overgebleven","overblyve"],"morphology":["verb, past, third person singular","verb, past participle","verb, present subjunctive, singular","verb, past, singular"],"note":"Archaic spelling and subjunctive form of overblijven.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s79","id":"h1-s79","source":"Dan zouden alle pakhuisknechts wel deugdzaam worden, en iedereen, hetgeen Gods bedoeling niet wezen kan, omdat er dan geen byzondere belooning voor de braven overbleef hier-namaals."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s137","id":"h4-s137","source":"Ik nam suikergoed mee, dat overgebleven was van den laatsten krans-avend--want ik denk altyd aan alles--en ik zocht hem op."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s89","id":"h9-s89","source":"Dáár lekt de vlam met nooit voldane tong aan de gillende slachtoffers van het ongeloof! Dáár sterft de worm niet, die hunne harten dóór en dóór knaagt, zonder ooit die te vernietigen, opdat er steeds een hart te knagen overblyve in de borst van den Godverzaker!"}]},{"lemma":"overbodig","count":3,"glosses":["superfluous","unnecessary"],"forms":["overbodig"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s255","id":"h14-s255","source":"Intusschen, hoe bont het schyne, zal ik hier plaats geven aan eenige regels van zyn hand, die zulke getuigenissen misschien overbodig maken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s67","id":"h18-s67","source":"Nadat ik eenigszins de omstandigheden heb geschetst, waarin dit stuk geschreven werd, geloof ik niet noodig te hebben op de kordate plichtsvervulling te wyzen die daarin doorstraalt, evenmin als op de zachtmoedigheid die Havelaar bewoog den Regent in bescherming te nemen tegen al te zware straf. Doch niet zoo overbodig zal 't wezen, daarby zyn omzichtigheid te doen opmerken die hem geen woord deed uiten over de pas gedane ontdekking om niet het stellige zyner aanklacht te verzwakken door onzekerheid omtrent een wel belangryke, maar nog onbewezen beschuldiging."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s5","id":"h19-s5","source":"Kommentaar op dit stuk is overbodig."}]},{"lemma":"overbrengen","count":2,"glosses":["conveying","carried"],"forms":["overbrengen","overgebracht"],"morphology":["verb, infinitive, nominalized","verb, participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s184","id":"h14-s184","source":"In 't algemeen reeds is het overbrengen van slechte tydingen iets onaangenaams, en 't schynt wel of er van den ongunstigen indruk dien ze veroorzaken, iets blyft kleven op wien de verdrietige taak te-beurt viel zulke tydingen meetedeelen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s118","id":"h15-s118","source":"Hy die voor weinig tyds nog verscholen was onder zyn omgeving, zonder daarboven uittesteken in rang of gezag, voelt zich op-eenmaal, onverwachts meestal, opgeheven boven een menigte, oneindig grooter dan de kleine kring die hem vroeger toch geheel voor 't oog verborg, en ik geloof dat ik niet ten- onrechte de hoogte duizelingwekkend noemde, die inderdaad herinnert aan de duizeling van iemand die onverwachts een afgrond voor zich ziet, of aan de blindheid die ons treft wanneer we met snelheid worden overgebracht van diepe duisternis in scherp licht. Tegen zulke overgangen zyn de zenuwen van gezicht of hersenen niet bestand, ook al waren zy overigens van buitengewone sterkte."}]},{"lemma":"overbrenger","count":1,"glosses":["bearer"],"forms":["overbrengers"],"morphology":["noun, common gender, genitive singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s185","id":"h14-s185","source":"Wanneer nu dit alleen reeds voor sommigen een reden zou wezen om tegen beter weten aan, het bestaan van iets ongunstigs te ontkennen, hoeveel te meer dan wordt dit het geval wanneer men gevaar loopt, niet alleen zich de ongenade op den hals te halen die nu eenmaal 't lot schynt des overbrengers van slechte berichten, doch tevens als de oorzaak te worden aangezien van den ongunstigen toestand dien men plichtshalve openbaart."}]},{"lemma":"overbrengster","count":1,"glosses":["bearer"],"forms":["overbrengster"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s22","id":"h15-s22","source":"Was 't, niet inderdaad beter dien man te beletten den volgenden dag by den adsistent-resident terugtekeeren--zooals deze hem 's avends zeggen liet--en zyn klachte te smoren in 't gele water van den Tjioedjoeng, dat hem zachtkens zou afvoeren naar hare monding, gewoon als ze was overbrengster te wezen van die broederlyke groetgeschenken der haaien in 't binnenland aan de haaien in zee?"}]},{"lemma":"overdag","count":1,"glosses":["during the day"],"forms":["over-dag"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s122","id":"h14-s122","source":"Havelaar was dikwyls over-dag uit, en bracht halve nachten op zyn bureau door."}]},{"lemma":"overdekt","count":1,"glosses":["covered"],"forms":["overdekte"],"morphology":["adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s150","id":"h18-s151","source":"Nu was 't nog wel wat te guur om de buitenplaats te bezien, die prachtig moet wezen in den zomer, maar in 't huis zelf verlangde men naar niets meer, want er was vol-op van alles wat vermaak geeft: een billardzaal, een bibliotheekzaal, een overdekte yzeren glasgalery als broeikast, en de kakatoea zat op een kruk van zilver."}]},{"lemma":"overdenken","count":3,"glosses":["considered","reflected upon"],"forms":["overdacht"],"morphology":["verb, past participle","past participle used adjectivally","verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s14","id":"h6-s14","source":"Wat hy zeide, was gewoonlyk lang overdacht--een eigenaardigheid trouwens die by den beschaafden Oosterling algemeen is--en wanneer men met hem in gesprek was, gevoelde men dat men zyn woorden te beschouwen had als brieven, waarvan hy de minuut in zyn archief had, om zoo noodig daarop te verwyzen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s121","id":"h6-s121","source":"Wat hy zeide, was gewoonlyk goed overdacht, en wanneer hy zich die ontydige rustpunten had kunnen afwennen, zouden zyn zinsneden, uit een redekunstig oogpunt althans, meestal een gezond aanzien gehad hebben. Maar al dat afbrokkelen, dat stooterige en hobbelige, maakte het aanhooren lastig."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s204","id":"h7-s204","source":"Dit alles overdacht Tine zoo niet--hiertoe toch had zy zich, juister dan zy uit liefde voor Max doen wilde, rekenschap moeten geven van de oorzaken hunner min gunstige omstandigheden--maar er lag in hun nieuwe omgeving iets dat kalmte ademde, en afwezen van alle aanleidingen --met meer of min valsch-romanesken tint dan--die vroeger Havelaar zoo dikwyls hadden doen zeggen: --Niet waar, Tine, dàt is nu toch een geval waaraan ik me niet onttrekken kan?"}]},{"lemma":"overdragen","count":1,"glosses":["transfer"],"forms":["overdragen"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s130","id":"h20-s130","source":"Thans verneem ik van u dat myn vervanger nog niet zoo spoedig kan verwacht worden--ge hebt, meen ik, die tyding te Serang gehoord--en tevens dat het den resident verwonderde dat ik, in de zeer byzondere pozitie waarin ik verkeer, nog niet heb verzocht het Bestuur aan u te mogen overdragen. Niets kon my aangenamer zyn dan dit bericht."}]},{"lemma":"overdreven","count":2,"glosses":["exaggerated"],"forms":["overdreven"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s110","id":"h5-s110","source":"Het nederlandsch bestuur dat zich op den invloed van die Regenten gegrondvest heeft, weet dit, en niets is dus natuurlyker dan dat het hun inkomsten heeft opgevoerd tot een hoogte die den niet-Indier overdreven zou voorkomen, maar inderdaad zelden voldoende is ter bestryding van de uitgaven welke aan de levenswyze van zoodanig inlandsch Hoofd verbonden zyn."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s179","id":"h7-s179","source":"Zonder nu te deelen in de overdreven begrippen die zy van haren Max koesterde, mag men toch aannemen dat hy een goede loopbaan voor zich had, en wanneer dit gegrond uitzicht zich had verwezenlykt, zouden inderdaad de onaangename gevolgen zyner vrygevigheid weldra uit den weg te ruimen geweest zyn."}]},{"lemma":"overdrijving","count":1,"glosses":["excess"],"forms":["overdryving"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s152","id":"h7-s152","source":"En dit in-weerwil der bittere ondervinding van de gevolgen dezer door overdryving tot fout geworden deugd."}]},{"lemma":"overeen","count":2,"glosses":["the same","agree"],"forms":["overeen"],"morphology":["adverb","separable verbal particle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s46","id":"h11-s46","source":"En zonder de geschiedenis er byteroepen, is er wel veel schoons in sommige gebouwen, maar 't wordt gewoonlyk bedorven door gidsen--van papier, van vleesch en been ...'t komt overeen uit!--gidsen, die je den indruk wegstelen door hun eentonig: \"deze kapel is opgericht door den bisschop van Munster in 1423 ... de zuilen zyn 63 voeten hoog, en rusten op ... ik weet niet wat, en het kan me niet schelen ook."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s61","id":"h15-s61","source":"Toen Verbrugge aan dezen last had voldaan, bleek er dat die pryzen niet overeen kwamen met de opgaven van eenige jaren vroeger."}]},{"lemma":"overeenbrengen","count":1,"glosses":["reconcile"],"forms":["overeenbrengen"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s200","id":"h20-s200","source":"Als uwe Excellentie het met haar geweten kan overeenbrengen, van hier te vertrekken zonder my te hooren, het myne zal gerust zyn by de overtuiging al het mogelyke te hebben aangewend om de treurige, bloedige gebeurtenissen te voorkomen, die weldra 't gevolg zullen wezen van de eigenwillige onkunde waarin de Regeering wordt gelaten tenopzichte van hetgeen er omgaat onder de bevolking."}]},{"lemma":"overeenkomen","count":1,"glosses":["corresponds"],"forms":["overeenkomt"],"morphology":["verb, present, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s4","id":"h5-s4","source":"De koetsier klapte met de zweep, de loopers--in Europa zou men, geloof ik, zeggen \"palfreniers\" of liever, er bestaat in Europa niets wat met deze loopers overeenkomt--die onvergelykbare loopers dan, met hun korte dikke zweepjes, huppelden weer aan de zyde van het vierspan, kreschen onbeschryfelyke geluiden, en sloegen de paarden ter-aanmoediging onder den buik. Zóó hoste men dan eenigen tyd voort, tot het verdrietig oogenblik weer daar was, dat men tot over de assen wegzonk in den modder."}]},{"lemma":"overeenkomst","count":1,"glosses":["agreement"],"forms":["overeenkomst"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s35","id":"h9-s35","source":"Het ergste is, dat ik met Gaafzuiger een overeenkomst heb aangegaan voor het uitgeven van een boek dat over de koffiveilingen moet handelen--heel Nederland wacht er op--en daar gaat me nu die Stern een heel anderen weg uit! Gister zeide hy: \"wees gerust, alle wegen leiden naar Rome."}]},{"lemma":"overeenstemmen","count":5,"glosses":["accord","corresponding","accords","agrees","correspond"],"forms":["overeenstemt","overeenstemmen","overeenstemmende","overeenstemmmen"],"morphology":["verb, present, singular","verb, present, plural","present participle, attributive, singular","verb, present, third-person plural"],"note":"The surface has an extra m; the modern lemma is overeenstemmen.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s124","id":"h4-s124","source":"Hy zei dat: \"als de borst hem gloeide van gevoel voor het ware en schoone, geen macht ter-wereld hem beletten kon de tonen aanteslaan, die met zulk een gevoel overeenstemmen, en dat hy veel liever zweeg, dan zyn woorden omklemd te zien door de onteerende kluisters der alledaagsheid.\"--Frits zegt: scheid, maar dit doe ik niet. 't Woord is lang genoeg zoo.--Ik vond dit nu wel heel gek van Stern, maar myn vak gaat me vóór alles, en de Oude is een goed huis."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s92","id":"h5-s92","source":"Dit belet echter niet dat de Regent, door plaatselyke kennis, door geboorte, door invloed op de bevolking, door geldelyke inkomsten en hiermede overeenstemmende levenswyze, ver boven hem verheven is."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s144","id":"h5-s144","source":"Indien de aloen-aloen voor de woning van den Regent in verwilderden staat lag, zou de nabywonende bevolking hierover beschaamd wezen, en er ware veel gezags noodig om haar te beletten dat plein van onkruid te reinigen, en het te brengen in een staat die met den rang des Regents overeenstemt."}]},{"lemma":"overeenstemming","count":4,"glosses":["correspondence","accord","agreement"],"forms":["overeenstemming"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s109","id":"h3-s109","source":"Over de plichten van de Regeering omtrent publieke vermakelijkheden. Over de overeenstemming tusschen de schotsche en friesche talen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s86","id":"h5-s86","source":"Nagenoeg op gelyke wyze--wat de keus der personen aangaat, daar hier geen spraak is van gelykheid in werkkring, hoewel ook in dit opzicht zekere overeenstemming in 't oog valt--staat aan het hoofd eener afdeeling op Java, een inlandsch beambte die den hem door het gouvernement gegeven rang met zijn autochthoonen invloed verbindt, om aan den europeschen ambtenaar die 't nederlandsch gezag vertegenwoordigt, het bestuur gemakkelyk te maken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s145","id":"h20-s145","source":"Zóó meende ik, beschaamd over de schending myner toezegging van hulp, myn denkbeelden in overeenstemming te brengen met myn plicht omtrent het Bestuur dat my nog deze maand betaalt, en ik zou aldus tot de komst van myn opvolger zyn voortgegaan, indien niet een byzonder voorval my heden in de noodzakelykheid bracht aan die dubbelzinnige verhouding een eind te maken."}]},{"lemma":"overeind","count":2,"glosses":["upright"],"forms":["overeind"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s130","id":"h12-s130","source":"\"Voor zulk een dichter zou men 't hoofd buigen, maar ... hy slaat zyn vrouw!\" Ziet ge, dan gebruiken wy gaarne de blauwe plekken van die vrouw als voorwendsel om ons hoofd overeind te houden, en in 't eind doet het ons zelfs pleizier dat hy 't mensch slaat, wat toch anders heel leelyk is."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s62","id":"h16-s62","source":"Daartoe moet zy, die nauwlyks kracht heeft haar last voortteslepen op gelyken grond--een last vele malen zwaarder dan eigen lyf--dien omhoog heffen, en zich overeind houden op een bewegelyke plek."}]},{"lemma":"overgaan","count":19,"glosses":["passed","pass","proceed","proceeded","cross over","passed over","passes","passed on","turn","pass over","pass on","resorted"],"forms":["overgaan","overging","overgegaan","overga","overgaat","overtegaan"],"morphology":["verb, infinitive","verb, participle","verb, past, singular","verb, present, singular","verb, past, first-person singular","verb, past participle","verb, infinitive, historical fused spelling"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s2","id":"h1-s2","source":"Het is myn gewoonte niet, romans te schryven, of zulke dingen, en het heeft dan ook lang geduurd, voor ik er toe overging een paar riem papier extra te bestellen, en het werk aantevangen, dat gy, lieve lezer, zoo-even in de hand hebt genomen, en dat ge lezen moet als ge makelaar in koffi zyt, of als ge wat anders zyt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s23","id":"h2-s23","source":"En ik verzond myn brief. Ge begrypt dat de oude Stern niet goedschiks by Busselinck & Waterman kan overgaan, als de jonge by ons aan 't kantoor is."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s114","id":"h5-s114","source":"Vervolgens, een vaste som als schadeloosstelling voor afgekochte rechten die overgegaan zyn op 't nederlandsch bestuur. Ten-derde, een belooning in evenredigheid met de hoeveelheid der in hun regentschap voortgebrachte produkten, als koffi, suiker, indigo, kaneel, enz."}]},{"lemma":"overgang","count":5,"glosses":["transition","transitions"],"forms":["overgang","overgangen"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s36","id":"h7-s36","source":"Verbrugge zag Havelaar aan, als begreep hy dezen overgang niet."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s38","id":"h7-s38","source":"De vlugheid van zyn geest deed hem in gesprekken meermalen eenige schakels der redeneering overslaan, en hoe geleidelyk ook deze overgang plaats vond in zyn gedachten, was het toch iemand die minder vlug was, of niet gewoon aan zyn vlugheid, niet euvel te duiden wanneer men by zulk een gelegenheid hem aanstaarde met de onuitgesproken vraag op de lippen: ben je gek ... of hoe is het?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s118","id":"h15-s118","source":"Hy die voor weinig tyds nog verscholen was onder zyn omgeving, zonder daarboven uittesteken in rang of gezag, voelt zich op-eenmaal, onverwachts meestal, opgeheven boven een menigte, oneindig grooter dan de kleine kring die hem vroeger toch geheel voor 't oog verborg, en ik geloof dat ik niet ten- onrechte de hoogte duizelingwekkend noemde, die inderdaad herinnert aan de duizeling van iemand die onverwachts een afgrond voor zich ziet, of aan de blindheid die ons treft wanneer we met snelheid worden overgebracht van diepe duisternis in scherp licht. Tegen zulke overgangen zyn de zenuwen van gezicht of hersenen niet bestand, ook al waren zy overigens van buitengewone sterkte."}]},{"lemma":"overgaren","count":2,"glosses":["saved up","hoarded"],"forms":["overgegaard","overgegaarde"],"morphology":["verb, past participle","adjective, past participial"],"note":"Overgaren is an older verb meaning to save or accumulate.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s147","id":"h7-s147","source":"Want op zyn reizen in Europa had hy het weinige uitgegeven, dat hy in vorige jaren had overgegaard. Zelfs had hy daar schulden achtergelaten, en hy was dus, in één woord, arm."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s197","id":"h20-s197","source":"Er kleeft bloed aan de overgegaarde penningen van uw dùs ontvangen indisch traktement, Excellentie!"}]},{"lemma":"overgegeven","count":1,"glosses":["given over"],"forms":["overgegeven"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s116","id":"h5-s116","source":"De Javaan is uit den aard der zaak landbouwer. De grond waarop hy geboren werd, die veel belooft voor weinig arbeids, lokt hem hiertoe uit, en vooral is hy met hart en ziel overgegeven aan het bebouwen zyner rystvelden, waarin hy dan ook zeer bedreven is."}]},{"lemma":"overgeven","count":2,"glosses":["to hand over"],"forms":["overtegeven"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":"Historical spelling joins over te geven into one word.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s122","id":"h20-s122","source":"Havelaar ontving geen last om 't Bestuur zyner Afdeeling voorloopig overtegeven aan Verbrugge, en meende dus zyn opvolger te moeten afwachten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s129","id":"h20-s129","source":"Ik ontving evenwel geen aanschryving om myn betrekking overtegeven, en gedeeltelyk uit besef van de verplichting myn post niet te verlaten zonder behoorlyk afgelost te zyn, gedeeltelyk uit oorzaken van ondergeschikt belang, wachtte ik de komst van myn opvolger af, in de meening dat die ambtenaar spoedig--althans deze maand--zou arriveeren."}]},{"lemma":"overgevoeligheid","count":1,"glosses":["oversensitivity"],"forms":["overgevoeligheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s71","id":"h4-s71","source":"Als eerlyk man ben ik tegenover de firma--Last & Co, sedert de Meyers er uit zyn--verplicht te zorgen dat ieder zyn werk doe, en ik mag niet uit verkeerd begrepen medelyden of overgevoeligheid, het geld van de firma wegwerpen. Zóó is myn principe."}]},{"lemma":"overhaasting","count":1,"glosses":["haste"],"forms":["overhaasting"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s66","id":"h14-s66","source":"Hy vormde in groote overhaasting een Raad, dien ik ad hoc zou kunnen noemen. Daarin waren leden: een paar adjudanten, andere officieren, de officier van Justitie of fiskaal, dien hy van Padang had meegenomen, en ik."}]},{"lemma":"overhalen","count":3,"glosses":["bring around","won over","to coax"],"forms":["overtehalen","overgehaald"],"morphology":["verb, infinitive with te","verb, past participle","verb, te-infinitive"],"note":"Overtehalen is the older one-word spelling of over te halen.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s126","id":"h9-s126","source":"En ik zal ook de Rosemeyers hiertoe trachten overtehalen, omdat de suikerraffinadeurs er ook belang by hebben, schoon ik niet geloof dat ze zeer zuiver zyn in hun begrippen--de Rosemeyers meen ik--want ze houden een roomsche meid."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s28","id":"h14-s28","source":"Hy was, met de geheele battaksche bevolking, eerst kort te voren door de Padries overgehaald tot het ware geloof, en nieuwbekeerden zyn gewoonlyk fanatiek."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s118","id":"h16-s118","source":"Myn vrouw, die evenzeer als ik op godsdienst gesteld is, trachtte haar met zachtheid tot gehoorzaamheid overtehalen, omdat het toch voor een zedig meisje niet past, zoo hoofdig te wezen."}]},{"lemma":"overig","count":2,"glosses":["rest","other"],"forms":["overige"],"morphology":["substantivized adjective, neuter singular","adjective, attributive, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s161","id":"h14-s161","source":"Het overige was binnen weinig weken een volslagen wildernis."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s174","id":"h17-s174","source":"Ja, wèl was dit de plek waar hy voor 't eerst Adinda anders had aangezien dan zyn overige speelnootjes, omdat ze daar voor 't eerst geweigerd had deeltenemen aan een spel dat ze toch had meegespeeld met alle kinderen, knapen en meisjes, nog kort te voren. Dáár had ze hem de melatti gegeven."}]},{"lemma":"overigens","count":8,"glosses":["otherwise","moreover","For the rest"],"forms":["overigens","Overigens"],"morphology":["adverb","sentence adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s17","id":"h6-s17","source":"Over de beste wijze van omgang met die hoofden, bestaan overigens verschillende meeningen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s130","id":"h6-s130","source":"Overigens, de haren à la chinoise, en een kransje melatti in den kondeh ... ziedaar al haar toilet."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s40","id":"h12-s40","source":"Als de omelet overigens goed was, zou dat geen bezwaar zyn, maar ..."}]},{"lemma":"overijling","count":1,"glosses":["overhaste"],"forms":["overyling"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s89","id":"h19-s89","source":"Lang, had ik nagedacht voor ik handelde--dat is: voor ik onderzocht, rapporteerde en voorstelde--en als ik in iets het minste zou gefaald hebben ... uit overyling faalde ik niet."}]},{"lemma":"overladen","count":1,"glosses":["loaded"],"forms":["overlaadde"],"morphology":["verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s166","id":"h7-s166","source":"Ja, zy had het goed gevonden, toen hy die beide arme vrouwen uit de Nieuwstraat, die nooit Amsterdam hadden verlaten, en nooit waren \"uitgeweest\" rondleidde op de Haarlemmer kermis, onder 't koddig voorwendsel dat de Koning hem belast had met: \"het amuzeeren van oude vrouwtjes die zich zoo goed gedragen hadden\". Zy vond het goed dat hy de weeskinderen uit alle gestichten te Amsterdam op koek en amandelmelk onthaalde, en ze overlaadde met speelgoed."}]},{"lemma":"overland","count":1,"glosses":["overland"],"forms":["over-land"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s210","id":"h11-s210","source":"Het was zes uur, en daar onder de evennachtslyn--Natal ligt op weinige minuten noord: als ik over-land naar Ayer-Bangie ging, stapte ik te paard over de linie heen, of nagenoeg ...'t was om er over te struikelen, waarachtig!--dáár was zes uur 't sein tot avendgedachten."}]},{"lemma":"overlaten","count":7,"glosses":["leave","left","to leave","to leave over"],"forms":["overtelaten","overliet","overlaten"],"morphology":["verb, infinitive","verb, past, singular","verb, te-infinitive, historical solid spelling","verb, infinitive with te"],"note":"Historical closed spelling of overlaten.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s168","id":"h4-s168","source":"\"Kom je om papa te spreken?\" vroeg hy op-eens, en ik begreep terstond dat de opvoeding van dat knaapje veel te wenschen overliet, anders had hy: \"komt u\" gezegd. Maar omdat ik met myn houding verlegen was, en wel wat praten wilde, antwoordde ik:"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s158","id":"h5-s158","source":"Had niet zyn bedoeling kunnen zyn, hun den oogst overtelaten uit de menschlievende berekening dat zyn grond beter gelegen was, vruchtbaarder dan de hunne, en dus hun arbeid milder beloonen zou?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s122","id":"h6-s122","source":"Men viel er dan ook dikwyls over. Want gewoonlyk, als men begonnen was te antwoorden in de goedige meening dat de zin uit was, en dat hy de aanvulling van 't ontbrekende aan de scherpzinnigheid van zyn toehoorder overliet, kwamen de nog ontbrekende woorden als trainards van een geslagen leger achteraan, en deden u gevoelen dat ge hem in de rede waart gevallen, wat altyd onaangenaam is."}]},{"lemma":"overleg","count":2,"glosses":["consultation","deliberation"],"forms":["overleg"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s67","id":"h15-s67","source":"Toen ik den brief van den Direkteur der Openbare-Werken, van den 16den Februari l.l., N° 271/354 aan u renvoieerde, heb ik u verzocht het daarby gevraagde, na overleg met den Regent, te beantwoorden met in-achtneming van wat ik schreef in myn missive van 5 dezer N° 97."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s76","id":"h20-s76","source":"In uwe bedoelde handelingen worden evenzeer gemist bezadigd overleg, beleid en voorzichtigheid, zoo zeer vereischt in eenen ambtenaar met uitvoering van gezag in de binnenlanden bekleed (sic) als begrippen van ondergeschiktheid aan uwen onmiddelijken superieur."}]},{"lemma":"overleggen","count":1,"glosses":["confer"],"forms":["overleggen"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s3","id":"h19-s3","source":"In 't partikulier briefje dat de heer Slymering aan Havelaar zond, deelde hy dezen mede dat hy in weerwil zyner \"drukke bezigheden\" den volgenden dag te Rangkas-Betoeng zou komen om te overleggen wat er moest gedaan worden."}]},{"lemma":"overlegging","count":1,"glosses":["conference"],"forms":["overlegging"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s4","id":"h19-s4","source":"Havelaar, die maar al te goed wist wat zulke overlegging te beteekenen had--zyn voorganger had zoo dikwyls \"geaboucheerd\" met den resident van Bantam!--schreef den volgenden brief, dien hy den resident te-gemoet zond opdat deze dien zou gelezen hebben voor hy op de Lebaksche hoofdplaats aankwam."}]},{"lemma":"overleveren","count":1,"glosses":["deliver"],"forms":["overleveren"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s132","id":"h20-s132","source":"Eens toch had ik beloofd niemand te zullen overleveren aan de rankune zyner hoofden!"}]},{"lemma":"overlopen","count":1,"glosses":["overflowed"],"forms":["overliep"],"morphology":["verb, past, third-person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s22","id":"h19-s22","source":"De Patteh heeft my namens hem--het was op den 12den dezer--expresselyk voor die diskretie bedankt. Doch later toen ik begon te wanhopen aan den goeden uitslag myner pogingen, of beter, toen de maat myner verontwaardiging door een pas gehoord voorval overliep toen langer zwygen medeplichtigheid worden zou, toen moest die geheimhouding strekken ten-mynen-behoeve, want ook omtrent myzelf en de mynen heb ik plichten te vervullen."}]},{"lemma":"overluid","count":1,"glosses":["aloud"],"forms":["overluid"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s252","id":"h11-s252","source":"Toen ik door 't ondergaan der zon eenigszins genas--want ontevredenheid is een ziekte--bracht juist die ziekte my den Japanschen Steenhouwer voor den geest, en misschien dacht ik alleen dáárom die geschiedenis overluid, om, mezelf wysmakende dat ik het deed uit welwillendheid voor dat kind, ter-sluik den laatsten druppel intenemen van het drankje dat ik voelde noodig te hebben."}]},{"lemma":"overmaat","count":1,"glosses":["excess"],"forms":["overmaat"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s154","id":"h6-s154","source":"De bouwstoffen die voor me liggen, zyn van zoo uiteenloopenden aard, dat ze my door overmaat van rykdom in myn oordeel belemmeren, en ik zal dus wellicht daarop, onder het ontwikkelen der gebeurtenissen die ik wensch meetedeelen, ter-aanvulling terugkomen."}]},{"lemma":"overmacht","count":1,"glosses":["overwhelming force"],"forms":["overmacht"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s151","id":"h5-s151","source":"Rechtvaardigheid voortestaan, den geringe te beschermen tegen den machtige, den zwakke te beschutten tegen de overmacht van den sterke, het ooilam van den arme terug te vorderen uit de stallen des vorstelyken roovers ... zie, 't is om 't hart te doen gloeien van genot, by 't denkbeeld dat men geroepen is tot iets zóó schoons! En wie in de javasche binnenlanden soms ontevreden moge zyn met standplaats of belooning, hy sla het oog op den verheven plicht die op hem rust, op 't heerlyk genoegen dat de vervulling van zulk een plicht met zich brengt, en hy zal geen andere belooning begeeren."}]},{"lemma":"overnemen","count":1,"glosses":["take over"],"forms":["overtenemen"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":"Historical fused spelling of over te nemen.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s37","id":"h14-s37","source":"Kort na Jang di Pertoean's terugkeer kwam ik te Natal aan om 't bestuur van die afdeeling overtenemen."}]},{"lemma":"overplaatsen","count":1,"glosses":["transferred"],"forms":["overgeplaatst"],"morphology":["verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s33","id":"h13-s33","source":"Waarom toch was ik van Natal onverwachts overgeplaatst, en wel onder verdenking van ontrouw?"}]},{"lemma":"overplaatsing","count":4,"glosses":["transfer"],"forms":["overplaatsing"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s8","id":"h13-s8","source":"Geheel onverwachts ontving ik een overplaatsing naar de Padangsche bovenlanden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s10","id":"h13-s10","source":"Daar ik nog slechts weinig maanden vroeger den Gouverneur by my had gezien--straks zult ge hooren waarom, en hoe?--en omdat er gedurende zyn verblyf te Natal, en zelfs in myn huis, zaken waren voorgevallen waarin ik meende my al zeer flink gedragen te hebben, nam ik die overplaatsing als een gunstige onderscheiding op, en vertrok van Natal naar Padang."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s39","id":"h13-s39","source":"Ik hàd hem gekontrarieerd, maar by zyn vertrek had niets me doen gissen dat hy daarover verstoord was! Dom genoeg had ik de gunstige overplaatsing naar Padang, aangenomen als een bewys dat hy myn \"kontrarieeren\" schoon gevonden had."}]},{"lemma":"overschaduwen","count":1,"glosses":["overshadow"],"forms":["overschaduwen"],"morphology":["verb, present, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s16","id":"h8-s16","source":"Ik weet dat er onder u lieden zyn, die uitsteken in kennis en in braafheid van hart: ik hoop myn kennis door de uwe te vermeerderen, want zy is niet zoo groot als ik wenschte. En ik heb wel de braafheid lief, maar dikwyls bespeur ik dat er in myn gemoed fouten zyn, die de braafheid overschaduwen en daaraan den groei benemen ... gy allen weet hoe de groote boom den kleinen verdringt en doodt."}]},{"lemma":"overschreeuwen","count":1,"glosses":["shouted down"],"forms":["overschreeuwd"],"morphology":["verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s165","id":"h6-s165","source":"Men denke aan den wysgeer die van uit zyn cel aan 't volk tracht te leeren wat waarheid is, als hy bemerken moet dat zyn stem overschreeuwd wordt door piëtistische huichelary of gewinzoekende kwakzalvers."}]},{"lemma":"overschrijden","count":4,"glosses":["overstep","cross","overstepped","exceeded"],"forms":["overschryden","overschreden"],"morphology":["verb, infinitive","verb, participle","verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s163","id":"h5-s163","source":"Dit blykt reeds hieruit, dat de neiging der inlandsche Hoofden om de grens van 't geoorloofd beschikken over arbeid en eigendom hunner onderhoorigen te overschryden, overal volmondig erkend wordt ... dat alle adsistent-residenten den eed doen die misdadige hebbelykheid te-keer te gaan, en ... dat toch slechts zeer zelden een Regent wordt aangeklaagd wegens willekeur of misbruik van gezag."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s3","id":"h14-s3","source":"Men zegt dat een geheim artikel in het traktaat van 1824, ons jegens de Engelschen de verplichting oplegt, de rivier van Singkel niet te overschryden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s158","id":"h14-s158","source":"Maar zoodra eenmaal de grens van 't strikt wettige is overschreden, wordt het moeielyk een punt vasttestellen, waarop zoodanige overschryding zou overgaan in misdadige willekeur, en vooral wordt groote omzichtigheid noodig zoodra men weet dat de Hoofden alleen wachten op een slecht voorbeeld, om dat met verregaande uitbreiding natevolgen."}]},{"lemma":"overschrijding","count":2,"glosses":["exceeding","overstepping"],"forms":["overschryding"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s174","id":"h7-s174","source":"En bovendien, al mocht er dan soms voor 't oogenblik iets onevenredigs wezen tusschen inkomsten en uitgaven, was Max, háár Max, niet bestemd voor een schitterende loopbaan? Moest hy niet weldra in omstandigheden verkeeren, die hem zouden in-staat stellen zonder overschryding zyner inkomsten den vryen loop te laten aan zyn groothartige neigingen?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s158","id":"h14-s158","source":"Maar zoodra eenmaal de grens van 't strikt wettige is overschreden, wordt het moeielyk een punt vasttestellen, waarop zoodanige overschryding zou overgaan in misdadige willekeur, en vooral wordt groote omzichtigheid noodig zoodra men weet dat de Hoofden alleen wachten op een slecht voorbeeld, om dat met verregaande uitbreiding natevolgen."}]},{"lemma":"overslaan","count":10,"glosses":["skip","skipped","skipping","leave out","skipped over","turn"],"forms":["overslaan","overgeslagen","overteslaan","oversloegt","oversloeg"],"morphology":["verb, infinitive","verb, past, second person singular","verbal noun, infinitive","verb, participle","verb, infinitive with intervening te","verb, infinitive with te","verb, past, singular","verb, past participle"],"note":"Oversloegt is an older second-person singular past form of overslaan.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s38","id":"h7-s38","source":"De vlugheid van zyn geest deed hem in gesprekken meermalen eenige schakels der redeneering overslaan, en hoe geleidelyk ook deze overgang plaats vond in zyn gedachten, was het toch iemand die minder vlug was, of niet gewoon aan zyn vlugheid, niet euvel te duiden wanneer men by zulk een gelegenheid hem aanstaarde met de onuitgesproken vraag op de lippen: ben je gek ... of hoe is het?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s9","id":"h9-s9","source":"Neen, zelfs zulk een hoofdstuk \"ter afwisseling\" komt me door het vergrootglas myner schryvers-ydelheid, hoogst belangryk en zelfs onmisbaar voor, en als ge het oversloegt, en daarna niet naar behooren waart ingenomen met myn boek, zou ik niet aarzelen u dat overslaan te verwyten als oorzaak dat ge myn boek niet kondet beoordeelen, want dat ge juist het essentieele niet gelezen hadt. Zóó zou ik--want ik ben man en schryver--elk hoofdstuk voor essentieel houden, dat gy hadt overgeslagen met onvergeeflyke lezerslichtzinnigheid."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s43","id":"h9-s43","source":"U staat het vry, de hoofdstukken overteslaan, die naar duitsche opgewondenheid rieken, en u alleen bezig te houden met wat geschreven is door my, die een deftig man ben, en makelaar in koffi."}]},{"lemma":"overspannen","count":1,"glosses":["feverish"],"forms":["overspannen"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s99","id":"h17-s99","source":"Hy had dat afscheid genomen in overspannen hoop, en in zyn gedachten het vastgeknoopt aan 't eindelyk terugzien onder den ketapan."}]},{"lemma":"overspanning","count":3,"glosses":["exaltation","overstrain"],"forms":["overspanning"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s31","id":"h5-s31","source":"Hy geve zich rekenschap van de grootsche opvatting van dat gebouw, in de ziel des bouwmeesters Gerhard von Riehl ... van 't geloof in de harten des volks, dat hem in-staat stelde dat werk aantevangen en voorttezetten ... van den invloed der denkbeelden die zùlk een kolos noodig hadden om als zichtbare voorstelling te dienen van het ongezien godsdienstig gevoel ... en hy vergelyke deze overspanning met de richting, die eenige eeuwen later het oogenblik deed geboren worden, waarop men 't werk staakte. Er ligt een diepe kloof tusschen Erwin van Steinbach en onze bouwmeesters!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s131","id":"h15-s131","source":"Ze is nuttig toetepassen, want men kan voor zeker houden dat de zieke, die door overspanning in de eerste periode stikken zou aan een mug, later--na de buikziekte!--zonder bezwaar kemels zal verdragen. Of, om duidelyker te spreken, dat een beambte die \"geschenken aanneemt, niet met het doel zich te verryken\"--by-voorbeeld een bos pisang ter-waarde van eenige duiten--met smaad en schande zal worden weggejaagd in de eerste periode der ziekte, maar dat iemand die 't geduld heeft het laatste tydperk aftewachten, zeer gerust en zonder eenige vrees voor straf, zich zal kunnen meester maken van den tuin waar de pisang groeide, met de tuinen die daarnaast liggen er by ... van de huizen die in den omtrek staan ... van wat er in die huizen is ... en van nog een-en-ander meer, ad libitum."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s115","id":"h17-s115","source":"Zoo namen zyn gedachten een loop die veel verschilde van de vorige overspanning, en onwillekeurig uitten ze zich, eerst in halve woorden binnen'smonds, weldra in een alleenspraak, en eindelyk in den weemoedigen zang waarvan ik hier de vertaling laat volgen."}]},{"lemma":"oversparen","count":1,"glosses":["save up"],"forms":["oversparen"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s69","id":"h17-s69","source":"Er was, had men hem verzekerd, by goed gedrag veel te winnen in zoodanige bediening. Misschien zelfs zou hy op deze wyze binnen drie jaren geld kunnen oversparen, genoeg om twee buffels te koopen."}]},{"lemma":"overstappen","count":1,"glosses":["leaping over"],"forms":["overtestappen"],"morphology":["verb, infinitive with incorporated te"],"note":"Overtestappen represents modern over te stappen, with te placed inside the separable verb.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s36","id":"h11-s36","source":"Duclari, Verbrugge en--ik moet het erkennen!--ook Tine, konden een luiden lach niet onderdrukken by de gedachte zoo op-eens uit den westhoek van Java overtestappen naar Arles of Nîmes in 't zuiden van Frankryk."}]},{"lemma":"overtollig","count":2,"glosses":["superfluous"],"forms":["overtollig"],"morphology":["adjective","adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s77","id":"h13-s78","source":"Maar men vergete niet dat het oordeel van den lezer over 't al of niet noodzakelyke eener afwyking, dikwyls valsch is, omdat hy vóór de katastrofe niet weten kan wat al of niet vereischt wordt tot geleidelyke ontwikkeling der toestanden. En wanneer hy nà de katastroof 't boek weder opneemt--van boeken die men slechts éénmaal leest, spreek ik niet--en zelfs dan nog meent dat deze of gene afwyking wel had kunnen gemist worden zonder schade voor den indruk van 't geheel, blyft het altyd de vraag of hy van 't geheel denzelfden indruk zou verkregen hebben, wanneer niet de schryver op meer of min kunstige wyze hem daartoe gebracht had, juist door de afwykingen die den oppervlakkig oordeelenden lezer overtollig voorkomen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s83","id":"h13-s84","source":"Wie nu al dat daarnaast gelegde als overtollig meent te kunnen verwerpen, verliest geheel uit het oog dat men dan, om effekt te-weeg te brengen, zou moeten overgaan tot de school die sedert 1830 zoolang in Frankryk gebloeid heeft, schoon ik ter-eere van dat land zeggen moet dat de schryvers die in dit opzicht het meest zondigden tegen den goeden smaak, juist in 't buitenland, en niet in Frankryk zelf, den grootsten opgang maakten."}]},{"lemma":"overtolligheid","count":1,"glosses":["redundancy"],"forms":["overtolligheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s108","id":"h9-s108","source":"Ik weet wel dat ik dit laatste punt reeds onder nummer één heb opgegeven, maar hy herhaalde het, en deze overtolligheid komt my, in het vuur der rede, zeer verklaarbaar voor."}]},{"lemma":"overtreden","count":1,"glosses":["breach"],"forms":["overtreed"],"morphology":["verb, present, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s178","id":"h8-s178","source":"Ik overtreed liever op eigen verantwoordelykheid een vorm, dan dat ik een man van zyn rang en jaren in verlegenheid laten zou."}]},{"lemma":"overtreffen","count":1,"glosses":["surpassed"],"forms":["overtrof"],"morphology":["verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s28","id":"h17-s28","source":"Hoe dit zy, de nieuwe buffel was wel niet zoo sterk als de vorige ... wel was 't oude juk te ruim voor zyn schoft ... maar 't arme dier was gewillig als zyn voorganger die geslacht was, en al kon dan Saïdjah niet meer roemen op de kracht van zyn buffel by 't ontmoeten van Adinda's broertjes aan de grens, hy beweerde toch dat geen ander den zynen overtrof in goeden wil. En wanneer de vore niet zoo rechtlynig liep als voorheen, of als er aardklonten ondoorgesneden waren omgegaan, werkte hy dat gaarne by met zyn patjol, zooveel hy kon."}]},{"lemma":"overtuigd","count":1,"glosses":["convinced"],"forms":["overtuigd"],"morphology":["adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s12","id":"h6-s12","source":"De Regent van Lebak was een beschaafd oud man, die over veel wist te spreken met verstand en oordeel. Men had hem slechts aantezien om overtuigd te wezen dat het meerendeel der Europeanen die met hem in aanraking kwamen, meer van hem, dan hy van hen te leeren had."}]},{"lemma":"overtuigen","count":15,"glosses":["convinced","convince","certain","satisfied"],"forms":["overtuigd","overtuigen"],"morphology":["past participle used adjectivally","verb, past participle used predicatively","verb, infinitive","verb, past participle, predicative","adjective, past participial","adjective, predicative","adjective, participial","adjective, past participle","verb, participle","past participle","verb, past participle","past participle used as adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s84","id":"h1-s84","source":"Deze is, na myn gehechtheid aan het geloof, myn hoofdneiging. En ik wenschte dat ge hiervan overtuigd waart, lezer, omdat het de verontschuldiging is voor 't schryven van dit boek."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s61","id":"h2-s61","source":"Ik ben overtuigd dat ik in de kennismaking zou geslaagd zyn, indien niet op dat oogenblik een myner makkers uit kinderachtige baldadigheid my een zoo harden stoot in den rug had gegeven, dat ik heel onzacht tegen de uitstalkast aanvloog, die op halvemanshoogte de voorzy van de kraam afsloot."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s111","id":"h2-s111","source":"... wat my op die oogenblik niet gelegen komt. Daar ik evenwel overtuigd ben dat myn arbeid de kosten dekken zou, en gerust daarop myn woord durf verpanden, ben ik, aangemoedigd door onze ontmoeting van voorgisteren...."}]},{"lemma":"overtuiging","count":7,"glosses":["conviction"],"forms":["overtuiging"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, feminine, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s61","id":"h4-s61","source":"Bovendien mag ik niet ontveinzen dat eenige stukken die over koffi handelden, my belang inboezemden, en dat ik gaarne daarvan gebruik maken zou. Ik las dagelyks hier-en-daar eenige bladzyden, en ik kwam hoe langer hoe meer--Frits zegt: \"hoe langs zoo meer\" maar dit doe ik niet--hoe meer, zeg ik, tot de overtuiging dat men makelaar in koffi moet wezen, om zóó juist te weten te komen wat er in de wereld omgaat."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s57","id":"h10-s57","source":"Mag je aan Marie dingen vertellen, die haar tot een heidin zouden maken? Mag je haar doen wankelen in de overtuiging dat er geen ander heilig water is, dan dat van den doop, en geen andere heilige rivier dan de Jordaan?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s99","id":"h12-s99","source":"--Niet met dat vuur en die overtuiging!"}]},{"lemma":"overvaart","count":1,"glosses":["crossing"],"forms":["overvaart"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s94","id":"h17-s94","source":"Te Tangerang baadde hy zich in de rivier naby de overvaart, en hy rustte uit in 't huis van een bekende zyns vaders, die hem wees hoe men stroohoeden vlecht, even als die van Manilla komen."}]},{"lemma":"overvallen","count":1,"glosses":["came over"],"forms":["overviel"],"morphology":["verb, past, third-person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s103","id":"h17-s103","source":"Er was iets in zyn ziel, dat hem minder snel deed voortstappen. Hy voelde droefheid in zyn knieën, en al was 't geen moedeloosheid die hem overviel, het was toch weemoed die niet ver is van moedeloosheid."}]},{"lemma":"overvloed","count":2,"glosses":["abundance"],"forms":["overvloed"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s67","id":"h7-s67","source":"Er is ruimte in overvloed voor twee familien. --Maar, al was dit zoo niet."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s127","id":"h7-s127","source":"Want, zwerende dat men de bestaande wetten en bepalingen zou handhaven, behoefde men slechts het oog te slaan op de talryke voorschriften dienaangaande, om intezien dat eigenlyk een byzondere eed hieromtrent niet te-pas kwam. Maar de wetgever schynt gemeend te hebben dat overvloed van goed niet schaden kan, althans men vordert van de adsistent-residenten een afzonderlyken eed, waarby die verplichting omtrent den geringen man nogeens uitdrukkelyk vermeld wordt."}]},{"lemma":"overvloedig","count":1,"glosses":["abundant"],"forms":["overvloedig"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s219","id":"h14-s219","source":"Wanneer men nu die opgaven onderzoekt en vergelykt, blykt daaruit dat de ryst overal zóó overvloedig is, dat alle residentien tezamen meer ryst uitvoeren dan er in alle residentien tezamen wordt ingevoerd. Ik herhaal dat hier geen spraak is van uitvoer over zee, waarvan de opgaaf afzonderlyk plaats heeft."}]},{"lemma":"overvoer","count":2,"glosses":["shipment","overstock"],"forms":["overvoer"],"morphology":["noun, masculine singular","noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s124","id":"h5-s124","source":"De kosten op den overvoer naar Europa, door bemiddeling van een bevoorrecht handelslichaam, zyn hoog. De aan de Hoofden toegelegde aanmoedigingsgelden bezwaren daarentegen den inkoopprys, en ... daar toch ten-slotte de geheele zaak winst afwerpen moet, kan deze winst niet anders worden gevonden dan door juist zóóveel aan den javaan uittebetalen, dat hy niet sterve van honger, hetgeen de voortbrengende kracht der natie verminderen zou."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s80","id":"h16-s80","source":"Was er niet gister slapte op de beurs, en dreigde niet ietwat overvoer de koffimarkt met daling? * * * * *"}]},{"lemma":"overvoeren","count":2,"glosses":["carried over"],"forms":["overvoerde","overgevoerd"],"morphology":["verb, past, singular","verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s31","id":"h14-s31","source":"Te Natal was hy gevangen. Aan-boord van 't oorlogsvaartuig dat hem overvoerde, was hy ook natuurlyk een gevangene."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s213","id":"h14-s213","source":"Wanneer men nu let op de hoeveelheid ryst welke volgens die opgaven is overgevoerd uit residentien op Java naar residentien op Java, zal men bevinden dat deze hoeveelheid vele duizende pikols meer bedraagt dan de ryst die, volgens dezelfde opgaven, in residentien op Java uit residentien op Java is ingevoerd."}]},{"lemma":"overweg","count":1,"glosses":["along"],"forms":["overweg"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s173","id":"h11-s173","source":"Ik moet je zeggen, dat ik anders de maleische Hoofden wèl lyden mocht, en goed met hen overweg kon."}]},{"lemma":"overwegen","count":2,"glosses":["thought over","weighed"],"forms":["overwogen"],"morphology":["verb, participle","verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s47","id":"h9-s47","source":"Ik zeg nooit iets wat ik niet goed overwogen heb, en durf beweren dat ik hier met kennis van zaken spreek, daar ik over dit stuk rypelyk heb nagedacht, vooral sedert het hooren der preek van dominee Wawelaar in den bidstond voor 't bekeeren der heidenen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s142","id":"h18-s143","source":"Kortom, na rypelyk alles te hebben overwogen--er was veel vóór, maar ook veel tegen--zyn we gegaan, saturdag-middag, en maandag-morgen teruggekeerd."}]},{"lemma":"overweging","count":4,"glosses":["consideration","deliberations"],"forms":["overweging","overwegingen"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s82","id":"h15-s82","source":"Gedurende den loop eener zeer belangryke zaak, die thans by 't Gouvernement in overweging is, en waarin gy eigenlyk ambtshalve behoorde betrokken te zyn, heb ik u stilzwygend als het ware neutraal gelaten, en slechts lachend van-tyd tot-tyd daarop gezinspeeld."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s89","id":"h18-s89","source":"Ik neem de vryheid u voorts in overweging te geven, de komst des Regents van Tjanjor te kontramandeeren."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s139","id":"h18-s140","source":"Ik sprak er over met onzen boekhouder, die een man is van veel ondervinding, en me na ryp beraad in overweging gaf, my op myn plan te beslapen."}]},{"lemma":"overweging-geving","count":1,"glosses":["submissions for consideration"],"forms":["overweging-gevingen"],"morphology":["noun, plural, compound continuation"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s148","id":"h15-s148","source":"Hy had te veel ziel om zyn gedachten te verdrinken in de \"ik heb de eers\" en de \"edelgestrengheden\" en de \"eerbiedig-in- overweging-gevingen\" die den wellust uitmaken van de kleine wereld waarin hy zich bewoog."}]},{"lemma":"overwicht","count":9,"glosses":["superiority","preponderance","advantage","predominance"],"forms":["overwicht"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s96","id":"h3-s96","source":"Over het schynbaar overwicht der westersche beschaving. Over kadaster, registratie en zegel."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s68","id":"h4-s68","source":"Niets geeft den verkooper meer overwicht, dan de ontdekking dat de kooper om zyn waar verlegen is."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s76","id":"h5-s76","source":"Maar toen later het centraal gezag des duitschen Ryks behoefte voelde, eenig ver gelegen volk aan zich te binden op andere wyze dan door stoffelyk overwicht alleen, zoodra een verwyderde streek werd beschouwd als door gelykheid in afkomst, taal en gewoonten tot het Ryk te behooren, deed zich de noodzakelykheid gevoelen, iemand met de leiding der zaken te belasten, die in dat land te-huis behoorde niet alleen, maar door zyn stand boven zyn medeburgers in die streken verheven was, opdat de gehoorzaamheid aan de bevelen des Keizers, gemakkelyk werde door de samengaande neiging tot onderwerping aan hem die met de uitvoering dezer bevelen belast was. Hierdoor werden dan tevens geheel of gedeeltelyk de uitgaven vermeden, voor een staand leger ten-laste der algemeene staatskas, of, zooals meestal geschiedde, ten-laste van de gewesten zelf, die door zoodanig leger moesten bewaakt worden."}]},{"lemma":"overwinnen","count":5,"glosses":["overcome","master"],"forms":["overwinnen","overwonnen"],"morphology":["verb, infinitive","verb, present, plural","verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s196","id":"h7-s196","source":"Eerst kort voor het terugkeeren naar Java, toen hy reeds veel geleden had onder den druk van geldgebrek, toen hy zyn fier hoofd had moeten buigen onder de furca caudina van menigen schuldeischer, had hy zyn traagheid of zyn schroom kunnen overwinnen om werk te maken van de millioenen die hy meende nog te-goed te hebben."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s19","id":"h14-s19","source":"De eerste ontdekking hiervan had te Natal plaats gehad, wat natuurlyk is, daar men in nabyliggende provincien altyd beter van den stand der zaken onderricht wordt dan op de plaats zelf, dewyl velen die te-huis door vrees voor een betrokken Hoofd zich laten weerhouden van de openbaring eener hun bekende omstandigheid, die vrees eenigermate overwinnen zoodra ze zich op een grondgebied bevinden waar dat Hoofd geen invloed heeft."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s240","id":"h14-s240","source":"Hy had dus niet alleen te stryden met vrees voor menschen of met de zorg voor loopbaan en bevordering, noch ook alleen met de plichten die hy als echtgenoot en huisvader te vervullen had: hy moest een vyand overwinnen in zyn eigen hart."}]},{"lemma":"overwinning","count":1,"glosses":["victory"],"forms":["overwinning"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s297","id":"h17-s297","source":"En weinig tyds later was er te Batavia groot gejubel over de nieuwe overwinning die weer zooveel lauweren had gevoegd by de lauweren van 't nederlandsch-indisch leger."}]},{"lemma":"overzeggen","count":1,"glosses":["repeat"],"forms":["òverzeg"],"morphology":["verb, present, singular"],"note":"The accent distinguishes óverzeggen, “repeat what one has heard,” from overzéggen.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s79","id":"h12-s79","source":"Ik wil u dat wel vertellen, schoon ik niet verzekeren kan dat ik alles juist weet, en alleen òverzeg wat men in de chinesche kerk te Padang voor waar hield, en wat dan ook--vooral met het oog op de bekende eigenschappen van den generaal--waar kan geweest zyn."}]},{"lemma":"overzetting","count":1,"glosses":["rendering"],"forms":["overzetting"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s116","id":"h17-s116","source":"Eerst was myn voornemen wat maat en rym te brengen in die overzetting, doch evenals Havelaar vind ik beter dat keurslyf wegtelaten. \"Ik weet niet waar ik sterven zal."}]},{"lemma":"overzien","count":1,"glosses":["overlooked"],"forms":["overzag"],"morphology":["verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s129","id":"h13-s130","source":"Dit plein had men recht vóór zich als men in de buiten galery met den rug naar 't huis gekeerd stond. Links daarvan lag het gebouw met de bureaux, de kas en de vergaderzaal waar Havelaar dien morgen de Hoofden had toegesproken, en daar-achter breidde zich de ravyn uit, dien men overzag tot aan den Tjioedjoeng toe."}]}]}