{"work":{"slug":"havelaar","title":{"source":"Max Havelaar","translated":"Max Havelaar"},"language":"Dutch","languageCode":"nl"},"letter":"s","url":"https://1732studios.com/books/havelaar/words/s","headwords":[{"lemma":"'s","count":1,"glosses":["in the"],"forms":["'s"],"morphology":["adverbial genitive marker"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s156","id":"h7-s156","source":"Zy toonden elkaar de plekken waar ze zouden ontbyten, waar kleine Max spelen zou, waar de bibliotheek zou staan, waar hy 's avends haar zou voorlezen wat hy dien dag geschreven had, want hy was altyd bezig met het ontwikkelen zyner denkbeelden op 't papier ... en: \"eens zou dat gedrukt worden, meende Tine, en dan zou men zien wie haar Max was!\" Maar nooit had hy iets ter-perse laten leggen van wat er in zyn hoofd omging, omdat zekere schroom hem bezielde, die wel iets zweemde naar eerbaarheid."}]},{"lemma":"'s avonds","count":1,"glosses":["at night"],"forms":["savends"],"morphology":["adverbial phrase"],"note":"Historical spelling of modern ’s avonds, ‘in the evening.’","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s168","id":"h7-s168","source":"Zy kon het niet afkeuren dat hy 't meisje tot haar bracht, dat 'savends op de straat hem had aangesproken ... dat hy haar te eten gaf en herbergde, en 't àl te goedkoop \"ga heen, en zondig niet meer!\" niet uitsprak, voor hy haar dat \"niet zondigen\" had mogelyk gemaakt."}]},{"lemma":"'s-Gravenhage","count":1,"glosses":["Hague"],"forms":["Gravenhage"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s120","id":"h15-s120","source":"En al stellen we voor een oogenblik dat de Koning altyd goed is voorgelicht, als hy zyn hoogen naam teekent onder de akte waarin hy zegt overtuigd te wezen van de \"goede trouw, den yver en de bekwaamheden\" des benoemden Stedehouders, al nemen wy aan dat de nieuwe Onderkoning yverig, trouw en bekwaam is, dan nog blyft het de vraag of die yver, en vooral of die bekwaamheid, by hem bestaat in eene maat, hoog genoeg verheven boven middelmatigheid, om aan de eischen van zyn roeping te voldoen. Want de vraag kan niet zyn of de man die te 's Gravenhage voor 't eerst als Gouverneur-generaal het kabinet des Konings verlaat, op dàt oogenblik de bekwaamheid bezit die noodig zal wezen voor zyn nieuw ambt ... dit is onmogelyk!"}]},{"lemma":"sabel","count":3,"glosses":["saber","sabre"],"forms":["sabel"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s111","id":"h14-s111","source":"Hoe dit zy, het duel was daar in dien tyd aan de orde van den dag, en meer dan eens is 't gebeurd dat ik twee samenkomsten had op een ochtend. O, er is iets zeer aantrekkelyks in het duel, vooral met de sabel, of \"op\" de sabel, zooals ze 't noemen ... ik weet niet waarom."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s242","id":"h14-s242","source":"Hy verhaalde aan Duclari en Verbrugge hoe hy in zyn jeugd iets aantrekkelyks had gevonden in het duel met den sabel, 't geen de waarheid was ... doch hy zeide er niet by hoe hy na 't wonden van zyn tegenparty gewoonlyk schreide, en zyn gewezen vyand als een liefdezuster verpleegde tot de genezing toe."}]},{"lemma":"sabelhouw","count":1,"glosses":["saber-cut"],"forms":["sabelhouw"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s186","id":"h7-s186","source":"Aandoenlyk was het, de brieven te lezen van haar vader--toen een jongeling van achttien jaren, die als luitenant by dat korps in dezelfde charge een sabelhouw op 't hoofd bekwam, aan welks gevolgen hy acht jaren later krankzinnig sterven zou--brieven aan zyn moeder, waarin hy zich beklaagde hoe hy vruchteloos op het slagveld naar 't lyk zyns vaders had gezocht."}]},{"lemma":"sabreren","count":1,"glosses":["saber"],"forms":["sabreeren"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s90","id":"h12-s90","source":"De meesten kenden hem slechts één goede hoedanigheid toe, die van onverschrokkenheid in 't gevaar, en indien ik, die hem in gevaar gezien heb, van meening ware dat hy après tout een dapper man was, zou dit alleen my bewegen u deze geschiedenis niet te vertellen. 't Is waar, hy had op Sumatra veel laten \"sabreeren\" doch wie sommige gebeurtenissen van naby gezien had voelde neiging om wat aftedingen op zyn dapperheid, en, hoe vreemd het schyne, ik geloof dat hy zyn krygsmansroem grootendeels te danken had aan de zucht tot tegenstelling, die ons allen min of meer bezielt."}]},{"lemma":"sacramenteel","count":1,"glosses":["sacramental words"],"forms":["sakramenteele"],"morphology":["nominalized adjective, neuter singular"],"note":"The nominalized adjective refers to the sacramental formula or words.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s124","id":"h7-s124","source":"Hierop volgde natuurlyk het sakramenteele: \"zoo waarlijk helpe mij God Almachtig.\""}]},{"lemma":"Saffeler","count":2,"glosses":["Saffeler"],"forms":["Saffeler"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s16","id":"h2-s16","source":"...dat ik de eer had gehad van den heer Saffeler te vernemen --Saffeler reist voor Stern--dat de geachte chef der firma, de heer Ludwig Stern, een zoon had, den heer Ernest Stern, die ter volmaking zyner kommercieele kennis, eenigen tyd in een hollandsch huis wenschte geëmploieerd te zyn. Dat ik met het oog op ..."}]},{"lemma":"sagen","count":7,"glosses":["say","tell me","tell"],"forms":["sagen","sagt","Sag","gesagt"],"morphology":["verb, infinitive","verb, present, third-person singular","verb, imperative singular, elided ending","verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s263","id":"h14-s263","source":"Hier Kann ich doch gleich dir sagen was ich träume."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s266","id":"h14-s266","source":"--Ich glaube nicht. Man sagt, die Frucht, der Stein, hat kein Gefühl."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s268","id":"h14-s268","source":"--Nein, Man sagt, sie fühle nicht. --Warum denn, Mutter, Als gestern ich die Pukul ampat brach Hast du gesagt: es thut der Blume weh?"}]},{"lemma":"sagopalm","count":1,"glosses":["sago palm"],"forms":["sagopalm"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s50","id":"h4-s50","source":"Over het zoutmonopolie op Java. Over de wormen in den sagopalm. (Die worden, zegt hy, gegeten ... bah!)"}]},{"lemma":"sagoweer","count":1,"glosses":["palm wine"],"forms":["saguweer"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"Saguweer is an Indonesian palm wine made from fermented palm sap.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s36","id":"h4-s36","source":"Over de saguweer in de Molukken."}]},{"lemma":"Saintine","count":1,"glosses":["Saintine"],"forms":["Saintine"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s164","id":"h6-s164","source":"Men denke aan de Crusoë-romans, aan Silvio Pellico's gevangenschap, aan 't allerliefste Picciola van Saintine, aan den stryd in de borst eener \"oude vryster\" die haar geheel leven door, één liefde koesterde, zonder ooit door een enkel woord te verraden wat er omging in haar hart, aan de aandoeningen van den menschenvriend die, zonder uiterlyk in den loop der gebeurtenissen betrokken te zyn, vurig belang stelt in 't welzyn van medeburger of medemensch. Men stelle zich voor, hoe hy beurtelings hoopt en vreest, hoe hy elke verandering gadeslaat, zich opwindt voor een schoon denkbeeld, en gloeit van verontwaardiging, als hy het ziet wegdringen en vertrappen door de velen die, voor een oogenblik althans, sterker waren dan schoone denkbeelden."}]},{"lemma":"Saïdjah","count":94,"glosses":["Saïdjah","Saïdjah's","Saïdjah’s","Saïdjahs"],"forms":["Saïdjah","Saïdjah's","Saïdjahs"],"morphology":["proper noun, singular","proper noun, common gender, singular","proper noun","proper noun, masculine, singular","proper noun, singular, possessive","proper noun, plural","proper noun, possessive, singular","proper noun, possessive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s21","id":"h16-s21","source":"We zullen hem nu eenigen tyd aan die droefheid en zyn moeielyken arbeid overlaten, om den lezer de geschiedenis te verhalen van den Javaan Saïdjah in de dessah Badoer."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s32","id":"h16-s32","source":"Ik zeide, te zullen overgaan tot de geschiedenis van den Javaan Saïdjah. Vooraf echter ben ik genoodzaakt tot een der afwykingen die zoo moeielyk kunnen vermeden worden by 't beschryven van toestanden welke den lezer geheel vreemd zyn."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s58","id":"h16-s58","source":"We zullen zien wat deze neiging tot slaap berokkend heeft aan de Lebaksche Afdeeling, aan Havelaar, en aan den Javaan Saïdjah, tot wiens eentonige geschiedenis--één onder zeer velen!--ik thans overga."}]},{"lemma":"sakkerloot","count":1,"glosses":["by Jove"],"forms":["sakkerloot"],"morphology":["interjection"],"note":"Sakkerloot is a mild old-fashioned oath.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s299","id":"h8-s299","source":"Kom, Max ... sakkerloot, jongen, wat word je zwaar! En, met Max te-paard op zyn schouder, trad hy, gevolgd door Verbrugge, de binnengalery in, waar Tine hen wachtte aan den gedekten disch die, zooals Havelaar gezegd had, wel zeer eenvoudig was!"}]},{"lemma":"Sakser","count":1,"glosses":["Saxon"],"forms":["Sakser"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s100","id":"h7-s100","source":"Het lag ook, byv. in de staatkunde van Willem den Veroveraar, om den minstbeduidenden Normandier te verheffen boven den beschaafdsten Sakser, en elke Normandier beriep zich gaarne op 't overwicht der Normandiers in het algemeen, om zyn persoon ook dáár te doen gelden, waar hy de minste zou geweest zyn zonder den invloed zyner stamgenooten als bovenliggende party."}]},{"lemma":"Salak","count":1,"glosses":["Salak"],"forms":["Salak"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s74","id":"h8-s74","source":"Vinden we niet reeds in de verzen die van zyn jeugd dagteekenen, regels als deze, die geschreven waren op den Salak--een der reuzen, maar niet de grootste, onder de bergen van de Preanger Regentschappen--waarin alweder de aanhef de zachtheid zyner aandoeningen teekent, om op-eens overtegaan in 't naspreken van den donder dien hy onder zich hoort: 't Is zoeter hier zijn Maker luid te loven... 't Gebed klinkt schoon langs berg- en heuvelrij..."}]},{"lemma":"salaris","count":2,"glosses":["salary"],"forms":["salaris"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s19","id":"h2-s19","source":"Uit kiesheid vermeed ik alle toespeling op honorarium of salaris."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s185","id":"h4-s185","source":"Nu ben ik makelaar in koffi--Last & Co, Lauriergracht, N° 37--we zyn met ons dertienen op 't kantoor, en als ik Stern meereken, die geen salaris ontvangt, zyn er veertien."}]},{"lemma":"Saleh","count":1,"glosses":["Saleh"],"forms":["Saleh"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s137","id":"h17-s137","source":"Mevrouw had den roman van Sue gelezen die zooveel kort gerucht maakte, en dacht altyd aan prins Djalma wanneer ze Saïdjah zag. Ook de jonge meisjes begrepen beter dan vroeger hoe de javaansche schilder Radhen Saleh zoo grooten opgang had gemaakt te Parys."}]},{"lemma":"Salim","count":8,"glosses":["Salim"],"forms":["Salim"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s16","id":"h14-s16","source":"Hoe dit zy, de gezaghebber van Natal omhelsde de party van zyn schoonvader tegen Jang di Pertoean, en dit te vuriger misschien omdat die kontroleur zeer bevriend was met zekeren Soetan Salim, een natalsch Hoofd dat ook zeer op den battakschen chef gebeten was."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s47","id":"h14-s47","source":"Volgens verklaringen van getuigen en \"de bekentenis van den beklaagde\" was Si Pamaga omgekocht om te Natal den Toeankoe, diens pleegvader Soetan Salim en den gezaghebbenden kontroleur te vermoorden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s51","id":"h14-s51","source":"\"Aan den beschuldigde gevraagd: wat hem tot dezen aanslag en den voorgenomen moord op Soetan Salim en den kontroleur van Natal had bewogen?\" antwoordt hy: \"DAARTOE TE ZYN OMGEKOCHT DOOR SOETAN ADAM, UIT NAAM VAN DIENS BROEDER JANG DI PERTOEAN VAN MANDHÉLING.\""}]},{"lemma":"Samaritaan","count":1,"glosses":["Samaritan"],"forms":["Samaritaan"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s319","id":"h17-s319","source":"Is er logen in de gelykenis van den barmhartigen Samaritaan, omdat er misschien nooit een geplunderd reiziger is opgenomen in een samaritaansch huis?"}]},{"lemma":"samaritaans","count":1,"glosses":["Samaritan"],"forms":["samaritaansch"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s319","id":"h17-s319","source":"Is er logen in de gelykenis van den barmhartigen Samaritaan, omdat er misschien nooit een geplunderd reiziger is opgenomen in een samaritaansch huis?"}]},{"lemma":"sambal","count":1,"glosses":["sambals"],"forms":["sambal-sambal"],"morphology":["noun, plural by reduplication"],"note":"Indonesian-style reduplication marks the plural: various sambals.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s138","id":"h13-s139","source":"Tine zou haar zoo goed mogelijk gezelschap gehouden, en veel met haar gesproken hebben over keukenzaken, over sambal-sambal over 't inmaken van ketimon--zonder Liebig, o goden!--maar zoo-iets blyft toch altyd een opoffering, en men vond het dus zeer goed dat de zaken door mevrouw Sloterings vrywillige afzondering geschikt waren op een wyze die aan beide partyen volkomen vryheid liet."}]},{"lemma":"samen","count":10,"glosses":["together","jointly","is connected"],"forms":["samen","zamen"],"morphology":["adverb","adverb, historical spelling"],"note":"‘Te zamen’ is the older spelling of modern Dutch ‘tezamen’, meaning ‘together’.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s82","id":"h4-s82","source":"Een paar dagen daarna, waren de jonge Stern en Frits te zamen op een boekverkooping geweest in het Wapen van Bern."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s85","id":"h4-s85","source":"Frits zei dat hy zeer bleek zag, en dat een heer die daar het opzicht scheen te hebben, hem bekeven had, omdat hy een paar jaargangen van de Aglaia had laten vallen, wat ik dan ook zeer onhandig vind, want dit is een allerliefste verzameling van dames handwerken. Marie heeft het samen met de Rosemeyers, die in suiker doen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s25","id":"h10-s25","source":"Maar al had je vleugels, mag je dan zulke dingen voorstellen aan een meisje dat haar belydenis nog niet gedaan heeft? En al wàs 't kind aangenomen, wat beduidt dat aanbod van wegvliegen samen?"}]},{"lemma":"samenbinden","count":1,"glosses":["bound"],"forms":["saamgebonden"],"morphology":["verb, past participle"],"note":"Old shortened form of modern Dutch samengebonden.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s156","id":"h4-s156","source":"Ze had, als een Chinesche, de haren achterover gekamd, en die achter het hoofd in een soort van strik of knoop saamgebonden."}]},{"lemma":"samengaan","count":2,"glosses":["concurrent","accompanying"],"forms":["samengaande"],"morphology":["present participle, inflected","verb, present participle, attributive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s76","id":"h5-s76","source":"Maar toen later het centraal gezag des duitschen Ryks behoefte voelde, eenig ver gelegen volk aan zich te binden op andere wyze dan door stoffelyk overwicht alleen, zoodra een verwyderde streek werd beschouwd als door gelykheid in afkomst, taal en gewoonten tot het Ryk te behooren, deed zich de noodzakelykheid gevoelen, iemand met de leiding der zaken te belasten, die in dat land te-huis behoorde niet alleen, maar door zyn stand boven zyn medeburgers in die streken verheven was, opdat de gehoorzaamheid aan de bevelen des Keizers, gemakkelyk werde door de samengaande neiging tot onderwerping aan hem die met de uitvoering dezer bevelen belast was. Hierdoor werden dan tevens geheel of gedeeltelyk de uitgaven vermeden, voor een staand leger ten-laste der algemeene staatskas, of, zooals meestal geschiedde, ten-laste van de gewesten zelf, die door zoodanig leger moesten bewaakt worden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s72","id":"h16-s72","source":"Myn vertelling is dus alleen gericht aan hen die in-staat zyn tot het moeielyk geloof dat er harten kloppen onder die donkere opperhuid, en dat, wie gezegend is met blankheid en de daarmee samengaande beschaving, edelmoedigheid, handels- en Godskennis, deugd ... zyn blanke hoedanigheden zou kunnen aanwenden op àndere wyze dan tot nog toe ondervonden werd door wie minder gezegend zyn in huidskleur en zielevoortreffelykheid."}]},{"lemma":"samengesteld","count":1,"glosses":["composed"],"forms":["samengesteld"],"morphology":["adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s51","id":"h16-s51","source":"Er zyn personen die byna even zooveel tyd in Nederlandsch-Indie doorbrachten, zonder ooit in aanraking gekomen te zyn, noch met de bevolking, noch met inlandsche Hoofden, en 't is bedroevend, dat de Raad van Indie zeer dikwyls geheel of grootendeels uit zoodanige personen is samengesteld, ja dat men zelfs middel heeft gevonden, den Koning benoemingen te laten teekenen tot Gouverneur-generaal, van iemand die tot deze soort van specialiteiten behoorde."}]},{"lemma":"samenhang","count":1,"glosses":["connection"],"forms":["samenhang"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s33","id":"h4-s33","source":"Over den liefdeloozen geest onzer voorouders, blykbaar uit hun begrippen omtrent God. (Alweer een goddeloos stuk!) Over den samenhang der zintuigen. ('t Is waar, toen ik hem zag, rook ik rozenolie.)"}]},{"lemma":"samenhangen","count":1,"glosses":["connected"],"forms":["samenhangende"],"morphology":["adjective, present participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s55","id":"h7-s55","source":"Hierop reikte hy aan Verbrugge de hand, en deze, met hem terugkeerende naar de tafel waar de resident, de Adhipatti en mevrouw Havelaar gezeten waren, voelde reeds iets beter dan vyf minuten vroeger, dat \"die Havelaar zoo gek niet was\" als de kommandant meende. Verbrugge was volstrekt niet misdeeld van verstand, en hy die de afdeeling Lebak kende, nagenoeg zoo goed als een zoo groote landstreek, waar niets gedrukt wordt, door één persoon gekend worden kàn, begon intezien dat er toch verband was tusschen de schynbaar niet samenhangende vragen van Havelaar, en tevens dat de nieuwe adsistent-resident, hoezeer hy nooit de afdeeling betreden had, iets wist van wat er omging."}]},{"lemma":"samenknijpen","count":1,"glosses":["crumpled together"],"forms":["saamgeknepen"],"morphology":["verb, past participle"],"note":"Saam- is an older form of modern samen- in samenknijpen.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s123","id":"h18-s124","source":"De brief was geopend, en zag er uit alsof men hem in drift had saamgeknepen."}]},{"lemma":"samenkomst","count":1,"glosses":["meetings"],"forms":["samenkomsten"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s111","id":"h14-s111","source":"Hoe dit zy, het duel was daar in dien tyd aan de orde van den dag, en meer dan eens is 't gebeurd dat ik twee samenkomsten had op een ochtend. O, er is iets zeer aantrekkelyks in het duel, vooral met de sabel, of \"op\" de sabel, zooals ze 't noemen ... ik weet niet waarom."}]},{"lemma":"samenleggen","count":1,"glosses":["pooled"],"forms":["saamgelegd"],"morphology":["verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s56","id":"h2-s56","source":"Ik ben man en vader, en houd ieder die het gevaar zoekt, voor een gek, wat ook in de Schrift staat. Het is my inderdaad aangenaam optemerken hoe ik my in myn denkbeelden over gevaar en zulke dingen, gelyk ben gebleven, daar ik thans over zoo-iets nog juist dezelfde meening koester, als dien avend toen ik daar by de kraam van den Griek stond, met de twaalf stuivers die we saamgelegd hadden, in de hand."}]},{"lemma":"samennemen","count":1,"glosses":["considered"],"forms":["saamgenomen"],"morphology":["verb, past participle"],"note":"Alles saamgenomen is the older spelling of alles samengenomen, “all things considered.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s53","id":"h7-s53","source":"De Regent is een man van jaren, en dus moeten we ... zeg eens, is zyn schoonzoon nog altyd distriktshoofd? Alles saamgenomen houd ik hem voor een persoon die inschikkelykheid verdient ... de Regent, meen ik."}]},{"lemma":"samenpersing","count":1,"glosses":["compression"],"forms":["samenpersing"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s110","id":"h13-s111","source":"In landen dus, waar beschaving en overbevolking nog niet door samenpersing beneden, 't menschdom naar-boven hebben opgeknepen, zyn de huizen zonder verdieping, en dat van Havelaar behoorde niet tot de weinige uitzonderingen op dezen regel."}]},{"lemma":"samenroepen","count":1,"glosses":["summoned"],"forms":["saamgeroepen"],"morphology":["verb, participle, adjectival"],"note":"Saamgeroepen is an older form of samengeroepen.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s117","id":"h7-s117","source":"Rondom het huis stonden honderden menschen, die of te-paard den wagen van den resident hadden begeleid, of tot het gevolg der saamgeroepen Hoofden behoorden."}]},{"lemma":"samenscholen","count":1,"glosses":["were gathering"],"forms":["samenschoolde"],"morphology":["verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s65","id":"h14-s65","source":"De Natallers vermoedden dat de generaal zich verlaagde tot een werktuig van mandhélingschen haat, en 't was in die omstandigheden dat ik van-tyd tot-tyd iets doen kon, wat hy \"kordaat\" vond, vooral daar hy de weinige macht die er uit het fort kon gemist worden, en het detachement mariniers dat hy van boord had meegebracht, niet aan my afstond ter bedekking als ik naar de plekken reed waar men samenschoolde. Ik heb by die gelegenheid opgemerkt dat de generaal Vandamme zeer goed zorgde voor zyn eigen veiligheid, en 't is dáárom dat ik zyn roem van dapperheid niet onderschryven mag voor ik er meer van gezien heb, of iets anders."}]},{"lemma":"samentrekken","count":1,"glosses":["gather"],"forms":["samentrekken"],"morphology":["verb, present, third-person plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s317","id":"h14-s317","source":"Ik wensch geen gelegenheid te verzuimen om den man te doen kennen die de hoofdrol vervult in myn verhaal, opdat hy den lezer eenig belang inboezeme wanneer later donkere wolken zich samentrekken over zyn hoofd."}]},{"lemma":"samenvoegen","count":1,"glosses":["joined"],"forms":["saamgevoegd"],"morphology":["verb, past participle"],"note":"‘Saamgevoegd’ is an older form of modern ‘samengevoegd’.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s24","id":"h6-s24","source":"De Regent wenkte met een nauw zichtbare beweging van 't hoofd, een der bedienden die neergehurkt zaten aan den ingang der pendoppo. Een kleine jongen, allerliefst gevat in een blauw-fluweelen buis, witten pantalon, met gouden lyfband die zyn kostbaren sarong, vasthield om de lenden, en op 't hoofd den behagelyken kain kapala, waaronder zyn zwarte oogen zoo ondeugend te-voorschyn kwamen, kroop hurkende tot aan de voeten des Regents, zette de gouden doos neder, die de tabak, de kalk, de sirie, de pinang, en de gambier bevatte, maakte den slamat, door beide handen saamgevoegd opteheffen tot aan het diep neergebogen voorhoofd, en bood daarop zyn heer de kostbare doos aan."}]},{"lemma":"samenzwering","count":1,"glosses":["conspiracy"],"forms":["samenzwering"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s23","id":"h14-s23","source":"Zóó ook zou dan te Natal de samenzwering ontdekt wezen, die--als ze bestaan heeft, wat ik niet weet--Jang di Pertoean deed kennen als verrader."}]},{"lemma":"Samuel","count":2,"glosses":["Samuel's","Sam"],"forms":["Samuels","Sam"],"morphology":["proper noun, genitive singular","abbreviation"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s71","id":"h9-s71","source":"Zóó heb ik gesproken, en ik ben overtuigd dat ik indruk op hem gemaakt heb, vooral daar dominee Wawelaar tot onderwerp van zyn rede had gekozen: de liefde Gods, blykbaar uit Zyn toorn tegen ongeloovigen, naar aanleiding van Samuels berisping aan Saul: Sam."}]},{"lemma":"sanctioneren","count":1,"glosses":["sanctioned"],"forms":["gesanktioneerd"],"morphology":["verb, past participle"],"note":"Historical spelling of modern gesanctioneerd.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s195","id":"h20-s195","source":"Maar Uwe Excellentie heeft gesanktioneerd: HET STELSEL VAN MISBRUIK VAN GEZAG, VAN ROOF EN MOORD, WAARONDER DE ARME JAVAAN GEBUKT GAAT, en dáárover klaag ik."}]},{"lemma":"sanft","count":1,"glosses":["soft"],"forms":["sanft"],"morphology":["adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s262","id":"h14-s262","source":"--Ach, Mutter, lass mich noch 'nen Augenblick! Es is so sanft zu ruhen hier... und dort, Da drin auf meiner Matte, schlaf' ich gleich, Und weiss nicht einmal was ich träume!"}]},{"lemma":"Sanskriet","count":1,"glosses":["Sanskrit"],"forms":["SANSKRIT"],"morphology":["proper noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s82","id":"h3-s82","source":"Over het SANSKRIT, als moeder van de germaansche taaltakken. Over de strafbepalingen op kindermoord."}]},{"lemma":"Sappho","count":1,"glosses":["Sappho"],"forms":["Sappho"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s251","id":"h14-s251","source":"Was 't koketterie van Havelaar, toen hy te Natal een hond--Sappho heette het dier--nasprong in de riviermonding, omdat hy vreesde dat het nog jonge dier niet goed genoeg zwemmen kon om de haaien te ontwyken die daar zoo menigvuldig zyn?"}]},{"lemma":"Saraceen","count":1,"glosses":["Saracens"],"forms":["Saracenen"],"morphology":["noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s37","id":"h11-s37","source":"Havelaar, waarschynlyk in zyn verbeelding op den toren staande, die door de Saracenen gebouwd is op den omgang van de arena te Arles, had zich eenigszins intespannen, voor hy de oorzaak van dien lach begreep, en toen ging hy voort:"}]},{"lemma":"sarong","count":7,"glosses":["sarong","sarongs"],"forms":["sarong","sarongs"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, plural","noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s157","id":"h4-s157","source":"Later heb ik vernomen dat haar kleeding een soort van indische dracht is, die ze daar-te-lande sarong en kabaai noemen, maar ik vond het heel leelyk."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s24","id":"h6-s24","source":"De Regent wenkte met een nauw zichtbare beweging van 't hoofd, een der bedienden die neergehurkt zaten aan den ingang der pendoppo. Een kleine jongen, allerliefst gevat in een blauw-fluweelen buis, witten pantalon, met gouden lyfband die zyn kostbaren sarong, vasthield om de lenden, en op 't hoofd den behagelyken kain kapala, waaronder zyn zwarte oogen zoo ondeugend te-voorschyn kwamen, kroop hurkende tot aan de voeten des Regents, zette de gouden doos neder, die de tabak, de kalk, de sirie, de pinang, en de gambier bevatte, maakte den slamat, door beide handen saamgevoegd opteheffen tot aan het diep neergebogen voorhoofd, en bood daarop zyn heer de kostbare doos aan."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s51","id":"h17-s51","source":"... toen deze buffel geslacht was, telde Saïdjah twaalf jaar, en Adinda weefde sarongs, en batikte die met puntige kapala."}]},{"lemma":"Satan","count":1,"glosses":["Satan"],"forms":["Satan"],"morphology":["proper noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s134","id":"h16-s134","source":"Met zachtheid en teederheid smeekt hy hem, toch niet te verwerpen het brood des eeuwigen levens, en dusdoende te vervallen in de klauwen van Satan, die met zyn engelen het vuur bewoont, dat hem bereid is tot in eeuwigheid."}]},{"lemma":"satire","count":2,"glosses":["satire"],"forms":["satire"],"morphology":["noun, common gender singular","noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s79","id":"h8-s79","source":"Maar hy hield niet van verzen. \"Het was een leelyk ryglyf\" zeide hy, en als hy er toe gebracht werd iets te lezen van wat hy \"begaan\" had, zooals hy zich uitdrukte, schiep hy er vermaak in, zyn eigen werk te bederven, òf door 't voortedragen op een toon die 't belachelyk maken moest, òf door op-eenmaal, vooral by een hoogst-ernstigen passus, aftebreken, en er een kwinkslag tusschen te werpen, die de toehoorders pynlyk aandeed, maar die by hem niets anders was dan een bloedige satire op de onevenredigheid tusschen dat keurslyf en zyn ziel die zich daarin zoo benauwd voelde."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s133","id":"h15-s133","source":"Vervloekt, dat verontwaardiging en droefheid zoo vaak zich moeten kleeden in 't lappenpak van de satire!"}]},{"lemma":"Saudien","count":1,"glosses":["Saudien"],"forms":["Saudien"],"morphology":["proper noun, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s278","id":"h14-s278","source":"Auch weintest du, als Saudien dir erzählte Dass auf den Hügeln dort, ein Schäflein tief In eine Schlucht hinunter fiel, und starb. Da hast du lang geweint... das war Gefühl."}]},{"lemma":"Saul","count":1,"glosses":["Saul"],"forms":["Saul"],"morphology":["proper noun, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s71","id":"h9-s71","source":"Zóó heb ik gesproken, en ik ben overtuigd dat ik indruk op hem gemaakt heb, vooral daar dominee Wawelaar tot onderwerp van zyn rede had gekozen: de liefde Gods, blykbaar uit Zyn toorn tegen ongeloovigen, naar aanleiding van Samuels berisping aan Saul: Sam."}]},{"lemma":"sauriër","count":1,"glosses":["Saurians"],"forms":["Sauriers"],"morphology":["noun, masculine plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s100","id":"h6-s100","source":"Nagenoeg als de arme Sauriers uit de voorwereld, die door lang wachten ten-laatste een integreerend deel uitmaken van de klei, waarin ze aanvankelyk niet gekomen waren met het plan om er te blyven, heeft er ook by reizigers die wat nauw op-één gedrukt en in gedwongen houding, te lang in een reiswagen gezeten hebben, iets plaats, wat ik u voorstel assimilatie te noemen."}]},{"lemma":"Sauriër","count":2,"glosses":["Saurians","Saurian"],"forms":["Sauriers","Saurier"],"morphology":["noun, common gender, plural","noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s108","id":"h6-s108","source":"Er scheen een stryd van hoffelykheid gevoerd te worden. Men vernam de woorden: \"als 't u belieft, mevrouw!\" en \"resident!\" Hoe dit zy, eindelyk stapte er een heer uit, die in houding en voorkomen wel iets vertoonde dat denken deed aan de Sauriers waarvan ik zoo-even gesproken heb."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s109","id":"h6-s109","source":"Daar wy hem later zullen weerzien, wil ik u maar terstond zeggen dat zyn onbewegelykheid niet uitsluitend moest geweten worden aan de assimilatie met den reiswagen, want dat hy, ook als er op mylen afstands geen voertuig in de buurt was, een kalmte, een langzaamheid en een voorzichtigheid aan den dag leî, die menigen Saurier jaloersch maken zou, en die in de oogen van velen de kenmerken zyn van deftigheid, bezadigdheid en wysheid."}]},{"lemma":"sawah","count":11,"glosses":["rice fields","sawahs","irrigated rice fields","rice field","sawah"],"forms":["Sawah's","sawahs","Sawahs","sawah","sawah's"],"morphology":["noun, plural","noun, common gender, plural","noun, common gender, singular"],"note":"A sawah is an irrigated rice field.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s117","id":"h5-s117","source":"Hy groeit op te-midden zyner sawah's en gagah's en tipar's vergezelt reeds op zeer jeugdigen leeftyd zyn vader naar 't veld, waar hy hem behulpzaam is in den arbeid met ploeg en spade, aan dammen en aan waterleidingen tot het bevochtigen zyner akkers. Hy telt zyn jaren by oogsten, hy rekent den tyd naar de kleur zyner te veld staande halmen, hy voelt zich te-huis onder de makkers die met hem padie sneden hy zoekt zyn vrouw onder de meisjes der dessah die 's avends onder vroolyk gezang de ryst stampen om ze te ontdoen van den bolster ... het bezit van een paar buffels die zyn ploeg zullen trekken, is 't ideaal dat hem aanlacht ... kortom, de rystbouw is voor den Javaan, wat in de Rynstreken en in het zuiden van Frankryk, de wynoogst is."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s146","id":"h5-s146","source":"Maar naast dien aloen-aloen, of elders, liggen Sawah's die op den ploeg wachten, of op een leiding die het water daarheen moet voeren, dikwyls van mylen ver ... deze Sawah's behooren den Regent."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s147","id":"h5-s147","source":"Hy roept, om zyn velden te bewerken of te besproeien, de bevolking van gansche dorpen op, wier eigen Sawah's evenzeer behoefte hebben aan bearbeiding ... ziedaar het misbruik."}]},{"lemma":"sawahveld","count":1,"glosses":["sawah-fields"],"forms":["sawah-velden"],"morphology":["noun, neuter plural"],"note":"A sawah is an irrigated rice field in Indonesia.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s269","id":"h8-s269","source":"Ook worden zij gesteld in het onrechtmatig, bezit van sawah-velden, terwijl die alleen toekomen aan degenen, die aandeel hebben in de kultuur.\" Hier heb ik een andere nota, en wel in potlood."}]},{"lemma":"Say","count":1,"glosses":["Say"],"forms":["Say"],"morphology":["proper noun, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s24","id":"h11-s24","source":"Havelaar zei dat hy niet veel boeken had, maar daaronder waren toch Schiller, Göthe, Heine, Vondel, Lamartine, Thiers, Say, Malthus, Scialoja, Smith, Shakespeare, Byron ..."}]},{"lemma":"säuseln","count":1,"glosses":["whispers"],"forms":["säuselt"],"morphology":["verb, present, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s261","id":"h14-s261","source":"Der Nachtwind säuselt, und die Luft wird kühl, Zu kühl für dich vielleicht: dein Stirnchen glüht! Du hast den ganzen Tag so wild gespielt, Und bist wohl müde, komm, dein Tikar harret."}]},{"lemma":"Scaevola","count":1,"glosses":["Scaevola"],"forms":["Scaevola"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s64","id":"h2-s64","source":"De Griek hield me by den arm, en schopte my. Ik zocht naar myn makkers--we hadden juist dien morgen veel over Scaevola te doen gehad, die zyn hand in 't vuur stak, en in hun latynsche opstellen hadden ze dit zoo heel mooi gevonden--jawel!"}]},{"lemma":"Scandinavisch","count":1,"glosses":["Scandinavian"],"forms":["skandinavische"],"morphology":["adjective, attributive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s11","id":"h4-s11","source":"Over de skandinavische EDDA. Over den plicht van Frankryk, om in den indischen Archipel zich een tegenwicht tegen Engeland te verschaffen. (Dit was in 't fransch, ik weet niet waarom?)"}]},{"lemma":"schaal","count":1,"glosses":["scale"],"forms":["schaal"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s80","id":"h5-s80","source":"De omstandigheid nu, dat graven en hertogen gewoonlyk uit de baronnen werden gekozen, bracht te-weeg dat zy het gewicht hunner betrekking in de schaal legden by den invloed dien zy aan hun geboorte ontleenden, en hieruit schynt later, vooral toen men aan de erfelykheid dezer betrekkingen was gewoon geraakt, de voorrang ontstaan te zyn, dien deze titels hadden boven dien van baron."}]},{"lemma":"schaamte","count":6,"glosses":["shame"],"forms":["schaamte"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, feminine singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s57","id":"h2-s57","source":"Maar zie, uit valsche schaamte durfde ik niet zeggen dat ik niet durfde, en bovendien, ik moest wel vooruit, want myn makkers drongen me, en weldra stond ik voor de kraam. Het meisje zag ik niet: ik zag niets!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s193","id":"h7-s193","source":"Hy scheen iets als schaamte te gevoelen omdat het hier zyn eigen voordeel gold, en ik geloof zeker wanneer \"zyn Tine\" gehuwd ware geweest met een ander, met iemand die zich tot hem had gewend met het verzoek de spinrag te verbreken waarin haar voorouderlyk fortuin was blyven hangen, dat hy geslaagd zou zyn \"de interessante wees\" in 't bezit te stellen van het vermogen dat haar behoorde."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s42","id":"h8-s42","source":"Is er niet schaamte in uwe zielen, als de bewoner van Bandoeng dat daar ten-oosten ligt, uwe streken bezoekt, en vraagt: \"waar zyn de dorpen, en waar de landbouwers? En waarom hoor ik den gamlang niet, die blydschap spreekt met koperen mond, noch het gestamp der padie uwer dochters?\""}]},{"lemma":"schaap","count":2,"glosses":["sheep"],"forms":["schaap"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s16","id":"h11-s16","source":"--Wèl, de zaak zelf was toch altyd bekend: stuur een schaap 't land in ... en je zult zien!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s18","id":"h11-s18","source":"Andere wyzen zeggen weer dat hy er weinig van weet. Nu is men bezig met zoeken naar middelen om 't heele schaap in de bewerking overteslaan ..."}]},{"lemma":"schabrak","count":1,"glosses":["saddlecloth"],"forms":["schabrak"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s28","id":"h7-s28","source":"De resident had met den Adhipatti in de pendoppo plaats genomen. Havelaar riep Verbrugge om hem te vragen wien die schimmel behoorde met roode schabrak?"}]},{"lemma":"schade","count":4,"glosses":["a pity","harm","damage"],"forms":["schade","Schade"],"morphology":["noun, common gender, singular","adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s77","id":"h13-s78","source":"Maar men vergete niet dat het oordeel van den lezer over 't al of niet noodzakelyke eener afwyking, dikwyls valsch is, omdat hy vóór de katastrofe niet weten kan wat al of niet vereischt wordt tot geleidelyke ontwikkeling der toestanden. En wanneer hy nà de katastroof 't boek weder opneemt--van boeken die men slechts éénmaal leest, spreek ik niet--en zelfs dan nog meent dat deze of gene afwyking wel had kunnen gemist worden zonder schade voor den indruk van 't geheel, blyft het altyd de vraag of hy van 't geheel denzelfden indruk zou verkregen hebben, wanneer niet de schryver op meer of min kunstige wyze hem daartoe gebracht had, juist door de afwykingen die den oppervlakkig oordeelenden lezer overtollig voorkomen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s292","id":"h14-s292","source":"--Das wäre Schade! Nein, ich fang' es nicht!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s310","id":"h14-s310","source":"--Das ist Schade!"}]},{"lemma":"schadeloosstelling","count":2,"glosses":["compensation","restitution"],"forms":["schadeloosstelling"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s114","id":"h5-s114","source":"Vervolgens, een vaste som als schadeloosstelling voor afgekochte rechten die overgegaan zyn op 't nederlandsch bestuur. Ten-derde, een belooning in evenredigheid met de hoeveelheid der in hun regentschap voortgebrachte produkten, als koffi, suiker, indigo, kaneel, enz."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s19","id":"h16-s19","source":"Zoo hoopte hy nog altyd dat de Hoofden zouden terugkeeren van den gevaarlyken weg dien zy reeds zoolang betraden, en hy zou in dat geval zich vergenoegd hebben met het vorderen van schadeloosstelling aan de beroofden ... voor-zoo-ver 't vergoeden der geleden schade mogelyk wezen zou."}]},{"lemma":"schaden","count":1,"glosses":["harm"],"forms":["schaden"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s127","id":"h7-s127","source":"Want, zwerende dat men de bestaande wetten en bepalingen zou handhaven, behoefde men slechts het oog te slaan op de talryke voorschriften dienaangaande, om intezien dat eigenlyk een byzondere eed hieromtrent niet te-pas kwam. Maar de wetgever schynt gemeend te hebben dat overvloed van goed niet schaden kan, althans men vordert van de adsistent-residenten een afzonderlyken eed, waarby die verplichting omtrent den geringen man nogeens uitdrukkelyk vermeld wordt."}]},{"lemma":"schaduw","count":3,"glosses":["shade","shadow"],"forms":["schaduw"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s58","id":"h8-s58","source":"Waarom verkiezen zy de koelte van den boom die dáár groeit, boven de schaduw onzer bosschen?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s17","id":"h15-s17","source":"Dáárom had Havelaar in zyn toespraak aan de Hoofden gevraagd: \"wat is dit, dat er zooveel huizen ledig staan in de dorpen, en waarom verkiezen velen de schaduw der bosschen elders, boven de koelte der wouden van Bantan Kidoel?\""},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s93","id":"h17-s93","source":"Hy bleef daar een dag omdat hy vermoeid was, maar 's nachts in de koelte ging hy verder, en kwam tot Tangerang den volgenden dag, voor nog de schaduw gedaald was tot zyn lippen, hoewel hy den grooten toedoeng, droeg, dien zyn vader hem had achtergelaten."}]},{"lemma":"Schaffhausen","count":1,"glosses":["Schaffhausen"],"forms":["Schafhausen"],"morphology":["proper noun"],"note":"Historical spelling of the place name Schaffhausen.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s41","id":"h11-s41","source":"Ziet eens, by-voorbeeld, de watervallen waarvan men zooveel spreekt en schryft. Wat my betreft, ik heb weinig of niets gevoeld te Tondano, te Maros, te Schafhausen, by den Niagara."}]},{"lemma":"schakel","count":3,"glosses":["links","link"],"forms":["schakels","schakel"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, plural","noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s59","id":"h5-s59","source":"Te Batavia zyn de onderscheidene bestuurstakken verdeeld in \"departementen\" aan welker hoofd Direkteuren geplaatst zyn, die den schakel uitmaken tusschen het opperbestuur van den Gouverneur-generaal en de Residenten in de provincien."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s38","id":"h7-s38","source":"De vlugheid van zyn geest deed hem in gesprekken meermalen eenige schakels der redeneering overslaan, en hoe geleidelyk ook deze overgang plaats vond in zyn gedachten, was het toch iemand die minder vlug was, of niet gewoon aan zyn vlugheid, niet euvel te duiden wanneer men by zulk een gelegenheid hem aanstaarde met de onuitgesproken vraag op de lippen: ben je gek ... of hoe is het?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s151","id":"h17-s151","source":"In de wrong van den kahin om zyn lendenen bewaarde hy een buikband van breede zilveren schakels, met gouden ikat-pendieng."}]},{"lemma":"schakelen","count":1,"glosses":["linked"],"forms":["schakelde"],"morphology":["verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s246","id":"h11-s246","source":"Welnu, 't gevaarlyke van die reede schakelde zich vast aan myn gekrenkte eerzucht, en die eerzucht hangt weer samen met dat liedjen over Djiwa. Ik had den resident herhaaldelyk voorgesteld te Natal een zeewering te maken, of althans een kunsthaven in de monding van de rivier, met het doel om handel te brengen in de Afdeeling Natal, die de zoo belangryke Battahlanden met de zee verbindt."}]},{"lemma":"schaken","count":2,"glosses":["carried off"],"forms":["schaakte","geschaakt"],"morphology":["verb, past, singular","verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s160","id":"h18-s161","source":"Hy schaakte namelyk telkens meisjes, en bracht die dan by zyn eigen vrouw, en hy betaalde zyn schulden niet, wat toch zeer onfatsoenlyk is."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s168","id":"h18-s169","source":"Ik zei dit later aan Stern, die beweerde dat het door dwang geschiedde, en dat hy dit uit Sjaalmans pak bewyzen kon. Maar ik heb hem gezegd, dat die Sjaalman een lasteraar is, dat hy meisjes heeft geschaakt--even als die jonge Duitscher by Busselinck & Waterman--en dat ik volstrekt geen waarde hecht aan zyn oordeel, want dat ik nu van een resident zelf had gehoord hoe de zaken stonden, en dus van m'nheer Sjaalman niets te leeren had."}]},{"lemma":"schakering","count":1,"glosses":["gradations"],"forms":["schakeeringen"],"morphology":["noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s152","id":"h6-s152","source":"Zwart of wit laat zich gemakkelyk schilderen, maar moeielyker is 't juist weergeven van schakeeringen die daartusschen liggen, wanneer men aan waarheid gebonden is en dus noch te donker noch te licht mag kleuren."}]},{"lemma":"schalk","count":2,"glosses":["archly","rogue"],"forms":["schalk"],"morphology":["adverb, archaic","noun, common gender, singular"],"note":"Here schalk is an archaic adverb meaning “archly” or “mischievously.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s66","id":"h12-s66","source":"--Voor die \"iemand\" ten-hemel voer, zei Tine schalk."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s103","id":"h19-s103","source":"En wèl was het een \"afgebeden kind\" de kleine Max, die zeven jaar was uitgebleven na 't huwelyk, als wist de schalk dat het geen voordeel was ter-wereld te komen als zoon van zulke ouders!"}]},{"lemma":"schallen","count":1,"glosses":["sound"],"forms":["schallen"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s86","id":"h9-s86","source":"Yst ge niet by dit tafereel? Krimpt uw hart niet in-een by het bedenken wat het lot wezen zal van al die dwazen, zoodra de bazuine schallen zal, die de dooden oproept ter scheiding van rechtvaardigen en onrechtvaardigen?"}]},{"lemma":"schamel","count":1,"glosses":["meager"],"forms":["schamel"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s167","id":"h7-s167","source":"Zy begreep volkomen dat hy de logementsrekening van de familie arme zangers betaalde, die terug wilden naar hun land, maar niet gaarne de have achterlieten, waartoe de harp behoorde, en de viool, en de bas, die zy zoo noodig hadden voor hun schamel bedryf."}]},{"lemma":"schandaal","count":1,"glosses":["scandal"],"forms":["schandaal"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s123","id":"h15-s123","source":"Ook zou 't me stuiten in myn boek bladzyden intevoegen die 't ernstig doel van dit werk zouden blootstellen aan de verdenking van jacht op schandaal. Ik ga dus nu de byzonderheden die bepaalde personen zouden raken voorby maar als algemeene ziektegeschiedenis van de Gouverneurs-generaal, meen ik te mogen opgeven: eerste stadium."}]},{"lemma":"schande","count":5,"glosses":["disgrace","shame"],"forms":["schande"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s96","id":"h8-s96","source":"En de heer Adhipatti, die Regent is van Zuid-Bantam, wil dat ieder leve die het goede betracht, en dat er geen schande zy over de landstreek die zyn regentschap is."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s131","id":"h15-s131","source":"Ze is nuttig toetepassen, want men kan voor zeker houden dat de zieke, die door overspanning in de eerste periode stikken zou aan een mug, later--na de buikziekte!--zonder bezwaar kemels zal verdragen. Of, om duidelyker te spreken, dat een beambte die \"geschenken aanneemt, niet met het doel zich te verryken\"--by-voorbeeld een bos pisang ter-waarde van eenige duiten--met smaad en schande zal worden weggejaagd in de eerste periode der ziekte, maar dat iemand die 't geduld heeft het laatste tydperk aftewachten, zeer gerust en zonder eenige vrees voor straf, zich zal kunnen meester maken van den tuin waar de pisang groeide, met de tuinen die daarnaast liggen er by ... van de huizen die in den omtrek staan ... van wat er in die huizen is ... en van nog een-en-ander meer, ad libitum."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s129","id":"h18-s130","source":"Het scheen iemand te zyn, die yverig werkt voor den Heer, want hy schreef \"dat de vrouw van Sjaalman zich moest laten scheiden van zulk een ellendeling, die haar armoed liet lyden, die zyn brood niet kon verdienen, die bovendien een schurk was, omdat hy schulden had ... dat de schryver van den brief met haar toestand begaan was, hoewel zy zich dat lot had op den hals gehaald door eigen schuld, daar ze den Heer had verlaten, en Sjaalman aanhing ... dat ze tot den Heer moest terugkeeren, en dat dan de heele familie misschien de handen zou inéénslaan, om haar naaiwerk te bezorgen. Maar vóór alles moest ze scheiden van dien Sjaalman, die een ware schande was voor de familie.\""}]},{"lemma":"schandelijk","count":6,"glosses":["shameful","scandalous","utterly scandalous"],"forms":["schandelyke","schandelyk","allerschandelykst"],"morphology":["adjective","adjective, inflected","adjective, superlative, predicative"],"note":"Schandelyke uses older y-spelling for modern schandelijke.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s95","id":"h3-s95","source":"Over de prostitutie in het huwelyk. (Dat is een schandelyk stuk.) Over hydraulische onderwerpen in verband met de rystkultuur."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s54","id":"h4-s54","source":"Over het JUS TALIONIS. (Alweer een infaam stuk! Daarin kwam een gedicht voor, dat ik zeker allerschandelykst zou gevonden hebben, als ik 't uitgelezen had.)"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s120","id":"h9-s120","source":"Zelfzucht zou het wezen, schandelyke zelfzucht, als we niet alle pogingen aanwendden om die arme verdoolde menschen te behoeden voor de verschrikkelyke toekomst die dominee Wawelaar zoo welsprekend geschetst heeft."}]},{"lemma":"schandvlekken","count":1,"glosses":["disgrace"],"forms":["schandvlekken"],"morphology":["verb, present, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s237","id":"h20-s237","source":"Om te protesteeren tegen de schandelyke lafhartigheid van cirkulaires die de eer der Natie schandvlekken door 't inroepen van publieke liefdadigheid voor de slachtoffers van kronischen zeeroof."}]},{"lemma":"scharen","count":1,"glosses":["gather"],"forms":["scharen"],"morphology":["verb, present, third-person plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s203","id":"h8-s203","source":"--Veel leden van zyn familie--die eigenlyk niet in 't Lebaksche te-huis behoort, en daarom ook by 't volk niet gezien is--scharen zich als een plunderbende om hem heen, en persen hem geld af."}]},{"lemma":"scharrebier","count":1,"glosses":["small beer"],"forms":["scharrebier"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":"Scharrebier is weak, inexpensive small beer.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s133","id":"h12-s133","source":"Kappelman die zich voedt met zuurkool en scharrebier, zoekt verheffing in de klacht: \"Alexander wàs niet groot ... hy was onmatig\" zonder dat er voor Kappelman de minste kans bestaat ooit met Alexander te konkurreeren in wereldverovering."}]},{"lemma":"schat","count":5,"glosses":["treasures","treasure","of treasure"],"forms":["schatten","schat","schats"],"morphology":["noun, common gender, plural","noun, common gender, singular","noun, common gender, genitive singular","noun, plural"],"note":"Schats is an archaic genitive singular: “of treasure.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s40","id":"h3-s40","source":"Heel myn leven Scheen my door die liefde schoon. 'k Zag in haar een eerekroon, Als een eindloon van myn streven, My door God ten doel gegeven. Zalig door den reinen schat Die Zyn zorg my toegewogen, Die Zyn gunst geschonken had, Dankte ik met een traan in de oogen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s206","id":"h14-s206","source":"Wie verstoord mocht zyn over dit onbewimpeld uiten myner meening, bedenke hoeveel millioenen schats en hoeveel menschenlevens er zouden gespaard zyn aan Engeland, indien men dáár tydig de oogen der natie voor de ware toedracht der zaken in Britsch-Indie geopend had, en hoe groote dankbaarheid men zou schuldig geweest zyn aan den man die den moed had getoond de Jobsbode te wezen, voor het te laat ware geweest om 't verkeerde te herstellen op minder bloedige wyze dan nu wel noodzakelyk geworden was."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s230","id":"h14-s230","source":"Zullen zy aan Nederland de schatten weergeven die er zullen noodig wezen tot demping van oproer, tot het voorkomen van omwenteling?"}]},{"lemma":"schatkist","count":1,"glosses":["treasury"],"forms":["schatkist"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s56","id":"h5-s56","source":"De belasting die de Javaan opbrengt, vloeit in de schatkist van Nederland."}]},{"lemma":"schatrijk","count":1,"glosses":["immensely rich"],"forms":["schatryk"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s57","id":"h1-s57","source":"Dan komt haar eerste minnaar--die vroeger klerk was aan 't kopieboek, maar nu schatryk--op-eens terug, en trouwt haar."}]},{"lemma":"schatting","count":4,"glosses":["levy","tribute","estimation","reckoning"],"forms":["schatting"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s51","id":"h5-s51","source":"Van cyns of schatting of bondgenootschap is hier geen spraak."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s142","id":"h5-s142","source":"Zulke geschenken zyn dan ook dikwyls van zoo weinig waarde, dat het afwyzen iets vernederends zou in zich sluiten, en vaak is alzoo deze gewoonte eerder te vergelyken met de hulde van een kind dat zyn liefde tot den vader tracht te uiten door 't aanbieden van een klein geschenk, dan optevatten als schatting aan dwingelandsche willekeur."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s146","id":"h11-s146","source":"--Beste Max! zeide zy smeekend. Dit beteekende: \"vertel toch niet aan die heeren waarom ik in uw schatting verheven moest zyn boven verkoudheid!\""}]},{"lemma":"schauen","count":1,"glosses":["gaze"],"forms":["schau'n"],"morphology":["verb, present, third person plural, elided"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s37","id":"h10-s37","source":"Da liegt ein rothblühender Garten Im stillen mondesschein; Die Lotosblumen erwarten Ihr trautes Schwesterlein; Die Veilchen kichern und kosen, Und schau'n nach den Sternen empor; Heimlich erzählen die Rosen Sich düftende Märchen in 's Ohr."}]},{"lemma":"Schäflein","count":1,"glosses":["little lamb"],"forms":["Schäflein"],"morphology":["noun, neuter, nominative singular, diminutive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s278","id":"h14-s278","source":"Auch weintest du, als Saudien dir erzählte Dass auf den Hügeln dort, ein Schäflein tief In eine Schlucht hinunter fiel, und starb. Da hast du lang geweint... das war Gefühl."}]},{"lemma":"schede","count":3,"glosses":["sheath"],"forms":["scheede"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"Historical spelling of modern schede.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s11","id":"h17-s11","source":"De kris was niet zeer schoon, maar er waren zilveren banden om de scheede, en ook op de punt der scheede was een plaatje zilver."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s148","id":"h17-s148","source":"Op zyn rug zag men de met zilver beslagen scheede van een kris dien hy in den gordel droeg."}]},{"lemma":"scheefheid","count":1,"glosses":["crookednesses"],"forms":["scheefheden"],"morphology":["noun, feminine plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s102","id":"h6-s102","source":"Er zyn weinig omstandigheden in de stoffelyke wereld, die den denkenden mensch geen aanleiding geven tot het maken van opmerkingen op verstandelyk gebied, en zoo heb ik myzelf dikwyls afgevraagd of niet veel dwalingen die onder ons kracht van wet hebben, veel \"scheefheden\" die wy voor \"recht\" houden, hieruit voortvloeien, dat men te lang met hetzelfde gezelschap in denzelfden reiswagen heeft gezeten?"}]},{"lemma":"scheel worden","count":1,"glosses":["going cross-eyed"],"forms":["scheelwordens"],"morphology":["nominalized infinitive, genitive"],"note":"In “tot scheelwordens toe”: to the point of becoming cross-eyed.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s243","id":"h11-s243","source":"Ach, nu herinner ik my op-eenmaal hoe ik zoo-even verdwaald ben geraakt in dat liedje, waarin ik 't \"donker oog\" van dien visschersknaap tot scheelwordens toe \"rond-om laat dwalen\" in één richting ... heel gek!"}]},{"lemma":"scheepsbouwmeester","count":1,"glosses":["shipwrights"],"forms":["scheepsbouwmeesters"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s104","id":"h4-s104","source":"En de zeilenmakers ook, en de minister van finantien, en de armbesturen, en de andere ministers, en de pasteibakkers, en de galanteriekramers, en de vrouwen, en de scheepsbouwmeesters, en de groothandelaars, en die in 't klein verkoopen, en de huisbewaarders, en de tuinluî."}]},{"lemma":"scheepsdek","count":1,"glosses":["ship's deck"],"forms":["scheepsdek"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s135","id":"h14-s135","source":"Had niet die arme vrouw maanden doorgebracht aan-boord van een Arabisch vaartuig, zonder andere legerstede dan 't scheepsdek zonder andere beschutting tegen zonnehitte en westmoessonsbuien, dan een tafeltje tusschen welks pooten ze zich moest vastklemmen?"}]},{"lemma":"scheepsgelegenheid","count":1,"glosses":["opportunity by sea"],"forms":["scheepsgelegenheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s29","id":"h14-s29","source":"Het gevolg van die ware of vermeende ontdekking was dat Jang di Pertoean door den adsistent-resident van Mandhéling, werd gevangen genomen en naar Natal gezonden. Hier sloot de kontroleur hem voorloopig in 't fort op, en liet hy hem met de eerste geschikte scheepsgelegenheid gevankelyk naar Padang, vervoeren."}]},{"lemma":"scheepsrederij","count":1,"glosses":["shipping firms"],"forms":["scheepsreederyen"],"morphology":["noun, feminine, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s103","id":"h4-s103","source":"Als ik zoo al schryvende nadenk, komt het me voor, dat zelfs de scheepsreederyen er eenigszins in betrokken zyn, en de koopvaardyvloot ... zeker, dit is waar!"}]},{"lemma":"scheiden","count":7,"glosses":["separate","separated","divorced","part"],"forms":["scheiden","scheid","gescheiden","scheidden"],"morphology":["verb, infinitive","verb, imperative, singular","verb, present, plural","adjective, predicative, participial","verb, past, plural"],"note":"Frits is telling the narrator to split a word that was written together.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s66","id":"h4-s66","source":"Ik zou dan de tarwe hebben kunnen scheiden van het kaf, ik had er de nummers uitgehouden, die ik noodig had voor myn boek, en de rest verbrand, of in de papiermand geworpen, hetgeen ik nu niet doen kon."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s124","id":"h4-s124","source":"Hy zei dat: \"als de borst hem gloeide van gevoel voor het ware en schoone, geen macht ter-wereld hem beletten kon de tonen aanteslaan, die met zulk een gevoel overeenstemmen, en dat hy veel liever zweeg, dan zyn woorden omklemd te zien door de onteerende kluisters der alledaagsheid.\"--Frits zegt: scheid, maar dit doe ik niet. 't Woord is lang genoeg zoo.--Ik vond dit nu wel heel gek van Stern, maar myn vak gaat me vóór alles, en de Oude is een goed huis."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s40","id":"h5-s40","source":"De Regent van Lebak, Radhen Adhipatti Karta Natta Negara had met groot gevolg Rangkas-Betoeng, verlaten, en ondanks zijn hoogen ouderdom de twaalf of veertien palen afgelegd, die zyn woonplaats scheiden van de grenzen der naburige afdeeling Pandeglang."}]},{"lemma":"scheiding","count":1,"glosses":["separation"],"forms":["scheiding"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s86","id":"h9-s86","source":"Yst ge niet by dit tafereel? Krimpt uw hart niet in-een by het bedenken wat het lot wezen zal van al die dwazen, zoodra de bazuine schallen zal, die de dooden oproept ter scheiding van rechtvaardigen en onrechtvaardigen?"}]},{"lemma":"Schelde","count":1,"glosses":["Scheldt"],"forms":["Schelde"],"morphology":["proper noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s241","id":"h20-s241","source":"En er zouden in alle hoofdsteden liederen worden gezongen met refreinen als dit: er ligt een roofstaat aan de zee, tusschen Oostfriesland en de Schelde!"}]},{"lemma":"scheldwoord","count":2,"glosses":["abuse","insults"],"forms":["scheldwoorden"],"morphology":["noun, neuter, plural","noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s113","id":"h17-s113","source":"Zal 't niet wezen alsof ik een slecht mensch ben die scheldwoorden werpt op een meisje?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s49","id":"h19-s49","source":"De resident van Bantam was geschrokken, en als men my de onedelheid van 't beeld wil vergeven om-den-wille van de juistheid, heb ik lust hem te vergelyken by een straatjongen die zich beklaagt over verkrachting van voorouderlyke gewoonten, omdat een excentriek kameraadje hem zonder voorafgaande scheldwoorden geslagen heeft."}]},{"lemma":"schelen","count":1,"glosses":["matter"],"forms":["schelen"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s46","id":"h11-s46","source":"En zonder de geschiedenis er byteroepen, is er wel veel schoons in sommige gebouwen, maar 't wordt gewoonlyk bedorven door gidsen--van papier, van vleesch en been ...'t komt overeen uit!--gidsen, die je den indruk wegstelen door hun eentonig: \"deze kapel is opgericht door den bisschop van Munster in 1423 ... de zuilen zyn 63 voeten hoog, en rusten op ... ik weet niet wat, en het kan me niet schelen ook."}]},{"lemma":"schellen","count":1,"glosses":["ring"],"forms":["schellen"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s195","id":"h4-s195","source":"Ik zei dat Sjaalman maar eens komen zou, maar dat hy niet moest schellen, want dit is zoo lastig voor de meid. Als hy wat wachtte, zei ik, zou de deur wel eens opengaan, als er iemand uit moest."}]},{"lemma":"schelm","count":4,"glosses":["rogue","rogues"],"forms":["schelm","schelmen"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s102","id":"h4-s102","source":"Ik weet wel dat men zegt: geraffineerde schelm, en niet: geraffinadeerde schelm, maar dit is omdat ieder die met schelmen te doen heeft, zich zoo kort mogelyk van de zaak afhelpt--dat ook de raffinadeurs dan, en de handelaren in indigo er by noodig zullen wezen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s89","id":"h20-s89","source":"--G.......... ik heb hier in 't bestuur schelmen en dieven gezien ... ze zyn in eere van hier gegaan, en men schryft aan U zulk een brief!"}]},{"lemma":"schemeren","count":1,"glosses":["dawning"],"forms":["schemeren"],"morphology":["verb, infinitive, nominalized"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s180","id":"h17-s180","source":"Want zeker zou ze komen by den eersten straal, ja, by 't schemeren reeds zou ze daar zyn ... ach, waarom was ze niet reeds gekomen den vorigen dag?"}]},{"lemma":"schending","count":1,"glosses":["breaking"],"forms":["schending"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s145","id":"h20-s145","source":"Zóó meende ik, beschaamd over de schending myner toezegging van hulp, myn denkbeelden in overeenstemming te brengen met myn plicht omtrent het Bestuur dat my nog deze maand betaalt, en ik zou aldus tot de komst van myn opvolger zyn voortgegaan, indien niet een byzonder voorval my heden in de noodzakelykheid bracht aan die dubbelzinnige verhouding een eind te maken."}]},{"lemma":"schenken","count":8,"glosses":["granted","grant","bestowed","gave","grants","to grant"],"forms":["geschonken","schonk","schenk","schenkt","schenken"],"morphology":["verb, present, singular","verb, participle","verb, past participle","verb, past, third-person singular","verb, imperative, singular","verb, past, third person singular","verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s32","id":"h3-s32","source":"Moeder, 'k ben wel ver van 't land Waar me 't leven werd geschonken, Waar myn eerste tranen blonken, Waar ik opwies aan uw hand... Waar uw moedertrouw der ziel Van den knaap haar zorgen wydde, En hem liefdryk stond ter-zyde, En hem ophief als hy viel..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s40","id":"h3-s40","source":"Heel myn leven Scheen my door die liefde schoon. 'k Zag in haar een eerekroon, Als een eindloon van myn streven, My door God ten doel gegeven. Zalig door den reinen schat Die Zyn zorg my toegewogen, Die Zyn gunst geschonken had, Dankte ik met een traan in de oogen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s49","id":"h3-s49","source":"En een hart, dat zóó zich hechtte Aan het schoon dat even blonk, Dat me niets dan doornen schonk, En geen enkel bloempje vlechtte... Zou datzelfde hart de trouw Van het moederhart vergeten?"}]},{"lemma":"scheppen","count":16,"glosses":["made","take","created","invent","creates","drawing","took","create","draw"],"forms":["schiep","scheppen","schep","geschapen","schept","scheppende"],"morphology":["verb, infinitive","verb, past, singular","verb, participle","verb, imperative, singular","verb, past, first-person singular","verb, present, third-person singular","present participle","verb, past, third person singular","verb, present, singular"],"note":"The idiom “er vermaak in scheppen” means to take pleasure in something.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s35","id":"h3-s35","source":"'t Is nog nauwlyks twee paar jaren Toen ik 't laatst op gindschen grond Zwygend aan den oever stond Om de toekomst in te staren... Toen ik 't schoone tot my riep Dat ik van de toekomst wachtte, En het heden stout verachtte, En my paradyzen schiep..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s43","id":"h3-s43","source":"'k Vond genot in 't lydend zwygen! 'k Stond standvastig hopend daar, Onspoed deed den prys my stygen: 'k Droeg en leed zoo graag voor haar! 'k Telde ramp noch onspoedsslagen, Vreugde schiep ik in verdriet, Alles, alles wilde ik dragen..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s69","id":"h5-s69","source":"Zeer staatkundig wordt alzoo gebruik gemaakt van hun alouden feodalen invloed--die in Azie over 't geheel van groot gewicht is, en by de meeste stammen als punt van godsdienst wordt aangemerkt--dewyl door het benoemen dezer hoofden tot beambten, een hierarchie wordt geschapen, aan welker spits het nederlandsch gezag staat, dat door den Gouverneur-generaal wordt uitgeoefend."}]},{"lemma":"schepsel","count":3,"glosses":["creatures"],"forms":["schepsels","schepselen"],"morphology":["noun, plural","noun, neuter, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s143","id":"h6-s143","source":"Dichter in den hoogsten zin van 't woord, droomde hy zich zonnestelsels by een vonk, bevolkte die met schepsels van zyn maaksel, voelde zich heer van een wereld die hyzelf had in 't leven geroepen ... en kon toch zeer goed terstond daarop zonder de minste droomery een gesprek voeren over den prys van de ryst, de regels der taal, of de oekonomische voordeelen eener egyptische hoenderbroeiery."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s97","id":"h9-s97","source":"Neen, ons gelukkig Nederland begeert niet voor zich alleen de zaligheid: wy willen die ook mededeelen aan de ongelukkige schepselen op verre stranden, die daar gebonden liggen in de kluisters van ongeloof, bygeloof en zedeloosheid! Het beschouwen van de plichten die ten-dezen op ons rusten, zal het zevende deel myner rede uitmaken.\""},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s236","id":"h20-s236","source":"Om te protesteeren tegen de eindelooze expeditien en heldendaden tegen arme ellendige schepsels, die men vooraf door mishandeling dwong tot opstand."}]},{"lemma":"scherp","count":14,"glosses":["sharp","sharply","more sharply"],"forms":["scherp","scherpe","Scherp","scherper"],"morphology":["adjective","adverb","adjective, predicative","adjective, nominalized, neuter singular","adjective, uninflected","adverb, comparative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s138","id":"h6-s138","source":"Hy was een \"vat vol tegenstrydigheids.\" Scherp als een vlym, en zacht als een meisje, voelde hyzelf altyd het eerst de wonde die zyn bittere woorden geslagen hadden, en hy leed daaronder meer dan de gekwetste."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s89","id":"h7-s89","source":"De europesche maatschappy in Nederlandsch Indiën is vry scherp in twee deelen gesplitst: de eigenlyke Europeanen, en dezulken die--hoezeer wettelyk in geheel denzelfden rechtstoestand verkeerende--niet in Europa geboren zyn, en min of meer inlandsch bloed in de aderen hebben."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s90","id":"h7-s90","source":"Ter-eere der begrippen van menschelykheid in Indie, haast ik me hier bytevoegen dat, hoe scherp ook de lyn zy, die in 't maatschappelyk verkeer wordt getrokken tusschen de twee soorten van individuën, welke tegenover den inlander gelykelyk den naam van Hollander dragen, deze afscheiding evenwel geenszins 't barbaarsch karakter vertoont, dat in Amerika by de standsplitsing wordt waargenomen."}]},{"lemma":"scherpte","count":3,"glosses":["harshness","shrewdness","sharpness"],"forms":["scherpte"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s41","id":"h13-s41","source":"Maar zoodra ik vernam dat dit de oorzaak was van de scherpte waarmee men myn geldelyke administratie beoordeeld had, was ik in vrede met myzelf."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s114","id":"h15-s114","source":"Ik zeide immers reeds in de proeve der beschryving van zyn inborst, dat hy naïf was by al zyn scherpte?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s249","id":"h20-s249","source":"Ik zal toenemen in kracht en scherpte van wapenen, naarmate het noodig zal wezen ..."}]},{"lemma":"scherpzinnigheid","count":1,"glosses":["shrewdness"],"forms":["scherpzinnigheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s122","id":"h6-s122","source":"Men viel er dan ook dikwyls over. Want gewoonlyk, als men begonnen was te antwoorden in de goedige meening dat de zin uit was, en dat hy de aanvulling van 't ontbrekende aan de scherpzinnigheid van zyn toehoorder overliet, kwamen de nog ontbrekende woorden als trainards van een geslagen leger achteraan, en deden u gevoelen dat ge hem in de rede waart gevallen, wat altyd onaangenaam is."}]},{"lemma":"schertsend","count":1,"glosses":["bantering"],"forms":["schertsenden"],"morphology":["adjective, attributive, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s6","id":"h18-s6","source":"\"Ik wil toch eindelyk eens weten wat dit beduidt!\" zei Havelaar, en toen de begroeting voorby was, vroeg hy op schertsenden toon, om haar niet te doen meenen dat hy haar een weinigje gezag misgunde, op een erf dat vroeger 't hare was:"}]},{"lemma":"schets","count":3,"glosses":["sketch"],"forms":["schets"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s21","id":"h5-s21","source":"Het is myn doel niet, vooral niet in het begin van myn vertelling, den lezer lang bezig te houden met het beschryven van plaatsen, landschappen of gebouwen. Ik vrees te zeer hem afteschrikken door wat zweemen zou naar langdradigheid, en eerst later, als ik gevoel dat hy voor my gewonnen is, als ik uit blik en houding bemerk dat het lot van de heldin die ergens van 't balkon eener vierde verdieping springt, hem belang inboezemt, dan laat ik, met stoute verachting van alle wetten der zwaartekracht, haar zweven tusschen hemel en aarde, tot ik myn hart heb lucht gegeven in de nauwkeurige schets der schoonheden van het landschap, of van 't gebouw dat daar ergens schynt geplaatst te zyn om een voorwendsel aan de hand te doen tot een veelbladzydig vertoog over middeleeuwsche architektuur."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s153","id":"h6-s153","source":"Ik gevoel dat de schets die ik van Havelaar trachtte te geven, hoogst onvolkomen is."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s315","id":"h17-s315","source":"Daarom heb ik, in-plaats van dorre namen van personen en plaatsen, met de dagteekening er by, in-plaats van een afschrift der lyst van diefstallen en afpersingen, die voor me ligt getracht een schets te geven van wat er kàn omgaan in de harten der arme lieden die men berooft van wat dienen moet tot onderhoud van hun leven, of zelfs: ik heb dit slechts laten gissen, vreezende my te zeer te bedriegen in het teekenen der omtrekken van aandoeningen die ik nooit ondervond."}]},{"lemma":"schetsen","count":9,"glosses":["sketched","sketch","portrayed","sketches","sketching"],"forms":["schetsen","geschetst","schetst","schetste"],"morphology":["verb, participle","verb, present, plural","verb, past participle","verb, present, singular","verb, past, singular","verb, nominalized infinitive","verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s120","id":"h9-s120","source":"Zelfzucht zou het wezen, schandelyke zelfzucht, als we niet alle pogingen aanwendden om die arme verdoolde menschen te behoeden voor de verschrikkelyke toekomst die dominee Wawelaar zoo welsprekend geschetst heeft."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s165","id":"h12-s165","source":"Die regels schetsen myn pozitie."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s80","id":"h13-s81","source":"Gevoelt ge niet dat Lester--ieder weet dit, die den man kent uit andere bronnen dan uit den roman alleen--dat hy oneindig lager stond dan hy geschetst wordt in den Kenilworth?"}]},{"lemma":"scheuren","count":2,"glosses":["tore"],"forms":["scheurde"],"morphology":["verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s33","id":"h3-s33","source":"Schynbaar scheurde 't lot de banden Die ons bonden, wreed van-een.. 'k Sta hier wel aan vreemde stranden Met myzelf en God, alleen..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s88","id":"h17-s88","source":"Nu scheurde Saïdjah een strook van zyn blauwen hoofddoek, die zeer versleten was, en hy gaf dat stukje lynwaad aan Adinda, dat ze 't bewaren zou als een pand. En toen verliet hy haar en Badoer."}]},{"lemma":"scheuring","count":1,"glosses":["partition"],"forms":["scheuring"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s10","id":"h4-s10","source":"Over de scheuring van het romeinsche ryk. Over de GEMÜTHLICHKEIT der Duitschers."}]},{"lemma":"schier","count":1,"glosses":["all but"],"forms":["schier"],"morphology":["adverb, archaic"],"note":"Schier is a literary word meaning almost or all but.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s53","id":"h3-s53","source":"Laat het slechts myn tranen tuigen, Als zoo menig moed'loos uur Me in den boezem der Natuur, 't Hoofd zoo treurig neer doet buigen... Vaak, als my de moed ontzonk, Is de zucht me schier ontvloden: \"Vader! schenk me by de dooden, \"Wat het leven my niet schonk!"}]},{"lemma":"schieten","count":10,"glosses":["shot","shoot","shoots","takes","fired"],"forms":["geschoten","schoot","schoten","schiet"],"morphology":["verb, past, singular","verb, past participle","verb, past, plural","verb, present, singular","verb, participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s44","id":"h6-s44","source":"Ben je nat? Wat heb je geschoten?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s136","id":"h6-s136","source":"Hy was slank, en vlug in zyn bewegingen. Buiten zyn korte en bewegelyke bovenlip, en zyn groote flauw-blauwe oogen die, als hy in kalme stemming was, iets droomerigs hadden, maar vuur schoten als een groot denkbeeld hem beheerschte, viel er in zyn voorkomen niets byzonders optemerken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s8","id":"h8-s8","source":"Ieder verwachtte hierop een toespraak als die welke de resident op den vorigen dag had gehouden, en het is niet geheel-en-al zeker dat Havelaar zelf van voornemen was iets anders te zeggen, doch men moest hem by zulke gelegenheden gehoord en gezien hebben om zich voortestellen hoe hy, by toespraken als deze, zich opwond en door zyn eigenaardige wyze van spreken aan de bekendste zaken een nieuwe kleur meedeelde, hoe zich dan zyn houding oprichtte, hoe zyn blik vuur schoot, hoe zyn stem van 't vleiend zachte in 't vlymend scherpe overging, hoe de beelden van zyn lippen vloeiden als strooide hy iets kostbaars om zich heen dat toch hèm niets kostte, en hoe, als hy ophield, ieder hem aanstaarde met open mond als om te vragen: \"myn God, wie zyt ge?\""}]},{"lemma":"schietgeweer","count":1,"glosses":["firearm"],"forms":["schietgeweer"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s59","id":"h8-s59","source":"En ginds in 't noordwesten over de zee, zyn velen die ònze kinderen moesten zyn, maar die Lebak hebben verlaten om rondtedolen in vreemde streken met kris en klewang, en schietgeweer."}]},{"lemma":"schiften","count":1,"glosses":["sort"],"forms":["schiften"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s96","id":"h4-s96","source":"De vraag was maar, hoe ik handelen moest om die bouwstoffen behoorlyk te schiften en by-een te brengen. Ieder makelaar weet van hoeveel gewicht een goede sorteering der kavelingen is."}]},{"lemma":"schijn","count":7,"glosses":["appearance"],"forms":["schyn"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, masculine, singular"],"note":"Schyn is an older spelling of modern schijn.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s95","id":"h6-s95","source":"Duclari, die niet door zyn tegenwoordigheid in de pendoppo den schyn wilde aannemen als ware ook hy aan de grenzen ter verwelkoming van den adsistent-resident, die wel zyn meerdere doch niet zyn chef, en bovendien een gek was, steeg te-paard, en reed door zyn bediende gevolgd, heen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s119","id":"h6-s119","source":"Ik moet van-tyd tot-tyd iemand ten-tooneele voeren--ik zal 't zoo weinig mogelyk doen--die inderdaad een manier van spreken had, welke my doet vreezen verdacht te worden van een mislukte poging om u te doen lachen, en hierom moet ik u uitdrukkelyk verzekeren dat het niet myn schuld is, als de hoogstdeftige resident van Bantam, van wien hier de rede is, iets zóó eigenaardigs vertoonde in zyn wyze van spreken, dat het me moeielyk valt dat weertegeven, zonder den schyn op me te laden dat ik effekt van geestigheid zoek in een tic."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s123","id":"h12-s123","source":"Men mag niet altyd laken--wat in 't oog vallen zou!--daarom verheffen wy gaarne een goede eigenschap bovenmate, om de kwade hoedanigheid aan welker openbaring ons eigenlyk alleen gelegen is, te doen in het oog vallen, zonder den schyn op ons te laden van partydigheid."}]},{"lemma":"schijnbaar","count":13,"glosses":["seemingly","seeming","apparent","apparently"],"forms":["schynbaar","schynbare","Schynbaar"],"morphology":["adverb","adjective","adjective, attributive","adjective, attributive, inflected","adjective, inflected"],"note":"Historical spelling of modern schijnbaar.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s33","id":"h3-s33","source":"Schynbaar scheurde 't lot de banden Die ons bonden, wreed van-een.. 'k Sta hier wel aan vreemde stranden Met myzelf en God, alleen..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s96","id":"h3-s96","source":"Over het schynbaar overwicht der westersche beschaving. Over kadaster, registratie en zegel."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s50","id":"h5-s50","source":"Een ander gedeelte, waartoe--met een zeer kleine, wellicht maar schynbare, uitzondering--geheel Java behoort, is rechtstreeks onderworpen aan Nederland."}]},{"lemma":"schijnen","count":102,"glosses":["seemed","seems","seem","shone","may seem","appears","seems to be","appear"],"forms":["scheen","schynt","schynen","schenen","schyne","Scheen","schijnt"],"morphology":["verb, past, singular","verb, present, singular","verb, infinitive","verb, present, third person singular","verb, past, third-person singular","verb, present, plural","verb, present subjunctive, singular","verb, past, plural","verb, past, third person plural","verb, past, third person singular","verb, present, third-person singular","verb, present, singular, historical spelling","verb, simple past, third person singular"],"note":"Schynt is the older spelling of modern schijnt.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s26","id":"h2-s26","source":"Hy scheen ook my te herkennen, want onze blikken ontmoetten elkander gedurig. Ik moet betuigen dat ik te verdiept was in 't veegsel, om terstond optemerken, wat ik namelyk later zag, dat hy vry kaal in de kleeren stak."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s39","id":"h2-s39","source":"En toen vroeg ik hoe het hèm ging, wat me later speet, want hy scheen niet in goede omstandigheden te verkeeren, en ik houd niet van arme menschen, omdat er gewoonlyk eigen schuld onder loopt, daar de Heer niet iemand verlaten zou, die hem trouw gediend had."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s9","id":"h3-s9","source":"De meisjes hadden piano gespeeld en gezongen, en by 't dessert plaagden ze elkaar met iets dat in de voorkamer scheen gebeurd te zyn, terwyl wy achter aan 't gentsch whisten waren, iets waarin Frits betrokken scheen. \"Ja, ja, Louise, riep Betsy Rosemeyer, geschreid heb je!"}]},{"lemma":"schijnsel","count":1,"glosses":["glow"],"forms":["schynsel"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s54","id":"h20-s54","source":"Als er op dit oogenblik van die arme wezens ronddwalen daar buiten ... als zy 't schynsel zien van onze lampen, zullen zy zeggen: \"daar woont de ellendeling die ons beschermen zou! Daar zit hy rustig by vrouw en kind, en teekent borduurpatroontjes, en wy liggen hier als boschhonden op den weg verhongeren met onze kinderen!\" Ja, ik hoor het wel, ik hoor het wel, dat roepen om wraak over myn hoofd!"}]},{"lemma":"schikken","count":5,"glosses":["manage","accommodates","arranged","resign","accommodated"],"forms":["schikken","schikt","geschikt","schikten"],"morphology":["verb, infinitive","verb, present, singular","verb, past participle","verb, past, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s26","id":"h7-s26","source":"Niet waar, Tine, we zullen ons wel schikken? Hier, Max ... kyk eens, Verbrugge, is dat niet een aardig kereltje?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s102","id":"h7-s102","source":"Dat de Europeaan, die in zulke verhouding aan den winnenden kant is, zich in dit kunstmatig overwicht zeer gemakkelyk schikt, spreekt vanzelf. Maar dikwyls is 't koddig, iemand die zyn beschaving en taal grootendeels opdeed in de rotterdamsche Zandstraat, den liplap te hooren uitlachen omdat deze een glas water en 't gouvernement, mannelyk-, of zon en maan onzydig maakt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s138","id":"h13-s139","source":"Tine zou haar zoo goed mogelijk gezelschap gehouden, en veel met haar gesproken hebben over keukenzaken, over sambal-sambal over 't inmaken van ketimon--zonder Liebig, o goden!--maar zoo-iets blyft toch altyd een opoffering, en men vond het dus zeer goed dat de zaken door mevrouw Sloterings vrywillige afzondering geschikt waren op een wyze die aan beide partyen volkomen vryheid liet."}]},{"lemma":"schilder","count":2,"glosses":["painter"],"forms":["schilder"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s137","id":"h17-s137","source":"Mevrouw had den roman van Sue gelezen die zooveel kort gerucht maakte, en dacht altyd aan prins Djalma wanneer ze Saïdjah zag. Ook de jonge meisjes begrepen beter dan vroeger hoe de javaansche schilder Radhen Saleh zoo grooten opgang had gemaakt te Parys."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s330","id":"h17-s330","source":"Het is me geheel om 't even of men my houde voor een onbekwaam schilder, mits men my toegeve dat de mishandeling van den inlander is: VERREGAAND! Zóó toch luidt het woord op de nota des voorgangers van Havelaar, die door dezen getoond werd aan den kontroleur Verbrugge: een nota die voor me ligt."}]},{"lemma":"schilderachtigheid","count":1,"glosses":["picturesqueness"],"forms":["schilderachtigheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s111","id":"h13-s112","source":"By 't binnentreden ... doch neen, ik wil een bewys geven dat ik afstand doe van alle aanspraken op schilderachtigheid."}]},{"lemma":"schilderen","count":5,"glosses":["be painted","painted","paint","painting","paints"],"forms":["schilderen","geschilderd","schildert"],"morphology":["verb, infinitive","past participle","verb, infinitive, nominalized","verb, present, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s152","id":"h6-s152","source":"Zwart of wit laat zich gemakkelyk schilderen, maar moeielyker is 't juist weergeven van schakeeringen die daartusschen liggen, wanneer men aan waarheid gebonden is en dus noch te donker noch te licht mag kleuren."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s179","id":"h6-s179","source":"Met jongens sprong hy \"haasjen-over\" en hy teekende heel gaarne een patroon voor 't borduurwerk van de meisjes. Zelfs nam hy dezen meermalen de naald uit de hand, en vermaakte zich met dat werk, ofschoon hy dikwyls zei dat ze wel wat beters konden dan dat \"machinale steken tellen.\" By jongelieden van achttien jaren was hy een jong student, die gaarne zyn Patriam canimus zong, of Gaudeamus igitur ... ja, ik ben niet geheel zeker, dat hy niet nog zeer kort geleden, toen hy met verlof te Amsterdam was, een uithangbord heeft afgebroken, dat hem niet behaagde omdat er een neger op geschilderd was, geboeid aan de voeten van een Europeaan met een lange pyp in den mond, en waaronder natuurlyk te lezen stond: de rookende jonge koopman."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s85","id":"h13-s86","source":"Ze zyn dan ook met minder inspanning te schilderen, die ruwe strepen van rood en zwart, dan de fyne trekken te penseelen die er staan in den kelk eener lelie."}]},{"lemma":"schilderij","count":7,"glosses":["painting"],"forms":["schildery"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, neuter, singular"],"note":"Old spelling of modern schilderij.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s97","id":"h11-s97","source":"Maar nu neem ik een schildery die 't onthoofden van Maria Stuart voorstelt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s99","id":"h11-s99","source":"Neen, neen, ge ziet die lyst niet, ge vergeet zelfs dat ge uw rotting hebt afgegeven aan den ingang van de schilderzaal ... ge vergeet uw naam, uw kind, het nieuw-model politiemuts, en dus alles, om niet te zien een schildery, maar om werkelyk daarop Maria Stuart te aanschouwen: geheel juist als te Fotheringhay."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s105","id":"h11-s105","source":"Je neemt een stoel--met vier pooten ditmaal, en liefst een fauteuil--je gaat voor de schildery zitten, om goed en lang te genieten--we genieten nu eenmaal by 't aanschouwen van iets akeligs--en welken indruk meent ge dat zy op je maakt?"}]},{"lemma":"schilderkunst","count":1,"glosses":["art of painting"],"forms":["schilderkunst"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s52","id":"h4-s52","source":"Over de armoede der schilderkunst. Over de onzedelykheid van het hengelen. (Wie heeft ooit daarvan gehoord?)"}]},{"lemma":"schilderstuk","count":3,"glosses":["painting","paintings"],"forms":["schilderstuk","schilderstukken"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, neuter, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s49","id":"h11-s49","source":"Dit geldt, geloof ik, ook voor beeldhouwwerk en schilderstukken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s70","id":"h11-s70","source":"Ik schenk u nu de watervallen, maar een goed schilderstuk kan toch, dunkt me, veel uitdrukken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s101","id":"h11-s101","source":"Zóó ver dat je roept: \"laat die vrouw leven, misschien betert zy zich!\" je ziet, ik geef je beau jeu wat de uitvoering van 't schilderstuk aangaat ..."}]},{"lemma":"schilderzaal","count":1,"glosses":["picture gallery"],"forms":["schilderzaal"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s99","id":"h11-s99","source":"Neen, neen, ge ziet die lyst niet, ge vergeet zelfs dat ge uw rotting hebt afgegeven aan den ingang van de schilderzaal ... ge vergeet uw naam, uw kind, het nieuw-model politiemuts, en dus alles, om niet te zien een schildery, maar om werkelyk daarop Maria Stuart te aanschouwen: geheel juist als te Fotheringhay."}]},{"lemma":"schillen","count":2,"glosses":["peeled"],"forms":["geschild"],"morphology":["verb, participle","verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s24","id":"h3-s24","source":"Vindt ge dat er veel omslag noodig is, om dat te zeggen? Welnu, ik heb een broodje met kaas gegeten, daarna twee peren geschild, en ik was ruim half gereed met het orberen van de derde, voor Frits klaar was met die vertelling."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s63","id":"h3-s63","source":"Welnu, den vorigen avend, juist toen ik myn eerste peer had geschild, las ik op het gelaat van een der meisjes, dat er iets in dat vers voorkwam, dat niet pluis was. Ikzelf had niet naar 't ding geluisterd, maar ik had bemerkt dat Betsy haar broodje verkruimelde, en dit was my genoeg."}]},{"lemma":"Schiller","count":2,"glosses":["SCHILLER","Schiller"],"forms":["SCHILLER","Schiller"],"morphology":["proper noun","proper noun, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s12","id":"h4-s12","source":"Over het azyn maken. Over de vereering van SCHILLER en GÖTHE in den duitschen middenstand."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s24","id":"h11-s24","source":"Havelaar zei dat hy niet veel boeken had, maar daaronder waren toch Schiller, Göthe, Heine, Vondel, Lamartine, Thiers, Say, Malthus, Scialoja, Smith, Shakespeare, Byron ..."}]},{"lemma":"schim","count":2,"glosses":["shade","shades"],"forms":["schim","schimmen"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s37","id":"h3-s37","source":"Maar die tyd, sints 't laatst vaarwel Hoe gezwind ook ons onttogen, Onbevatbaar bliksemsnel, Als een schim voorbygevlogen..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s44","id":"h11-s44","source":"Maar hierby spreekt een gevoel van heel anderen aard! Men roept de vergangenheid op, en laat de schimmen van 't verledene de revue passeeren."}]},{"lemma":"schimmel","count":2,"glosses":["gray horse"],"forms":["schimmel"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s28","id":"h7-s28","source":"De resident had met den Adhipatti in de pendoppo plaats genomen. Havelaar riep Verbrugge om hem te vragen wien die schimmel behoorde met roode schabrak?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s214","id":"h11-s214","source":"--dan staat hy te waggelen tusschen die eerlykheid en de vrees dat Radhen Dhemang, zóó of zóó hem den schimmel zal terugvragen, die zoo goed telt."}]},{"lemma":"schimmern","count":1,"glosses":["is shimmering"],"forms":["schimmert"],"morphology":["verb, present, third-person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s288","id":"h14-s288","source":"Doch, Mutter, seh'... was schimmert dort im Strauch? Seh' wie es hüpft und tanzt... ist das ein Funk?"}]},{"lemma":"schimpen","count":3,"glosses":["rail","railing"],"forms":["schimpen"],"morphology":["verb, infinitive","verbal noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s245","id":"h14-s245","source":"Ontkend weder door ieder--buiten Tine--die hem daarna hoorde schimpen op die \"domme dieren\" en op de \"domme natuur\" die zulke dieren schiep. Maar nog een andere wyze bestond er om hem neertehalen van 't voetstuk waarop zyn omgeving--men mocht hem beminnen of niet--wel gedwongen was hem te plaatsen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s99","id":"h16-s99","source":"Er zyn menschen die altyd klagen. En wat dat schimpen op gedwongen arbeid aangaat, men ziet wel dat hy de preek van dominee Wawelaar niet gehoord heeft, anders zou hy weten hoe nuttig dat werken is voor de uitbreiding van 't Godsryk. 't Is waar, hy is luthersch."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s108","id":"h16-s108","source":"Er zyn altyd ontevreden menschen, en staat het hem nu fraai, hy die zooveel goeds geniet in Holland--van de week nog heeft myn vrouw kamillenthee voor hem gezet--om te schimpen op de Regeering?"}]},{"lemma":"schimpscheut","count":1,"glosses":["sneer"],"forms":["schimpscheut"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s109","id":"h14-s109","source":"Een niet beantwoorde groet, een schimpscheut op de \"zotterny van iemand die 't wil opnemen tegen den generaal\" een toespeling op myn armoede, op myn hongerlyden, op 't slechte voedsel dat er scheen te liggen in zedelyke onafhankelykheid ... dit alles, begrypt ge, maakte my bitter. Velen, vooral onder de officieren, wisten dat de generaal niet ongaarne zag dat er geduelleerd werd, en vooral met iemand die zoo in ongenade was als ik."}]},{"lemma":"schip","count":11,"glosses":["ship","ships"],"forms":["schip","schepen"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, plural","noun, neuter, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s15","id":"h3-s15","source":"Mevrouw Rosemeyer--de Rosemeyers laten zich mevrouw noemen, omdat ze in suiker doen, en aandeel in een schip hebben--mevrouw Rosemeyer begreep dat wat Louise aan 't schreien had gemaakt, ook òns vermaken zou, en vroeg een dacapo aan Frits, die zoo rood zag als een kalkoen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s126","id":"h5-s126","source":"Wel wordt dus de arme Javaan voorgezweept door dubbel gezag, wel wordt hy dikwyls afgetrokken van zyn rystvelden, wel is hongersnood vaak 't gevolg van deze maatregelen, doch ... vroolyk wapperen te Batavia, te Samarang, te Soerabaja, te Passaroean, te Bezoeki, te Probolingo, te Patjitan, te Tjilatjap, de vlaggen aan boord der schepen, die beladen worden met de oogsten die Nederland ryk maken. Hongersnood?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s103","id":"h7-s103","source":"Een liplap moge beschaafd, goed onderwezen zyn, of geleerd--er zyn er zoo!--zoodra de Europeaan, die zich ziek hield om achterteblyven van 't schip waarop hy borden waschte, en die zyn aanspraken op beleefdheid bazeert op \"uwee\" en \"verexkuseer\" aan het hoofd staat van de handelsonderneming die zoo \"enorm\" gewonnen heeft op de indigo in 1800 zooveel ... neen, lang vóór hy de \"toko\" bezat, waarin hy hammen en jachtgeweren verkoopt--wanneer zoo'n Europeaan opmerkt dat de beschaafdste liplap moeite heeft de h en de g, uit elkaar te houden, lacht hy over de domheid van den man die niet weet dat er onderscheid is tusschen een gouden hek en een houten gek."}]},{"lemma":"schipbreuk","count":4,"glosses":["shipwreck"],"forms":["schipbreuk"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s172","id":"h6-s172","source":"Wilt ge iets dat opweegt tegen de verhuizing van de A-gracht! Hy had schipbreuk geleden, meer dan eens."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s151","id":"h11-s151","source":"En toch heb ik haar in 't water zien vallen by een schipbreuk ... evenals een ander."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s162","id":"h11-s162","source":"We zeilden langs de kust, en verveelden ons ... --En toen hebt ge schipbreuk geleden?"}]},{"lemma":"schipbreukeling","count":1,"glosses":["castaways"],"forms":["schipbreukelingen"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s171","id":"h7-s171","source":"Zy had er niet tegen dat hy te Menado en te Amboina de schipbreukelingen der amerikaansche whalers by zich riep en verzorgde, en zich te grand seigneur achtte om een herbergiersrekening voorteleggen aan 't amerikaansch Gouvernement."}]},{"lemma":"schipperen","count":5,"glosses":["managed","manage things","hushing it up","compromise","compromising"],"forms":["schipperen","geschipperd"],"morphology":["verb, infinitive used as noun","verb, participle","verb, infinitive","verbal noun, infinitive form"],"note":"Here schipperen means to compromise or maneuver pragmatically rather than literally to captain a boat.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s8","id":"h15-s8","source":"De roekelooze aanklagers werden met rottingslagen gestraft, de Regent had gezegepraald, en de resident keerde naar de hoofdplaats terug, met het aangenaam bewustzyn die zaak alweer zoo goed \"geschipperd\" te hebben."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s81","id":"h15-s81","source":"Want, afgescheiden van de ontevredenheid met zichzelf die een gevolg is van plichtverzuim of lauwheid, baart het zoeken naar gemakkelyker omwegen, de zucht om altyd en overal botsing te ontgaan, de begeerte om te \"schipperen\" meer zorg, en inderdaad meer gevaar, dan men op den rechten weg ontmoeten zal."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s97","id":"h18-s97","source":"De heer Slymering beklaagde zich \"dat Havelaar hem van de zaak die voorkwam in den brief N° 88, niet eerst mondeling had kennis gegeven.\" Natuurlyk omdat er dan meer kans ware geweest op \"schipperen\" En voorts: \"dat Havelaar hem stoorde in zyn drukke bezigheden!\""}]},{"lemma":"schitteren","count":6,"glosses":["glitter","glittering","sparkled","sparkling","glitters"],"forms":["schitterend","schitteren","schitterden","schittert"],"morphology":["present participle","verb, past, plural","verb, present, plural","verb, present, singular","verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s119","id":"h7-s119","source":"Weldra reed de fraaie wagen van den Adhipatti 't voorplein op. De resident en Havelaar, schitterend van goud en zilver, maar ietwat struikelend over hun degens, stapten er in, en begaven zich naar de woning van den Regent, waar ze met muziek van gongs en gamlangs ontvangen werden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s31","id":"h11-s31","source":"--'t Was ook haar naam niet. We noemden haar zoo, in 1843, omdat haar oogen zoo schitterden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s163","id":"h17-s163","source":"Hy teekende zich Adinda's gelaat, haar hoofd, haar schouder ... hy zag den zwaren kondeh, zoo glinsterend zwart, gevangen in eigen strik, afhangend in haar hals ... hy zag haar groot oog, schitterend in donkeren weerschyn ... de neusvleugels die ze zoo fier optrok als kind, wanneer hy--hoe was't mogelyk!--haar plaagde, en den hoek van haar lippen waarin zy een glimlach bewaarde. Hy zag hare borst, die nu zwellen zou onder de kabaai ... hy zag hoe de sarong, die zyzelf geweven had, haar heupen nauw omsloot, en, de dy volgend in gebogen lyn, langs de knie neerviel in heerlyke golving op den kleinen voet ..."}]},{"lemma":"schitterend","count":2,"glosses":["splendid","brilliant"],"forms":["Schitterend","schitterende"],"morphology":["adjective","adjective, attributive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s138","id":"h4-s138","source":"Schitterend was zyn verblyf niet, maar de gelykheid voor alle menschen, dus ook wat hun woningen aangaat, is een hersenschim. Hyzelf had dit gezegd in zyn verhandeling over de aanspraken op geluk."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s174","id":"h7-s174","source":"En bovendien, al mocht er dan soms voor 't oogenblik iets onevenredigs wezen tusschen inkomsten en uitgaven, was Max, háár Max, niet bestemd voor een schitterende loopbaan? Moest hy niet weldra in omstandigheden verkeeren, die hem zouden in-staat stellen zonder overschryding zyner inkomsten den vryen loop te laten aan zyn groothartige neigingen?"}]},{"lemma":"schlafen","count":3,"glosses":["slept","fall asleep"],"forms":["schlief","schlaf"],"morphology":["verb, preterite, third-person singular","verb, present, first-person singular, elided"],"note":"The final -e is elided in schlaf'.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s262","id":"h14-s262","source":"--Ach, Mutter, lass mich noch 'nen Augenblick! Es is so sanft zu ruhen hier... und dort, Da drin auf meiner Matte, schlaf' ich gleich, Und weiss nicht einmal was ich träume!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s312","id":"h14-s312","source":"Wenn ich gross bin, Dann will ich so dich lieben das ich's kann. Das Kind schlief ein."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s314","id":"h14-s314","source":"Die Mutter schlief nog lange nicht!"}]},{"lemma":"schlagen","count":1,"glosses":["strikes"],"forms":["schlägt"],"morphology":["verb, present, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s260","id":"h14-s260","source":"--Mein Kind, da schlägt die neunte Stunde, hör!"}]},{"lemma":"Schlucht","count":1,"glosses":["ravine"],"forms":["Schlucht"],"morphology":["noun, feminine, accusative singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s278","id":"h14-s278","source":"Auch weintest du, als Saudien dir erzählte Dass auf den Hügeln dort, ein Schäflein tief In eine Schlucht hinunter fiel, und starb. Da hast du lang geweint... das war Gefühl."}]},{"lemma":"Schmerz","count":2,"glosses":["pain"],"forms":["Schmerz"],"morphology":["noun, masculine, nominative singular","noun, masculine, dative singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s279","id":"h14-s279","source":"--Doch, Mutter, ist Gefühl denn Schmerz? --Ja, oft!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s281","id":"h14-s281","source":"--Und dann mein Schwesterlein... es weint so oft, Ist das vor Schmerz? Hat sie denn auch Gefühl?"}]},{"lemma":"schoen","count":1,"glosses":["shoes"],"forms":["schoenen"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s53","id":"h2-s53","source":"Terwyl we dus--we waren wel met ons tienen--vry ver van de kraam af, naar die Griekin stonden te kyken, en beraadslaagden hoe wy 't moesten aanleggen om kennis met haar te maken, werd er besloten geld by-een te leggen om iets in die kraam te koopen. Maar toen was de goede raad duur, om te weten wie de stoute schoenen zou aantrekken om het meisjen aantespreken."}]},{"lemma":"schoft","count":2,"glosses":["withers"],"forms":["schoften","schoft"],"morphology":["noun, plural","noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s16","id":"h17-s16","source":"Zulke vriendschap dan had ook de kleine Saïdjah spoedig weten inteboezemen aan den nieuwen gast, en Saïdjah's aanmoedigende kinderstem scheen meer kracht nog te geven aan de krachtvolle schoften van 't sterke dier, als het den zwaren kleigrond opscheurde en zyn weg teekende in diepe scherpe voren."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s28","id":"h17-s28","source":"Hoe dit zy, de nieuwe buffel was wel niet zoo sterk als de vorige ... wel was 't oude juk te ruim voor zyn schoft ... maar 't arme dier was gewillig als zyn voorganger die geslacht was, en al kon dan Saïdjah niet meer roemen op de kracht van zyn buffel by 't ontmoeten van Adinda's broertjes aan de grens, hy beweerde toch dat geen ander den zynen overtrof in goeden wil. En wanneer de vore niet zoo rechtlynig liep als voorheen, of als er aardklonten ondoorgesneden waren omgegaan, werkte hy dat gaarne by met zyn patjol, zooveel hy kon."}]},{"lemma":"schok","count":4,"glosses":["jolt","jolts"],"forms":["schok","schokken"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s77","id":"h7-s77","source":"Een hevige schok van den wagen die ontmodderd werd, zette een uitroepingsteeken achter Tine's verklaring dat het reizen onmogelyk was voor mevrouw Slotering."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s78","id":"h7-s78","source":"Ieder had het gebruikelyke hè! geroepen, dat op zulk een stoot volgt, Max had in den schoot zyner moeder de pisang weergevonden, die hy door den schok verloor, en reeds was men een heel eind nader aan de modderdiepte die straks komen zou, voor de resident besluiten kon zyn zinsnede te voleinden, door er bytevoegen:"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s93","id":"h11-s93","source":"Volstrekt niet omdat er maar drie pooten aan je stoel waren. En lang nadat je uit Fotheringhay werd verlost--op voorspraak van je neef, denk ik, of omdat het de menschen verveelde je daar langer onverplicht den kost te geven, als een kanarievogeltje--lang daarna, ja, tot heden toe, droom je wakend van die vrouw, en in je slaap zelfs schrik je op, en valt met zwaren schok neer op je legerstede, omdat je den arm wilt grypen van den beul."}]},{"lemma":"schooier","count":1,"glosses":["vagabond"],"forms":["schooier"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s101","id":"h18-s102","source":"Die Sjaalman is een gemeene schooier!"}]},{"lemma":"schooierig","count":1,"glosses":["shabby"],"forms":["schooierige"],"morphology":["adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s181","id":"h18-s182","source":"Wat die paarden liepen! Op de Weesperstraat, waar 't altyd zoo vuil is, vloog de modder rechts en links huizenhoog, en, alsof weer 't spel sprak, daar liep die schooierige Sjaalman, in gebogen houding, met gebukt hoofd, en ik zag hoe hy met de mouw van zyn kaal jasje, zyn bleek gelaat trachtte te reinigen van de spatten."}]},{"lemma":"school","count":6,"glosses":["school"],"forms":["school"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s47","id":"h2-s47","source":"Daar myn oude luî van voornemen waren een predikant van my te maken, leerde ik latyn. Later heb ik myzelf dikwyls afgevraagd, waarom men latyn moet verstaan, om in 't hollandsch te zeggen: \"God is goed?\" Genoeg, ik was op de latynsche school--nu zeggen ze gymnasium--en daar was kermis ... in Amsterdam, meen ik."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s91","id":"h2-s91","source":"Ik dacht er over, myn kinderen van school te nemen, want het is lastig, nog twintig, dertig jaren later te worden nagezeten door een schoolkameraad die een sjaal draagt in plaats van een jas, en die niet weet hoe laat het is. Ook heb ik Frits verboden naar de Westermarkt te gaan, als er kramen staan."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s83","id":"h13-s84","source":"Wie nu al dat daarnaast gelegde als overtollig meent te kunnen verwerpen, verliest geheel uit het oog dat men dan, om effekt te-weeg te brengen, zou moeten overgaan tot de school die sedert 1830 zoolang in Frankryk gebloeid heeft, schoon ik ter-eere van dat land zeggen moet dat de schryvers die in dit opzicht het meest zondigden tegen den goeden smaak, juist in 't buitenland, en niet in Frankryk zelf, den grootsten opgang maakten."}]},{"lemma":"schoolinrichting","count":1,"glosses":["School-Institutions"],"forms":["School-Inrichtingen"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s94","id":"h3-s94","source":"Over witte mieren. Over het tegennatuurlyke van School-Inrichtingen."}]},{"lemma":"schoolkameraad","count":2,"glosses":["schoolfellow"],"forms":["schoolkameraad"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s31","id":"h2-s31","source":"Ik dacht het genoegen te hebben een ouden schoolkameraad voor me te zien, maar ..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s91","id":"h2-s91","source":"Ik dacht er over, myn kinderen van school te nemen, want het is lastig, nog twintig, dertig jaren later te worden nagezeten door een schoolkameraad die een sjaal draagt in plaats van een jas, en die niet weet hoe laat het is. Ook heb ik Frits verboden naar de Westermarkt te gaan, als er kramen staan."}]},{"lemma":"schoolmakker","count":1,"glosses":["schoolmate"],"forms":["schoolmakker"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s115","id":"h2-s115","source":"... en als de gaaf van wèl zeggen me niet geheel-en-al ontbreekt, is het gewis niet door gebrek aan indrukken, dat ik niet slagen zou. In afwachting van een vriendelyk antwoord, noem ik my uw ouden schoolmakker ..."}]},{"lemma":"schoon","count":63,"glosses":["beautiful","fine","though","beauty","although","handsome","fair","loveliest","noble","most beautiful thing","tidy","fairer"],"forms":["schoon","schoone","schoons","schoonste","schoonen","Schoon","schooner"],"morphology":["adjective","subordinating conjunction","adjective, inflected","substantivized adjective, neuter singular","subordinating conjunction, archaic","adjective, predicative","nominalized adjective, neuter singular","substantivized adjective, superlative","predicative adjective","adjective, attributive","subordinating conjunction, concessive","substantivized adjective, neuter singular, partitive form","adjective used substantively, partitive","adjective, uninflected","adjective, attributive, plural","adjective, substantivized, partitive genitive","adjective used as noun, neuter singular","adjective, attributive, inflected","adjective used as noun, partitive genitive","adjective, nominalized, inflected","adjective, comparative, inflected","adjective, attributive, inflected, historical spelling","adjective, historical inflected masculine singular"],"note":"Schoon is archaic here in the sense ‘although’.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s51","id":"h2-s51","source":"Toch kwamen wy, jongens van quarta, altyd 's avends op de Westermarkt om dat meisje te zien. Nu was hy die daar voor me stond met zyn sjaal, eens daarby, schoon hy een paar jaren jonger was dan de anderen, en dus nog te kinderachtig om naar de Griekin te kyken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s86","id":"h2-s86","source":"Hy wist niet hoe laat het was, en wilde my iets vragen! Natuurlyk antwoordde ik dat ik geen tyd had, en naar de beurs moest, schoon het avend was."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s35","id":"h3-s35","source":"'t Is nog nauwlyks twee paar jaren Toen ik 't laatst op gindschen grond Zwygend aan den oever stond Om de toekomst in te staren... Toen ik 't schoone tot my riep Dat ik van de toekomst wachtte, En het heden stout verachtte, En my paradyzen schiep..."}]},{"lemma":"schoonbroeder","count":1,"glosses":["brother-in-law"],"forms":["schoonbroeder"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s102","id":"h20-s102","source":"Dat zal ik je zeggen! De resident van Madiven, waaronder Ngawi behoort, is de schoonbroeder van den vorigen resident van Bantam."}]},{"lemma":"schoonheid","count":4,"glosses":["beauty","beauties"],"forms":["schoonheid","schoonheden"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s110","id":"h3-s110","source":"Over prozodie. Over de schoonheid der vrouwen te Nîmes en te Arles, met een onderzoek naar het stelsel van kolonisatie der Phoeniciërs."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s21","id":"h5-s21","source":"Het is myn doel niet, vooral niet in het begin van myn vertelling, den lezer lang bezig te houden met het beschryven van plaatsen, landschappen of gebouwen. Ik vrees te zeer hem afteschrikken door wat zweemen zou naar langdradigheid, en eerst later, als ik gevoel dat hy voor my gewonnen is, als ik uit blik en houding bemerk dat het lot van de heldin die ergens van 't balkon eener vierde verdieping springt, hem belang inboezemt, dan laat ik, met stoute verachting van alle wetten der zwaartekracht, haar zweven tusschen hemel en aarde, tot ik myn hart heb lucht gegeven in de nauwkeurige schets der schoonheden van het landschap, of van 't gebouw dat daar ergens schynt geplaatst te zyn om een voorwendsel aan de hand te doen tot een veelbladzydig vertoog over middeleeuwsche architektuur."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s35","id":"h11-s35","source":"Er bestaat niets, dunkt me, wat je zoo klaar de schoonheid in 't afgetrokkene voorstelt, als zichtbaar beeld van het ware, van 't onstoffelyk-reine, als een schoone vrouw. Gelooft me, gaat eens naar Arles en Nîmes ..."}]},{"lemma":"schoonheidsgevoel","count":1,"glosses":["sense of beauty"],"forms":["schoonheidsgevoel"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s45","id":"h11-s45","source":"Hieronder zyn zeer afschuwelyke, en dus, hoe belangryk dit soms wezen moog, men vindt in zyn gewaarwordingen niet altyd voldoening voor schoonheidsgevoel ... onvermengd althans nooit!"}]},{"lemma":"schoonheidszucht","count":1,"glosses":["craving for beauty"],"forms":["schoonheidszucht"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s55","id":"h11-s55","source":"Daar nu onze schoonheidszucht niet voldaan is met één blik op iets schoons, maar behoefte heeft aan een reeks van opvolgende blikken, op de beweging van het schoone, lyden wy aan iets onvoldaans by 't aanschouwen van die soort van kunstwerken, en daarom beweer ik dat een schoone vrouw--mits geen portretschoonheid die stilstaat--het naast komt aan het ideaal van 't goddelyke."}]},{"lemma":"schoonvader","count":12,"glosses":["father-in-law"],"forms":["schoonvader"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, masculine, singular","noun, masculine singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s60","id":"h1-s60","source":"En als ge meent, dat dit op het tooneel er dóór kan als uitzondering, blyft toch myn aanmerking bestaan, dat men den zin voor waarheid bederft by het volk, dat de uitzondering als regel aanneemt, en dat men de publieke zedelykheid ondermynt, door het te gewennen iets toetejuichen op het tooneel, wat door elk fatsoenlyk makelaar of koopman voor een bespottelyke krankzinnigheid wordt gehouden in de wereld. Toen ik trouwde, waren wy op 't kantoor van myn schoonvader--Last & Co--met ons dertienen, en er ging wat om!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s71","id":"h1-s71","source":"Als myn schoonvader te Driebergen was, bewaarde hy het huis, en de kas, en alles."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s89","id":"h1-s89","source":"Eilieve, steek het by u ...'t is een kleine moeite ... het kan te-pas komen ... ei zie, daar is het: een adreskaartje! Die Co ben ik, sedert de Meyers er uit zyn ... de oude Last is myn schoonvader."}]},{"lemma":"schoonzoon","count":7,"glosses":["son-in-law","son in law"],"forms":["schoonzoon"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s53","id":"h7-s53","source":"De Regent is een man van jaren, en dus moeten we ... zeg eens, is zyn schoonzoon nog altyd distriktshoofd? Alles saamgenomen houd ik hem voor een persoon die inschikkelykheid verdient ... de Regent, meen ik."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s212","id":"h8-s212","source":"De Dhemang van Parang-Koedjang, is zyn schoonzoon."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s14","id":"h14-s14","source":"Nu was de kontroleur die vóór my de afdeeling Natal bestuurde, de schoonzoon van den adsistent-resident in de Battahlanden, welke ambtenaar met Jang di Pertoean in onmin leefde."}]},{"lemma":"schoorsteenmantel","count":1,"glosses":["mantelpiece"],"forms":["schoorsteenmantel"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s114","id":"h18-s115","source":"In een hoek stond een niet zeer zware reiskoffer, dien ik in gedachte aan het hengsel vatte, en op den schoorsteenmantel lagen eenige boeken die ik eens inzag."}]},{"lemma":"schoorvoetend","count":2,"glosses":["hesitantly"],"forms":["schoorvoetend"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s19","id":"h15-s19","source":"De man wiens lyk 's morgens de rivier afdreef, nadat hy den vorigen avend, in 't geheim, schoorvoetend, angstig, verzocht had om gehoor by den adsistent-resident ... hy had geen behoefte meer aan vlucht."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s7","id":"h16-s7","source":"By velen was dit zeker niet het geval, waarop hyzelf dan ook niet gerekend had. Doch even zeker is 't, dat er een roep was opgegaan in de dorpen, dat de toewan die gezag had te Rangkas-Betoeng, recht wilde doen, en al hadden dus zyn woorden de kracht gemist om terugtehouden van misdaad, ze hadden toch aan de slachtoffers daarvan den moed gegeven zich te beklagen, al geschiedde dit dan ook slechts schoorvoetend en in 't geheim."}]},{"lemma":"schoot","count":8,"glosses":["lap","womb","skirts","bosom"],"forms":["schoot"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, masculine, singular"],"note":"Here schoot means the skirt or lower flared part of a garment.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s66","id":"h3-s66","source":"Er wordt daar gesproken van een kind dat aan de borst van de moeder ligt--dit kan er dóór--maar: \"dat ter-nauwer-nood aan den moederlyken schoot onttogen is\" zie, dit vond ik niet goed--om daarover te spreken, meen ik--en myn vrouw ook niet."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s151","id":"h4-s151","source":"Ze was gekleed in een wit lang hemd, of jak zonder schoot, dat haar tot de knieën hing, en aan de voorzyde met een zwart speldje was vastgemaakt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s164","id":"h4-s164","source":"Ze wees my een matten stoeltjen aan, en nam een klein meisje op den schoot, dat op den grond zat te spelen."}]},{"lemma":"schoppen","count":1,"glosses":["kicked"],"forms":["schopte"],"morphology":["verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s64","id":"h2-s64","source":"De Griek hield me by den arm, en schopte my. Ik zocht naar myn makkers--we hadden juist dien morgen veel over Scaevola te doen gehad, die zyn hand in 't vuur stak, en in hun latynsche opstellen hadden ze dit zoo heel mooi gevonden--jawel!"}]},{"lemma":"Schors-al","count":1,"glosses":["Suspend-all"],"forms":["Schors-al"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s144","id":"h12-s144","source":"Het wandlend schorsbesluit dat schorsend ons regeert, Jan Schors-al, Gouverneur, de weerwolf onzer dagen, Had zyn geweten zelf met vreugd gesuspendeerd... Als 't niet voor langen tyd finaal reeds ware ontslagen."}]},{"lemma":"schorsbesluit","count":1,"glosses":["suspension edict"],"forms":["schorsbesluit"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s144","id":"h12-s144","source":"Het wandlend schorsbesluit dat schorsend ons regeert, Jan Schors-al, Gouverneur, de weerwolf onzer dagen, Had zyn geweten zelf met vreugd gesuspendeerd... Als 't niet voor langen tyd finaal reeds ware ontslagen."}]},{"lemma":"schorsen","count":5,"glosses":["suspended","removed","suspending","by suspension"],"forms":["geschorst","schorsend"],"morphology":["verb, participle","verb, past participle","adverbial present participle","verb, present participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s77","id":"h12-s77","source":"Ik maakte dat ding omdat hy zooveel ambtenaren suspendeerde. Er waren er op Padang zeker zeven of acht die hy met meer of min rechtvaardigheid in hun ambten geschorst had, en velen onder hen verdienden 't veel minder dan ik."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s86","id":"h12-s86","source":"Doch zie, den volgenden dag ontvangt hy den last zich naar zekere Afdeeling te begeven, welker gezagvoerende kontroleur wegens ware of veronderstelde oneerlykheid geschorst was in zyn beheer, om in loco zekere zaken te onderzoeken en daarvan \"te dienen van bericht.\" Wèl was de adsistent-resident verwonderd dat hem iets werd opgedragen dat zyn Afdeeling in 't geheel niet aanging, doch daar hy strikt genomen deze opdracht kon beschouwen als een vereerende onderscheiding, en dewyl hy met den generaal op zeer vriendschappelyken voet stond zoodat hy geen oorzaak had aan een valstrik te denken, berustte hy in deze zending, en begaf zich naar ik wil vergeten hebben waarheen, om te doen wat hem bevolen was."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s144","id":"h12-s144","source":"Het wandlend schorsbesluit dat schorsend ons regeert, Jan Schors-al, Gouverneur, de weerwolf onzer dagen, Had zyn geweten zelf met vreugd gesuspendeerd... Als 't niet voor langen tyd finaal reeds ware ontslagen."}]},{"lemma":"schotel","count":2,"glosses":["dishes"],"forms":["schotels"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s140","id":"h4-s140","source":"In 't onderhuis woonde een uitdrager die allerlei dingen verkocht, kopjes, schotels, meubels, oude boeken, glaswerk, portretten van Van Speyk, en zoo al meer."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s184","id":"h4-s184","source":"Ze verkoopt schotels en priktollen."}]},{"lemma":"Schots","count":1,"glosses":["Scots"],"forms":["schotsche"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s109","id":"h3-s109","source":"Over de plichten van de Regeering omtrent publieke vermakelijkheden. Over de overeenstemming tusschen de schotsche en friesche talen."}]},{"lemma":"schouder","count":5,"glosses":["shoulder"],"forms":["schouder"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s29","id":"h2-s29","source":"In-plaats van een behoorlyken winterjas, hing hem een soort van sjaal over den schouder--Frits zegt \"shawl\" maar dit doe ik niet--alsof hy zoo van de reis kwam. Ik meende een klant te zien, en gaf hem een adreskaartje: Last & Co, makelaars in koffi, Lauriergracht N° 37."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s29","id":"h7-s29","source":"En toen Verbrugge naar den ingang van de pendoppo trad, om te zien welk paard hy bedoelde, legde hy dezen de hand op den schouder, en vroeg:"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s299","id":"h8-s299","source":"Kom, Max ... sakkerloot, jongen, wat word je zwaar! En, met Max te-paard op zyn schouder, trad hy, gevolgd door Verbrugge, de binnengalery in, waar Tine hen wachtte aan den gedekten disch die, zooals Havelaar gezegd had, wel zeer eenvoudig was!"}]},{"lemma":"schouderophalend","count":1,"glosses":["shrugging"],"forms":["schouder-ophalend"],"morphology":["adverbial present participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s24","id":"h13-s24","source":"Dit was dan ook zóó als regel aangenomen, dat ik te Natal den Gouverneur zelf gezegd had bevreesd te zyn dat ik, na 't onderzoeken van myn verantwoording op de bureaux te Padang veel zou te betalen hebben, waarop hy schouder-ophalend antwoordde: \"och ... die geldzaken!\" als gevoelde hyzelf dat het mindere voor 't meerdere wyken moest. Nu erken ik dat geldzaken gewichtig zyn."}]},{"lemma":"schouwburg","count":1,"glosses":["theater"],"forms":["schouwburg"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s36","id":"h1-s36","source":"En niet alleen die verzen lokken de jeugd tot onwaarheid. Ga eens in den schouwburg, en luister dáár wat er voor leugens aan den man worden gebracht."}]},{"lemma":"Schoß","count":1,"glosses":["lap"],"forms":["Schooss"],"morphology":["noun, masculine singular, dative, historical spelling"],"note":"Schooss is the pre-1901 spelling of Schoß.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s274","id":"h14-s274","source":"--Und kann dir etwas weh thun? Thut dir's weh, Wenn dir im Schooss so schwer mein Köpfchen ruht?"}]},{"lemma":"schön","count":4,"glosses":["lovely","loveliest"],"forms":["schön","schönsten"],"morphology":["adjective, predicative","adjective, superlative, masculine accusative singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s27","id":"h10-s27","source":"Fort nach den Fluren des Ganges, Da weiss ich den schönsten Ort;"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s269","id":"h14-s269","source":"--Mein Kind, die Pukul ampat war so schön Du zogst die zarten Blättchen roh entzwei, Das that mir für die arme Blume leid. Wenn gleich die Blume selbst es nicht gefühlt, Ich fühlt' es für die Blume, weil sie schön war."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s270","id":"h14-s270","source":"--Doch, Mutter, bist du auch schön?"}]},{"lemma":"schraal","count":6,"glosses":["meagre","scantily","sparse","leaner","meager"],"forms":["schraal","schraler","schrale","schralen"],"morphology":["adjective","adverb","adjective, comparative","adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s134","id":"h5-s134","source":"Dit is ook op Java het geval, en de afstammelingen of verwanten der vroegere vorsten maken gaarne gebruik van de onkunde der bevolking, die niet recht begrypt dat haar Tommongong of Adhipatti of Pangerang thans een bezoldigd ambtenaar is die zyn eigen en hare rechten voor een bepaald inkomen verkocht heeft, en dat dus de schraal beloonde arbeid in koffituin of suikerveld, in de plaats getreden is van de belastingen die vroeger door de heeren des lands van de opgezetenen gevorderd werden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s47","id":"h7-s47","source":"--Goed, goed, ik weet het al ... zes-en-tachtig duizend en eenige honderden ... vyftien duizend meer dan in 't vorige jaar ... doch maar zesduizend boven '45. We zyn sedert '43 maar achtduizend vooruit gegaan ... en ook de bevolking is zeer schraal ... nu ja, Malthus!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s16","id":"h9-s16","source":"En al dunner wordt de bundel bladen onder uw rechterduim, en al schraler wordt myn hoop op die omhelzing ... ja, waarachtig, ik had zelfs staat-gemaakt op een traan!"}]},{"lemma":"schrede","count":2,"glosses":["steps"],"forms":["schreên","schreden"],"morphology":["noun, common gender, plural, contracted form","noun, common gender, plural"],"note":"Schreên is a poetic contraction of schreden, the plural of schrede.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s36","id":"h3-s36","source":"Toen, door alle stoornis heen Die zich opdeed voor myn schreên, 't Hart zich koen een uitweg baande, En zich droomend zalig waande..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s62","id":"h13-s63","source":"Men zag den man die door den oppasser geroepen was, tot haar gaan, en 't scheen wel dat ze hem in een verhoor nam dat niet in zyn voordeel afliep. Althans hy wendde zyn schreden en liep naar-buiten terug."}]},{"lemma":"schreeuwen","count":1,"glosses":["screaming"],"forms":["schreeuwende"],"morphology":["present participle used adjectivally, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s95","id":"h13-s96","source":"En dáárin toch zou men vervallen door te spoedig een schryver te veroordeelen, die u geleidelyk wilde voorbereiden op zyn katastroof zònder zyn toevlucht te nemen tot die schreeuwende kleuren."}]},{"lemma":"schreien","count":17,"glosses":["wept","weep","cried","crying","weeping","cries","cries out"],"forms":["schreien","schreide","geschreid","schreit","schreiende"],"morphology":["verb, past, singular","verb, infinitive","verb, past participle","verb, present, third person singular","present participle used adjectivally","verbal noun, neuter singular","verb, present, singular"],"note":"Schreien is a literary or regional word for crying.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s63","id":"h2-s63","source":"Ik schreide, en bad om genade, want ik zat vreeselyk in angst. Maar het baatte niet."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s9","id":"h3-s9","source":"De meisjes hadden piano gespeeld en gezongen, en by 't dessert plaagden ze elkaar met iets dat in de voorkamer scheen gebeurd te zyn, terwyl wy achter aan 't gentsch whisten waren, iets waarin Frits betrokken scheen. \"Ja, ja, Louise, riep Betsy Rosemeyer, geschreid heb je!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s10","id":"h3-s10","source":"Papa, Frits heeft Louise aan 't schreien gemaakt.\" Myn vrouw zei hierop dat Frits dan voortaan niet meer mee zou naar den krans."}]},{"lemma":"Schrift","count":6,"glosses":["Scripture","Scriptures"],"forms":["Schrift"],"morphology":["proper noun, common gender, singular","proper noun, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s11","id":"h1-s11","source":"Ik zeg: waarheid en gezond verstand, en hier blyf ik by. Voor de Schrift maak ik natuurlyk een uitzondering."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s56","id":"h2-s56","source":"Ik ben man en vader, en houd ieder die het gevaar zoekt, voor een gek, wat ook in de Schrift staat. Het is my inderdaad aangenaam optemerken hoe ik my in myn denkbeelden over gevaar en zulke dingen, gelyk ben gebleven, daar ik thans over zoo-iets nog juist dezelfde meening koester, als dien avend toen ik daar by de kraam van den Griek stond, met de twaalf stuivers die we saamgelegd hadden, in de hand."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s53","id":"h9-s53","source":"Lees in de Schrift, en let eens op dien Sjaalman. Hy heeft de wegen van den Heer verlaten: nu is hy arm, en woont op een klein kamertje ... ziedaar de gevolgen van onzedelykheid en slecht gedrag!"}]},{"lemma":"schrift","count":4,"glosses":["writing","script"],"forms":["schrift"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s39","id":"h4-s39","source":"Over de geheime genootschappen der Chinezen. Over het teekenen als natuurlyk schrift. (Hy zegt dat een pasgeboren kind teekenen kan!)"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s27","id":"h17-s27","source":"De nieuwe buffel leerde Saïdjah kennen, en nam in de genegenheid van 't kind zeer spoedig de plaats in van zyn voorganger ... al te spoedig eigenlyk. Want, helaas, de wasindrukken van ons hart worden zoo licht gladgestreken, om plaats te maken voor later schrift."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s62","id":"h19-s62","source":"Getuige, die reeds getuigd hàdt op schrift!"}]},{"lemma":"schriftelijk","count":5,"glosses":["written","in writing"],"forms":["schriftelyk","schriftelyke"],"morphology":["adjective","adjective, attributive neuter singular","adverb","adverb, historical spelling","adjective, attributive"],"note":"Historical spelling of modern Dutch ‘schriftelijke’.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s189","id":"h14-s189","source":"Hieruit wordt in de officieele en schriftelyke behandeling der zaken een gekunsteld optimismus geboren, in tegenspraak niet alleen met de waarheid, maar ook met de eigen meening van die optimisten zelf, zoodra zy dezelfde zaken mondeling behandelen, en--nog vreemder!--dikwyls zelfs in tegenspraak met hun eigen geschreven berichten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s3","id":"h15-s3","source":"Hy wist dat een resident niet gaarne een schriftelyk rapport ontvangt, dat in zyn archief blyft liggen en later kan gelden als bewys dat hy tydig was opmerkzaam gemaakt op deze of gene verkeerdheid, terwyl een mondelinge mededeeling hem zonder gevaar de keus laat tusschen 't al of niet gevolg geven aan een klacht."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s63","id":"h15-s63","source":"Havelaar, die zeer goed wist wat er achter deze schynbaar eenvoudige zaak schuilde, antwoordde dat hy zyn denkbeelden over die moeielykheid schriftelyk zou meedeelen, en ik vind onder de voor my liggende stukken een afschrift van den brief die 't gevolg schynt van deze toezegging."}]},{"lemma":"schrijfster","count":1,"glosses":["authoress"],"forms":["schryfster"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s321","id":"h17-s321","source":"Zal men tot de schryfster van dat onsterfelyk pleidooi--onsterfelyk, niet om kunst of talent, maar door strekking, en indruk--zal men tot haar zeggen: \"ge hebt gelogen, de slaven worden niet mishandeld, want ... er is onwaarheid in uw boek: het is een roman!\" Moest niet ook zy, in-plaats eener optelling van dorre daadzaken, een verhaal geven dat die daadzaken inkleedde, om 't besef der behoefte aan verbetering te doen doordringen in de harten?"}]},{"lemma":"schrijven","count":108,"glosses":["write","written","wrote","writing","writes","Write","letter","addressed","am writing","written down","set down"],"forms":["schryven","geschreven","schreef","schryf","schryft","Schryf","schryvende"],"morphology":["verb, infinitive","verb, participle","verb, past, singular","verb, past participle","verb, present, singular","verb, imperative, singular","noun, neuter, singular","past participle","verbal noun, neuter, singular","noun, neuter singular","verb, past, third person singular","verb, present, first-person singular","verb, infinitive, archaic spelling","verb, present, third-person singular","verb, past, first person singular","verb, infinitive used as noun","verb, present participle","verb, present, first person singular","verb, present, third person singular","verb, past participle used adjectivally","verb, infinitive, historical spelling","verb, present, third-person plural","nominalized infinitive, neuter, singular","verb, infinitive used nominally","adjective, past participial","verb, past, first-person singular","verb, present, plural","verb, infinitive used nominally, historical spelling","verb, simple past, third person singular"],"note":"Schryf is the nineteenth-century spelling of modern schrijf.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s2","id":"h1-s2","source":"Het is myn gewoonte niet, romans te schryven, of zulke dingen, en het heeft dan ook lang geduurd, voor ik er toe overging een paar riem papier extra te bestellen, en het werk aantevangen, dat gy, lieve lezer, zoo-even in de hand hebt genomen, en dat ge lezen moet als ge makelaar in koffi zyt, of als ge wat anders zyt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s3","id":"h1-s3","source":"Niet alleen dat ik nooit iets schreef wat naar een roman geleek, maar ik houd er zelfs niet van, iets dergelyks te lezen, omdat ik een man van zaken ben."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s6","id":"h1-s6","source":"Ik pas er dus wel op, dat ik geen romans schryf, of andere valsche opgaven doe."}]},{"lemma":"schrijver","count":21,"glosses":["writer","writers","author","secretary"],"forms":["schryver","schryvers"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, masculine, singular","noun, masculine plural","noun, common gender, plural","noun, plural"],"note":"Old spelling of modern schrijver.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s106","id":"h2-s106","source":"... en schryver. Sedert myn kindsheid drukte ik myn aandoeningen in verzen uit, en ook later schreef ik dagelyks neder wat er omging in myn ziel."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s108","id":"h2-s108","source":"Het publiek kent my niet, en de uitgevers beoordeelen de werken meer naar den gevestigden naam van den schryver, dan naar den inhoud. Juist zooals wy de koffi naar de renommee van de merken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s80","id":"h3-s80","source":"Maar dit was eigenlyk meer uit een soort van wrevel, en uit zekeren aandrang om de geleerdheid die voor my lag, in 't latyn aantespreken, dan wel omdat ik het precies meende. Want, waar ik 't een of ander stuk wat langer inzag, moest ik erkennen dat de schryver me toescheen wel op de hoogte van zyn taak te staan, en zelfs dat hy een groote soliditeit in zyn redeneeringen aan den dag legde."}]},{"lemma":"schrijverij","count":1,"glosses":["of scribbling"],"forms":["schryvery"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"Older spelling of schrijverij, here dismissively meaning a mass of writing.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s65","id":"h4-s65","source":"Ik had hem misschien iets gegeven, en als hy my dan den volgenden dag die massa schryvery had toegezonden, ware het myn wettig eigendom geweest."}]},{"lemma":"schrijversijdelheid","count":1,"glosses":["writerly vanity"],"forms":["schryvers-ydelheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"Schryvers-ydelheid uses nineteenth-century y where modern Dutch writes ij.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s9","id":"h9-s9","source":"Neen, zelfs zulk een hoofdstuk \"ter afwisseling\" komt me door het vergrootglas myner schryvers-ydelheid, hoogst belangryk en zelfs onmisbaar voor, en als ge het oversloegt, en daarna niet naar behooren waart ingenomen met myn boek, zou ik niet aarzelen u dat overslaan te verwyten als oorzaak dat ge myn boek niet kondet beoordeelen, want dat ge juist het essentieele niet gelezen hadt. Zóó zou ik--want ik ben man en schryver--elk hoofdstuk voor essentieel houden, dat gy hadt overgeslagen met onvergeeflyke lezerslichtzinnigheid."}]},{"lemma":"schrik","count":2,"glosses":["fright","alarm"],"forms":["schrik"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s106","id":"h11-s106","source":"--Wèl, schrik, angst, medelyden, ontroering ... evenals toen ik door de opening van den muur zag."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s190","id":"h17-s190","source":"En ze had zich vermaakt met kunstigen schrik of ze zich misschien verrekende, of er wellicht nog eene ontbrak, om nogeens, en nogeens, en telkens weder te genieten van de heerlyke zekerheid dat er wel degelyk driemaal twaalf manen waren voorbygegaan sedert Saïdjah haar zag voor het laatst."}]},{"lemma":"schrikken","count":7,"glosses":["start","was frightened","takes fright","shrank","been startled","frightened","shudder"],"forms":["schrikte","geschrokken","schrik","schrikt","schrikken"],"morphology":["verb, present, singular","verb, past participle","verb, past, singular","verb, past, first person singular","verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s93","id":"h11-s93","source":"Volstrekt niet omdat er maar drie pooten aan je stoel waren. En lang nadat je uit Fotheringhay werd verlost--op voorspraak van je neef, denk ik, of omdat het de menschen verveelde je daar langer onverplicht den kost te geven, als een kanarievogeltje--lang daarna, ja, tot heden toe, droom je wakend van die vrouw, en in je slaap zelfs schrik je op, en valt met zwaren schok neer op je legerstede, omdat je den arm wilt grypen van den beul."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s9","id":"h16-s9","source":"Weldra schrikte ze niet meer, want ze wist wat het beduidde als die gestalten zoo spookachtig om 't huis waarden en bescherming zochten by haren Max!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s64","id":"h16-s64","source":"Ze moet die omslingeren in schuinsche richting naar-boven, om ze te doen neerkomen op de punt die uitsteekt aan den rotswand. Ze wankelt, waggelt, schrikt, bezwykt ... tracht zich te houden aan den half ontwortelden boomstam die met zyn kruin naar de diepte wyst--een grasspriet!--ze mist het steunpunt dat ze zoekt: de boom slingert terug--de grasspriet wykt onder haren tred--ach, de tobster valt in de diepte met haar vracht."}]},{"lemma":"schroefwatermolen","count":1,"glosses":["screw water-mills"],"forms":["schroefwatermolens"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s5","id":"h4-s5","source":"Over schroefwatermolens. Over het souverein recht van gratie."}]},{"lemma":"schroeien","count":1,"glosses":["seared"],"forms":["schroeide"],"morphology":["verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s268","id":"h11-s268","source":"En de koning klaagde dat de zon hem schroeide in het gelaat, en macht had boven hem. En tevreden was hy niet."}]},{"lemma":"schroeven","count":1,"glosses":["screwed"],"forms":["geschroefd"],"morphology":["verb, participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s66","id":"h8-s66","source":"Reeds nu wil ik 't kind kussen, dat zyn vader zoo spreken doet!\" Maar toen hy kort daarna, schynbaar met weinig geleidelykheid, overging tot de vragen waarom Lebak arm was, en waarom er zooveel bewoners van die streken verhuisden naar elders, klonk er in zyn toon iets dat denken deed aan 't geluid dat een boor maakt, als ze met kracht wordt geschroefd in hard hout."}]},{"lemma":"schroom","count":7,"glosses":["bashfulness","timidity","qualms","scruple"],"forms":["schroom"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, masculine singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s156","id":"h7-s156","source":"Zy toonden elkaar de plekken waar ze zouden ontbyten, waar kleine Max spelen zou, waar de bibliotheek zou staan, waar hy 's avends haar zou voorlezen wat hy dien dag geschreven had, want hy was altyd bezig met het ontwikkelen zyner denkbeelden op 't papier ... en: \"eens zou dat gedrukt worden, meende Tine, en dan zou men zien wie haar Max was!\" Maar nooit had hy iets ter-perse laten leggen van wat er in zyn hoofd omging, omdat zekere schroom hem bezielde, die wel iets zweemde naar eerbaarheid."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s157","id":"h7-s157","source":"Hyzelf althans wist dezen schroom niet beter te beschryven, dan door aan wie hem aanspoorden tot publiciteit, te vragen: \"zoudt gy uw dochter op-straat laten loopen zonder hemd?\""},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s196","id":"h7-s196","source":"Eerst kort voor het terugkeeren naar Java, toen hy reeds veel geleden had onder den druk van geldgebrek, toen hy zyn fier hoofd had moeten buigen onder de furca caudina van menigen schuldeischer, had hy zyn traagheid of zyn schroom kunnen overwinnen om werk te maken van de millioenen die hy meende nog te-goed te hebben."}]},{"lemma":"schroomvalligheid","count":2,"glosses":["modesty","fearfulness"],"forms":["schroomvalligheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s158","id":"h7-s158","source":"Dit was dan weer een van de vele boutades, die zyn omgeving deden zeggen dat \"die Havelaar toch een zonderling mensch was, en ik beweer het tegendeel niet. Maar als men de moeite nam zyn ongewone wyze van spreken te vertalen, zou men in die vreemde vraag over het toilet van een meisje, wellicht den tekst gevonden hebben voor een verhandeling over de kuisheid van den geest, die schuw is voor de blikken van den lompen voorbyganger, en zich terugtrekt in een hulsel van maagdelyke schroomvalligheid."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s103","id":"h15-s103","source":"En toch was voor hem 't grootst bezwaar niet gelegen in de schroomvalligheid van wie hem ter-zyde stonden, noch in de medeplichtige lafhartigheid van wie zyn hulp hadden ingeroepen."}]},{"lemma":"schudden","count":2,"glosses":["shake","shook"],"forms":["schudden","schudde"],"morphology":["verb, infinitive","verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s195","id":"h7-s195","source":"En toch kon hy dien millioenendroom niet van zich schudden, al ware het dan ook slechts om een verontschuldiging by de hand te hebben, by het dikwyls voorkomend zelfverwyt dat hy te veel geld uitgaf."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s38","id":"h17-s38","source":"Hy schudde den kop als om 't juk aftewerpen, men zag den adem uit zyn neusgaten ... hy blaasde, sidderde, rilde ... er was angst in zyn blauw oog, en de bovenlip was opgetrokken zoodat het tandvleesch bloot lag ..."}]},{"lemma":"schuilen","count":2,"glosses":["lay hidden"],"forms":["schuilde"],"morphology":["verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s165","id":"h14-s165","source":"Het denkbeeld alleen dat de gestrafte, ook zelfs hy die rechtvaardig gestraft was, vermeenen zou dat er eigenbelang schuilde onder het geslagen vonnis, deed hem, waar hy straffen moest, altyd de voorkeur geven aan de anders zeer afkeurenswaardige opsluiting."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s63","id":"h15-s63","source":"Havelaar, die zeer goed wist wat er achter deze schynbaar eenvoudige zaak schuilde, antwoordde dat hy zyn denkbeelden over die moeielykheid schriftelyk zou meedeelen, en ik vind onder de voor my liggende stukken een afschrift van den brief die 't gevolg schynt van deze toezegging."}]},{"lemma":"schuiling","count":1,"glosses":["concealment"],"forms":["schuiling"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s144","id":"h14-s144","source":"De natuur dezer dieren doet hun duisternis en schuiling voortrekken boven 't licht van open plaatsen, zoodat, als Havelaars erf zindelyk ware gehouden, de slangen niet dan als 't ware haars ondanks en verdwaald, de ruigte in den ravyn zouden verlaten hebben."}]},{"lemma":"schuins","count":1,"glosses":["slanting"],"forms":["schuinsche"],"morphology":["adjective, attributive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s64","id":"h16-s64","source":"Ze moet die omslingeren in schuinsche richting naar-boven, om ze te doen neerkomen op de punt die uitsteekt aan den rotswand. Ze wankelt, waggelt, schrikt, bezwykt ... tracht zich te houden aan den half ontwortelden boomstam die met zyn kruin naar de diepte wyst--een grasspriet!--ze mist het steunpunt dat ze zoekt: de boom slingert terug--de grasspriet wykt onder haren tred--ach, de tobster valt in de diepte met haar vracht."}]},{"lemma":"schuitjevaren","count":1,"glosses":["playing boats"],"forms":["schuitjevaren"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":"Schuitjevaren is the name of a children’s game, literally “sailing little boats.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s180","id":"h4-s180","source":"Daar liet op-eens de kleine jongen, die met zyn zusje schuitjevaren gespeeld had, deze in den steek, en vroeg my:"}]},{"lemma":"schuiven","count":1,"glosses":["slid"],"forms":["schoof"],"morphology":["verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s186","id":"h11-s186","source":"Het land schoof langzaam naast ons weg, en kleiner en kleiner werd de Ophir rechts achter ons."}]},{"lemma":"schuld","count":21,"glosses":["fault","debts","blame","to blame"],"forms":["schuld","schulden"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, plural","noun, common gender singular","noun, common gender, singular, predicative"],"note":"Schuld hebben aan means ‘to be to blame for.’","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s39","id":"h2-s39","source":"En toen vroeg ik hoe het hèm ging, wat me later speet, want hy scheen niet in goede omstandigheden te verkeeren, en ik houd niet van arme menschen, omdat er gewoonlyk eigen schuld onder loopt, daar de Heer niet iemand verlaten zou, die hem trouw gediend had."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s119","id":"h6-s119","source":"Ik moet van-tyd tot-tyd iemand ten-tooneele voeren--ik zal 't zoo weinig mogelyk doen--die inderdaad een manier van spreken had, welke my doet vreezen verdacht te worden van een mislukte poging om u te doen lachen, en hierom moet ik u uitdrukkelyk verzekeren dat het niet myn schuld is, als de hoogstdeftige resident van Bantam, van wien hier de rede is, iets zóó eigenaardigs vertoonde in zyn wyze van spreken, dat het me moeielyk valt dat weertegeven, zonder den schyn op me te laden dat ik effekt van geestigheid zoek in een tic."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s97","id":"h7-s97","source":"Bovendien--en hieraan heeft de Regeering veel schuld--is de liplap dikwyls slecht onderwezen."}]},{"lemma":"schuldeiser","count":1,"glosses":["creditor"],"forms":["schuldeischer"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"Historical spelling of modern Dutch 'schuldeiser'.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s196","id":"h7-s196","source":"Eerst kort voor het terugkeeren naar Java, toen hy reeds veel geleden had onder den druk van geldgebrek, toen hy zyn fier hoofd had moeten buigen onder de furca caudina van menigen schuldeischer, had hy zyn traagheid of zyn schroom kunnen overwinnen om werk te maken van de millioenen die hy meende nog te-goed te hebben."}]},{"lemma":"schuldig","count":20,"glosses":["guilty","owing","owed","owes","indebted","bound to provide"],"forms":["schuldig"],"morphology":["adjective","adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s96","id":"h5-s96","source":"Hy berispt hem, waar hy schuldig is aan plichtverzuim. Deze zeer eigenaardige verhouding wordt alleen mogelyk gemaakt door uiterst beleefde vormen, die evenwel noch hartelykheid, noch, waar 't noodig blyken mocht, strengheid behoeven uittesluiten en ik geloof dat de toon die in deze verhouding heerschen moet, vry wel wordt aangegeven in 't officieel voorschrift dienaangaande: de europesche ambtenaar hebbe den inlandschen beambte die hem ter-zyde staat, te behandelen als zyn jonger broeder."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s148","id":"h6-s148","source":"Hy was eerlyk, vooral waar eerlykheid in 't grootmoedige overging, en zou honderden die hy schuldig was, onbetaald laten omdat hy duizenden had weggeschonken. Hy was geestig en onderhoudend wanneer hy gevoelde dat zyn geest begrepen werd, maar anders stug en teruggetrokken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s194","id":"h7-s194","source":"Maar nu was die interessante wees zyn vrouw, háár vermogen was het zyne, hy vond er dus iets koopmansachtigs in, iets derogeerends, in haar naam te vragen: \"zyt ge my niet nog iets schuldig?\""}]},{"lemma":"schuldige","count":4,"glosses":["guilty man","guilty ones","guilty"],"forms":["schuldigen","schuldige"],"morphology":["nominalized adjective, plural","noun, common gender, singular, nominalized adjective","nominalized adjective, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s232","id":"h14-s232","source":"En die ambtenaren, die kontroleurs en residenten, zyn niet de meest schuldigen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s24","id":"h19-s24","source":"En zoude of zal het my mogelyk wezen te bewyzen dat ik gedaan heb: \"wat een goed Adsistent-resident behoort te doen\" te bewyzen dat ik niet beneden de betrekking sta die my gegeven is, te bewyzen dat ik niet loszinnig en lichtvaardig zeventien moeielyke dienstjaren op 't spel zet, en wat meer zegt, het belang van vrouw en kind ... zal 't my mogelyk zyn dat alles te bewyzen, wanneer niet een diep geheim myn nasporingen verbergt, en den schuldige belet zich, zooals men 't noemt, te dekken?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s30","id":"h19-s30","source":"Ik mag u niet ontveinzen dat zelfs uw onverwachte komst, in verband met de gister door my naar Serang gezonden expresse, my doet vreezen dat de schuldige die vroeger niet wilde toegeven aan myn vermaningen, nu vóór den tyd zal wakker worden en trachten, zoo mogelyk, zich tant soit peu te diskulpeeren."}]},{"lemma":"schuren","count":1,"glosses":["scours"],"forms":["schuurt"],"morphology":["verb, present, third-person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s195","id":"h11-s195","source":"En dáárom schuurt hier de Oceaan Zoo fel het oeverzand: 't Is zee slechts, waar ge rondsom ziet, En water, water, anders niet, Tot Madagaskars strand!"}]},{"lemma":"schurk","count":1,"glosses":["scoundrel"],"forms":["schurk"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s129","id":"h18-s130","source":"Het scheen iemand te zyn, die yverig werkt voor den Heer, want hy schreef \"dat de vrouw van Sjaalman zich moest laten scheiden van zulk een ellendeling, die haar armoed liet lyden, die zyn brood niet kon verdienen, die bovendien een schurk was, omdat hy schulden had ... dat de schryver van den brief met haar toestand begaan was, hoewel zy zich dat lot had op den hals gehaald door eigen schuld, daar ze den Heer had verlaten, en Sjaalman aanhing ... dat ze tot den Heer moest terugkeeren, en dat dan de heele familie misschien de handen zou inéénslaan, om haar naaiwerk te bezorgen. Maar vóór alles moest ze scheiden van dien Sjaalman, die een ware schande was voor de familie.\""}]},{"lemma":"schuur","count":1,"glosses":["barns"],"forms":["schuren"],"morphology":["noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s126","id":"h8-s126","source":"Wie nam den oogst uit de schuren, en uit de stallen den buffel die het veld ploegen zou?"}]},{"lemma":"schuw","count":3,"glosses":["shy","timid"],"forms":["schuw","schuwen"],"morphology":["adjective","adjective, masculine singular, oblique"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s158","id":"h7-s158","source":"Dit was dan weer een van de vele boutades, die zyn omgeving deden zeggen dat \"die Havelaar toch een zonderling mensch was, en ik beweer het tegendeel niet. Maar als men de moeite nam zyn ongewone wyze van spreken te vertalen, zou men in die vreemde vraag over het toilet van een meisje, wellicht den tekst gevonden hebben voor een verhandeling over de kuisheid van den geest, die schuw is voor de blikken van den lompen voorbyganger, en zich terugtrekt in een hulsel van maagdelyke schroomvalligheid."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s61","id":"h13-s62","source":"Ons gezelschap zou hierop waarschynlyk niet gelet hebben, wanneer niet Tine dien middag aan tafel gezegd had dat mevrouw Slotering zoo schuw was, en een soort van toezicht scheen uitteoefenen over ieder die 't erf betrad."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s8","id":"h16-s8","source":"Ze kropen 's avends door den ravyn, en als Tine in haar kamer zat, werd ze meermalen opgeschrikt door onverwacht geruisch, en ze zag door 't open venster donkere gedaanten die voorby slopen met schuwen tred."}]},{"lemma":"schuwen","count":2,"glosses":["shies from","shuns"],"forms":["schuwt"],"morphology":["verb, present, singular","verb, present, third person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s47","id":"h16-s47","source":"Het is een eigenaardig verschynsel--wellicht voortspruitende uit een soort van traagheid die de moeite van 't zelf oordeelen schuwt--hoe licht men vertrouwen schenkt aan personen die zich den schyn weten te geven van meerder kennis, zoodra slechts die kennis kan geput wezen uit bronnen die niet voor ieder toegankelyk zyn."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s71","id":"h16-s71","source":"Ik zal verhalen van menschen, van wezens die gelyke beweging hebben als wy. 't Is waar, wie aandoening schuwt en vermoeiend mede-lyden ontgaan wil, zal zeggen dat die menschen geel zyn, of bruin--velen noemen ze zwart--en voor dezulken is 't verschil van kleur beweegreden genoeg om hun oog aftekeeren van die ellende, of ten-minste àls zy er op neerzien, daarop neertezien zonder aandoening."}]},{"lemma":"schuwheid","count":1,"glosses":["shyness"],"forms":["schuwheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s99","id":"h15-s99","source":"En 't was niet alleen de kontroleur Verbrugge, die zyn plicht deed met een schuwheid als voegen zou aan plichtverzuim."}]},{"lemma":"schwärmen","count":1,"glosses":["is rapturously enthusiastic"],"forms":["schwärmt"],"morphology":["German verb, present, singular"],"note":"German schwärmen means to be carried away by rapturous enthusiasm.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s57","id":"h3-s57","source":"Het is een aardig ventje. Hy schynt vlug en bekwaam, maar ik geloof dat hy schwärmt."}]},{"lemma":"schweben","count":1,"glosses":["is hovering"],"forms":["schwebt"],"morphology":["verb, present, third-person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s305","id":"h14-s305","source":"Und würden sie, wenn ich sie mit der Hand Berührte, gleich erkranken, und den Glanz Verlieren, wie das Flieglein?--Seh', noch schwebt es!"}]},{"lemma":"schwer","count":1,"glosses":["heavily"],"forms":["schwer"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s274","id":"h14-s274","source":"--Und kann dir etwas weh thun? Thut dir's weh, Wenn dir im Schooss so schwer mein Köpfchen ruht?"}]},{"lemma":"Schwesterlein","count":4,"glosses":["little sister"],"forms":["Schwesterlein"],"morphology":["noun, neuter, nominative singular, diminutive","noun, neuter, accusative singular","noun, neuter, accusative singular, diminutive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s37","id":"h10-s37","source":"Da liegt ein rothblühender Garten Im stillen mondesschein; Die Lotosblumen erwarten Ihr trautes Schwesterlein; Die Veilchen kichern und kosen, Und schau'n nach den Sternen empor; Heimlich erzählen die Rosen Sich düftende Märchen in 's Ohr."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s280","id":"h14-s280","source":"Doch... immer nicht, bisweilen nicht! Du weisst, Wenn's Schwesterlein dir in die Haare greift, Und krähend dir 's Gesichtchen nahe drückt, Dann lachst du freudig, das ist auch Gefühl."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s281","id":"h14-s281","source":"--Und dann mein Schwesterlein... es weint so oft, Ist das vor Schmerz? Hat sie denn auch Gefühl?"}]},{"lemma":"Scialoja","count":1,"glosses":["Scialoja"],"forms":["Scialoja"],"morphology":["proper noun, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s24","id":"h11-s24","source":"Havelaar zei dat hy niet veel boeken had, maar daaronder waren toch Schiller, Göthe, Heine, Vondel, Lamartine, Thiers, Say, Malthus, Scialoja, Smith, Shakespeare, Byron ..."}]},{"lemma":"sebah","count":2,"glosses":["Sebah","formal assembly"],"forms":["Sebah"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s2","id":"h8-s2","source":"Havelaar had den kontroleur verzocht, de hoofden die te Rangkas-Betoeng, aanwezig waren, uittenoodigen daar tot den volgenden dag te vertoeven om de Sebah bytewonen, die hy beleggen wilde."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s285","id":"h8-s285","source":"Dit heeft hy ook aan de Hoofden zelf gezegd op den laatsten Sebah dien hy heeft voorgezeten."}]},{"lemma":"Sebah","count":1,"glosses":["Sebah"],"forms":["Sebah"],"morphology":["proper noun, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s236","id":"h8-s236","source":"Je behoeft van my niets te leeren. Heb ik je by-voorbeeld heden morgen in de Sebah iets nieuws verteld?"}]},{"lemma":"Sebah-dag","count":1,"glosses":["Sebah-day"],"forms":["Sebah-dag"],"morphology":["compound noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s3","id":"h8-s3","source":"Zulk een vergadering had gewoonlyk eens in de maand plaats, doch hetzyd-i aan sommige Hoofden die wat ver van de hoofdplaats woonden--want de Afdeeling Lebak is zeer uitgestrekt--het onnoodig heen-en weerreizen wilde besparen, hetzyd-i wenschte, terstond en zonder den vastgestelden dag aftewachten, hen op plechtige wyze toetespreken, hy had den eersten Sebah-dag op den volgenden morgen bepaald."}]},{"lemma":"sebah-vergadering","count":1,"glosses":["sebah-gathering"],"forms":["sebah-vergadering"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s160","id":"h17-s160","source":"Dat er een nieuwe adsistent-resident gekomen was, omdat de vorige was gestorven, eenige maanden geleden? Hoe die nieuwe beambte gesproken had op de eerste sebah-vergadering?"}]},{"lemma":"seconde","count":3,"glosses":["second","seconds"],"forms":["sekonde","sekonden"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s218","id":"h11-s218","source":"Tien uren: zes-en-dertig-duizend sekonden om mensch te zyn! Dit lacht ieder toe."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s65","id":"h16-s65","source":"Dan is zy een oogenblik stil, wel een sekonde ... dat lang is in het leven van een mier."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s37","id":"h19-s37","source":"Voor my is elke tyd te lang die gekenmerkt wordt door afpersing en onderdrukking, en zwaar weegt my de sekonde die door myn nalatigheid, door myn plichtverzuim, door myn \"geest van schipperen\" in ellende zou doorgebracht zyn."}]},{"lemma":"secretarie","count":3,"glosses":["Secretariat","secretariat"],"forms":["Sekretarie","sekretarie"],"morphology":["noun, common gender, singular","proper noun, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s167","id":"h12-s167","source":"Het stond onder de bescherming van de Regeering--de redakteur was ambtenaar by de algemeene Sekretarie--en hierom werden de inteekeningsgelden in 's lands kas gestort."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s28","id":"h13-s28","source":"Na dagen toevens--ge begrypt in welke stemming!--ontving ik van de sekretarie des Gouverneurs een brief, waarin men my te kennen gaf dat ik van ontrouw werd verdacht gehouden, met last my te verantwoorden op een tal van aanmerkingen die er gevallen waren op myn beheer."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s129","id":"h15-s129","source":"Afhankelykheid van de Algemeene Sekretarie. Heimwee naar een hollandsche buitenplaats."}]},{"lemma":"sedert","count":39,"glosses":["for","since","For","ever since","over","for the past"],"forms":["sedert","Sedert"],"morphology":["preposition","subordinating conjunction","preposition/adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s4","id":"h1-s4","source":"Sedert jaren vraag ik my af, waartoe zulke dingen dienen, en ik sta verbaasd over de onbeschaamdheid, waarmede een dichter of romanverteller u iets op de mouw durft spelden, dat nooit gebeurd is, en meestal niet gebeuren kan."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s8","id":"h1-s8","source":"Ik ben drie en veertig jaren oud, bezoek sedert twintig jaren de beurs, en kan dus voor den dag treden, als men iemand roept die ondervinding heeft."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s65","id":"h1-s65","source":"O, o, o! Ik ben sedert zeventien jaren makelaar in koffi--Lauriergracht, N° 37--en heb dus al zoo-iets bygewoond, maar het stuit my altyd vreeselyk, als ik de goede lieve waarheid zóó zie verdraaien."}]},{"lemma":"sehen","count":4,"glosses":["look"],"forms":["Seh","seh"],"morphology":["verb, imperative, second-person singular, elided","verb, imperative singular, elided ending"],"note":"Elided form of the imperative sehe.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s288","id":"h14-s288","source":"Doch, Mutter, seh'... was schimmert dort im Strauch? Seh' wie es hüpft und tanzt... ist das ein Funk?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s293","id":"h14-s293","source":"Seh', da verschwand es... nein, es kommt hierher..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s305","id":"h14-s305","source":"Und würden sie, wenn ich sie mit der Hand Berührte, gleich erkranken, und den Glanz Verlieren, wie das Flieglein?--Seh', noch schwebt es!"}]},{"lemma":"sehr","count":1,"glosses":["very"],"forms":["Sehr"],"morphology":["degree adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s303","id":"h14-s303","source":"--Sehr weit!"}]},{"lemma":"seigneur","count":1,"glosses":["lord"],"forms":["seigneur"],"morphology":["French noun, masculine, singular"],"note":"Grand seigneur is French for a grand gentleman or great lord.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s171","id":"h7-s171","source":"Zy had er niet tegen dat hy te Menado en te Amboina de schipbreukelingen der amerikaansche whalers by zich riep en verzorgde, en zich te grand seigneur achtte om een herbergiersrekening voorteleggen aan 't amerikaansch Gouvernement."}]},{"lemma":"sein","count":32,"glosses":["is","are","was","signal","be","were","would be","am"],"forms":["ist","war","sind","sein","Ist","bist","wäre","is","War","Sind","Is","bin"],"morphology":["verb, present, third-person singular","verb, present, third-person plural","verb, preterite, third-person singular","verb, past, third-person singular","noun, neuter, singular","verb, subjunctive II, third-person singular","verb, present, singular","verb, present, third-person singular, colloquial form","verb, present, second-person singular","verb, infinitive","verb, present, third-person singular, colloquial elision","verb, present, first-person singular"],"note":"Colloquial shortening of ist.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s120","id":"h6-s120","source":"Hy sprak namelyk op een toon, alsof achter elk woord een punt stond, of zelfs een lang rustteeken, en ik kan de ruimte tusschen zyn woorden niet beter vergelyken dan by de stilte die er volgt op het \"amen\" na een lang gebed in de kerk, hetwelk zooals ieder weet, een sein is dat men den tyd heeft tot verzitten, hoesten of neussnuiten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s210","id":"h11-s210","source":"Het was zes uur, en daar onder de evennachtslyn--Natal ligt op weinige minuten noord: als ik over-land naar Ayer-Bangie ging, stapte ik te paard over de linie heen, of nagenoeg ...'t was om er over te struikelen, waarachtig!--dáár was zes uur 't sein tot avendgedachten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s261","id":"h14-s261","source":"Der Nachtwind säuselt, und die Luft wird kühl, Zu kühl für dich vielleicht: dein Stirnchen glüht! Du hast den ganzen Tag so wild gespielt, Und bist wohl müde, komm, dein Tikar harret."}]},{"lemma":"selamat","count":1,"glosses":["salutation"],"forms":["slamat"],"morphology":["noun, singular"],"note":"Here ‘slamat’ denotes a formal Javanese gesture of respect.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s24","id":"h6-s24","source":"De Regent wenkte met een nauw zichtbare beweging van 't hoofd, een der bedienden die neergehurkt zaten aan den ingang der pendoppo. Een kleine jongen, allerliefst gevat in een blauw-fluweelen buis, witten pantalon, met gouden lyfband die zyn kostbaren sarong, vasthield om de lenden, en op 't hoofd den behagelyken kain kapala, waaronder zyn zwarte oogen zoo ondeugend te-voorschyn kwamen, kroop hurkende tot aan de voeten des Regents, zette de gouden doos neder, die de tabak, de kalk, de sirie, de pinang, en de gambier bevatte, maakte den slamat, door beide handen saamgevoegd opteheffen tot aan het diep neergebogen voorhoofd, en bood daarop zyn heer de kostbare doos aan."}]},{"lemma":"selbst","count":1,"glosses":["itself"],"forms":["selbst"],"morphology":["emphatic particle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s269","id":"h14-s269","source":"--Mein Kind, die Pukul ampat war so schön Du zogst die zarten Blättchen roh entzwei, Das that mir für die arme Blume leid. Wenn gleich die Blume selbst es nicht gefühlt, Ich fühlt' es für die Blume, weil sie schön war."}]},{"lemma":"selig","count":1,"glosses":["blessed"],"forms":["seligen"],"morphology":["adjective, accusative masculine singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s49","id":"h10-s49","source":"Da wollen wir niedersinken Unter den Palmenbaum, Und Ruhe und Liebe trinken, Und träumen seligen Traum."}]},{"lemma":"Semarang","count":2,"glosses":["Semarang","Samarang"],"forms":["Samarang"],"morphology":["proper noun, archaic spelling","proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s47","id":"h4-s47","source":"Over de havenhoofden te Batavia, Samarang en Soerabaja. Over bouwkunde, als uitdrukking van denkbeelden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s126","id":"h5-s126","source":"Wel wordt dus de arme Javaan voorgezweept door dubbel gezag, wel wordt hy dikwyls afgetrokken van zyn rystvelden, wel is hongersnood vaak 't gevolg van deze maatregelen, doch ... vroolyk wapperen te Batavia, te Samarang, te Soerabaja, te Passaroean, te Bezoeki, te Probolingo, te Patjitan, te Tjilatjap, de vlaggen aan boord der schepen, die beladen worden met de oogsten die Nederland ryk maken. Hongersnood?"}]},{"lemma":"sensiblerie","count":1,"glosses":["sentimentalism"],"forms":["SENSIBLERIE"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"A French-derived literary term for affected or excessive sentimentality.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s35","id":"h4-s35","source":"Over gevoel, gevoeligheid, SENSIBLERIE, EMPFINDELEI, enz. Over het verwarren van Mythologie en Godsdienst."}]},{"lemma":"sententieus","count":1,"glosses":["sententiously"],"forms":["sententieus"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s84","id":"h11-s84","source":"--Ik denk dat de derde poot van den stoel brak, zei Verbrugge sententieus."}]},{"lemma":"sentimentaliteit","count":1,"glosses":["sentimentality"],"forms":["sentimentaliteit"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s20","id":"h3-s20","source":"Kom, Frits!\" Zoo ging het, en Frits begon. Daar ik niet houd van dat bestudeerd spannen van des lezers nieuwsgierigheid, zal ik maar terstond zeggen dat ze te-huis het pak van Sjaalman hadden opengemaakt, en daaruit hadden Frits en Marie een neuswysheid en een sentimentaliteit geput, die me later veel last in huis gehaald hebben."}]},{"lemma":"sentimenteel","count":2,"glosses":["sentimental"],"forms":["sentimenteele","sentimenteel"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s328","id":"h17-s328","source":"Ge hebt te bewyzen dat de bevolking niet mishandeld wordt, onverschillig of er sentimenteele Saïdjahs onder die bevolking zyn. Of zoudt ge durven beweren buffels te mogen stelen van lieden die niet beminnen, die geen droefgeestige liedjes zingen, die niet sentimenteel zyn?"}]},{"lemma":"september","count":2,"glosses":["September"],"forms":["September"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s15","id":"h2-s15","source":"Onze Marie wordt ook al dertien in September."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s46","id":"h2-s46","source":"Het was in drie of vier en dertig, geloof ik, en in September, want er was kermis te Amsterdam."}]},{"lemma":"Serang","count":21,"glosses":["Serang"],"forms":["Serang"],"morphology":["proper noun","proper noun, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s2","id":"h5-s2","source":"Er was des morgens te tien ure een ongewone beweging op den grooten weg die de afdeeling Pandeglang verbindt met Lebak \"Groote weg\" is misschien wat veel gezegd voor 't breed voetpad dat men, uit beleefdheid en by-gebrek aan beter, de \"weg\" noemde. Maar als men met een vierspannig rytuig vertrok van Serang, de hoofdplaats der residentie Bantam, met het voornemen zich te begeven naar Rangkas-Betoeng, de nieuwe hoofdplaats van 't Lebaksche, kon men nagenoeg zeker zyn, te-eeniger-tyd daar aantekomen. 't Was dus een weg."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s123","id":"h6-s123","source":"Het publiek der hoofdplaats Serang, voor-zoo-ver men niet in dienst stond van 't gouvernement--een verhouding die den meesten iets omzichtigs geeft--noemde zyn gesprekken \"slymerig.\" Ik vind dit woord niet zeer smaakvol, doch moet erkennen dat het de hoofdeigenschap van des residents welsprekendheid vry juist uitdrukte."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s110","id":"h7-s110","source":"De resident, die slechts was meegekomen om den nieuwen adsistent-resident in zyn ambt te bevestigen, gaf den wensch te kennen nog dienzelfden dag naar Serang terugtekeeren: --Omdat."}]},{"lemma":"sewah","count":2,"glosses":["dagger"],"forms":["Sewah"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s48","id":"h14-s48","source":"Hy had zich, om dit opzet uittevoeren, naar de woning van den Toeankoe begeven, en daar met de bedienden die op den trap der buitengalery zaten, een gesprek aangeknoopt over een Sewah met het doel zyn tegenwoordigheid te rekken tot hy den Toeankoe zou gewaar worden, die zich dan ook weldra, omgeven van eenige verwanten en bedienden, vertoonde."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s49","id":"h14-s49","source":"Pamaga was met zyn Sewah op den Toeankoe losgegaan, doch had uit onbekende oorzaken zyn moorddadig opzet niet kunnen volvoeren."}]},{"lemma":"Shakespeare","count":2,"glosses":["Shakespeare"],"forms":["SHAKESPEARE","Shakespeare"],"morphology":["proper noun, common gender, singular","proper noun, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s3","id":"h4-s3","source":"Over de ouderlyke macht. Over SHAKESPEARE als geschiedschryver."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s24","id":"h11-s24","source":"Havelaar zei dat hy niet veel boeken had, maar daaronder waren toch Schiller, Göthe, Heine, Vondel, Lamartine, Thiers, Say, Malthus, Scialoja, Smith, Shakespeare, Byron ..."}]},{"lemma":"shawl","count":1,"glosses":["shawl"],"forms":["shawl"],"morphology":["quoted foreign noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s29","id":"h2-s29","source":"In-plaats van een behoorlyken winterjas, hing hem een soort van sjaal over den schouder--Frits zegt \"shawl\" maar dit doe ik niet--alsof hy zoo van de reis kwam. Ik meende een klant te zien, en gaf hem een adreskaartje: Last & Co, makelaars in koffi, Lauriergracht N° 37."}]},{"lemma":"Si","count":11,"glosses":["Si"],"forms":["Si"],"morphology":["proper noun","proper noun, title"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s182","id":"h11-s182","source":"Ze heette Si Oepi Keteh."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s184","id":"h11-s184","source":"Ze heette Si Oepi Keteh, maar in myn gedachten noemde ik haar \"stumpert\" of zoo-iets, omdat ik naar myn schatting zoo hemelhoog boven haar verheven was."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s233","id":"h11-s233","source":"De zon was onder, en ik voelde my gemüthlich genoeg om nòg niet afgeschrikt te worden door zóóveel domheid. Of liever, ik geloof dat ik begon vermaak te scheppen in 't hooren van myn stem--er zyn weinigen onder ons, die niet gaarne luisteren naar zichzelf--maar na myn mutisme van den heelen dag, meende ik, nu ik eindelyk aan 't spreken geraakt was, iets beters te verdienen dan de al te onnoozele antwoorden van Si Oepi Keteh."}]},{"lemma":"si","count":2,"glosses":["If","Si"],"forms":["Si"],"morphology":["subordinating conjunction","proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s173","id":"h12-s173","source":"Si j'avais vingt florins je serais mieux chaussé, Mieux nourri, mieux logé, j'en ferais bonne chère..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s67","id":"h14-s67","source":"Deze Raad zou een onderzoek instellen naar de wyze waarop onder myn voorganger 't proces tegen Si Pamaga was gevoerd geworden."}]},{"lemma":"Si-oenah","count":2,"glosses":["Si-oenah"],"forms":["Si-oenah"],"morphology":["proper noun, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s122","id":"h17-s122","source":"Ik weet niet waar ik sterven zal. Ik heb den kleinen Si-oenah zien vallen uit den klappa-boom, toen hy een klappa plukte voor zyne moeder."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s123","id":"h17-s123","source":"Als ik val uit een klappa-boom, zal ik dood nederliggen aan den voet, in de struiken, als Si-oenah. Dan zal myne moeder niet schreien, want zy is dood."}]},{"lemma":"Si-Oenah","count":3,"glosses":["Si-Oenah"],"forms":["Si-Oenah"],"morphology":["proper noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s201","id":"h17-s201","source":"O, hoe zy in de handen klapte, Adinda! En daarginds, aan de andere zyde, waar 't kokosboschje wuift over de hutten van het dorp, daar ergens was Si-Oenah uit een boom gevallen, en gestorven."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s202","id":"h17-s202","source":"Hoe schreide zyn moeder: \"omdat Si-Oenah nog zoo klein was\" jammerde zy ... alsof ze minder bedroefd zou geweest zyn als Si-Oenah grooter geweest ware."}]},{"lemma":"Si-Oeniah","count":1,"glosses":["Si-Oeniah"],"forms":["Si-Oeniah"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s267","id":"h17-s267","source":"Daar had hy zich verscholen in de bosschen, en gewacht op de komst van Pa-Ento, Pa-Lontah, Si-Oeniah, Pa-Ansioe, Abdoel-Isma en nog eenige anderen die door het distriktshoofd van Parang-Koedjang beroofd waren van hun buffels, en die allen vreesden voor straf als ze hun landrenten niet betaalden. Daar hadden ze zich by-nacht meester gemaakt van een visschersprauw, en waren in zee gestoken."}]},{"lemma":"Si-Panteh","count":1,"glosses":["Si-Panteh"],"forms":["Si-Panteh"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s172","id":"h17-s172","source":"Hy zocht in het duister, en betastte vele stammen. Weldra vond hy een bekende oneffenheid aan de zuidzyde van een boom, en hy legde den vinger in een gleuf die Si-Panteh daarin gehakt had met zyn parang, om den pontianak te bezweren die schuld had aan de tandpyn van Panteh's moeder, kort voor de geboorte van zyn broertje."}]},{"lemma":"sic","count":2,"glosses":["sic"],"forms":["sic"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s76","id":"h20-s76","source":"In uwe bedoelde handelingen worden evenzeer gemist bezadigd overleg, beleid en voorzichtigheid, zoo zeer vereischt in eenen ambtenaar met uitvoering van gezag in de binnenlanden bekleed (sic) als begrippen van ondergeschiktheid aan uwen onmiddelijken superieur."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s77","id":"h20-s77","source":"Reeds weinige dagen na de aanvaarding uwer betrekking hebt gij kunnen goedvinden, zonder voorafgaande raadpleging van (sic) den Resident, het hoofd van het Inlandsch Bestuur te Lebak te maken tot het doelwit van bezwarende onderzoekingen."}]},{"lemma":"sich","count":4,"glosses":["himself","one another","itself"],"forms":["sich","Sich"],"morphology":["reciprocal pronoun, dative plural","reflexive pronoun, accusative, German","reflexive pronoun, accusative, third-person singular","reflexive pronoun, accusative third-person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s37","id":"h10-s37","source":"Da liegt ein rothblühender Garten Im stillen mondesschein; Die Lotosblumen erwarten Ihr trautes Schwesterlein; Die Veilchen kichern und kosen, Und schau'n nach den Sternen empor; Heimlich erzählen die Rosen Sich düftende Märchen in 's Ohr."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s212","id":"h11-s212","source":"Een deurwaarder hält sich zusammen om dien dag eens terdeeg zyn plicht te doen ... god, welk een plicht! Hoe moet dat zusammen gehalten hart er uitzien!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s284","id":"h14-s284","source":"--Ein Hirsch Der sich verspätet im Gebüsch, und jetzt Mit Eile heimwärts kehrt, und Ruhe sucht Bei andren Hirschen die ihm lieb sind."}]},{"lemma":"sidderen","count":1,"glosses":["shuddered"],"forms":["sidderde"],"morphology":["verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s38","id":"h17-s38","source":"Hy schudde den kop als om 't juk aftewerpen, men zag den adem uit zyn neusgaten ... hy blaasde, sidderde, rilde ... er was angst in zyn blauw oog, en de bovenlip was opgetrokken zoodat het tandvleesch bloot lag ..."}]},{"lemma":"sie","count":7,"glosses":["she","it","they","them"],"forms":["sie"],"morphology":["personal pronoun, feminine singular, nominative","personal pronoun, nominative feminine singular","personal pronoun, nominative third-person plural","personal pronoun, accusative third-person plural","pronoun, nominative, third-person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s268","id":"h14-s268","source":"--Nein, Man sagt, sie fühle nicht. --Warum denn, Mutter, Als gestern ich die Pukul ampat brach Hast du gesagt: es thut der Blume weh?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s269","id":"h14-s269","source":"--Mein Kind, die Pukul ampat war so schön Du zogst die zarten Blättchen roh entzwei, Das that mir für die arme Blume leid. Wenn gleich die Blume selbst es nicht gefühlt, Ich fühlt' es für die Blume, weil sie schön war."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s281","id":"h14-s281","source":"--Und dann mein Schwesterlein... es weint so oft, Ist das vor Schmerz? Hat sie denn auch Gefühl?"}]},{"lemma":"sierlijk","count":1,"glosses":["more elegantly"],"forms":["sierlyker"],"morphology":["adverb, comparative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s87","id":"h8-s87","source":"Hy sprong weg, en liep den grooten kring rond, en vermaakte de Hoofden door zyn gekeuvel, en speelde met de gevesten van hun krissen. Toen hy by den Djaksa kwam, die de aandacht van 't kind trok omdat hy sierlyker dan de anderen gekleed was scheen deze iets op 't hoofd van kleinen Max te wyzen aan den Kliwon die naast hem zat en een gefluisterde opmerking daarover scheen te beamen."}]},{"lemma":"sigaar","count":1,"glosses":["cigar"],"forms":["sigaar"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s7","id":"h6-s7","source":"Dan stond hy eens op, beproefde vergeefs zyn sporen te doen kletteren op den gestampten kleivloer van de pendoppo, stak voor de twintigste maal zyn sigaar aan, en ging, als te-leurgesteld, weer zitten."}]},{"lemma":"sigarenkoker","count":1,"glosses":["cigar-case"],"forms":["sigaarkoker"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s194","id":"h16-s194","source":"Integendeel, ze zegt dat haar neef daar op een buiten woont, dat hy lid is van den kerkeraad, en dat hy haar een pauwenveeren sigaarkoker heeft gezonden, dien hy zelf gemaakt had van bamboe."}]},{"lemma":"Silvio","count":1,"glosses":["Silvio"],"forms":["Silvio"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s164","id":"h6-s164","source":"Men denke aan de Crusoë-romans, aan Silvio Pellico's gevangenschap, aan 't allerliefste Picciola van Saintine, aan den stryd in de borst eener \"oude vryster\" die haar geheel leven door, één liefde koesterde, zonder ooit door een enkel woord te verraden wat er omging in haar hart, aan de aandoeningen van den menschenvriend die, zonder uiterlyk in den loop der gebeurtenissen betrokken te zyn, vurig belang stelt in 't welzyn van medeburger of medemensch. Men stelle zich voor, hoe hy beurtelings hoopt en vreest, hoe hy elke verandering gadeslaat, zich opwindt voor een schoon denkbeeld, en gloeit van verontwaardiging, als hy het ziet wegdringen en vertrappen door de velen die, voor een oogenblik althans, sterker waren dan schoone denkbeelden."}]},{"lemma":"sinds","count":1,"glosses":["since"],"forms":["sints"],"morphology":["preposition"],"note":"Sints is an older spelling of modern sinds.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s37","id":"h3-s37","source":"Maar die tyd, sints 't laatst vaarwel Hoe gezwind ook ons onttogen, Onbevatbaar bliksemsnel, Als een schim voorbygevlogen..."}]},{"lemma":"Singkel","count":2,"glosses":["Singkel"],"forms":["Singkel"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s20","id":"h12-s20","source":"Maar dit viel in die dagen zoo dikwyls voor! De omstandigheden in de Noord van Sumatra waren kort na 't innemen van Baroes, Tapoes en Singkel zóó verward, alles was zóó onrustig, dat men het een jong mensch, die liever te-paard zat dan dat hy geld telde of kasboeken byhield, niet kwalyk nemen kon dat alles niet zoo ordelyk en geregeld ging als men zou kunnen vorderen van een amsterdamschen boekhouder die niet anders te doen heeft."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s3","id":"h14-s3","source":"Men zegt dat een geheim artikel in het traktaat van 1824, ons jegens de Engelschen de verplichting oplegt, de rivier van Singkel niet te overschryden."}]},{"lemma":"sinjo","count":1,"glosses":["young master"],"forms":["Sienjo"],"morphology":["title noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s160","id":"h8-s160","source":"--Mynheer, ik zeide tot den Kliwon dat de Sienjo een koningskind was."}]},{"lemma":"sirie","count":1,"glosses":["betel"],"forms":["sirie"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"Sirie is betel quid, whose juice stains the mouth red.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s28","id":"h6-s28","source":"De kleine maas was reeds al hurkend achterwaarts teruggekropen tot aan den ingang der pendoppo, waar hy onder zyn makkers plaats nam ... de Regent had reeds zyn lippen en weinige tanden bruinrood geverwd met het speeksel zyner sirie, voor hy zeide:"}]},{"lemma":"sirih","count":1,"glosses":["betel leaves"],"forms":["sirie"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s24","id":"h6-s24","source":"De Regent wenkte met een nauw zichtbare beweging van 't hoofd, een der bedienden die neergehurkt zaten aan den ingang der pendoppo. Een kleine jongen, allerliefst gevat in een blauw-fluweelen buis, witten pantalon, met gouden lyfband die zyn kostbaren sarong, vasthield om de lenden, en op 't hoofd den behagelyken kain kapala, waaronder zyn zwarte oogen zoo ondeugend te-voorschyn kwamen, kroop hurkende tot aan de voeten des Regents, zette de gouden doos neder, die de tabak, de kalk, de sirie, de pinang, en de gambier bevatte, maakte den slamat, door beide handen saamgevoegd opteheffen tot aan het diep neergebogen voorhoofd, en bood daarop zyn heer de kostbare doos aan."}]},{"lemma":"Sirius","count":1,"glosses":["Sirius"],"forms":["SIRIUS"],"morphology":["proper noun, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s92","id":"h3-s92","source":"Over de Civiele Rechtsvordering, in zaken van koophandel. Over SIRIUS als middelpunt van een zonnestelsel."}]},{"lemma":"sjaal","count":6,"glosses":["shawl"],"forms":["sjaal"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s29","id":"h2-s29","source":"In-plaats van een behoorlyken winterjas, hing hem een soort van sjaal over den schouder--Frits zegt \"shawl\" maar dit doe ik niet--alsof hy zoo van de reis kwam. Ik meende een klant te zien, en gaf hem een adreskaartje: Last & Co, makelaars in koffi, Lauriergracht N° 37."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s51","id":"h2-s51","source":"Toch kwamen wy, jongens van quarta, altyd 's avends op de Westermarkt om dat meisje te zien. Nu was hy die daar voor me stond met zyn sjaal, eens daarby, schoon hy een paar jaren jonger was dan de anderen, en dus nog te kinderachtig om naar de Griekin te kyken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s91","id":"h2-s91","source":"Ik dacht er over, myn kinderen van school te nemen, want het is lastig, nog twintig, dertig jaren later te worden nagezeten door een schoolkameraad die een sjaal draagt in plaats van een jas, en die niet weet hoe laat het is. Ook heb ik Frits verboden naar de Westermarkt te gaan, als er kramen staan."}]},{"lemma":"sjaallong","count":1,"glosses":["long shawl"],"forms":["sjaallong"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s25","id":"h1-s25","source":"Ik ben lid van Artis, zy heeft een sjaallong van twee-en-negentig gulden, en van zulk een malle liefde die volstrekt aan het einde der aarde wil wonen, is toch tusschen ons nooit spraak geweest."}]},{"lemma":"Sjaalman","count":56,"glosses":["Sjaalman","Shawlman","Scarfman","Sjaalman's","Shawlman's"],"forms":["Sjaalman","Sjaalman's","Sjaalmans"],"morphology":["proper noun","proper noun, singular","proper noun, common gender, singular","proper noun, possessive","proper noun, singular possessive","proper noun, possessive singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s66","id":"h2-s66","source":"Maar zie, daar vloog op-eens myn Sjaalman door de achterdeur de kraam in. Hy was niet groot of sterk, en pas een jaar of dertien oud, maar hy was een vlug en dapper mannetje."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s90","id":"h2-s90","source":"Naar de beschryving was het de Sjaalman. Hoe hy me gevonden had ... nu ja, 't adreskaartje!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s2","id":"h3-s2","source":"Ik ben zeker dat die Sjaalman--zoo zal ik hem maar blyven noemen--als de man me by-dag had gezien, zich met zulk een verzoek niet tot my zou gewend hebben."}]},{"lemma":"slaaf","count":2,"glosses":["a slave","slaves"],"forms":["slaaf","slaven"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s31","id":"h10-s31","source":"Het zyn alles leugens, die je alleen dáárom vertelt, omdat je in al dat gevèrs je tot slaaf maakt van maat en rym."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s321","id":"h17-s321","source":"Zal men tot de schryfster van dat onsterfelyk pleidooi--onsterfelyk, niet om kunst of talent, maar door strekking, en indruk--zal men tot haar zeggen: \"ge hebt gelogen, de slaven worden niet mishandeld, want ... er is onwaarheid in uw boek: het is een roman!\" Moest niet ook zy, in-plaats eener optelling van dorre daadzaken, een verhaal geven dat die daadzaken inkleedde, om 't besef der behoefte aan verbetering te doen doordringen in de harten?"}]},{"lemma":"slaafs","count":1,"glosses":["slavish"],"forms":["slaafsche"],"morphology":["adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s96","id":"h15-s96","source":"Misschien ook zal men na 't lezen van dien brief, eenigszins terugkomen van de minachting voor de slaafsche onderworpenheid van den Javaan die in tegenwoordigheid van zyn Hoofd de ingebrachte beschuldiging, hoe gegrond ook, lafhartig terugtrekt."}]},{"lemma":"slaag","count":1,"glosses":["of blows"],"forms":["slaag"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s82","id":"h12-s82","source":"De surnumerair Valkenaar moet eens in een straatje naby 't meisjesweeshuis zyn inkognito zóó stipt geëerbiedigd hebben, dat hy hem een pak slaag heeft gegeven even als een gewonen straatschender."}]},{"lemma":"slaan","count":33,"glosses":["struck","cast","beaten","beats","passed","thrashed","lashed","driven","dealt","strikes","lift","Cast","placed","handed down","strike","paid","flings","being struck"],"forms":["geslagen","slaan","slaat","sloeg","sloegen","sla","Slaat"],"morphology":["verb, past participle","verb, infinitive","verb, present, singular","verb, past, singular","past participle","verb, participle","verb, past, plural","verb, subjunctive, present, singular","past participle, attributive","verb, past, third-person plural","verb, imperative, singular","verb, imperative, plural or polite","verb, past participle used adjectivally","verb, past participle, passive","verb, present, third person singular"],"note":"Vonnis slaan is an older legal expression meaning “to pass sentence.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s45","id":"h2-s45","source":"Neen, in Amsterdam zelf had hy om-mynentwil een Griek den neus aan 't bloeden geslagen. Want hy bemoeide zich altyd met dingen die hem niet aangingen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s67","id":"h2-s67","source":"Nog zie 'k zyn oogen flikkeren--anders zagen ze flauw--hy gaf den Griek een vuistslag, en ik was gered. Later heb ik gehoord dat de Griek hem duchtig geslagen heeft, maar omdat ik een vast principe heb, me nooit te bemoeien met dingen die me niet aangaan, ben ik terstond weggeloopen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s4","id":"h5-s4","source":"De koetsier klapte met de zweep, de loopers--in Europa zou men, geloof ik, zeggen \"palfreniers\" of liever, er bestaat in Europa niets wat met deze loopers overeenkomt--die onvergelykbare loopers dan, met hun korte dikke zweepjes, huppelden weer aan de zyde van het vierspan, kreschen onbeschryfelyke geluiden, en sloegen de paarden ter-aanmoediging onder den buik. Zóó hoste men dan eenigen tyd voort, tot het verdrietig oogenblik weer daar was, dat men tot over de assen wegzonk in den modder."}]},{"lemma":"slaap","count":6,"glosses":["sleep","temples","slumber"],"forms":["slaap","slapen"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, common gender, plural","noun, feminine, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s137","id":"h6-s137","source":"Zyn blonde haren hingen sluik langs de slapen, en ik begryp zeer goed dat weinigen, hem voor 't eerst ziende, op het denkbeeld komen zouden iemand voor zich te hebben, die wat hoofd en hart beide aangaat tot de zeldzaamheden behoorde."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s93","id":"h11-s93","source":"Volstrekt niet omdat er maar drie pooten aan je stoel waren. En lang nadat je uit Fotheringhay werd verlost--op voorspraak van je neef, denk ik, of omdat het de menschen verveelde je daar langer onverplicht den kost te geven, als een kanarievogeltje--lang daarna, ja, tot heden toe, droom je wakend van die vrouw, en in je slaap zelfs schrik je op, en valt met zwaren schok neer op je legerstede, omdat je den arm wilt grypen van den beul."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s128","id":"h15-s128","source":"Neiging tot slaap en rust. Bovenmatig vertrouwen op den Raad van Indie."}]},{"lemma":"slaapkamer","count":1,"glosses":["bedrooms"],"forms":["slaapkamers"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s141","id":"h14-s141","source":"In-weerwil van deze voorzorg was Tine toch altyd angstig, en vooral 's avends, daar men weet hoe slangen dikwyls in de huizen kruipen en zich, om warmte te zoeken, in de slaapkamers verbergen."}]},{"lemma":"slachten","count":6,"glosses":["slaughtered","slaughter"],"forms":["geslacht","slachten"],"morphology":["verb, past participle","verb, participle","verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s24","id":"h17-s24","source":"Daarom vreesde hy dat zyn buffel geslacht was, zooals de andere buffels die het distriktshoofd afnam aan de bevolking."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s28","id":"h17-s28","source":"Hoe dit zy, de nieuwe buffel was wel niet zoo sterk als de vorige ... wel was 't oude juk te ruim voor zyn schoft ... maar 't arme dier was gewillig als zyn voorganger die geslacht was, en al kon dan Saïdjah niet meer roemen op de kracht van zyn buffel by 't ontmoeten van Adinda's broertjes aan de grens, hy beweerde toch dat geen ander den zynen overtrof in goeden wil. En wanneer de vore niet zoo rechtlynig liep als voorheen, of als er aardklonten ondoorgesneden waren omgegaan, werkte hy dat gaarne by met zyn patjol, zooveel hy kon."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s49","id":"h17-s49","source":"Toen deze buffel aan Saïdjah's vader was afgenomen, en geslacht ..."}]},{"lemma":"slachter","count":1,"glosses":["butchers"],"forms":["slachters"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s105","id":"h4-s105","source":"En--zonderling toch, hoe de gedachten onder 't schryven in iemand opkomen --myn boek gaat ook de molenaars aan, en de dominees, en hen die Holloway- pillen verkoopen, en de likeurstokers, en de pannenbakkers, en de menschen die van staatsschuld leven, en de pompenmakers, en de touwslagers, en de wevers, en de slachters, en de klerken op een makelaarskantoor, en de aandeelhouders van de Nederlandsche Handelmaatschappy, en eigenlyk, wel beschouwd, alle anderen ook."}]},{"lemma":"slachtoffer","count":8,"glosses":["victims","victim"],"forms":["slachtoffers","slachtoffer"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, neuter, plural","noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s153","id":"h5-s153","source":"Vooreerst hebbe men juist te beoordeelen, waar het gebruik heeft opgehouden om voor misbruik plaats te maken? En ... waar het misbruik bestaat, waar inderdaad roof of willekeur gepleegd is, zyn veelal de slachtoffers zelf hieraan medeplichtig, hetzy uit te ver gedreven onderwerping, hetzy uit vrees, hetzy uit wantrouwen op den wil of de macht der persoon die hen beschermen moet."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s151","id":"h7-s151","source":"Hyzelf zag dit zwak in, beredeneerde met al 't gezond verstand dat hem gegeven was, hoe onrecht hy deed, iemand te ondersteunen, waar hyzelf meer aanspraak zou gehad hebben op zyn eigen hulp ... gevoelde dit onrecht nog levendiger, wanneer ook \"zyn Tine\" en Max, die hy beiden zoo lief had, te lyden hadden onder de gevolgen zyner vrygevigheid ... hy verweet zich zyn goedhartigheid als zwakte, als ydelheid, als zucht om voor een verkleeden prins doortegaan ... hy beloofde zich beterschap, en toch ... telkens als deze of gene zich aan hem wist voortedoen als 't slachtoffer van tegenspoed, vergat hy alles om te helpen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s89","id":"h9-s89","source":"Dáár lekt de vlam met nooit voldane tong aan de gillende slachtoffers van het ongeloof! Dáár sterft de worm niet, die hunne harten dóór en dóór knaagt, zonder ooit die te vernietigen, opdat er steeds een hart te knagen overblyve in de borst van den Godverzaker!"}]},{"lemma":"slag","count":2,"glosses":["blow"],"forms":["slag"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s3","id":"h2-s3","source":"Zy zouden een kwart procent van de courtage laten vallen--onderkruipers zyn het, anders niet!--en zie nu eens wat ik gedaan heb om dien slag afteweren."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s100","id":"h11-s100","source":"De beul staat er volkomen zóó als hy werkelyk moet gestaan hebben, ja, ik wil zóóver gaan dat je den arm uitstrekt om den slag afteweren!"}]},{"lemma":"slagen","count":8,"glosses":["succeeded","succeed"],"forms":["geslaagd","slagen","slaagde"],"morphology":["verb, participle","verb, past participle","verb, infinitive","verb, past, first person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s61","id":"h2-s61","source":"Ik ben overtuigd dat ik in de kennismaking zou geslaagd zyn, indien niet op dat oogenblik een myner makkers uit kinderachtige baldadigheid my een zoo harden stoot in den rug had gegeven, dat ik heel onzacht tegen de uitstalkast aanvloog, die op halvemanshoogte de voorzy van de kraam afsloot."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s115","id":"h2-s115","source":"... en als de gaaf van wèl zeggen me niet geheel-en-al ontbreekt, is het gewis niet door gebrek aan indrukken, dat ik niet slagen zou. In afwachting van een vriendelyk antwoord, noem ik my uw ouden schoolmakker ..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s3","id":"h5-s3","source":"Wel bleef men gedurig steken in den modder, die in de Bantamsche laaglanden zwaar, kleierig en klevend is, wel was men telkens genoodzaakt de hulp interoepen van de bewoners der naastby gelegen dorpen--ook al waren ze niet zéér naby, want de dorpen zyn niet menigvuldig in die streken--maar als men er dan eindelyk in geslaagd was, een twintigtal landbouwers uit den omtrek by-een te krygen, duurde het gewoonlyk niet zeer lang, voor men paard en wagen weder op vasten grond had gebracht."}]},{"lemma":"slagveld","count":2,"glosses":["battlefield"],"forms":["slagveld"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s186","id":"h7-s186","source":"Aandoenlyk was het, de brieven te lezen van haar vader--toen een jongeling van achttien jaren, die als luitenant by dat korps in dezelfde charge een sabelhouw op 't hoofd bekwam, aan welks gevolgen hy acht jaren later krankzinnig sterven zou--brieven aan zyn moeder, waarin hy zich beklaagde hoe hy vruchteloos op het slagveld naar 't lyk zyns vaders had gezocht."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s87","id":"h13-s88","source":"Zie, de droefheid des konings vertaalt men op 't papier in volksgehuil ... zyn toorn biedt den schryver gelegenheid tot het dooden van duizenden op 't slagveld ... zyn fouten geven ruimte tot het schilderen van hongersnood en pest ... dat alles geeft werk aan grove penseelen!"}]},{"lemma":"slang","count":7,"glosses":["snakes","snake","Snakes"],"forms":["slangen","slang","Slangen"],"morphology":["noun, plural","noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s128","id":"h13-s129","source":"Want zonder te spreken van allerlei insekten, die gewoonlyk des avends om de lamp vlogen in zoo groote menigte dat lezen en schryven onmogelyk werd--iets wat op véél plaatsen in Indie lastig is--hielden zich in dat kreupelhout een tal van slangen en ander gedierte op, dat zich niet bepaalde by den ravyn, maar telkens ook in den tuin naast en achter 't huis werd gevonden, of in het grasperk op 't voorplein."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s138","id":"h14-s138","source":"Eén omstandigheid echter was er te Lebak, die haar verdriet berokkende: kleine Max kon niet in den tuin spelen omdat daar zooveel slangen waren."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s139","id":"h14-s139","source":"Toen ze dit bemerkte en hierover zich by Havelaar beklaagde, loofde deze aan de bedienden een prys uit voor elke slang die ze vangen zouden, doch reeds de eerste dagen betaalde hy zóóveel aan premien dat hy zyn belofte moest intrekken voor 't vervolg, want ook in gewone omstandigheden en dus zonder de voor hem zoo noodzakelyke zuinigheid, zou die betaling spoedig zyn middelen zyn te-boven gegaan."}]},{"lemma":"slangenhol","count":1,"glosses":["serpents' dens"],"forms":["slangenholen"],"morphology":["noun, neuter, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s82","id":"h9-s82","source":"Dáár kruipen zy rond in de walgelyke slangenholen van heidensche onkunde, daar buigen zy het zwarte kroesharige hoofd onder het juk van eigenbelangzuchtige priesters!"}]},{"lemma":"slank","count":2,"glosses":["slender"],"forms":["slank"],"morphology":["adjective","adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s136","id":"h6-s136","source":"Hy was slank, en vlug in zyn bewegingen. Buiten zyn korte en bewegelyke bovenlip, en zyn groote flauw-blauwe oogen die, als hy in kalme stemming was, iets droomerigs hadden, maar vuur schoten als een groot denkbeeld hem beheerschte, viel er in zyn voorkomen niets byzonders optemerken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s152","id":"h17-s152","source":"Het is waar dat de band kort was: maar ze was zoo slank ..."}]},{"lemma":"slap","count":4,"glosses":["slack","slacker","loose"],"forms":["slap","slapper"],"morphology":["adjective","adjective, predicative","adjective, comparative, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s91","id":"h1-s91","source":"Het was slap op de beurs, maar de voorjaarsveiling zal 't wel goed maken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s92","id":"h1-s92","source":"Denk niet dat er niets by ons omgaat. By Busselinck & Waterman is 't nog slapper."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s50","id":"h8-s50","source":"Waar Allah waterstroomen zendt, die de akkers wegnemen ... waar Hy den grond hard maakt als dorre steen ... waar Hy Zyn zon doet gloeien ter verschroejing ... waar Hy oorlog zendt, die de velden omkeert ... waar Hy slaat met ziekten die de handen slap maken, of met droogte die de aren doodt ... daar, Hoofden van Lebak, buigen wy deemoedig het hoofd, en zeggen: \"Hy wil het zoo!\""}]},{"lemma":"slapen","count":16,"glosses":["sleep","slept","be sleeping","sleeps"],"forms":["slapen","sliep","geslapen","slaapt"],"morphology":["verb, infinitive","verb, past, singular","verb, present, singular","verb, participle","verb, past participle","verb, present, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s63","id":"h1-s63","source":"Is het dus niet een pure leugen, als de veldheer de prinses vragend aanziet, om te weten wat ze doen wil na 't poortsluiten? Nog-eens: als 't mensch nu eens lust had gehad te gaan slapen, in plaats van iets te ontblooten?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s22","id":"h12-s22","source":"Ik sliep 's nachts geheel gekleed om spoedig by-dehand te zyn, wat dan ook dikwyls noodig was."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s134","id":"h12-s134","source":"Hoe dit zy, ik ben zeker dat velen nooit op 't denkbeeld zouden gekomen zyn, den generaal Vandamme voor zoo dapper te houden, als zyn dapperheid niet had kunnen dienen tot voertuig van 't altyd daarby gevoegde: \"maar ... zyn zedelykheid!\" En tevens, dat deze onzedelykheid niet zoo hoog zou opgenomen zyn door de velen die zelf niet zoo onaantastbaar waren op dit stuk, wanneer men ze niet had noodig gehad tot het opwegen tegen zyn roem van dapperheid, die sommigen belette te slapen."}]},{"lemma":"slaperigheid","count":1,"glosses":["drowsiness"],"forms":["slaperigheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s56","id":"h16-s56","source":"Op den voorgrond stellende dat al de personen die daarvoor worden in aanmerking gebracht, rechtschapen zyn, en in 't bezit van een bevattingsvermogen dat hen eenigermate zal in-staat stellen te leeren wat ze zullen moeten weten, houd ik 't voor hoofdzaak dat men met eenig gegrond vertrouwen van hen de vermyding kunne verwachten van die aanmatigende betwetery in 't begin, en vooral van die apathische slaperigheid in de laatste jaren van hun bestuur."}]},{"lemma":"slapte","count":1,"glosses":["slackness"],"forms":["slapte"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s80","id":"h16-s80","source":"Was er niet gister slapte op de beurs, en dreigde niet ietwat overvoer de koffimarkt met daling? * * * * *"}]},{"lemma":"slavenfamilie","count":1,"glosses":["slave-family"],"forms":["slavenfamilie"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s169","id":"h7-s169","source":"Zy vond het zeer schoon in haar Max, dat hy 't klavier liet terugbrengen in de voorkamer van den huisvader, dien hy had hooren zeggen hoe leed het hem deed dat de meisjes verstoken waren van muziek \"na dat bankroet.\" Zy begreep zeer goed dat haar Max de slavenfamilie vrykocht te Menado, die zoo bitter bedroefd was te moeten stygen op de tafel des afslagers."}]},{"lemma":"slavernij","count":1,"glosses":["slavery"],"forms":["slaverny"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s4","id":"h4-s4","source":"Over de slaverny in Europa. (Wat hy hiermee bedoelt, begryp ik niet. Nu, zoo is er meer!)"}]},{"lemma":"slavin","count":1,"glosses":["slave"],"forms":["slavin"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s182","id":"h6-s182","source":"Dit alleen onderscheidde haar van andere kindermeiden in Indie, dat ze zeer weinig te doen had. Want mevrouw Havelaar was een voorbeeld van zorg voor haar kind, en wat er voor of met de kleine Max te doen viel, deed zyzelf, tot groote verwondering van veel andere dames, die niet goedkeurden dat men zich maakte tot \"slavin van zyn kinderen.\""}]},{"lemma":"slecht","count":31,"glosses":["bad","badly","poorly","poor","foul","ill","wretched","wicked"],"forms":["slecht","slechte","slechten"],"morphology":["adjective","adverb","adjective, inflected","adjective, uninflected","adjective, attributive","substantivized adjective, neuter singular","adjective, attributive, inflected","adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s7","id":"h1-s7","source":"Ik heb dan ook altyd opgemerkt dat menschen die zich met zoo-iets inlaten, gewoonlyk slecht wegkomen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s79","id":"h2-s79","source":"Maar ik bedacht gedurig dat hy niet wist hoe laat het was, en bespeurde bovendien dat zyn jasje tot aan de kin was dichtgeknoopt--dat een zeer slecht merk is--zoodat ik den toon van ons onderhoud wat flauw blyven liet. Hy verhaalde my dat hy in Indie was geweest, dat hy getrouwd was, dat hy kinderen had."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s70","id":"h4-s70","source":"Bastiaans--dit is de derde bediende die zoo oud en stuntelig wordt--was den laatsten tyd, van de dertig dagen zeker geen vyf-en-twintig binnen geweest, en àls hy aan 't kantoor komt, doet hy nog dikwyls zyn werk slecht."}]},{"lemma":"slechts","count":61,"glosses":["only","merely","but"],"forms":["slechts","Slechts"],"morphology":["adverb","focus adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s113","id":"h2-s113","source":"... tot het besluit gekomen u te vragen of ge voor my by een boekhandelaar zoudt willen borg-staan voor de kosten eener eerste uitgave, al ware het slechts van een klein boekdeeltje. Ik laat de keus van die eerste proeve geheel aan u over."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s42","id":"h3-s42","source":"En 't gemoed dat opgetogen, Dankend opsteeg tot den Hoogen, Dankte en bad voor haar alleen! Zorgen baarde my die liefde, Onrust kwelde my het hart, En ondraaglyk was de smart Die my 't week gemoed doorgriefde. 'k Heb slechts angst en leed gegaard, Waar ik 't hoogst genot verwachtte, En voor 't heil waarnaar ik trachtte, Was me gif en wee bewaard..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s44","id":"h3-s44","source":"Roofde 't lot my haar slechts niet!"}]},{"lemma":"slendang","count":3,"glosses":["slendangs","slendang"],"forms":["slendangs","slendang"],"morphology":["noun, plural","noun, common gender, singular"],"note":"A slendang is a long Javanese shoulder cloth or carrying shawl.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s74","id":"h17-s74","source":"Ik zal spinnen, en sarongs en slendangs weven, en batikken, en heel vlytig zyn al dien tyd."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s177","id":"h17-s177","source":"Het zou hem zoo smarten wanneer zy een maan had overgeslagen, alsof 't niet genoeg ware ... zes-en-dertig! En of ze schoone sarongs en slendangs zou gebatikt hebben?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s188","id":"h17-s188","source":"Gewis, ze had niet geslapen den ganschen nacht! Zeker had de dorpswacht geklopt aan hare deur, om te vragen waarom de pelitah voortbrandde in haar huisjen, en met lieven lach had ze gezegd dat een gelofte haar wakker hield om den slendang afteweven waaraan ze bezig was, en die gereed moest zyn voor den eersten dag der nieuwe maan ..."}]},{"lemma":"slenter","count":2,"glosses":["routine","slack course"],"forms":["slender"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, masculine, singular"],"note":"Slender is a historical spelling of slenter, here meaning a deadening routine.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s235","id":"h8-s235","source":"Die ingesluimerd waren door den vervloekten officieelen slender die zyn styl zoekt in \"ik heb de eer\" en de rust van zyn geweten in \"de hooge tevredenheid van de Regeering.\" Neen, Verbrugge! laster jezelf niet!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s90","id":"h15-s90","source":"Deze circonstance atténuante zou echter vervallen wanneer ge, langer met my omgaande en 't Gouvernement onder myn leiding dienende, voortgingt den slender te volgen waartegen ik my verzet."}]},{"lemma":"slepen","count":3,"glosses":["dragged out","dragged","drags"],"forms":["sleepte","sleept"],"morphology":["verb, past, singular","verb, present, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s18","id":"h7-s18","source":"--Yverig, sleepte de resident achterna."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s64","id":"h7-s64","source":"Goed. Was. sleepte de resident er met veel moeite by."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s68","id":"h16-s68","source":"Weder grypt ze haren last, en weder sleept zy dien naar-boven, om straks nògeens, en nògeens, neertevallen in de diepte."}]},{"lemma":"slib","count":1,"glosses":["silt"],"forms":["slib"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s126","id":"h13-s127","source":"De plantengroei, reeds overal elders in Indie zoo snel, was op die plaats door de telkens achtergelaten slib byzonder welig, zóó zelfs dat, al had het op- of afloopen des waters plaats gehad met een kracht die 't kreupelhout ontwortelde en meevoerde, er maar zeer weinig tyds noodig was om den grond weer te bedekken met al de ruigte die 't reinhouden van het erf, ook in de onmiddellyke nabyheid van 't huis, zoo moeielyk maakte."}]},{"lemma":"slijk","count":1,"glosses":["mire"],"forms":["slyk"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":"Old spelling of modern slijk.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s81","id":"h13-s82","source":"Maar de groote romanschryver die liever boeide door kunstige rangschikking van kleuren dan door grofheid van kleur, achtte het beneden zich zyn penseel te doopen in al het slyk en in al het bloed dat er kleefde aan den onwaardigen gunsteling van Elizabeth."}]},{"lemma":"slijmerig","count":1,"glosses":["slimy"],"forms":["slymerig"],"morphology":["adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s123","id":"h6-s123","source":"Het publiek der hoofdplaats Serang, voor-zoo-ver men niet in dienst stond van 't gouvernement--een verhouding die den meesten iets omzichtigs geeft--noemde zyn gesprekken \"slymerig.\" Ik vind dit woord niet zeer smaakvol, doch moet erkennen dat het de hoofdeigenschap van des residents welsprekendheid vry juist uitdrukte."}]},{"lemma":"Slijmering","count":1,"glosses":["Slymerings"],"forms":["Slymeringen"],"morphology":["proper noun, plural"],"note":"The plural turns the character name Slijmering into a type: people like Slijmering.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s253","id":"h20-s253","source":"Aan U durf ik met vertrouwen vragen of 't uw keizerlyke wil is: Dat Havelaar wordt bespat met den modder van Slymeringen en Droogstoppels?"}]},{"lemma":"slikken","count":1,"glosses":["swallowed"],"forms":["slikte"],"morphology":["verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s25","id":"h17-s25","source":"En Saïdjah schreide veel als hy dacht aan den armen buffel waarmede hy twee jaren zoo innig had omgegaan. En hy kon niet eten, langen tyd, want zyn keel was te nauw als hy slikte."}]},{"lemma":"slingeren","count":9,"glosses":["sling","winds","tossed about","swings","flung","swing","winding","hurl","coils"],"forms":["slingeren","slingert","geslingerd","slingerden","slingerend"],"morphology":["verb, present, singular","verb, infinitive","verb, present, plural","verb, participle","verb, past, plural","verb, present participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s17","id":"h5-s17","source":"De weg kromt zich, en juist als één galopsprong verder, vasten grond zou doen verliezen aan 't voorspan, wenden zich de paarden, en slingeren het voertuig den hoek om."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s100","id":"h13-s101","source":"En, zelfs zonder bloem of plant, zoodra ge my ter-zyde roept om me door 't geboomte heen het pad te wyzen, dat we straks zullen betreden, doch dat nu nog verre voor ons ligt in de diepte, en als een nauw merkbaar streepje zich slingert door 't veld daar-beneden ... ook dan neem ik u de afwyking niet euvel."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s25","id":"h15-s25","source":"Gevoelt men hoe hy werd geslingerd door twyfel, niet aan wàt hem te doen stond, maar aan de wyze waarop hy te handelen had?"}]},{"lemma":"Slobkous","count":3,"glosses":["Gaiters"],"forms":["Slobkous"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s107","id":"h12-s107","source":"Als gy, Duclari, zegt: \"de luitenant Slobkous is een goed soldaat, waarachtig hy is een goed soldaat, ik kan je niet genoeg zeggen welk een goed soldaat de luitenant Slobkous is ... maar een theoretikus is hy niet ... Heb je niet zoo gezegd, Duclari?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s108","id":"h12-s108","source":"--Ik heb nooit een luitenant Slobkous gekend of gezien?"}]},{"lemma":"slordig","count":1,"glosses":["careless"],"forms":["slordig"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s19","id":"h12-s19","source":"Ik was te Natal door allerlei oorzaken heel slordig geweest in myn geldelyke verantwoording, waarop inderdaad veel aanmerkingen te maken waren."}]},{"lemma":"slordigheid","count":5,"glosses":["carelessness","negligence","slovenliness"],"forms":["slordigheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s192","id":"h7-s192","source":"Doch alweer was 't eigenaardig dat hy die zoo nauwkeurig en scherp het recht van een ander--hoe diep ook begraven onder stoffige akten en dikwebbige chicanes--zou hebben nagespoord en verdedigd, dat hy hier waar zyn eigen belang in 't spel was, met slordigheid het oogenblik verwaarloosde, waarin misschien de zaak had moeten worden aangevat."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s5","id":"h13-s5","source":"Ge weet hoe elke onnauwkeurigheid op nadeel uitloopt: nooit heeft men door slordigheid geld over."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s22","id":"h13-s22","source":"Niemand beter toch dan hy kon weten dat er in deze zaken nooit spraak kon zyn van iets anders dan van force majeure. En, al loochende men deze force majeure, al wilde men my verantwoordelyk stellen voor fouten die begaan waren op oogenblikken dat ik--in levensgevaar dikwyls!--ver van de kas en wat er naar geleek, het beheer daarvan moest toevertrouwen aan anderen, al zou men eischen dat ik, het eene doende, het andere niet had mogen nalaten, dan nòg zou ik alleen schuldig geweest zyn aan een slordigheid die niets gemeens had met \"ontrouw.\" Er bestonden bovendien, in die dagen vooral, talryke voorbeelden dat de Regeering deze moeielykheid der pozitie van de ambtenaren op Sumatra inzag, en 't scheen dan ook in grondbeginsel aangenomen by zulke gelegenheden iets door de vingers te zien."}]},{"lemma":"slot","count":10,"glosses":["ending","end","point","closing","close","upshot","locks","lock"],"forms":["slot","sloten"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, neuter, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s5","id":"h9-s5","source":"Toen ik 't vorig hoofdstuk sloot met een aanwyzing op wat afwisseling in het volgende, was dit eigenlyk meer een oratorische kunstgreep, en om een slot te maken dat goed \"knipte\" dan wel omdat ik inderdaad meende dat het volgend hoofdstuk alleen \"ter afwisseling\" waarde hebben zou."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s36","id":"h9-s36","source":"Wacht nu eerst het slot van de inleiding af--is dat alles nog maar inleiding --ik beloof u--hy zeide eigenlyk: \"ik verspreek u\"--dat ten-slotte de zaak zal neerkomen op koffi, koffi, op niets dan koffi!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s33","id":"h10-s33","source":"Je ziet dus dat je voorgestelde reisroute niet oprecht gemeend was, en dat alles neerkomt op een laf geklinkklank van woorden zonder slot of zin."}]},{"lemma":"slotenmaker","count":1,"glosses":["locksmiths"],"forms":["slotenmakers"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s30","id":"h4-s30","source":"Over het wantrouwen op de publieke zedelykheid. (Hy wil, geloof ik, de slotenmakers afschaffen. Ik ben er tegen.)"}]},{"lemma":"Slotering","count":39,"glosses":["Slotering","Slotering’s","Slotering's"],"forms":["Slotering","Sloterings"],"morphology":["proper noun, singular","proper noun","proper noun, genitive singular","proper noun, possessive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s59","id":"h7-s59","source":"In een oogenblik van gedwongen rust in een moddergat, vroeg Verbrugge den resident, of hy met den nieuwen adsistent-resident reeds gesproken had over mevrouw Slotering? --M'nheer."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s77","id":"h7-s77","source":"Een hevige schok van den wagen die ontmodderd werd, zette een uitroepingsteeken achter Tine's verklaring dat het reizen onmogelyk was voor mevrouw Slotering."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s82","id":"h7-s82","source":"Die Mevrouw Slotering was de weduw van Havelaars voorganger die twee maanden geleden gestorven was."}]},{"lemma":"slotpose","count":1,"glosses":["closing pose"],"forms":["slot-pose"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s60","id":"h11-s60","source":"En dat ook de toeschouwers, die gewoonlyk--zooals wy allen, meer of min--hun smaak gronden op gewoonte en navolging, dàt oogenblik beschouwen als het treffendste, blykt hieruit dat men juist dàn uitberst in toejuiching, alsof men wilde te kennen geven: al het vorige was ook wel heel mooi, maar nu kan ik 't waarachtig niet langer uithouden van bewondering!\" je zei dat die slot-pose volstrekt leelyk was--ik ook! doch vanwaar komt dit?"}]},{"lemma":"slotsom","count":3,"glosses":["upshot","conclusions"],"forms":["slotsom","slotsommen"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s145","id":"h6-s145","source":"Hy was stipt en ordelyk, en daarby buitengewoon geduldig, doch juist omdat stiptheid, orde en geduld hem moeielyk vielen, daar zyn geest iets wilds had. Hy was langzaam en omzichtig in 't beoordeelen van zaken, hoewel dit niet zoo scheen aan wie hem zoo haastig zyn slotsommen hoorden uiten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s220","id":"h14-s220","source":"De slotsom hiervan is dus de ongerymde stelling: dat er op Java meer ryst is dan er ryst is."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s46","id":"h16-s46","source":"Meestal wordt een belangryke vraag getoetst, niet aan de zaak waarover ze handelt, maar aan de waarde welke men toekent aan de meening van den man die daarover 't woord voert, en daar dit meestal de persoon is die doorgaat voor een Specialiteit, by-voorkeur iemand \"die in Indie een zoo gewichtige betrekking heeft bekleed\" volgt hieruit dat de slotsom eener stemming meestal de kleur draagt van de dwalingen die nu eenmaal schynen te kleven aan \"die gewichtige betrekkingen.\" Indien dit reeds geldt waar de invloed van zoodanige specialiteit slechts wordt uitgeoefend door een lid der Volksvertegenwoordiging, hoe groot wordt dan niet de voorbeschikking tot verkeerd oordeelen, als zulke invloed gepaard gaat met het vertrouwen des Konings die zich dwingen liet zulk een specialiteit aan 't hoofd van zyn Ministerie van Kolonien te plaatsen."}]},{"lemma":"slotwoord","count":1,"glosses":["concluding words"],"forms":["slotwoorden"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s130","id":"h7-s130","source":"De resident sprak wel iets sneller dan gewoonlyk, daar hy 't besluit en de eeden slechts behoefde vóórtelezen, 'tgeen hem de moeite bespaarde naar zyn slotwoorden te zoeken, maar toch geschiedde van zyn kant alles, met een deftigheid en een ernst, die den oppervlakkigen beschouwer een zeer hoog denkbeeld moesten inboezemen van 't gewicht dat hy aan de zaak hechtte."}]},{"lemma":"sluik","count":1,"glosses":["straight"],"forms":["sluik"],"morphology":["adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s137","id":"h6-s137","source":"Zyn blonde haren hingen sluik langs de slapen, en ik begryp zeer goed dat weinigen, hem voor 't eerst ziende, op het denkbeeld komen zouden iemand voor zich te hebben, die wat hoofd en hart beide aangaat tot de zeldzaamheden behoorde."}]},{"lemma":"sluikerij","count":1,"glosses":["smuggling"],"forms":["sluikery"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s195","id":"h14-s195","source":"Een weinig verder evenwel, sprekende over de geringe middelen die hem ten-dienste staan om sluikery te weren, wil hy terstond den onaangenamen indruk wegnemen, die op de Regeering zou worden te-weeg gebracht door de meening dat er dus in die residentie veel Inkomend-Recht wordt ontdoken. \"Neen, zegt hy, dáárvoor behoeft men niet bezorgd te zyn!"}]},{"lemma":"sluikmoord","count":1,"glosses":["assassination"],"forms":["sluikmoord"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s173","id":"h6-s173","source":"Hy had brand, oproer, sluikmoord, oorlog, duëllen, weelde, armoede, honger, cholera, liefde en \"liefden\" in zyn dagboek staan. Hy had vele landen bezocht, en omgang gehad met lieden van allerlei ras en stand, zeden, vooroordelen, godsdienst en gelaatskleur."}]},{"lemma":"sluipen","count":2,"glosses":["crept","slipped"],"forms":["sloop","slopen"],"morphology":["verb, past, singular","verb, past, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s101","id":"h15-s101","source":"Hy, die diefstal moest tegengaan, dien 't was opgedragen den sluipenden dief te betrappen, hy sloop, als ware hyzelf de dief die betrapping vreesde, met zachten tred het huis aan de achterzyde in, na zich eerst te hebben overtuigd dat geen gezelschap daar was, dat later hem zou kunnen verraden als schuldig aan plichtsbetrachting."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s8","id":"h16-s8","source":"Ze kropen 's avends door den ravyn, en als Tine in haar kamer zat, werd ze meermalen opgeschrikt door onverwacht geruisch, en ze zag door 't open venster donkere gedaanten die voorby slopen met schuwen tred."}]},{"lemma":"sluipend","count":1,"glosses":["prowling"],"forms":["sluipenden"],"morphology":["adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s101","id":"h15-s101","source":"Hy, die diefstal moest tegengaan, dien 't was opgedragen den sluipenden dief te betrappen, hy sloop, als ware hyzelf de dief die betrapping vreesde, met zachten tred het huis aan de achterzyde in, na zich eerst te hebben overtuigd dat geen gezelschap daar was, dat later hem zou kunnen verraden als schuldig aan plichtsbetrachting."}]},{"lemma":"sluis","count":2,"glosses":["lock","a lock"],"forms":["sluis"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s173","id":"h16-s173","source":"Toch schynt hy nog een soort van trots te bezitten, want hy gaf iets aan een arme vrouw, die op de sluis zat--Frits zegt: brug, maar wat van steen is zonder een wip, noem ik sluis--en wie zelf zoo weinig heeft, doet zonde als hy nog weggeeft aan een ander."}]},{"lemma":"sluiten","count":15,"glosses":["closed","close","fastened","shut","carry","seal","closes","formed","locked"],"forms":["gesloten","sluiten","sloot","sluit"],"morphology":["verb, infinitive","verb, past, singular","verb, present, singular","past participle used as a predicative adjective","verb, past participle","past participle","verb, participle","verb, past participle used adjectivally"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s62","id":"h1-s62","source":"En verder, hoe kan de persoon die in verzen spreekt, voorzien wat de ander te antwoorden heeft, om hem 't rym gemakkelyk te maken? Als de veldheer tot de prinses Zegt: \"mevrouw, het is te laat, de poorten zyn gesloten\" hoe kan hy dan vooruit weten, dat zy zeggen wil: \"welaan dan, onversaagd, men doe het zwaard ontblooten?\" Want als zy nu eens, hoorende dat de poort toe was, antwoordde dat ze dan wat wachten zou tot er geopend werd, of dat zy een andermaal eens terug zou komen, waar bleef dan maat en rym?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s48","id":"h3-s48","source":"Neen, geen band die vaster bindt, Vaster harten houdt omsloten, Dan de band, door God gesloten Tusschen 't moederhart en 't kind!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s60","id":"h4-s60","source":"Ik kon niet loochenen dat ik 't had ingezien, en dit zou ik ook niet gedaan hebben, omdat ik zoo van de waarheid houd. Ook gelukte 't me niet het weer zóó te sluiten dat er van 't openen niets blyken kon."}]},{"lemma":"Slymering","count":9,"glosses":["Slymering"],"forms":["Slymering"],"morphology":["proper noun","proper noun, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s95","id":"h18-s95","source":"O neen, de heer Slymering, partikulier!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s97","id":"h18-s97","source":"De heer Slymering beklaagde zich \"dat Havelaar hem van de zaak die voorkwam in den brief N° 88, niet eerst mondeling had kennis gegeven.\" Natuurlyk omdat er dan meer kans ware geweest op \"schipperen\" En voorts: \"dat Havelaar hem stoorde in zyn drukke bezigheden!\""},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s100","id":"h18-s100","source":"Ik herlees den brief van den adsistent-resident van Lebak ik plaats hèm en den resident van Bantam, Havelaar en Slymering naast elkander..."}]},{"lemma":"smaad","count":3,"glosses":["disgrace","abuse"],"forms":["smaad"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s28","id":"h15-s28","source":"Hy had medelyden met den Regent. Hy, die wist hoe geldgebrek kan drukken, vooral waar het leidt tot vernedering en smaad, zocht naar gronden van verschooning."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s131","id":"h15-s131","source":"Ze is nuttig toetepassen, want men kan voor zeker houden dat de zieke, die door overspanning in de eerste periode stikken zou aan een mug, later--na de buikziekte!--zonder bezwaar kemels zal verdragen. Of, om duidelyker te spreken, dat een beambte die \"geschenken aanneemt, niet met het doel zich te verryken\"--by-voorbeeld een bos pisang ter-waarde van eenige duiten--met smaad en schande zal worden weggejaagd in de eerste periode der ziekte, maar dat iemand die 't geduld heeft het laatste tydperk aftewachten, zeer gerust en zonder eenige vrees voor straf, zich zal kunnen meester maken van den tuin waar de pisang groeide, met de tuinen die daarnaast liggen er by ... van de huizen die in den omtrek staan ... van wat er in die huizen is ... en van nog een-en-ander meer, ad libitum."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s73","id":"h16-s73","source":"Myn vertrouwen op medegevoel met de Javanen gaat echter niet zóó ver, dat ik by de beschryving hoe men den laatsten buffel rooft uit den kendang by-dag, zonder schroom, onder bescherming van 't nederlandsch gezag ... als ik 't weggevoerd rund laat volgen door den eigenaar en zyn schreiende kinderen ... als ik hem laat neerzitten op den trap van 't huis des roovers, sprakeloos en wezenloos en verzonken in smart ... als ik hem van daar laat wegjagen met hoon en smaad, met bedreiging van rottingslag en blokgevangenis ... zie, ik eisch niet--noch verwacht, o Nederlanders!--dat ge daardoor zult aangegrepen zyn in gelyke maat als wanneer ik u het lot schetste van een boer wien men zyn koe ontnam."}]},{"lemma":"smaak","count":5,"glosses":["taste"],"forms":["smaak"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, masculine singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s116","id":"h6-s116","source":"By 't lezen van verdichte verhalen, heb ik my meermalen geërgerd over den weinigen eerbied der schryvers voor den smaak van 't publiek, en vooral was dit het geval, waar zy blyk gaven iets te willen voortbrengen dat koddig of burlesk heeten moest, om nu niet van humor te spreken, een eigenaardigheid die byna doorgaande allerjammerlykst wordt verward met het komieke. Men voert een persoon sprekende in, die de taal niet verstaat of slecht uitspreekt, men laat een franschman zeggen: \"ka kauw na de krote krak\" of \"krietje kooit keen kare kroente kraak wek.\" By-gebrek aan een franschman, neemt men iemand die stamelt, of men \"schept\" een persoon die zyn stokpaardje maakt van een paar telkens wederkeerende woorden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s148","id":"h7-s148","source":"Doch nooit had hy zyn ambt beschouwd als een geldwinning, en by zyn benoeming naar Lebak nam hy zich met tevredenheid voor, het achterstallige door zuinigheid intehalen, in welk voornemen zyn vrouw die zoo eenvoudig was in smaak en behoeften, hem met groot genoegen ondersteunen zou."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s60","id":"h11-s60","source":"En dat ook de toeschouwers, die gewoonlyk--zooals wy allen, meer of min--hun smaak gronden op gewoonte en navolging, dàt oogenblik beschouwen als het treffendste, blykt hieruit dat men juist dàn uitberst in toejuiching, alsof men wilde te kennen geven: al het vorige was ook wel heel mooi, maar nu kan ik 't waarachtig niet langer uithouden van bewondering!\" je zei dat die slot-pose volstrekt leelyk was--ik ook! doch vanwaar komt dit?"}]},{"lemma":"smaakvol","count":1,"glosses":["tasteful"],"forms":["smaakvol"],"morphology":["adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s123","id":"h6-s123","source":"Het publiek der hoofdplaats Serang, voor-zoo-ver men niet in dienst stond van 't gouvernement--een verhouding die den meesten iets omzichtigs geeft--noemde zyn gesprekken \"slymerig.\" Ik vind dit woord niet zeer smaakvol, doch moet erkennen dat het de hoofdeigenschap van des residents welsprekendheid vry juist uitdrukte."}]},{"lemma":"smaken","count":2,"glosses":["tasted","took"],"forms":["smaakte"],"morphology":["verb, past, first person singular","verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s54","id":"h3-s54","source":"\"Vader! geef me aan gene zyde, \"Als de mond des doods my kust, \"Vader! geef me aan gene zyde \"Wat ik hier niet smaakte... Rust!\""},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s166","id":"h14-s166","source":"En vandaar kwam het dat kleine Max niet spelen mocht in den tuin, en dat ook Tine van de bloemen niet zooveel genoegen smaakte als ze zich had voorgesteld op den dag van haar aankomst te Rangkas-Betoeng."}]},{"lemma":"smal","count":1,"glosses":["narrow"],"forms":["smal"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s295","id":"h17-s295","source":"Er was een smal strookje blauw lynwaad gedrongen in de gapende borstwond die een eind scheen gemaakt te hebben aan lange worsteling ..."}]},{"lemma":"smaragd","count":1,"glosses":["emerald"],"forms":["smaragd"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s252","id":"h20-s252","source":"Want aan U draag ik myn boek op, Willem den derden, Koning, Groothertog, Prins ... meer dan Prins, Groothertog en Koning ... KEIZER van 't prachtig ryk van INSULINDE dat zich daar slingert om den evenaar, als een gordel van smaragd ..."}]},{"lemma":"smart","count":6,"glosses":["pain","grief","sorrow"],"forms":["smart"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s38","id":"h3-s38","source":"O, hy liet in 't voorwaarts gaan, Diepe, diepe sporen staan! 'k Proefde vreugde en smart met-één, 'k Heb gedacht en 'k heb gestreden, 'k Heb gejuicht en 'k heb gebeden: 't Is me als vlogen eeuwen heen! 'k Heb naar levensheil gestreefd, 'k Heb gevonden en verloren, En, een kind nog kort te-voren, Jaren in één uur doorleefd!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s42","id":"h3-s42","source":"En 't gemoed dat opgetogen, Dankend opsteeg tot den Hoogen, Dankte en bad voor haar alleen! Zorgen baarde my die liefde, Onrust kwelde my het hart, En ondraaglyk was de smart Die my 't week gemoed doorgriefde. 'k Heb slechts angst en leed gegaard, Waar ik 't hoogst genot verwachtte, En voor 't heil waarnaar ik trachtte, Was me gif en wee bewaard..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s168","id":"h6-s168","source":"Zulk een kreet van smart--vóór gifbeker of kruishout--vloeit niet uit een ongedeerd hart."}]},{"lemma":"smarten","count":1,"glosses":["grieve"],"forms":["smarten"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s177","id":"h17-s177","source":"Het zou hem zoo smarten wanneer zy een maan had overgeslagen, alsof 't niet genoeg ware ... zes-en-dertig! En of ze schoone sarongs en slendangs zou gebatikt hebben?"}]},{"lemma":"smeken","count":4,"glosses":["beseech","imploringly","begged","implores"],"forms":["smeeken","smeekend","smeekten","smeekt"],"morphology":["verb, infinitive","present participle used adverbially","verb, past, plural","verb, present, singular"],"note":"Old spelling of smekend.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s103","id":"h9-s103","source":"5° Het oprichten eener vereeniging, van invloedryke mannen, wier taak zoude zyn, onzen geëerbiedigden Koning te smeeken:"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s146","id":"h11-s146","source":"--Beste Max! zeide zy smeekend. Dit beteekende: \"vertel toch niet aan die heeren waarom ik in uw schatting verheven moest zyn boven verkoudheid!\""},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s6","id":"h15-s6","source":"\"Neen, die buffel was hun niet afgenomen om-niet, ze geloofden wel dat daarvoor een dubbelen prys zou betaald worden.\" \"Neen, ze waren niet afgeroepen van hun velden om zonder betaling te arbeiden in de Sawahs van den Regent, ze wisten zeer goed dat de Adhipatti hen later ruim zou beloond hebben.\" \"Ze hadden hun aanklacht ingebracht in een oogenblik van ongegronden wrevel ... ze waren waanzinnig geweest, en smeekten dat men hen straffen mocht voor zulke verregaande oneerbiedigheid!\""}]},{"lemma":"smelten","count":1,"glosses":["melted"],"forms":["smolten"],"morphology":["verb, past, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s170","id":"h20-s170","source":"Want hy werkte gaarne snel en veel, en gewoonlyk smolten zulke \"drukten\" weg onder zyn hand."}]},{"lemma":"smeren","count":1,"glosses":["butters"],"forms":["smeert"],"morphology":["verb, present, third person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s75","id":"h1-s75","source":"Komt er een prins die hem diamanten geeft, of een fee die hem boterhammen smeert?"}]},{"lemma":"Smith","count":1,"glosses":["Smith"],"forms":["Smith"],"morphology":["proper noun, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s24","id":"h11-s24","source":"Havelaar zei dat hy niet veel boeken had, maar daaronder waren toch Schiller, Göthe, Heine, Vondel, Lamartine, Thiers, Say, Malthus, Scialoja, Smith, Shakespeare, Byron ..."}]},{"lemma":"smoren","count":2,"glosses":["smothered","smother"],"forms":["gesmoord","smoren"],"morphology":["verb, past participle","verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s197","id":"h11-s197","source":"En menig kreet, in 't nat gesmoord, Door vrouw, noch kind, noch maag gehoord, Werd slechts door God verstaan!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s22","id":"h15-s22","source":"Was 't, niet inderdaad beter dien man te beletten den volgenden dag by den adsistent-resident terugtekeeren--zooals deze hem 's avends zeggen liet--en zyn klachte te smoren in 't gele water van den Tjioedjoeng, dat hem zachtkens zou afvoeren naar hare monding, gewoon als ze was overbrengster te wezen van die broederlyke groetgeschenken der haaien in 't binnenland aan de haaien in zee?"}]},{"lemma":"snaar","count":1,"glosses":["strings"],"forms":["snaren"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s145","id":"h15-s145","source":"Weg met al wat herinnert aan Horatius' justum ac tenacem! Trompetten hier, en scherp gekletter van bekkenslag, en gesis van vuurpylen, en gekras van valsche snaren, en hier-en-daar een waar woord, dat het mee insluipe als verboden waar, onder bedekking van zooveel getrommel en zooveel gefluit?"}]},{"lemma":"snappen","count":1,"glosses":["chattering"],"forms":["snappen"],"morphology":["verbal noun, neuter, singular"],"note":"Here snappen is a verbal noun meaning quick, chattering speech, not modern “understanding.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s43","id":"h10-s43","source":"Even zoo zou ieder verstandig mensch my uitlachen, als ik gek genoeg was om te zeggen: Marie is daar in dien rooien tuin waarom rood, en niet geel of paars?--om te luisteren naar 't snappen en giechelen van de viooltjes, of naar de sprookjes die de rozen elkaar heimelyk in 't oor blazen. Al kon zoo iets waar zyn, wat zou Marie er aan hebben, als het toch zoo heimelijk geschiedt, dat zy er niets van verstaat?"}]},{"lemma":"snel","count":12,"glosses":["quick","quickly","rapid","faster","briskly","more quickly","fast"],"forms":["snel","sneller","snelle"],"morphology":["adverb","adjective","adverb, comparative","adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s89","id":"h4-s89","source":"Ik ben snel in myn besluiten--als men zoo lang in zaken is, weet men altyd terstond wat men te doen heeft--en den volgenden morgen vroeg was ik by Gaafzuiger. Zoo heet de boekhandelaar die de verkooping gehouden had."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s114","id":"h4-s114","source":"Hy zei dat Stern zoo'n knappe jongen was, dat hy zulke snelle vorderingen in de taal maakte, en dat hy duitsche verzen van Sjaalman in 't hollandsch vertaald had."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s27","id":"h6-s27","source":"De Adhipatti beging de fout van een te snel antwoord niet."}]},{"lemma":"snel dan","count":1,"glosses":["briskly than"],"forms":["snel-dan"],"morphology":["adverb plus conjunction"],"note":"The hyphen unusually joins snel and dan.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s105","id":"h17-s105","source":"Daarom liep hy door, al ging hy minder snel-dan den eersten dag."}]},{"lemma":"snelheid","count":3,"glosses":["speed","swiftness"],"forms":["snelheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s156","id":"h6-s156","source":"Ik bemerk nu reeds dat ik verzuimd heb als een zyner hoofdtrekken optegeven, dat hy de belachelyke en de ernstige zyde der dingen met dezelfde snelheid en te-gelykertyd opvatte, aan welke eigenschap zyn wyze van spreken, zonder dat hyzelf dit wist, een soort van humor ontleende, die zyn toehoorders gedurig in twyfel bracht, of ze getroffen waren door 't diep gevoel dat in zyn woorden heerschte, of dat ze te lachen hadden over de koddigheid die op-eenmaal den ernst daarvan afbrak."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s141","id":"h11-s141","source":"Maar deze was teruggekeerd van Karthago, en hy las--met de snelheid waarmee hy lezen kon, als hy niet te ver van-huis was met zyn geest--op de gezichten van zyn gasten, dat zy de twee volgende stellingen opwierpen:"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s118","id":"h15-s118","source":"Hy die voor weinig tyds nog verscholen was onder zyn omgeving, zonder daarboven uittesteken in rang of gezag, voelt zich op-eenmaal, onverwachts meestal, opgeheven boven een menigte, oneindig grooter dan de kleine kring die hem vroeger toch geheel voor 't oog verborg, en ik geloof dat ik niet ten- onrechte de hoogte duizelingwekkend noemde, die inderdaad herinnert aan de duizeling van iemand die onverwachts een afgrond voor zich ziet, of aan de blindheid die ons treft wanneer we met snelheid worden overgebracht van diepe duisternis in scherp licht. Tegen zulke overgangen zyn de zenuwen van gezicht of hersenen niet bestand, ook al waren zy overigens van buitengewone sterkte."}]},{"lemma":"sneuvelen","count":1,"glosses":["fell"],"forms":["sneuvelde"],"morphology":["verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s185","id":"h7-s185","source":"Later, by Waterloo, sneuvelde hy in een charge onder de huzaren van Boreel."}]},{"lemma":"snijden","count":5,"glosses":["cut","reaping"],"forms":["snyden","sneden","sny"],"morphology":["verbal noun, neuter, singular","verb, past, plural","verb, present, singular","verb, infinitive"],"note":"Historical spelling of snijden; here used as a noun, “reaping.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s117","id":"h5-s117","source":"Hy groeit op te-midden zyner sawah's en gagah's en tipar's vergezelt reeds op zeer jeugdigen leeftyd zyn vader naar 't veld, waar hy hem behulpzaam is in den arbeid met ploeg en spade, aan dammen en aan waterleidingen tot het bevochtigen zyner akkers. Hy telt zyn jaren by oogsten, hy rekent den tyd naar de kleur zyner te veld staande halmen, hy voelt zich te-huis onder de makkers die met hem padie sneden hy zoekt zyn vrouw onder de meisjes der dessah die 's avends onder vroolyk gezang de ryst stampen om ze te ontdoen van den bolster ... het bezit van een paar buffels die zyn ploeg zullen trekken, is 't ideaal dat hem aanlacht ... kortom, de rystbouw is voor den Javaan, wat in de Rynstreken en in het zuiden van Frankryk, de wynoogst is."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s34","id":"h8-s34","source":"Want niet in het snyden der padie is de vreugde: de vreugde is in het snyden der padie die men geplant heeft."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s74","id":"h14-s74","source":"De wyze nu waarop de generaal by die gelegenheid ondervroeg, deed denken aan de whistparty van zekeren keizer van Marokko die zyn partner toevoegde: \"speel harten, of ik sny je den hals af.\" Ook de vertalingen, zooals hy die den fiskaal in den pen gaf, lieten veel te wenschen over."}]},{"lemma":"snik","count":1,"glosses":["gasp"],"forms":["snik"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s46","id":"h3-s46","source":"En al houdt die liefde stand Tot de laatste snik van 't leven Me in een beter vaderland Eind'lyk haar zal wedergeven... 'k Had begonnen haar te minnen! Wat is min die eens begon, By de liefde mèt het leven 't Kind door God in 't hart gedreven Toen het nog niet staam'len kon?"}]},{"lemma":"snikken","count":1,"glosses":["sobbing"],"forms":["snikkende"],"morphology":["verb, present participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s62","id":"h18-s62","source":"En ze viel hem om den hals, en was ongehoorzaam voor het eerst, en riep snikkende:"}]},{"lemma":"snoer","count":1,"glosses":["thread"],"forms":["snoer"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s180","id":"h11-s180","source":"Het kind reeg kralen aan een snoer, en scheen al haar aandacht daarby noodig te hebben."}]},{"lemma":"snuiten","count":4,"glosses":["blown","blew","blows"],"forms":["gesnoten","snoot","snuit"],"morphology":["verb, past, singular","verb, past participle","verb, present, singular","past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s127","id":"h11-s127","source":"Maar ... dan zat daar op-eens een broêr of een vader naast die vrouwen, en ... godbewaarme, ik heb er een gezien die haar neus snoot!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s135","id":"h11-s135","source":"Alsof 't booze spel sprak, op-eens moest Tine niezen, en ... voor ze er aan dacht, had ze haar neus gesnoten!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s142","id":"h11-s142","source":"1° Wie niet wil dat zyn vrouw haar neus snuit, is een gek."}]},{"lemma":"so","count":11,"glosses":["so","so much"],"forms":["so"],"morphology":["degree adverb","adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s261","id":"h14-s261","source":"Der Nachtwind säuselt, und die Luft wird kühl, Zu kühl für dich vielleicht: dein Stirnchen glüht! Du hast den ganzen Tag so wild gespielt, Und bist wohl müde, komm, dein Tikar harret."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s262","id":"h14-s262","source":"--Ach, Mutter, lass mich noch 'nen Augenblick! Es is so sanft zu ruhen hier... und dort, Da drin auf meiner Matte, schlaf' ich gleich, Und weiss nicht einmal was ich träume!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s269","id":"h14-s269","source":"--Mein Kind, die Pukul ampat war so schön Du zogst die zarten Blättchen roh entzwei, Das that mir für die arme Blume leid. Wenn gleich die Blume selbst es nicht gefühlt, Ich fühlt' es für die Blume, weil sie schön war."}]},{"lemma":"sobald","count":1,"glosses":["as soon as"],"forms":["sobald"],"morphology":["subordinating conjunction"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s291","id":"h14-s291","source":"--Du darfst es, doch das Flieglein ist so zart, Du wirst gewiss es weh thun, und sobald Du 's mit den Fingern all zu roh berührst, Ist 's Thierchen krank, und stirbt, und glänzt nicht mehr."}]},{"lemma":"Socrates","count":1,"glosses":["Socrates"],"forms":["Sokrates"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s166","id":"h6-s166","source":"Men stelle zich Sokrates voor--niet als hy den gifbeker ledigt, want ik bedoel hier de ondervinding van 't gemoed, en niet die welke rechtstreeks door uiterlyke omstandigheden veroorzaakt wordt--hoe bitter bedroefd zyn ziel moet geweest zyn, toen hy die 't goede en ware zocht, zich hoorde noemen \"een bederver der jeugd en een verachter der goden.\""}]},{"lemma":"Soelan","count":1,"glosses":["Soelan"],"forms":["Soelan"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s71","id":"h14-s71","source":"Uit de zittingen van dien Raad zyn stukken voortgekomen, die ten-duidelykste schynen te bewyzen: dat Si Pamaga nooit het voornemen gekoesterd had iemand, wien het ook zy, te vermoorden. Dat hy noch Soelan Adam, noch Jang di Pertoean ooit had gezien of gekend."}]},{"lemma":"Soendahlanden","count":1,"glosses":["Soenda Lands"],"forms":["Soendahlanden"],"morphology":["proper noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s35","id":"h16-s35","source":"De westelyke residentien Bantam, Batavia, Preanger, Krawang, en een gedeelte van Cheribon--tezamen genomen: Soendahlanden genaamd--worden geacht niet tot eigenlyk Java te behooren, en om nu niet van de over zee gekomen vreemdelingen in die gewesten te spreken, de oorspronkelyke bevolking is inderdaad een geheel andere dan op midden-Java en in den zoogenaamden Oosthoek."}]},{"lemma":"Soendanees","count":3,"glosses":["Sundanese","Soendanese"],"forms":["Soendanees","soendasch"],"morphology":["noun, common gender, singular","language name, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s36","id":"h16-s36","source":"Kleeding, volksaard en taal zyn zoo geheel anders dan meer oostwaarts, dat de Soendanees of Orang Goenoeng van den eigenlyk gezegden Javaan meer verschilt dan een Engelschman van den Hollander."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s326","id":"h17-s326","source":"De Soendanees zingt zulke liederen niet, bemint zoo niet, gevoelt zoo niet, en dus ..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s243","id":"h20-s243","source":"Dan zou ik myn boek vertalen in 't maleisch, javaansch, soendasch, al-foersch, boegineesch, battaksch ..."}]},{"lemma":"Soesoehoenan","count":1,"glosses":["Soesoehoenan"],"forms":["Soesoehoenan"],"morphology":["noun, masculine, singular"],"note":"Soesoehoenan is a Javanese sovereign title, now usually spelled susuhunan.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s157","id":"h17-s157","source":"Dat hy niet meer wegkroop in de Pagger, zooals hy deed voor drie jaren, toen de resident kwam voorbyryden, hy die den veel grooteren heer had gezien, die te Buitenzorg woont en de grootvader is van den Soesoehoenan van Solo?"}]},{"lemma":"Soetan","count":10,"glosses":["Soetan"],"forms":["Soetan","SOETAN"],"morphology":["proper noun","proper noun, title"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s16","id":"h14-s16","source":"Hoe dit zy, de gezaghebber van Natal omhelsde de party van zyn schoonvader tegen Jang di Pertoean, en dit te vuriger misschien omdat die kontroleur zeer bevriend was met zekeren Soetan Salim, een natalsch Hoofd dat ook zeer op den battakschen chef gebeten was."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s24","id":"h14-s24","source":"Volgens door den kontroleur van Natal afgenomen verklaringen van getuigen, zou hy gezamenlyk met zyn broeder Soetan Adam de battaksche Hoofden hebben doen verzamelen in een heilig bosch waarin zy zouden gezworen hebben niet te rusten voor 't gezag der \"christenhonden\" in Mandhéling vernietigd was."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s47","id":"h14-s47","source":"Volgens verklaringen van getuigen en \"de bekentenis van den beklaagde\" was Si Pamaga omgekocht om te Natal den Toeankoe, diens pleegvader Soetan Salim en den gezaghebbenden kontroleur te vermoorden."}]},{"lemma":"soeverein","count":1,"glosses":["sovereign"],"forms":["souverein"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s5","id":"h4-s5","source":"Over schroefwatermolens. Over het souverein recht van gratie."}]},{"lemma":"soevereiniteit","count":1,"glosses":["sovereignty"],"forms":["souvereiniteit"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s5","id":"h14-s5","source":"Ik moet aan 't bestaan van dat geheim artikel wel gelooven, omdat het me anders bevreemden zou dat de Radjahs van Troeman en Analaboe, wier provincien niet zonder gewicht zyn door den peperhandel die daar gedreven wordt, niet sedert lang onder nederlandsche souvereiniteit zyn gebracht."}]},{"lemma":"solch","count":1,"glosses":["such"],"forms":["solch"],"morphology":["demonstrative determiner, nominative masculine singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s285","id":"h14-s285","source":"--Mutter, Hat solch ein Hirsch ein Schwesterlein wie ich? Und eine Mutter auch?"}]},{"lemma":"soldaat","count":8,"glosses":["soldiers","soldier"],"forms":["soldaten","soldaat"],"morphology":["noun, plural","noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s102","id":"h9-s102","source":"4° Het schryven van preeken en godsdienstige gezangen, geschikt om door soldaten en matrozen aan de Javanen te worden voorgelezen en voorgezongen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s104","id":"h9-s104","source":"a) Slechts zulke gouverneurs, officieren en beambten te benoemen, die geacht kunnen worden vasttestaan, in het ware geloof. b) Den Javaan te doen vergunnen de kazernes, alsmede de op de reeden liggende oorlogs- en koopvaardyschepen te bezoeken, om door 't verkeer met nederlandsche soldaten en matrozen te worden opgeleid tot het Godsryk."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s107","id":"h12-s107","source":"Als gy, Duclari, zegt: \"de luitenant Slobkous is een goed soldaat, waarachtig hy is een goed soldaat, ik kan je niet genoeg zeggen welk een goed soldaat de luitenant Slobkous is ... maar een theoretikus is hy niet ... Heb je niet zoo gezegd, Duclari?"}]},{"lemma":"solide","count":6,"glosses":["sound","solid"],"forms":["solieden","soliede"],"morphology":["adjective, attributive","adjective, inflected","adjective, attributive, masculine accusative, archaic inflection","adjective"],"note":"Soliede is an older spelling of modern solide.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s27","id":"h2-s27","source":"Anders had ik de zaak daarby gelaten. Maar op-eens schoot my de gedachte in, dat hy misschien reiziger was van een duitsch huis, die een solieden makelaar zocht."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s75","id":"h2-s75","source":"Ik bemerkte terstond dat het geen soliede konnexie was."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s28","id":"h3-s28","source":"Straks zult ge zien dat er ook andere dingen in dat pak waren van meer solieden aard, en daarvan komt een-en-ander in dit boek, omdat de Koffiveilingen van de Handelmaatschappy er mee in verband staan. Want ik leef voor myn vak."}]},{"lemma":"soliditeit","count":3,"glosses":["soundness"],"forms":["soliditeit"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s12","id":"h2-s12","source":"...by de toenemende ligtzinnigheid en onzedelykheid onder de jeugd, by het dagelyks aangroeien van het getal fortuinzoekers, en met het oog op de noodzakelykheid om soliditeit van gedrag, hand-aan-hand te doen gaan met soliditeit in de uitvoering, van de gegeven orders ... 't Is, waarachtig, alles de zuivere waarheid!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s80","id":"h3-s80","source":"Maar dit was eigenlyk meer uit een soort van wrevel, en uit zekeren aandrang om de geleerdheid die voor my lag, in 't latyn aantespreken, dan wel omdat ik het precies meende. Want, waar ik 't een of ander stuk wat langer inzag, moest ik erkennen dat de schryver me toescheen wel op de hoogte van zyn taak te staan, en zelfs dat hy een groote soliditeit in zyn redeneeringen aan den dag legde."}]},{"lemma":"solitairspel","count":2,"glosses":["solitaire game"],"forms":["solitairspelletje","solitairspel"],"morphology":["noun, neuter, singular, diminutive","noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s84","id":"h16-s84","source":"Ik heb in de kinderkamer een solitairspelletje gevonden, en dàt neem ik voortaan mee naar den krans."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s182","id":"h16-s182","source":"Ik ben zeker, dat ik op den aanstaanden krans den triolet vind van myn solitairspel."}]},{"lemma":"Solo","count":1,"glosses":["Solo"],"forms":["Solo"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s157","id":"h17-s157","source":"Dat hy niet meer wegkroop in de Pagger, zooals hy deed voor drie jaren, toen de resident kwam voorbyryden, hy die den veel grooteren heer had gezien, die te Buitenzorg woont en de grootvader is van den Soesoehoenan van Solo?"}]},{"lemma":"Solon","count":1,"glosses":["Solon"],"forms":["SOLON"],"morphology":["proper noun, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s2","id":"h4-s2","source":"Over de wetten van SOLON, LYKURGUS, ZOROASTER en CONFUCIUS."}]},{"lemma":"som","count":3,"glosses":["sum","little sum"],"forms":["som","sommetje"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, neuter, singular, diminutive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s82","id":"h1-s82","source":"Als myn zaken goed gaan--en dit doen ze--als myn vrouw en kinderen gezond zyn, zoodat ik geen gemaal heb met dokter en apteker ... als ik jaar-in jaar-uit een sommetje kan ter-zy leggen voor den ouden dag ... als Frits knap opgroeit, om later in myn plaats te komen als ik naar Driebergen ga ... zie, dan ben ik heel tevreden. Maar dit alles is een natuurlyk gevolg van de omstandigheden, en omdat ik op de zaken pas."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s73","id":"h4-s73","source":"Ik heb uitgerekend dat die man sedert vier-en-dertig jaren, aan inkomen--zoo van Last & Co, als vroeger van Last & Meyer, maar de Meyers zyn er uit--de som van byna vyftien duizend gulden genoten heeft, en dit is voor een burgerman een aardig sommetje."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s114","id":"h5-s114","source":"Vervolgens, een vaste som als schadeloosstelling voor afgekochte rechten die overgegaan zyn op 't nederlandsch bestuur. Ten-derde, een belooning in evenredigheid met de hoeveelheid der in hun regentschap voortgebrachte produkten, als koffi, suiker, indigo, kaneel, enz."}]},{"lemma":"sommetje","count":1,"glosses":["little sum"],"forms":["sommetje"],"morphology":["noun, neuter, diminutive singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s73","id":"h4-s73","source":"Ik heb uitgerekend dat die man sedert vier-en-dertig jaren, aan inkomen--zoo van Last & Co, als vroeger van Last & Meyer, maar de Meyers zyn er uit--de som van byna vyftien duizend gulden genoten heeft, en dit is voor een burgerman een aardig sommetje."}]},{"lemma":"sommig","count":19,"glosses":["some","certain","some people","Some"],"forms":["sommige","sommigen","Sommige"],"morphology":["determiner","indefinite determiner, plural","indefinite determiner","determiner, indefinite, plural","indefinite pronoun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s126","id":"h6-s126","source":"Zy had niet dat styve en onbehagelyke van 't burgerlyk fatsoen dat, om voor \"gedistingeerd\" doortegaan, zich en anderen meent te moeten plagen met gêne, en ze hechtte dan ook niet aan veel uiterlyks wat voor sommige andere vrouwen waarde schynt te hebben."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s144","id":"h6-s144","source":"Geen wetenschap was hem geheel vreemd. Hem ahnde wat hy niet wist, en hy bezat in hooge mate de gaaf om 't weinige dat hy wist--ieder weet weinig, en hy, misschien meer wetende dan sommige anderen, maakte op dezen regel geen uitzondering--om dat weinige aantewenden op een wys die de maat zyner kennis vermenigvuldigde."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s187","id":"h7-s187","source":"Wat haar afkomst van moederszyde aangaat, herinnerde zy zich dat haar grootvader op zeer aanzienlyken voet geleefd had, en uit sommige papieren bleek dat deze in het bezit was geweest van de posteryen in Zwitserland, op de wyze zooals thans nog in een groot gedeelte van Duitschland en Italie, die tak van inkomst de apanage uitmaakt der vorsten van Turn en Taxis."}]},{"lemma":"sommige","count":10,"glosses":["some people","some","Some","some of them","certain people"],"forms":["sommigen","Sommigen"],"morphology":["indefinite pronoun, plural","substantivized adjective, plural","substantivized indefinite pronoun, plural, dative","indefinite pronoun, plural, substantivized"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s57","id":"h4-s57","source":"Sommigen waren aan hem geschreven, of liever het waren slechts afschriften, doch hy scheen daarmee zeker plan te hebben, want alles was door andere personen geteekend voor: gelykluidend met het oorspronkelyke. Dan vond ik nog uittreksels uit dagboeken, aanteekeningen en losse gedachten ... sommigen werkelyk heel los."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s145","id":"h7-s145","source":"Bovendien was er, reeds voor hy naar Amboina vertrok, spraak van geweest hem tot resident te verheffen, en het bevreemdde dus sommigen dat hem thans het bestuur eener Afdeeling werd opgedragen, die aan kultuur-emolumenten zoo weinig opbracht, dewyl velen het belang eener bediening naar de daaraan verbonden inkomsten afmeten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s47","id":"h11-s47","source":"Dat gebabbel is vervelend, want men voelt dat men dan juist drie-en-zestig voet bewondering moet gereed hebben, om niet in de oogen van sommigen doortegaan voor een Vandaal of geschäfts-reiziger ... dàt is een ras! --De Vandalen?"}]},{"lemma":"sommigen","count":2,"glosses":["some people","some"],"forms":["sommigen"],"morphology":["pronoun, plural","indefinite pronoun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s185","id":"h14-s185","source":"Wanneer nu dit alleen reeds voor sommigen een reden zou wezen om tegen beter weten aan, het bestaan van iets ongunstigs te ontkennen, hoeveel te meer dan wordt dit het geval wanneer men gevaar loopt, niet alleen zich de ongenade op den hals te halen die nu eenmaal 't lot schynt des overbrengers van slechte berichten, doch tevens als de oorzaak te worden aangezien van den ongunstigen toestand dien men plichtshalve openbaart."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s41","id":"h16-s41","source":"Ik stel hoogen prys op wetenschap die door ernstige studie in 't boekvertrek verkregen is, en vaak stond ik verbaasd over de uitgebreidheid der kennis van indische zaken, die sommigen toonen te bezitten zonder ooit indischen grond betreden te hebben. Zoodra nu een gewezen Gouverneur-generaal blyken geeft zich zulke kennis te hebben eigen gemaakt op die wyze, behoort men voor hem den eerbied te gevoelen die 't rechtmatig loon is van veeljarigen nauwgezetten vruchtbaren arbeid."}]},{"lemma":"soms","count":10,"glosses":["sometimes"],"forms":["soms"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s151","id":"h5-s151","source":"Rechtvaardigheid voortestaan, den geringe te beschermen tegen den machtige, den zwakke te beschutten tegen de overmacht van den sterke, het ooilam van den arme terug te vorderen uit de stallen des vorstelyken roovers ... zie, 't is om 't hart te doen gloeien van genot, by 't denkbeeld dat men geroepen is tot iets zóó schoons! En wie in de javasche binnenlanden soms ontevreden moge zyn met standplaats of belooning, hy sla het oog op den verheven plicht die op hem rust, op 't heerlyk genoegen dat de vervulling van zulk een plicht met zich brengt, en hy zal geen andere belooning begeeren."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s149","id":"h6-s149","source":"Hartelyk voor zyn vrienden, maakte hy--wat te snel soms--zyn vriend van al wat leed. Hy was gevoelig voor liefde en aanhankelykheid ... trouw aan zyn gegeven woord ... zwak in kleinigheden, maar standvastig tot hoofdigheid toe, waar 't hem de moeite waard scheen karakter te toonen ... nederig en welwillend voor wie zyn geestelyk overwicht erkenden, doch lastig wanneer men poogde zich daartegen te verzetten ... rondborstig uit trots, en by vlagen achterhoudend, waar hy vreesde dat men zyn oprechtheid zou aanzien voor onverstand ... evenzeer vatbaar voor zinnelyk als voor geestelyk genot ... beschroomd en slecht bespraakt waar hy meende niet begrepen te worden, maar welsprekend als hy gevoelde dat zyn woorden op willigen bodem vielen ... traag als hy niet werd aangespoord door eenigen prikkel die voortkwam uit zyn eigen ziel, maar yverig, vurig, en doortastend waar dit wel het geval was ... voorts, vriendelyk, beschaafd in zyn manieren, en onberispelyk van gedrag: ziedaar nagenoeg Havelaar!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s174","id":"h7-s174","source":"En bovendien, al mocht er dan soms voor 't oogenblik iets onevenredigs wezen tusschen inkomsten en uitgaven, was Max, háár Max, niet bestemd voor een schitterende loopbaan? Moest hy niet weldra in omstandigheden verkeeren, die hem zouden in-staat stellen zonder overschryding zyner inkomsten den vryen loop te laten aan zyn groothartige neigingen?"}]},{"lemma":"soort","count":20,"glosses":["kind","sort","kinds"],"forms":["soort","soorten"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, neuter, singular","noun, common or neuter gender, singular","noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s29","id":"h2-s29","source":"In-plaats van een behoorlyken winterjas, hing hem een soort van sjaal over den schouder--Frits zegt \"shawl\" maar dit doe ik niet--alsof hy zoo van de reis kwam. Ik meende een klant te zien, en gaf hem een adreskaartje: Last & Co, makelaars in koffi, Lauriergracht N° 37."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s80","id":"h3-s80","source":"Maar dit was eigenlyk meer uit een soort van wrevel, en uit zekeren aandrang om de geleerdheid die voor my lag, in 't latyn aantespreken, dan wel omdat ik het precies meende. Want, waar ik 't een of ander stuk wat langer inzag, moest ik erkennen dat de schryver me toescheen wel op de hoogte van zyn taak te staan, en zelfs dat hy een groote soliditeit in zyn redeneeringen aan den dag legde."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s101","id":"h3-s101","source":"Over zeker soort van geest der Franschen, een gevolg der armoede van hun taal. (Dit laat ik gelden. Geestigheid en armoede ... hy kan het weten.)"}]},{"lemma":"sorteren","count":1,"glosses":["sorting"],"forms":["sorteeren"],"morphology":["verbal noun, neuter, singular, archaic spelling"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s25","id":"h2-s25","source":"Voor eenigen tyd kom ik 's avends door de Kalverstraat, en bleef staan kyken naar den winkel van een kruienier, die zich bezighield met het sorteeren van een partytje Java, ordinair, mooi-geel, Cheribonaard, iets gebroken, met veegsel, dat me zeer interesseerde, want ik let altyd op alles. Daar viel my op-eenmaal een heer in 't oog, die daarnaast voor een boekwinkel stond en me bekend voorkwam."}]},{"lemma":"sortering","count":1,"glosses":["sorting"],"forms":["sorteering"],"morphology":["noun, common gender singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s96","id":"h4-s96","source":"De vraag was maar, hoe ik handelen moest om die bouwstoffen behoorlyk te schiften en by-een te brengen. Ieder makelaar weet van hoeveel gewicht een goede sorteering der kavelingen is."}]},{"lemma":"souper","count":1,"glosses":["supper"],"forms":["souper"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s154","id":"h18-s155","source":"Aan 't souper was alles getruffeld, en ook de bedienden aan tafel hadden roode vesten aan, net als de koetsier."}]},{"lemma":"Spaanse mat","count":2,"glosses":["Spanish dollars"],"forms":["spaansche-matten","Spaansche-matten"],"morphology":["noun, common gender, plural"],"note":"Historical spelling of Spaanse mat, a silver dollar used in the Dutch East Indies.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s145","id":"h17-s145","source":"Dáárin waren dertig spaansche-matten, genoeg om drie buffels te koopen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s288","id":"h17-s288","source":"Toen gaf hy die vrouw zooveel Spaansche-matten als noodig was tot het koopen van een buffel, en verliet Badoer."}]},{"lemma":"spaarpot","count":1,"glosses":["money-box"],"forms":["spaarpot"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s142","id":"h16-s142","source":"Maar toen ben ik Wawelaar te-hulp gekomen, ik heb Frits gestraft met een boete uit zyn spaarpot, aan 't zendelinggenootschap."}]},{"lemma":"spaarzaam","count":2,"glosses":["thrifty","frugally"],"forms":["spaarzaam"],"morphology":["adjective","adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s198","id":"h7-s198","source":"Maar ze zouden zoo spaarzaam wezen te Lebak!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s24","id":"h20-s24","source":"--Lieve Max, we leven hier zoo spaarzaam, weldra zullen wy alles kunnen afdoen!"}]},{"lemma":"spaarzaamheid","count":4,"glosses":["economy","thrift"],"forms":["spaarzaamheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s165","id":"h7-s165","source":"Zy had er waarlyk geen schuld aan, dat spaarzaamheid noodig was geworden, doch ze had zich zoo vereenzelvigd met haar Max, dat ze die aansporing geenszins opvatte als een verwyt, wat het dan ook niet was. Want Havelaar wist zeer goed dat hy alleen gefaald had door zyn te ver gedreven vrygevigheid, en dat haar fout--àls er dan een fout bestond aan hare zyde--alleen hierin had gelegen, dat ze uit liefde voor Max altyd alles had goedgekeurd wat hy deed."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s173","id":"h7-s173","source":"Was het niet te klein, te nietig, was 't niet ongerymd, hem die zoo vorstelyk dacht, te willen binden aan de regels van spaarzaamheid en huishoudelykheid die voor anderen gelden?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s11","id":"h14-s11","source":"Hy breidde zyn gezag tot aan de oostkust uit, en er werden nederlandsche beambten en nederlandsche garnizoenen gezonden naar Bila en Pertibie, welke posten echter--zooals je weet, Verbrugge--later weer ontruimd zyn. Toen er op Sumatra een Regeeringskommissaris aankwam, die deze uitbreiding doelloos vond en ze hierom afkeurde, vooral ook wyl ze in stryd was met de wanhopige spaarzaamheid waarop door 't moederland zoozeer was aangedrongen, beweerde de generaal Vandamme dat die uitbreiding geen bezwarenden invloed behoefde te hebben op de begrooting, want dat de nieuwe garnizoenen gevormd waren uit troepen waarvoor toch reeds gelden waren toegestaan, zoodat hy een zeer groote landstreek onder nederlandsch bestuur had gebracht, zonder dat hieruit geldelijke uitgaven waren voortgevloeid."}]},{"lemma":"spade","count":2,"glosses":["spade"],"forms":["spade"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s117","id":"h5-s117","source":"Hy groeit op te-midden zyner sawah's en gagah's en tipar's vergezelt reeds op zeer jeugdigen leeftyd zyn vader naar 't veld, waar hy hem behulpzaam is in den arbeid met ploeg en spade, aan dammen en aan waterleidingen tot het bevochtigen zyner akkers. Hy telt zyn jaren by oogsten, hy rekent den tyd naar de kleur zyner te veld staande halmen, hy voelt zich te-huis onder de makkers die met hem padie sneden hy zoekt zyn vrouw onder de meisjes der dessah die 's avends onder vroolyk gezang de ryst stampen om ze te ontdoen van den bolster ... het bezit van een paar buffels die zyn ploeg zullen trekken, is 't ideaal dat hem aanlacht ... kortom, de rystbouw is voor den Javaan, wat in de Rynstreken en in het zuiden van Frankryk, de wynoogst is."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s94","id":"h19-s94","source":"Dan moet ik op zes-en-dertigjarigen leeftyd trachten op-nieuw een loopbaan aantevangen. Dan moet ik, na zeventien jaren, na zeventien zware moeielyke dienstjaren, na myn beste levenskrachten te hebben ten-offer gebracht aan wat ik voor plicht hield, op-nieuw aan de Maatschappy vragen of ze my brood wil geven voor vrouw en kind, brood in ruil voor myn denkbeelden, brood wellicht in ruil voor arbeid met kruiwagen of spade, als de kracht van myn arm meer waard wordt gekeurd dan de kracht myner ziel."}]},{"lemma":"Spanje","count":1,"glosses":["Spain"],"forms":["Spanje"],"morphology":["proper noun, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s88","id":"h3-s88","source":"Over de oorzaken van den opstand der Nederlanders tegen Spanje, NIET liggende in de begeerte naar godsdienstige of staatkundige vryheid."}]},{"lemma":"spannen","count":2,"glosses":["stretching out","set"],"forms":["spannen","spande"],"morphology":["nominalized verb, infinitive","verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s20","id":"h3-s20","source":"Kom, Frits!\" Zoo ging het, en Frits begon. Daar ik niet houd van dat bestudeerd spannen van des lezers nieuwsgierigheid, zal ik maar terstond zeggen dat ze te-huis het pak van Sjaalman hadden opengemaakt, en daaruit hadden Frits en Marie een neuswysheid en een sentimentaliteit geput, die me later veel last in huis gehaald hebben."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s10","id":"h10-s10","source":"--Dat is waarlyk zeer schoon, zei ik, en ik hield me heel onnoozel alsof ik het geloofde. Maar hierin lag juist de fynheid van den strik, dien ik hem spande met het doel om, zonder gevaar te loopen den ouden Stern in handen van Busselinck & Waterman te zien vallen, toch dat jonge kereltjen eens goed op zyn plaats te zetten, en hem te doen gevoelen hoe groot de afstand is tusschen iemand die pas begint--al doet dan ook zyn vader groote zaken--en een makelaar die twintig jaar de beurs bezocht heeft."}]},{"lemma":"spanning","count":2,"glosses":["suspense"],"forms":["spanning"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s64","id":"h14-s64","source":"De bevolking was in groote spanning."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s77","id":"h16-s77","source":"Te veel leeds in de nabyheid maakt zich meester van uw gevoel, om u zóó veel gevoels overtelaten voor wat zoo ver is! Worden niet al uw zenuwen in spanning gehouden door de akeligheid der keus van een nieuw Kamerlid?"}]},{"lemma":"sparen","count":7,"glosses":["spared","spares","spare"],"forms":["gespaard","spaart","sparen","spaar"],"morphology":["verb, participle","verb, present, singular","verb, infinitive"],"note":"Iemand in het leven sparen means “to spare someone’s life.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s115","id":"h4-s115","source":"Ge ziet, de verkeerde wereld was in myn huis: de Hollander had in 't duitsch geschreven, en de Duitscher vertaalde in 't hollandsch. Als ieder zich by zyn eigen taal had gehouden, zou er moeite gespaard zyn."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s138","id":"h8-s138","source":"Als Allah ons in 't leven spaart, zullen wy zorg dragen dat er welvaart kome."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s196","id":"h14-s196","source":"Er wordt in myn residentie weinig of niets ingevoerd ter-sluik, want ... er gaat in deze streken zóó weinig om, dat niemand hier zyn kapitaal in den handel wagen zou.\" Ik heb een dergelyk verslag gelezen dat aanving met de woorden: \"in 't afgeloopen jaar is de rust rustig gebleven.\" Zulke zinsneden getuigen wel van een zeer rustige gerustheid op de inschikkelykheid van de Regeering voor ieder die haar onaangename tydingen spaart, of die, zooals de term luidt: \"haar niet bemoeielykt\" met verdrietige berichten!"}]},{"lemma":"spartelen","count":1,"glosses":["struggling"],"forms":["spartelende"],"morphology":["present participle, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s249","id":"h14-s249","source":"Arme spartelende vliegjes die hy redde als hy geheel alleen was, wilt gy dat hart verdedigen tegen de beschuldiging van koketterie?"}]},{"lemma":"spat","count":1,"glosses":["spatters"],"forms":["spatten"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s181","id":"h18-s182","source":"Wat die paarden liepen! Op de Weesperstraat, waar 't altyd zoo vuil is, vloog de modder rechts en links huizenhoog, en, alsof weer 't spel sprak, daar liep die schooierige Sjaalman, in gebogen houding, met gebukt hoofd, en ik zag hoe hy met de mouw van zyn kaal jasje, zyn bleek gelaat trachtte te reinigen van de spatten."}]},{"lemma":"specialiteit","count":5,"glosses":["specialist","specialists","Specialist"],"forms":["specialiteit","specialiteiten","Specialiteit"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, plural","noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s46","id":"h16-s46","source":"Meestal wordt een belangryke vraag getoetst, niet aan de zaak waarover ze handelt, maar aan de waarde welke men toekent aan de meening van den man die daarover 't woord voert, en daar dit meestal de persoon is die doorgaat voor een Specialiteit, by-voorkeur iemand \"die in Indie een zoo gewichtige betrekking heeft bekleed\" volgt hieruit dat de slotsom eener stemming meestal de kleur draagt van de dwalingen die nu eenmaal schynen te kleven aan \"die gewichtige betrekkingen.\" Indien dit reeds geldt waar de invloed van zoodanige specialiteit slechts wordt uitgeoefend door een lid der Volksvertegenwoordiging, hoe groot wordt dan niet de voorbeschikking tot verkeerd oordeelen, als zulke invloed gepaard gaat met het vertrouwen des Konings die zich dwingen liet zulk een specialiteit aan 't hoofd van zyn Ministerie van Kolonien te plaatsen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s51","id":"h16-s51","source":"Er zyn personen die byna even zooveel tyd in Nederlandsch-Indie doorbrachten, zonder ooit in aanraking gekomen te zyn, noch met de bevolking, noch met inlandsche Hoofden, en 't is bedroevend, dat de Raad van Indie zeer dikwyls geheel of grootendeels uit zoodanige personen is samengesteld, ja dat men zelfs middel heeft gevonden, den Koning benoemingen te laten teekenen tot Gouverneur-generaal, van iemand die tot deze soort van specialiteiten behoorde."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s235","id":"h20-s235","source":"Dan zou ik aan dat Volk een plaats vragen in de Vertegenwoordiging al ware 't alleen om te protesteeren tegen certifikaten van rechtschapenheid, die door Indische specialiteiten vice versa worden uitgereikt misschien om op 't vreemd denkbeeld te brengen dat men zelf waarde hecht aan die hoedanigheid ..."}]},{"lemma":"speeksel","count":1,"glosses":["saliva"],"forms":["speeksel"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s28","id":"h6-s28","source":"De kleine maas was reeds al hurkend achterwaarts teruggekropen tot aan den ingang der pendoppo, waar hy onder zyn makkers plaats nam ... de Regent had reeds zyn lippen en weinige tanden bruinrood geverwd met het speeksel zyner sirie, voor hy zeide:"}]},{"lemma":"speeldoos","count":1,"glosses":["music-box"],"forms":["speeldoos"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s172","id":"h4-s172","source":"--Stil, myn jongen, zei de vrouw. Speel wat met je prenten of met de chinesche speeldoos."}]},{"lemma":"speelgoed","count":1,"glosses":["toys"],"forms":["speelgoed"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s166","id":"h7-s166","source":"Ja, zy had het goed gevonden, toen hy die beide arme vrouwen uit de Nieuwstraat, die nooit Amsterdam hadden verlaten, en nooit waren \"uitgeweest\" rondleidde op de Haarlemmer kermis, onder 't koddig voorwendsel dat de Koning hem belast had met: \"het amuzeeren van oude vrouwtjes die zich zoo goed gedragen hadden\". Zy vond het goed dat hy de weeskinderen uit alle gestichten te Amsterdam op koek en amandelmelk onthaalde, en ze overlaadde met speelgoed."}]},{"lemma":"speelnoot","count":1,"glosses":["playmates"],"forms":["speelnootjes"],"morphology":["noun, plural, diminutive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s174","id":"h17-s174","source":"Ja, wèl was dit de plek waar hy voor 't eerst Adinda anders had aangezien dan zyn overige speelnootjes, omdat ze daar voor 't eerst geweigerd had deeltenemen aan een spel dat ze toch had meegespeeld met alle kinderen, knapen en meisjes, nog kort te voren. Dáár had ze hem de melatti gegeven."}]},{"lemma":"spel","count":8,"glosses":["stake","game","play","chance"],"forms":["spel"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":"In het spel zijn means ‘to be at stake’ or ‘to be involved.’","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s132","id":"h6-s132","source":"Ik hoop dat ge haar schoon vinden zult, zoodra ik gelegenheid zal hebben haar voortestellen, gloeiend van verontwaardiging over wat zy de \"miskenning van 't genie\" noemde, als haar aangebeden Max in 't spel was, of wanneer haar een denkbeeld bezielde, dat in-verband stond met het welzyn van haar kind."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s192","id":"h7-s192","source":"Doch alweer was 't eigenaardig dat hy die zoo nauwkeurig en scherp het recht van een ander--hoe diep ook begraven onder stoffige akten en dikwebbige chicanes--zou hebben nagespoord en verdedigd, dat hy hier waar zyn eigen belang in 't spel was, met slordigheid het oogenblik verwaarloosde, waarin misschien de zaak had moeten worden aangevat."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s63","id":"h10-s63","source":"Schryf dit gerust aan je vader, want als er principes in 't spel zyn, ontzie ik niemand."}]},{"lemma":"speld","count":1,"glosses":["little pin"],"forms":["speldje"],"morphology":["diminutive noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s151","id":"h4-s151","source":"Ze was gekleed in een wit lang hemd, of jak zonder schoot, dat haar tot de knieën hing, en aan de voorzyde met een zwart speldje was vastgemaakt."}]},{"lemma":"spelden","count":1,"glosses":["pin"],"forms":["spelden"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":"Iemand iets op de mouw spelden means to tell someone something untrue.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s4","id":"h1-s4","source":"Sedert jaren vraag ik my af, waartoe zulke dingen dienen, en ik sta verbaasd over de onbeschaamdheid, waarmede een dichter of romanverteller u iets op de mouw durft spelden, dat nooit gebeurd is, en meestal niet gebeuren kan."}]},{"lemma":"spelen","count":25,"glosses":["played","play","playing","was picking","games","Play","plays","take place","played out"],"forms":["spelen","speelde","gespeeld","speel","Speel","spelende","speelt"],"morphology":["verb, infinitive","verb, imperative, singular","verb, past, singular","verb, past, third-person singular","verb, participle","verbal noun, infinitive","past participle","present participle","verb, present, singular","verb, infinitive used as noun","verb, past, third person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s12","id":"h1-s12","source":"De fout begint al van Van Alphen af, en wel terstond by den eersten regel over die \"lieve wichtjes.\" Wat drommel kon dien ouden heer bewegen, zich uittegeven voor een aanbidder van myn zusje Truitje die zeere oogen had, of van myn broêr Gerrit die altyd met zyn neus speelde? En toch, hy zegt: \"dat hy die versjes zong, door liefde gedrongen.\" Ik dacht dikwyls als kind: \"man, ik wilde u graag eens ontmoeten, en als ge my de marmerknikkers weigerde, die ik u vragen zou, of myn naam voluit in banket--ik heet Batavus--dan houd ik u voor een leugenaar."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s52","id":"h2-s52","source":"Maar hy was de primus van onze klasse--want knap was hy, dit moet ik erkennen--en hy hield veel van spelen, stoeien en vechten. Dáárom was hy by ons."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s9","id":"h3-s9","source":"De meisjes hadden piano gespeeld en gezongen, en by 't dessert plaagden ze elkaar met iets dat in de voorkamer scheen gebeurd te zyn, terwyl wy achter aan 't gentsch whisten waren, iets waarin Frits betrokken scheen. \"Ja, ja, Louise, riep Betsy Rosemeyer, geschreid heb je!"}]},{"lemma":"spenen","count":1,"glosses":["deny"],"forms":["spenen"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s111","id":"h15-s111","source":"We zeiden reeds dat moeielykheid hem aantrok, en hoe hy dorstte naar opoffering. Doch hy meende dat de aanlokkelykheid van een zelfoffer hier niet bestond, en vreesde--als hy in 't eind zou moeten overgaan tot ernstigen stryd tegen 't onrecht--zich te moeten spenen van 't ridderlyk genoegen dien stryd te hebben aangevangen als de zwakste."}]},{"lemma":"Speyk","count":1,"glosses":["Speyk"],"forms":["Speyk"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s140","id":"h4-s140","source":"In 't onderhuis woonde een uitdrager die allerlei dingen verkocht, kopjes, schotels, meubels, oude boeken, glaswerk, portretten van Van Speyk, en zoo al meer."}]},{"lemma":"spiegel","count":1,"glosses":["mirror"],"forms":["spiegel"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s133","id":"h6-s133","source":"Te dikwyls reeds is er gezegd dat het gelaat de spiegel der ziel is, om nog prys te stellen op de portretwaarde van een onbewegelyk gezicht, dat niets heeft aftespiegelen omdat er geen ziel in weerschynt."}]},{"lemma":"spiegelen","count":1,"glosses":["take warning"],"forms":["spiegel"],"morphology":["verb, imperative, singular"],"note":"Zich aan iemand spiegelen means to take someone as a warning or example.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s57","id":"h9-s57","source":"En let toch op al de menschen die niet hooren willen naar goeden raad, die godsdienst en zedelykheid met voeten trappen, en spiegel je aan die menschen."}]},{"lemma":"spielen","count":1,"glosses":["played"],"forms":["gespielt"],"morphology":["verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s261","id":"h14-s261","source":"Der Nachtwind säuselt, und die Luft wird kühl, Zu kühl für dich vielleicht: dein Stirnchen glüht! Du hast den ganzen Tag so wild gespielt, Und bist wohl müde, komm, dein Tikar harret."}]},{"lemma":"spijs","count":4,"glosses":["food","dishes"],"forms":["spyzen","spyze","spys"],"morphology":["noun, common gender, singular, historical spelling","noun, common gender, plural, archaic spelling","noun, common gender, plural","noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s128","id":"h5-s128","source":"Voor weinige jaren zyn geheele distrikten uitgestorven van honger. Moeders boden hun kinderen te-koop voor spyze."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s5","id":"h6-s5","source":"Hy zat in 't midden van de pendoppo by de tafel die met een wit kleed bedekt, en met spyzen beladen was."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s139","id":"h13-s140","source":"Zonderling echter was het, dat die dame niet alleen geweigerd had deeltenemen aan de gemeenschappelyke maaltyden, maar dat zy zelfs geen gebruik maakte van 't aanbod om haar spyzen te doen gereed maken in de keuken van Havelaars huis. \"Deze bescheidenheid, zei Tine, was wat ver gedreven, want de keuken was ruim genoeg.\""}]},{"lemma":"spijten","count":4,"glosses":["caused regret","regret","grieve","grieves"],"forms":["spyten","speet","Spyt"],"morphology":["verb, infinitive","verb, past, singular","verb, present, singular"],"note":"Older spelling of spijten.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s39","id":"h2-s39","source":"En toen vroeg ik hoe het hèm ging, wat me later speet, want hy scheen niet in goede omstandigheden te verkeeren, en ik houd niet van arme menschen, omdat er gewoonlyk eigen schuld onder loopt, daar de Heer niet iemand verlaten zou, die hem trouw gediend had."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s64","id":"h4-s64","source":"Het begon me nu te spyten dat ik dien avend de Kapelsteeg was ingegaan, en ik zag in, dat men nooit den fatsoenlyken weg verlaten moet. Natuurlyk had hy my om geld gevraagd, en van zyn pak gesproken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s162","id":"h7-s162","source":"--Hoewel 't my erg spyten zou, Tine, Lebak te verlaten, want er is hier veel te doen."}]},{"lemma":"spin","count":1,"glosses":["spider"],"forms":["spin"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s244","id":"h14-s244","source":"Ontkend door wie zyn hart verwarde met zyn geest. Belachelyk gevonden door wie niet begrypen kon hoe een verstandig mensch zich moeite gaf om een vlieg te redden, die vastgeraakt was in het web eener spin."}]},{"lemma":"spinnen","count":4,"glosses":["spun","spin","the spinning"],"forms":["spinnen","spon","gesponnen"],"morphology":["verb, infinitive","verb, past, singular","verb, past participle","verb, infinitive, substantivized"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s74","id":"h17-s74","source":"Ik zal spinnen, en sarongs en slendangs weven, en batikken, en heel vlytig zyn al dien tyd."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s110","id":"h17-s110","source":"Ook kwam hem voor den geest hoe hy nog kort geleden met haar getwist had over de koord die ze spon voor den lalayang van haar broertjes, en die gebroken was omdat er, naar hy meende, een fout was in haar spinsel, waardoor een weddingschap was verloren gegaan tegen de kinderen uit Tjipoeroet. \"Hoe was 't mogelyk, dacht hy, hierover boos te worden op Adinda?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s111","id":"h17-s111","source":"Want al hàd zy een fout gesponnen in de koord, en al ware de weddingschap van Badoer tegen Tjipoeroet verloren dáárdoor, en niet door de glasscherf--zoo ondeugend en handig dan geworpen door den kleinen Djamien die zich verschool achter den pagger--had ik zelfs dàn zoo hard mogen wezen tegen haar, en haar noemen met onbehoorlyke namen?"}]},{"lemma":"spinrag","count":1,"glosses":["cobweb"],"forms":["spinrag"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s193","id":"h7-s193","source":"Hy scheen iets als schaamte te gevoelen omdat het hier zyn eigen voordeel gold, en ik geloof zeker wanneer \"zyn Tine\" gehuwd ware geweest met een ander, met iemand die zich tot hem had gewend met het verzoek de spinrag te verbreken waarin haar voorouderlyk fortuin was blyven hangen, dat hy geslaagd zou zyn \"de interessante wees\" in 't bezit te stellen van het vermogen dat haar behoorde."}]},{"lemma":"spinsel","count":1,"glosses":["spinning"],"forms":["spinsel"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s110","id":"h17-s110","source":"Ook kwam hem voor den geest hoe hy nog kort geleden met haar getwist had over de koord die ze spon voor den lalayang van haar broertjes, en die gebroken was omdat er, naar hy meende, een fout was in haar spinsel, waardoor een weddingschap was verloren gegaan tegen de kinderen uit Tjipoeroet. \"Hoe was 't mogelyk, dacht hy, hierover boos te worden op Adinda?"}]},{"lemma":"spits","count":2,"glosses":["spire","summit"],"forms":["spits"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s27","id":"h5-s27","source":"De geestdryvery die torens meende te moeten zetten op de gebouwen die opgericht werden ter-eere van dezen of genen heilige, duurde niet lang genoeg om ze te voleinden, en de spits die de geloovigen naar den hemel moet wyzen, rust, gewoonlyk een paar omgangen te laag, op de massieve bazis, 'tgeen denken doet aan den man zonder dyen op de kermis."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s69","id":"h5-s69","source":"Zeer staatkundig wordt alzoo gebruik gemaakt van hun alouden feodalen invloed--die in Azie over 't geheel van groot gewicht is, en by de meeste stammen als punt van godsdienst wordt aangemerkt--dewyl door het benoemen dezer hoofden tot beambten, een hierarchie wordt geschapen, aan welker spits het nederlandsch gezag staat, dat door den Gouverneur-generaal wordt uitgeoefend."}]},{"lemma":"splitsen","count":4,"glosses":["split","divided","divide"],"forms":["splitsen","gesplitst"],"morphology":["verb, infinitive","verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s48","id":"h5-s48","source":"Het dusgenaamd Nederlandsch Indie--'t adjektief nederlandsch komt me eenigszins onnauwkeurig voor, doch 't werd officieel aangenomen--is, wat de verhouding van het moederland tot de bevolking aangaat, te splitsen in twee zeer verschillende hoofddeelen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s113","id":"h5-s113","source":"De inkomsten der javaansche Hoofden zou men in vier deelen kunnen splitsen. Vooreerst, het bepaald maandgeld."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s89","id":"h7-s89","source":"De europesche maatschappy in Nederlandsch Indiën is vry scherp in twee deelen gesplitst: de eigenlyke Europeanen, en dezulken die--hoezeer wettelyk in geheel denzelfden rechtstoestand verkeerende--niet in Europa geboren zyn, en min of meer inlandsch bloed in de aderen hebben."}]},{"lemma":"splitsing","count":1,"glosses":["split"],"forms":["splitsing"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s38","id":"h16-s38","source":"Immers wanneer men nagaat dat Java alleen reeds zoo scherp is afgedeeld in twee ongelyksoortige deelen, zonder nog te letten op de vele onderdeelen van die splitsing, kan men berekenen hoe groot het onderscheid moet wezen tusschen volkstammen die verder van elkander wonen en zelfs door de zee gescheiden zyn."}]},{"lemma":"spoed","count":7,"glosses":["haste","dispatch","urgent","speed","Urgent"],"forms":["spoed","Spoed"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, common gender, singular, used as a label"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s111","id":"h7-s111","source":"Hy. Havelaar betuigde insgelyks bereid te zyn tot allen spoed ..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s174","id":"h8-s174","source":"De klerk kwam weldra met eenig geschryf terug. Havelaar teekende, en zei dat men spoed moest maken met die uitbetaling."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s31","id":"h17-s31","source":"Eens, in 't veld, riep Saïdjah tevergeefs zyn buffel toe, wat spoed te maken."}]},{"lemma":"spoedig","count":34,"glosses":["soon","quickly","hastily","readily"],"forms":["spoedig"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s59","id":"h3-s59","source":"Ik heb hem aan 't kopyboek gezet, om zich te oefenen in den hollandschen styl. Ik ben benieuwd of er spoedig orders van Ludwig Stern zullen komen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s65","id":"h3-s65","source":"Ik liet me dus door Frits dat fraaie stuk van den laatsten avend voorleggen, en ik vond heel spoedig den regel die Betsy's broodje verkruimeld had."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s169","id":"h4-s169","source":"--Ja, kereltje, ik kom om je papa te spreken. Zou hy spoedig komen, denk je?"}]},{"lemma":"spoedmissive","count":2,"glosses":["urgent missive"],"forms":["spoedmissive"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s10","id":"h19-s10","source":"Gisteren middag te 12 ure had ik de eer tot u aftezenden myn spoedmissive N° 88, houdende in substantie:"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s78","id":"h19-s78","source":"Ik heb de eer gehad te ontvangen uwe spoedmissive van 26 dezer LaO, geheim, houdende hoofdzakelyk mededeeling:"}]},{"lemma":"spoliatie","count":1,"glosses":["spoliation"],"forms":["spoliatie"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s191","id":"h7-s191","source":"Hoe 't nu wezen moog met het bestaan van dien roman, en of er al dan niet spoliatie had plaats gehad, zeker is 't dat er in Havelaars verbeelding iets geboren werd, wat men een rêve aux millions zou kunnen noemen."}]},{"lemma":"spook","count":2,"glosses":["ghosts","ghost"],"forms":["spoken","spook"],"morphology":["noun, neuter plural","noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s165","id":"h16-s165","source":"Gisteren heb ik Sjaalman gezien met zyn vrouw en hun jongetje: ze zagen er uit als spoken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s293","id":"h17-s293","source":"Als een spook waarde hy rond in de huizen die nog niet geheel verbrand waren, en vond het lyk van Adinda's vader met een klewang-bajonetwonde in de borst."}]},{"lemma":"spookachtig","count":2,"glosses":["ghostly","ghost-like"],"forms":["spook-achtigen","spookachtig"],"morphology":["adjective, attributive, inflected","adverb"],"note":"Historical spelling of modern ‘spookachtige’.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s53","id":"h11-s53","source":"Beproef eens daar te zitten zonder u te verroeren, ge zult zien hoe spoedig je een spook-achtigen indruk maakt op ieder ander, en zelfs op je eigen verbeelding."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s9","id":"h16-s9","source":"Weldra schrikte ze niet meer, want ze wist wat het beduidde als die gestalten zoo spookachtig om 't huis waarden en bescherming zochten by haren Max!"}]},{"lemma":"spoor","count":9,"glosses":["trace","traces","spurs"],"forms":["spoor","sporen"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, neuter, plural","noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s38","id":"h3-s38","source":"O, hy liet in 't voorwaarts gaan, Diepe, diepe sporen staan! 'k Proefde vreugde en smart met-één, 'k Heb gedacht en 'k heb gestreden, 'k Heb gejuicht en 'k heb gebeden: 't Is me als vlogen eeuwen heen! 'k Heb naar levensheil gestreefd, 'k Heb gevonden en verloren, En, een kind nog kort te-voren, Jaren in één uur doorleefd!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s150","id":"h4-s150","source":"Haar trekken droegen sporen van vermoeidheid, en deden me denken aan myn vrouw als de wasch beredderd is."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s153","id":"h4-s153","source":"Er was geen spoor van plooien, wydte of omvang, zooals dit by een vrouw toch behoort."}]},{"lemma":"sporen","count":1,"glosses":["spur"],"forms":["spoor"],"morphology":["verb, imperative, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s70","id":"h10-s70","source":"En spoor Frits aan, dat hy wat beter oppast, en leer hem geen verzen maken, en houd je alsof je het niet zag, als hy gezichten trekt tegen den boekhouder, en al zulke dingen meer."}]},{"lemma":"spot","count":1,"glosses":["mockery"],"forms":["spot"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s191","id":"h14-s191","source":"Deze voorbeelden zouden, als niet de zaak om de eindelyke gevolgen te ernstig ware, aanleiding geven tot lach en spot, en men staat verbaasd over de naïveteit waarmee vaak in zoodanig geval de grofste onwaarheden worden staande gehouden en aangenomen, al biedt dan ook de schryver zelf weinig zinsneden verder de wapens aan waarmee die onwaarheden te bestryden zyn."}]},{"lemma":"spotten","count":1,"glosses":["mocked"],"forms":["spotte"],"morphology":["verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s139","id":"h15-s139","source":"Hy vertaalde zyn tranen niet in gegryns, hy spotte niet, hy zocht niet te treffen door bontheid van kleur of door de grappen van den uitroeper voor de kermistent ... wat heeft het hem gebaat?"}]},{"lemma":"spraak","count":17,"glosses":["question","talk","speech","any question","mention"],"forms":["spraak"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, feminine singular","noun, common gender singular"],"note":"Van ... is geen spraak means “there is no question of ...”.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s25","id":"h1-s25","source":"Ik ben lid van Artis, zy heeft een sjaallong van twee-en-negentig gulden, en van zulk een malle liefde die volstrekt aan het einde der aarde wil wonen, is toch tusschen ons nooit spraak geweest."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s51","id":"h5-s51","source":"Van cyns of schatting of bondgenootschap is hier geen spraak."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s86","id":"h5-s86","source":"Nagenoeg op gelyke wyze--wat de keus der personen aangaat, daar hier geen spraak is van gelykheid in werkkring, hoewel ook in dit opzicht zekere overeenstemming in 't oog valt--staat aan het hoofd eener afdeeling op Java, een inlandsch beambte die den hem door het gouvernement gegeven rang met zijn autochthoonen invloed verbindt, om aan den europeschen ambtenaar die 't nederlandsch gezag vertegenwoordigt, het bestuur gemakkelyk te maken."}]},{"lemma":"spraakgebruik","count":1,"glosses":["usage"],"forms":["spraakgebruik"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s94","id":"h7-s94","source":"Een liplap--om den term te bezigen die voor beleefder wordt gehouden, zou ik moeten zeggen een \"dusgenaamd inlandsch kind\" maar ik vraag vergunning my te houden aan 't spraakgebruik dat uit allitteratie geboren schynt, zonder dat ik met die uitdrukking iets beleedigends bedoel, en wat beteekent het woord dan ook?--een liplap heeft veel goeds."}]},{"lemma":"spraakzaam","count":1,"glosses":["more talkative"],"forms":["spraakzamer"],"morphology":["adjective, comparative, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s11","id":"h6-s11","source":"Verbrugge had wel wat spraakzamer mogen zyn."}]},{"lemma":"sprake","count":1,"glosses":["mention"],"forms":["sprake"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s57","id":"h5-s57","source":"Van dit gedeelte slechts der nederlandsche bezittingen, dat alzoo inderdaad deel uitmaakt van het Koningryk der Nederlanden, zal in deze bladen hoofdzakelyk sprake zyn."}]},{"lemma":"sprakeloos","count":2,"glosses":["speechless"],"forms":["sprakeloos","sprakelooze"],"morphology":["adjective","adjective, inflected"],"note":"Sprakelooze is the older spelling of modern sprakeloze.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s73","id":"h16-s73","source":"Myn vertrouwen op medegevoel met de Javanen gaat echter niet zóó ver, dat ik by de beschryving hoe men den laatsten buffel rooft uit den kendang by-dag, zonder schroom, onder bescherming van 't nederlandsch gezag ... als ik 't weggevoerd rund laat volgen door den eigenaar en zyn schreiende kinderen ... als ik hem laat neerzitten op den trap van 't huis des roovers, sprakeloos en wezenloos en verzonken in smart ... als ik hem van daar laat wegjagen met hoon en smaad, met bedreiging van rottingslag en blokgevangenis ... zie, ik eisch niet--noch verwacht, o Nederlanders!--dat ge daardoor zult aangegrepen zyn in gelyke maat als wanneer ik u het lot schetste van een boer wien men zyn koe ontnam."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s193","id":"h17-s193","source":"Saïdjah had niet geleerd te bidden, en 't ware ook jammer geweest hem dat te leeren want heiliger gebeden vuriger dank dan er lag in de sprakelooze opgetogenheid zyner ziel, was niet te vatten in menschelyke taal."}]},{"lemma":"spreekwoord","count":1,"glosses":["proverb"],"forms":["spreekwoord"],"morphology":["noun, neuter singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s236","id":"h14-s236","source":"Meestal weet men in onbeoordeelbare en vaak uit de lucht gegrepen redenen van staatkunde, een oorzaak te vinden om dien Regent of dat Hoofd te sparen, en 't is dan ook in Indie een tot spreekwoord geykte meening dat het Gouvernement liever tien residenten zou ontslaan dan één Regent."}]},{"lemma":"spreiden","count":2,"glosses":["spread"],"forms":["spreiden"],"morphology":["verb, infinitive","verb, present, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s234","id":"h14-s234","source":"Door velen wordt dit beschermen van de Hoofden toegeschreven aan de onedele berekening dat zy, pracht en praal moetende ten-toon spreiden om op de bevolking den invloed uitteoefenen dien de Regering noodig heeft om háár gezag staande te houden, daartoe een veel hooger bezoldiging zouden moeten genieten dan thans 't geval is, wanneer men hun niet de vryheid liet het ontbrekende aantevullen door onwettige beschikking over de bezittingen en den arbeid van 't volk."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s43","id":"h16-s43","source":"Ik zeide dat ik verwonderd was over den moed dien sommigen by de behandeling van indische zaken ten-toon spreiden."}]},{"lemma":"spreken","count":167,"glosses":["speak","spoke","spoken","speaks","speaking","goes","talked","talk to","were speaking","went","speak to","addressing","to speak with","spoken with","said","discuss","am speaking","put it","talking","speech","talk","to speak","Speak","speak with"],"forms":["spreken","sprak","gesproken","spreekt","spreek","sprekende","spraken","Spreek"],"morphology":["verb, infinitive","verb, past, singular","verb, present, singular","verb, past participle","verb, participle","verb, present, plural","verb, present, third person singular","verb, past, third person singular","present participle","verb, infinitive used as noun","verbal noun, neuter, singular","past participle","verbal noun, infinitive","verb, past, plural","verb, imperative, singular","verb, present, first-person singular","verb, past, first-person singular","verb, nominalized infinitive","verb used as noun, infinitive","verb, past, first person singular","verb, infinitive used nominally","verb, present, first person singular","verb, past, third-person singular","verb, infinitive used substantivally","verb, present participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s62","id":"h1-s62","source":"En verder, hoe kan de persoon die in verzen spreekt, voorzien wat de ander te antwoorden heeft, om hem 't rym gemakkelyk te maken? Als de veldheer tot de prinses Zegt: \"mevrouw, het is te laat, de poorten zyn gesloten\" hoe kan hy dan vooruit weten, dat zy zeggen wil: \"welaan dan, onversaagd, men doe het zwaard ontblooten?\" Want als zy nu eens, hoorende dat de poort toe was, antwoordde dat ze dan wat wachten zou tot er geopend werd, of dat zy een andermaal eens terug zou komen, waar bleef dan maat en rym?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s89","id":"h2-s89","source":"Toen ik een dag daarna van de beurs kwam, zei Frits dat er iemand geweest was om my te spreken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s4","id":"h3-s4","source":"Het spreekt vanzelf dat ik van die gekheid niets weten wilde. Ik zou het pak door Frits hebben laten terugbrengen, maar ik wist zyn adres niet, en hy liet niets van zich hooren."}]},{"lemma":"Spreuken","count":1,"glosses":["Proverbs"],"forms":["Spreuken"],"morphology":["proper noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s51","id":"h4-s51","source":"Over de Spreuken, den Prediker, het Hooglied, en de PANTOENS der Javanen. Over het JUS PRIMI OCCUPANTIS."}]},{"lemma":"springen","count":14,"glosses":["sprang","springs","jumps","played","rear","jumped","leap","leapt"],"forms":["sprong","springt","springen","gesprongen"],"morphology":["verb, past, singular","verb, present, singular","verb, infinitive","verb, past, third-person singular","verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s21","id":"h5-s21","source":"Het is myn doel niet, vooral niet in het begin van myn vertelling, den lezer lang bezig te houden met het beschryven van plaatsen, landschappen of gebouwen. Ik vrees te zeer hem afteschrikken door wat zweemen zou naar langdradigheid, en eerst later, als ik gevoel dat hy voor my gewonnen is, als ik uit blik en houding bemerk dat het lot van de heldin die ergens van 't balkon eener vierde verdieping springt, hem belang inboezemt, dan laat ik, met stoute verachting van alle wetten der zwaartekracht, haar zweven tusschen hemel en aarde, tot ik myn hart heb lucht gegeven in de nauwkeurige schets der schoonheden van het landschap, of van 't gebouw dat daar ergens schynt geplaatst te zyn om een voorwendsel aan de hand te doen tot een veelbladzydig vertoog over middeleeuwsche architektuur."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s70","id":"h6-s70","source":"Ik noem iemand die in 't water springt om een hond te redden van de haaien, een gek."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s179","id":"h6-s179","source":"Met jongens sprong hy \"haasjen-over\" en hy teekende heel gaarne een patroon voor 't borduurwerk van de meisjes. Zelfs nam hy dezen meermalen de naald uit de hand, en vermaakte zich met dat werk, ofschoon hy dikwyls zei dat ze wel wat beters konden dan dat \"machinale steken tellen.\" By jongelieden van achttien jaren was hy een jong student, die gaarne zyn Patriam canimus zong, of Gaudeamus igitur ... ja, ik ben niet geheel zeker, dat hy niet nog zeer kort geleden, toen hy met verlof te Amsterdam was, een uithangbord heeft afgebroken, dat hem niet behaagde omdat er een neger op geschilderd was, geboeid aan de voeten van een Europeaan met een lange pyp in den mond, en waaronder natuurlyk te lezen stond: de rookende jonge koopman."}]},{"lemma":"sprong","count":3,"glosses":["jump","leap","bounds"],"forms":["sprong","sprongen"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s3","id":"h9-s3","source":"Als ik in myn verhaal zulk een luchtsprong noodig had, zou ik voorzichtigheidshalve nog altyd een eerste verdieping kiezen als uitgangspunt van haar sprong, en een kasteel waarvan weinig te zeggen viel."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s42","id":"h17-s42","source":"Want toen deze zyn buffel, bevryd van het juk, had bestegen als de anderen om te vluchten als zy, had een onverwachtte sprong van het dier hem 't evenwicht benomen en ter-aarde geworpen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s44","id":"h17-s44","source":"Saïdjah's buffel, voortgedreven door eigen vaart, schoot eenige sprongen voorby de plek waar zyn kleine meester den dood wachtte."}]},{"lemma":"sprookje","count":4,"glosses":["fairy tales","fairy-tales","fairy tale"],"forms":["sprookjes","sprookje"],"morphology":["noun, plural","noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s97","id":"h3-s97","source":"Over kinderboekjes, fabels en sprookjes. (Dit wil ik wel eens lezen, omdat hy op waarheid aandringt.) Over bemiddeling, in den handel. (Dit bevalt me volstrekt niet."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s43","id":"h10-s43","source":"Even zoo zou ieder verstandig mensch my uitlachen, als ik gek genoeg was om te zeggen: Marie is daar in dien rooien tuin waarom rood, en niet geel of paars?--om te luisteren naar 't snappen en giechelen van de viooltjes, of naar de sprookjes die de rozen elkaar heimelyk in 't oor blazen. Al kon zoo iets waar zyn, wat zou Marie er aan hebben, als het toch zoo heimelijk geschiedt, dat zy er niets van verstaat?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s47","id":"h10-s47","source":"Dat wil zeggen dat er een luchtjen is aan die malle sprookjes ... zóó is het!"}]},{"lemma":"staal","count":1,"glosses":["steel"],"forms":["staal"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s108","id":"h11-s108","source":"--Neen! Binnen twee minuten voel je pyn in je rechterarm, uit sympathie met den beul die zoo lang dat zwaar stuk staal onbewegelyk omhoog moet houden."}]},{"lemma":"staalkaart","count":1,"glosses":["sample card"],"forms":["staalkaart"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"A staalkaart is a card displaying samples from which to choose.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s154","id":"h15-s154","source":"Het is een staalkaart: bepaal uw keuze."}]},{"lemma":"staan","count":169,"glosses":["stood","stand","stands","standing","is","was","becomes","were","are","was standing","says","be","lay","entered","rose","is written","is standing","was required","is prescribed","going","were standing","firm","are set","there is"],"forms":["stond","staan","staat","stonden","staande","gestaan","sta","Sta","Stond","Staat"],"morphology":["verb, past, singular","verb, present, singular","verb, infinitive","verb, present, plural","verb, past, plural","verb, present, third person singular","verb, past, third person singular","verb, past participle","verb, past, first person singular","verb, present, third-person singular","verb, past, third person plural","present participle","verb, present, third person plural","verb, participle","verb, present, third-person plural","verb, past, first-person singular","verb, present participle, attributive","verb, present, first person plural","verb, present, first-person plural","verb, present participle","adjective","present participle used predicatively","adjective, participial","verb, present, first-person singular","adjective in fixed verbal expression","verb, simple past, third person singular"],"note":"Te lezen staan means to be visible or legible somewhere.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s4","id":"h1-s4","source":"Sedert jaren vraag ik my af, waartoe zulke dingen dienen, en ik sta verbaasd over de onbeschaamdheid, waarmede een dichter of romanverteller u iets op de mouw durft spelden, dat nooit gebeurd is, en meestal niet gebeuren kan."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s37","id":"h1-s37","source":"De held van 't stuk wordt uit het water gehaald door iemand die op 't punt staat bankroet te maken. Dan geeft hy hem zyn halve vermogen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s14","id":"h2-s14","source":"Dit alles is de zuivere waarheid, lezer! Weet ge wel, dat de jonge Duitscher, die op de beurs by pilaar 17 stond, weggeloopen is met de dochter van Busselinck & Waterman?"}]},{"lemma":"staand","count":1,"glosses":["standing"],"forms":["staand"],"morphology":["adjective, neuter singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s76","id":"h5-s76","source":"Maar toen later het centraal gezag des duitschen Ryks behoefte voelde, eenig ver gelegen volk aan zich te binden op andere wyze dan door stoffelyk overwicht alleen, zoodra een verwyderde streek werd beschouwd als door gelykheid in afkomst, taal en gewoonten tot het Ryk te behooren, deed zich de noodzakelykheid gevoelen, iemand met de leiding der zaken te belasten, die in dat land te-huis behoorde niet alleen, maar door zyn stand boven zyn medeburgers in die streken verheven was, opdat de gehoorzaamheid aan de bevelen des Keizers, gemakkelyk werde door de samengaande neiging tot onderwerping aan hem die met de uitvoering dezer bevelen belast was. Hierdoor werden dan tevens geheel of gedeeltelyk de uitgaven vermeden, voor een staand leger ten-laste der algemeene staatskas, of, zooals meestal geschiedde, ten-laste van de gewesten zelf, die door zoodanig leger moesten bewaakt worden."}]},{"lemma":"staande","count":1,"glosses":["upright"],"forms":["staande"],"morphology":["predicative adjective"],"note":"Zich staande houden is an idiom meaning ‘to hold one’s ground’.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s29","id":"h5-s29","source":"Het is waarlyk niet vleiend voor de westersche beschaving, dat zelden het denkbeeld om een groot werk tot-stand te brengen, zich lang genoeg heeft kunnen staande houden om dat werk voleind te zien."}]},{"lemma":"staat","count":13,"glosses":["state","condition","returns","tables","a position"],"forms":["staat","staten","staats"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, plural","noun, masculine, singular, genitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s73","id":"h3-s73","source":"Er waren staten, opgaven, berekeningen met cyfers, waaraan geen rym te bekennen was, en alles was met zulk een zorg en nauwkeurigheid bewerkt, dat ik, ronduit gezegd--want ik houd van de waarheid--op het denkbeeld kwam dat die Sjaalman, als de derde klerk eens uitviel--wat gebeuren kan, daar hy oud en stuntelig wordt--heel goed diens plaats zou kunnen innemen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s78","id":"h3-s78","source":"Ik erken--want ik houd van de waarheid--dat ik, die altyd in koffi gedaan heb, niet in staat ben de waarde van alles te beoordeelen, maar, ook zonder deze beoordeeling, de lyst der opschriften alleen was reeds kurieus."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s24","id":"h5-s24","source":"De torens zyn in vervallen staat ... Waarde lezer, er zyn geen torens."}]},{"lemma":"staat maken","count":2,"glosses":["count","rely"],"forms":["staat-maken"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":"The now usually unhyphenated idiom staat maken op means “to count on.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s131","id":"h8-s131","source":"Wie gedwaald mocht hebben kan op een zacht oordeel van myn kant staat-maken, want daar ik zelf zo menig keer dwaal, zal ik niet streng zyn ... niet althans in de gewone dienstvergrypen of nalatigheden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s85","id":"h20-s85","source":"En daaronder stond de naam van den man, op wiens \"yver, bekwaamheid en goede trouw\" de Koning zeide te kunnen staat-maken, toen hy diens benoeming tot Gouverneur-generaal van Nederlandsch Indie onderteekende."}]},{"lemma":"staathuishouding","count":1,"glosses":["management of states"],"forms":["staathuishoudingen"],"morphology":["noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s23","id":"h4-s23","source":"Over ebbe en vloed der beschaving. Over epidemisch bederf in staathuishoudingen."}]},{"lemma":"staatkunde","count":6,"glosses":["statecraft","policy"],"forms":["staatkunde"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, feminine singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s85","id":"h3-s85","source":"Over proteïne in de atmospherische lucht. Over de staatkunde van Rusland."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s120","id":"h5-s120","source":"Om den geringen man hiertoe te bewegen, was niet meer dan een zeer eenvoudige staatkunde noodig."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s122","id":"h5-s122","source":"Als men let op de ontzettende massa javasche produkten die in Nederland worden te-koop geveild, kan men zich overtuigen van het doeltreffende dezer staatkunde, al vindt men ze niet edel. Want, mocht iemand vragen of de landbouwer zelf eene met deze uitkomst evenredige belooning geniet, dan moet ik hierop een ontkennend antwoord geven."}]},{"lemma":"staatkundig","count":4,"glosses":["political","statesmanlike"],"forms":["staatkundige","staatkundig","staatkundigen"],"morphology":["adjective","adverb","adjective, inflected, masculine singular, dative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s88","id":"h3-s88","source":"Over de oorzaken van den opstand der Nederlanders tegen Spanje, NIET liggende in de begeerte naar godsdienstige of staatkundige vryheid."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s69","id":"h5-s69","source":"Zeer staatkundig wordt alzoo gebruik gemaakt van hun alouden feodalen invloed--die in Azie over 't geheel van groot gewicht is, en by de meeste stammen als punt van godsdienst wordt aangemerkt--dewyl door het benoemen dezer hoofden tot beambten, een hierarchie wordt geschapen, aan welker spits het nederlandsch gezag staat, dat door den Gouverneur-generaal wordt uitgeoefend."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s38","id":"h14-s38","source":"Myn voorganger verhaalde me natuurlyk wat er kort geleden in 't Mandhélingsche was voorgevallen, en gaf my de noodige inlichting over de staatkundige verhouding tusschen die landstreek en myn Afdeeling."}]},{"lemma":"staatmaken","count":1,"glosses":["counted"],"forms":["staat-gemaakt"],"morphology":["verb, past participle"],"note":"The dated expression staat maken op means ‘to count or rely on.’","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s16","id":"h9-s16","source":"En al dunner wordt de bundel bladen onder uw rechterduim, en al schraler wordt myn hoop op die omhelzing ... ja, waarachtig, ik had zelfs staat-gemaakt op een traan!"}]},{"lemma":"staatsbestuur","count":1,"glosses":["governance"],"forms":["staatsbestuur"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s135","id":"h15-s135","source":"Of is 't de schuld myner onbedrevenheid, dat ik geen woorden vind om de diepte te peilen van de wonde die er kankert aan ons staatsbestuur, zonder myn styl te zoeken by Figaro of Polichinel?"}]},{"lemma":"staatsblad","count":3,"glosses":["official gazettes","official gazette"],"forms":["staatsbladen","staatsblad"],"morphology":["noun, plural","noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s148","id":"h5-s148","source":"Dit is aan de Regeering bekend, en wie de staatsbladen leest, waarin de wetten, instruktien en handleidingen voor de ambtenaren bevat zyn, juicht de menschlievendheid toe, die by het ontwerpen daarvan schynt te hebben voorgezeten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s123","id":"h7-s123","source":"Hy nam daarna 't staatsblad waarin de eed stond die tot de aanvaarding van bedieningen in 't algemeen voorgeschreven is, en houdende: \"dat men om tot het ambt van ***** te worden benoemd of bevorderd, niemand iets beloofd of gegeven heeft, beloven of geven zal; dat men gehouw en getrouw zal zijn aan zijne Majesteit den Koning der Nederlanden; gehoorzaam aan zijner Majesteits vertegenwoordiger in de Indische gewesten; dat men stiptelijk zal opvolgen en doen opvolgen de wetten en bepalingen, die gegeven zijn of gegeven zullen worden, en dat men zich in alles zal gedragen gelijk een goed ... (hier: adsistent-resident) betaamt.\""},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s169","id":"h8-s169","source":"Nadat de Adhipatti vertrokken was, zei Verbrugge, die veel hield van de staatsbladen:"}]},{"lemma":"Staatsblad","count":1,"glosses":["Gazette"],"forms":["Staatsblad"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s143","id":"h7-s143","source":"De belangstellende lezer trachte te lezen te krygen wat over dit onderwerp reeds in 1825 door den baron Van der Capellen geschreven werd, en kan de Publikatien van dezen menschenvriend vinden in het Indische Staatsblad van dat jaar. De toestand is er sedert dien tyd niet beter op geworden!"}]},{"lemma":"staatsdienaar","count":1,"glosses":["Ministers of State"],"forms":["Staatsdienaren"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s298","id":"h17-s298","source":"En de Landvoogd schreef naar 't Moederland dat de rust in de Lampongs hersteld was. En de Koning van Nederland, voorgelicht door zyn Staatsdienaren, beloonde wederom zooveel heldenmoed met vele ridderkruisen."}]},{"lemma":"staatskas","count":1,"glosses":["treasury"],"forms":["staatskas"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s76","id":"h5-s76","source":"Maar toen later het centraal gezag des duitschen Ryks behoefte voelde, eenig ver gelegen volk aan zich te binden op andere wyze dan door stoffelyk overwicht alleen, zoodra een verwyderde streek werd beschouwd als door gelykheid in afkomst, taal en gewoonten tot het Ryk te behooren, deed zich de noodzakelykheid gevoelen, iemand met de leiding der zaken te belasten, die in dat land te-huis behoorde niet alleen, maar door zyn stand boven zyn medeburgers in die streken verheven was, opdat de gehoorzaamheid aan de bevelen des Keizers, gemakkelyk werde door de samengaande neiging tot onderwerping aan hem die met de uitvoering dezer bevelen belast was. Hierdoor werden dan tevens geheel of gedeeltelyk de uitgaven vermeden, voor een staand leger ten-laste der algemeene staatskas, of, zooals meestal geschiedde, ten-laste van de gewesten zelf, die door zoodanig leger moesten bewaakt worden."}]},{"lemma":"staatsman","count":1,"glosses":["statesmen"],"forms":["staatslieden"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s223","id":"h20-s223","source":"Ik wil gelezen worden door staatslieden, die verplicht zyn te letten op de teekenen des tyds.. door letterkundigen, die toch ook eens 't boek moeten inzien waarvan men zooveel kwaads spreekt ... door handelaren, die belang hebben by de koffiveilingen ... door kameniers, die me huren voor weinige centen ... door Gouverneurs-generaal in-ruste ... door Ministers in bezigheid ... door de lakeien van die Excellentien ... door bidpredikers, die more majorum zullen zeggen dat ik den Almachtigen God aantast, waar ik slechts opsta tegen 't godje dat zy maakten naar hun beeld ... door duizenden en tienduizenden van exemplaren uit het droogstoppelras, die--voortgaande hun zaakjes op de bekende wys te behartigen--'t hardst zullen meeschreeuwen over de mooijigheid van m'n geschryf ... door de leden der Volksvertegenwoordiging, die weten moeten wat er omgaat in 't groote Ryk over zee, dat behoort tot het Ryk van Nederland ..."}]},{"lemma":"staatsschuld","count":1,"glosses":["national debt"],"forms":["staatsschuld"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s105","id":"h4-s105","source":"En--zonderling toch, hoe de gedachten onder 't schryven in iemand opkomen --myn boek gaat ook de molenaars aan, en de dominees, en hen die Holloway- pillen verkoopen, en de likeurstokers, en de pannenbakkers, en de menschen die van staatsschuld leven, en de pompenmakers, en de touwslagers, en de wevers, en de slachters, en de klerken op een makelaarskantoor, en de aandeelhouders van de Nederlandsche Handelmaatschappy, en eigenlyk, wel beschouwd, alle anderen ook."}]},{"lemma":"stad","count":3,"glosses":["town","cities","city"],"forms":["stad","steden"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s97","id":"h6-s97","source":"Het zou moeielyk geweest zyn te raden wat er zich al zoo in dien wagen bevond, voor Dongso, geholpen door de loopers en een tal van bedienden die tot het gevolg van den Regent behoorden, al de riemen en knoopsels hadden losgemaakt, die het voertuig hielden ingesloten met een zwart lederen foedraal dat aan de diskretie herinnerde, waarmee in vroeger jaren leeuwen en tygers de stad inkwamen, toen de zoölogische tuinen nog reizende dierenspellen waren."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s92","id":"h8-s92","source":"De Groote-Heer te Buitenzorg is rechtvaardig, en wil dat ieder zyn plicht doe. Maar ook deze, machtig als hy is, en gebiedende over al wat gezag heeft in de steden en over allen die in de dorpen de oudsten zyn, en beschikkende over de macht des legers en over de schepen die op zee varen ook hy kan niet zien waar onrecht gepleegd is, want het onrecht blyft verre van hem."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s115","id":"h11-s115","source":"Zy spelen een geschiedenis uit in haar trekken. Karthago bloeit en bouwt schepen op haar voorhoofd ... hoor den Hannibals-eed tegen Rome ... daar vlechten zy koorden voor de bogen ... daar brandt de stad ..."}]},{"lemma":"stade","count":1,"glosses":["stead"],"forms":["te-stade"],"morphology":["noun in fixed expression"],"note":"“Te stade komen” is an old expression meaning “to stand someone in good stead.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s146","id":"h7-s146","source":"Hyzelf echter beklaagde zich hierover volstrekt niet, want zyn eerzucht was geenszins van dien aard, dat hy bedelen zou om hoogeren rang of meer gewin. En dit laatste ware hem toch goed te-stade gekomen!"}]},{"lemma":"stadhouder","count":1,"glosses":["Stadtholder"],"forms":["Stedehouders"],"morphology":["noun, common gender, genitive singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s120","id":"h15-s120","source":"En al stellen we voor een oogenblik dat de Koning altyd goed is voorgelicht, als hy zyn hoogen naam teekent onder de akte waarin hy zegt overtuigd te wezen van de \"goede trouw, den yver en de bekwaamheden\" des benoemden Stedehouders, al nemen wy aan dat de nieuwe Onderkoning yverig, trouw en bekwaam is, dan nog blyft het de vraag of die yver, en vooral of die bekwaamheid, by hem bestaat in eene maat, hoog genoeg verheven boven middelmatigheid, om aan de eischen van zyn roeping te voldoen. Want de vraag kan niet zyn of de man die te 's Gravenhage voor 't eerst als Gouverneur-generaal het kabinet des Konings verlaat, op dàt oogenblik de bekwaamheid bezit die noodig zal wezen voor zyn nieuw ambt ... dit is onmogelyk!"}]},{"lemma":"stadhouderlijk","count":1,"glosses":["stadtholder’s"],"forms":["stadhouderlyke"],"morphology":["adjective, attributive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s184","id":"h7-s184","source":"Hy scheen met de uitgeweken leden der stadhouderlyke familie een vroolyk leven geleid te hebben, wat dan ook door velen werd opgegeven als oorzaak van den ondergang zyner fortuin."}]},{"lemma":"stadium","count":3,"glosses":["stage","stages"],"forms":["stadium","stadien"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, neuter, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s123","id":"h15-s123","source":"Ook zou 't me stuiten in myn boek bladzyden intevoegen die 't ernstig doel van dit werk zouden blootstellen aan de verdenking van jacht op schandaal. Ik ga dus nu de byzonderheden die bepaalde personen zouden raken voorby maar als algemeene ziektegeschiedenis van de Gouverneurs-generaal, meen ik te mogen opgeven: eerste stadium."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s126","id":"h15-s126","source":"Minachting van anderen, vooral van \"oudgasten.\" Tweede stadium. Afmatting."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s130","id":"h15-s130","source":"Tusschen deze beide stadien in, en als overgang--misschien zelfs als oorzaak van dien overgang--liggen dyssenterische buikaandoeningen. Ik vertrouw dat velen in Indie me dankbaar zullen wezen voor deze diagnose."}]},{"lemma":"staf","count":1,"glosses":["staff"],"forms":["staf"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s29","id":"h8-s29","source":"Zou ik niet verheugd wezen de hand te mogen reiken aan wie in de groeve viel, en een staf te geven aan wien de bergen beklimt?"}]},{"lemma":"staken","count":1,"glosses":["abandoned"],"forms":["staakte"],"morphology":["verb, past, third person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s31","id":"h5-s31","source":"Hy geve zich rekenschap van de grootsche opvatting van dat gebouw, in de ziel des bouwmeesters Gerhard von Riehl ... van 't geloof in de harten des volks, dat hem in-staat stelde dat werk aantevangen en voorttezetten ... van den invloed der denkbeelden die zùlk een kolos noodig hadden om als zichtbare voorstelling te dienen van het ongezien godsdienstig gevoel ... en hy vergelyke deze overspanning met de richting, die eenige eeuwen later het oogenblik deed geboren worden, waarop men 't werk staakte. Er ligt een diepe kloof tusschen Erwin van Steinbach en onze bouwmeesters!"}]},{"lemma":"staking","count":1,"glosses":["cessation"],"forms":["staking"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s80","id":"h18-s80","source":"Ik drong aan op dadelyke staking van elke onwettigheid."}]},{"lemma":"stal","count":6,"glosses":["stalls","stables","stall","stable"],"forms":["stallen","stal"],"morphology":["noun, plural","noun, common gender, singular","noun, masculine, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s151","id":"h5-s151","source":"Rechtvaardigheid voortestaan, den geringe te beschermen tegen den machtige, den zwakke te beschutten tegen de overmacht van den sterke, het ooilam van den arme terug te vorderen uit de stallen des vorstelyken roovers ... zie, 't is om 't hart te doen gloeien van genot, by 't denkbeeld dat men geroepen is tot iets zóó schoons! En wie in de javasche binnenlanden soms ontevreden moge zyn met standplaats of belooning, hy sla het oog op den verheven plicht die op hem rust, op 't heerlyk genoegen dat de vervulling van zulk een plicht met zich brengt, en hy zal geen andere belooning begeeren."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s156","id":"h5-s156","source":"Als een mantrie hem zegt dat de Regent zyn paard begeert, met dit gevolg dat het begeerde dier weldra plaats heeft gekregen in de stallen van den Regent, bewyst zulks nog volstrekt niet dat deze niet van voornemen was--o, zeker!--daarvoor een hoogen prys te betalen ... te-eeniger-tyd."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s107","id":"h8-s107","source":"En wie den ploeg niet dryven kon door den grond omdat de buffel uit den stal was gehaald, hielp hy zoeken naar den buffel. En waar de dochter was geroofd uit het huis der moeder, zocht hy den dief en bracht de dochter weder."}]},{"lemma":"stam","count":4,"glosses":["tribes","trunks","trunk"],"forms":["stammen","stam"],"morphology":["noun, plural","noun, common gender plural","noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s49","id":"h5-s49","source":"Een gedeelte bestaat uit stammen welker vorsten en vorstjes de opperheerschappy van Nederland als suzerein erkend hebben, doch waarby nog altyd het rechtstreeksch bestuur, in meer of minder mate gebleven is in handen van de ingeboren Hoofden zelf."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s69","id":"h5-s69","source":"Zeer staatkundig wordt alzoo gebruik gemaakt van hun alouden feodalen invloed--die in Azie over 't geheel van groot gewicht is, en by de meeste stammen als punt van godsdienst wordt aangemerkt--dewyl door het benoemen dezer hoofden tot beambten, een hierarchie wordt geschapen, aan welker spits het nederlandsch gezag staat, dat door den Gouverneur-generaal wordt uitgeoefend."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s172","id":"h17-s172","source":"Hy zocht in het duister, en betastte vele stammen. Weldra vond hy een bekende oneffenheid aan de zuidzyde van een boom, en hy legde den vinger in een gleuf die Si-Panteh daarin gehakt had met zyn parang, om den pontianak te bezweren die schuld had aan de tandpyn van Panteh's moeder, kort voor de geboorte van zyn broertje."}]},{"lemma":"stamelaar","count":1,"glosses":["stammerer"],"forms":["stamelaar"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s91","id":"h19-s91","source":"Al ware het zelfs dat een hooger macht dan de uwe iets afkeurde in wat ik deed--behoudens misschien het eigenaardige van myn styl die een deel uitmaakt van myzelf, een gebrek waarover ik zoomin verantwoordelyk ben als een stamelaar voor het zyne--al ware het dat ... doch neen, dit kàn niet zyn, maar al ware het zoo: ik heb myn plicht gedaan!"}]},{"lemma":"stamelen","count":3,"glosses":["stammered out","stammer","stammers"],"forms":["stamelde","staam'len","stamelt"],"morphology":["verb, past, first person singular","verb, infinitive, elided historical spelling","verb, present, third-person singular"],"note":"Elided spelling of stamelen.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s58","id":"h2-s58","source":"Alles werd me groen en geel voor de oogen. Ik stamelde een aoristus primus van ik weet niet welk werkwoord ..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s46","id":"h3-s46","source":"En al houdt die liefde stand Tot de laatste snik van 't leven Me in een beter vaderland Eind'lyk haar zal wedergeven... 'k Had begonnen haar te minnen! Wat is min die eens begon, By de liefde mèt het leven 't Kind door God in 't hart gedreven Toen het nog niet staam'len kon?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s116","id":"h6-s116","source":"By 't lezen van verdichte verhalen, heb ik my meermalen geërgerd over den weinigen eerbied der schryvers voor den smaak van 't publiek, en vooral was dit het geval, waar zy blyk gaven iets te willen voortbrengen dat koddig of burlesk heeten moest, om nu niet van humor te spreken, een eigenaardigheid die byna doorgaande allerjammerlykst wordt verward met het komieke. Men voert een persoon sprekende in, die de taal niet verstaat of slecht uitspreekt, men laat een franschman zeggen: \"ka kauw na de krote krak\" of \"krietje kooit keen kare kroente kraak wek.\" By-gebrek aan een franschman, neemt men iemand die stamelt, of men \"schept\" een persoon die zyn stokpaardje maakt van een paar telkens wederkeerende woorden."}]},{"lemma":"stamgenoot","count":1,"glosses":["kinsmen"],"forms":["stamgenooten"],"morphology":["noun, plural, historical spelling"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s100","id":"h7-s100","source":"Het lag ook, byv. in de staatkunde van Willem den Veroveraar, om den minstbeduidenden Normandier te verheffen boven den beschaafdsten Sakser, en elke Normandier beriep zich gaarne op 't overwicht der Normandiers in het algemeen, om zyn persoon ook dáár te doen gelden, waar hy de minste zou geweest zyn zonder den invloed zyner stamgenooten als bovenliggende party."}]},{"lemma":"stampen","count":3,"glosses":["stamp","pound","pounding"],"forms":["stampen"],"morphology":["verb, present, plural","verb, infinitive, substantivized"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s117","id":"h5-s117","source":"Hy groeit op te-midden zyner sawah's en gagah's en tipar's vergezelt reeds op zeer jeugdigen leeftyd zyn vader naar 't veld, waar hy hem behulpzaam is in den arbeid met ploeg en spade, aan dammen en aan waterleidingen tot het bevochtigen zyner akkers. Hy telt zyn jaren by oogsten, hy rekent den tyd naar de kleur zyner te veld staande halmen, hy voelt zich te-huis onder de makkers die met hem padie sneden hy zoekt zyn vrouw onder de meisjes der dessah die 's avends onder vroolyk gezang de ryst stampen om ze te ontdoen van den bolster ... het bezit van een paar buffels die zyn ploeg zullen trekken, is 't ideaal dat hem aanlacht ... kortom, de rystbouw is voor den Javaan, wat in de Rynstreken en in het zuiden van Frankryk, de wynoogst is."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s80","id":"h17-s80","source":"--Wie zal dat hooren, als we ryst stampen in 't dorp?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s166","id":"h17-s166","source":"Ik heb aan u gedacht by spinnen en by weven, en by 't stampen van de ryst in het blok dat driemaal twaalf kerven draagt van myne hand."}]},{"lemma":"stand","count":9,"glosses":["station","standing","state","firm","rank","ranks"],"forms":["stand","standen"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, masculine, singular","noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s46","id":"h3-s46","source":"En al houdt die liefde stand Tot de laatste snik van 't leven Me in een beter vaderland Eind'lyk haar zal wedergeven... 'k Had begonnen haar te minnen! Wat is min die eens begon, By de liefde mèt het leven 't Kind door God in 't hart gedreven Toen het nog niet staam'len kon?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s74","id":"h4-s74","source":"Er zyn er weinig in dien stand, die zooveel bezitten. Recht tot klagen heeft hy dus niet."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s187","id":"h4-s187","source":"Dit ging toch niet! Ieder moet in zyn stand blyven, en wat meer is, gister hadden de deurwaarders den boel weggehaald."}]},{"lemma":"standaard","count":1,"glosses":["Standard"],"forms":["Standaard"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s79","id":"h5-s79","source":"Een baron beschouwde zich als baron \"door de genade Gods.\" De graven vertegenwoordigden den Keizer, en voerden als zoodanig diens banier, d.i. den Standaard van het Ryk. Een baron bracht volk op de been onder zyn eigen vaan, als baanderheer."}]},{"lemma":"standbeeld","count":1,"glosses":["statues"],"forms":["standbeelden"],"morphology":["noun, neuter, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s132","id":"h12-s132","source":"Hoe meer mutatie onder de inhabers der voetstukken, hoe grooter de kans voor anderen om óók eens aan de beurt te komen, en dit is zóó waar dat wy uit gewoonte en tot oefening--even als een jager die op kraaien schiet, welke hy toch liggen laat--ook die standbeelden gaarne neerhalen, welker piedestal nooit door ons kan bestegen worden."}]},{"lemma":"standgenoot","count":1,"glosses":["counterpart"],"forms":["standgenoot"],"morphology":["noun, masculine, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s98","id":"h5-s98","source":"De aangeboren hoffelykheid van den javaanschen groote--zelfs de geringe Javaan is veel beleefder dan zyn europesche standgenoot--maakt evenwel deze schynbaar moeielyke verhouding dragelyker dan ze anders wezen zou."}]},{"lemma":"standhouden","count":1,"glosses":["persistence"],"forms":["standhouden"],"morphology":["verb, infinitive, nominalized"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s45","id":"h4-s45","source":"Over het standhouden van aziatische gewoonten (Hy beweert dat Jezus een tulband droeg.)"}]},{"lemma":"standplaats","count":2,"glosses":["post"],"forms":["standplaats"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s151","id":"h5-s151","source":"Rechtvaardigheid voortestaan, den geringe te beschermen tegen den machtige, den zwakke te beschutten tegen de overmacht van den sterke, het ooilam van den arme terug te vorderen uit de stallen des vorstelyken roovers ... zie, 't is om 't hart te doen gloeien van genot, by 't denkbeeld dat men geroepen is tot iets zóó schoons! En wie in de javasche binnenlanden soms ontevreden moge zyn met standplaats of belooning, hy sla het oog op den verheven plicht die op hem rust, op 't heerlyk genoegen dat de vervulling van zulk een plicht met zich brengt, en hy zal geen andere belooning begeeren."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s11","id":"h13-s11","source":"Ik deed de reis met een fransch schip, de Baobab van Marseille, dat te Atjeh peper had ingeladen, en ... natuurlyk te Natal \"gebrek had aan drinkwater.\" Zoodra ik te Padang aankwam, met het doel vandaar terstond naar de binnenlanden te vertrekken, wilde ik volgens gebruik en plicht den Gouverneur bezoeken, maar hy liet me zeggen dat hy me niet ontvangen kon, en tevens dat ik myn vertrek naar myn nieuwe standplaats moest uitstellen tot nader bevel."}]},{"lemma":"standsplitsing","count":1,"glosses":["division of castes"],"forms":["standsplitsing"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s90","id":"h7-s90","source":"Ter-eere der begrippen van menschelykheid in Indie, haast ik me hier bytevoegen dat, hoe scherp ook de lyn zy, die in 't maatschappelyk verkeer wordt getrokken tusschen de twee soorten van individuën, welke tegenover den inlander gelykelyk den naam van Hollander dragen, deze afscheiding evenwel geenszins 't barbaarsch karakter vertoont, dat in Amerika by de standsplitsing wordt waargenomen."}]},{"lemma":"standvastig","count":2,"glosses":["steadfastly","steadfast"],"forms":["standvastig"],"morphology":["adverb","adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s43","id":"h3-s43","source":"'k Vond genot in 't lydend zwygen! 'k Stond standvastig hopend daar, Onspoed deed den prys my stygen: 'k Droeg en leed zoo graag voor haar! 'k Telde ramp noch onspoedsslagen, Vreugde schiep ik in verdriet, Alles, alles wilde ik dragen..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s149","id":"h6-s149","source":"Hartelyk voor zyn vrienden, maakte hy--wat te snel soms--zyn vriend van al wat leed. Hy was gevoelig voor liefde en aanhankelykheid ... trouw aan zyn gegeven woord ... zwak in kleinigheden, maar standvastig tot hoofdigheid toe, waar 't hem de moeite waard scheen karakter te toonen ... nederig en welwillend voor wie zyn geestelyk overwicht erkenden, doch lastig wanneer men poogde zich daartegen te verzetten ... rondborstig uit trots, en by vlagen achterhoudend, waar hy vreesde dat men zyn oprechtheid zou aanzien voor onverstand ... evenzeer vatbaar voor zinnelyk als voor geestelyk genot ... beschroomd en slecht bespraakt waar hy meende niet begrepen te worden, maar welsprekend als hy gevoelde dat zyn woorden op willigen bodem vielen ... traag als hy niet werd aangespoord door eenigen prikkel die voortkwam uit zyn eigen ziel, maar yverig, vurig, en doortastend waar dit wel het geval was ... voorts, vriendelyk, beschaafd in zyn manieren, en onberispelyk van gedrag: ziedaar nagenoeg Havelaar!"}]},{"lemma":"stap","count":1,"glosses":["step"],"forms":["stap"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s37","id":"h17-s37","source":"Maar hy had het niet behoeven te zeggen, want het baatte niets: zyn buffel deed geen stap verder."}]},{"lemma":"stapelen","count":1,"glosses":["stacked"],"forms":["gestapelde"],"morphology":["past participle, attributive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s104","id":"h13-s105","source":"Men zou verkeerd doen, zich van een huis in Indie een voorstelling te maken naar europesche begrippen, en zich daarby een steenmassa te denken van op-elkander gestapelde kamers en kamertjes, met de straat er voor, rechts en links buren wier huisgoden tegen de onzen aanleunen, en een tuintje met drie bessenboompjes er achter."}]},{"lemma":"stappen","count":7,"glosses":["stepped","set off","stepping"],"forms":["stapte","stapten","stappen"],"morphology":["verb, past, singular","verb, past, plural","verb, past, third-person singular","verb, infinitive, nominalized","verb, past, third person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s108","id":"h6-s108","source":"Er scheen een stryd van hoffelykheid gevoerd te worden. Men vernam de woorden: \"als 't u belieft, mevrouw!\" en \"resident!\" Hoe dit zy, eindelyk stapte er een heer uit, die in houding en voorkomen wel iets vertoonde dat denken deed aan de Sauriers waarvan ik zoo-even gesproken heb."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s119","id":"h7-s119","source":"Weldra reed de fraaie wagen van den Adhipatti 't voorplein op. De resident en Havelaar, schitterend van goud en zilver, maar ietwat struikelend over hun degens, stapten er in, en begaven zich naar de woning van den Regent, waar ze met muziek van gongs en gamlangs ontvangen werden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s135","id":"h7-s135","source":"Terstond na afloop daarvan, stapte de resident die gaarne nog dien avend te Serang wilde terug zyn: --Omdat."}]},{"lemma":"staren","count":9,"glosses":["gaze","stared","staring","gazes","stare","stares","gazed"],"forms":["staarde","staren","staart","starende","staar"],"morphology":["verb, past, singular","verb, infinitive","verb, present, third-person singular","verb, present participle","verb, present, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s35","id":"h3-s35","source":"'t Is nog nauwlyks twee paar jaren Toen ik 't laatst op gindschen grond Zwygend aan den oever stond Om de toekomst in te staren... Toen ik 't schoone tot my riep Dat ik van de toekomst wachtte, En het heden stout verachtte, En my paradyzen schiep..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s39","id":"h6-s39","source":"--Welzeker, Dongso, zei Verbrugge naar buiten starende, dat is de kommandant! Hy jaagt in deze buurt, en is vanmorgen vroeg reeds uitgegaan."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s167","id":"h6-s167","source":"Of beter nog: men denke aan Jezus, waar hy zoo treurig staart op Jeruzalem, en zich beklaagt \"dat het niet gewild heeft.\""}]},{"lemma":"statie","count":1,"glosses":["lull"],"forms":["statie"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"Statie figuratively means a stationary interval or lull here.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s168","id":"h11-s168","source":"Maar bovendien bevond ik my in een statie tusschen twee aanvallen van eerzucht. Ik had me koning gemaakt, en was weer onttroond."}]},{"lemma":"station","count":1,"glosses":["station"],"forms":["station"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s176","id":"h18-s177","source":"Beiden tegelyk vroegen zy met welken trein we dachten aantekomen te Amsterdam? Wy begrepen niet wat dit beteekenen moest, maar later werd het ons duidelyk, want toen we maandagmorgen daar aankwamen, waren er aan de station twee bedienden, één met een rood vest, en één met een geel vest, die tegelyk ons zeiden met den telegraaf last te hebben bekomen, ons aftehalen met rytuig."}]},{"lemma":"statistiek","count":1,"glosses":["statistics"],"forms":["statistiek"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s27","id":"h16-s27","source":"En als men hierby acht geeft op de velen die op weg gingen om nooit dat huis te bereiken ... op de velen die niet eenmaal vertrokken uit hun dorp, afgeschrikt als ze waren door eigen ondervinding of door 't aanschouwen van het lot dat anderen klagers te beurt viel, dan geloof ik dat men onrecht hebben zou in de meening dat de vermenigvuldiging met vyf van 't getal gestolen buffels uit één distrikt, een te hoogen maatstaf opleverde voor wie naar de statistiek vraagt van 't getal runderen dat elke maand geroofd werd in vyf distrikten, om te voorzien in de behoeften der hofhouding des Regents van Lebak."}]},{"lemma":"staven","count":6,"glosses":["support","substantiate","confirm"],"forms":["staven"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s205","id":"h14-s205","source":"Ik weet dat deze beschuldiging gewichtig is, doch houd die staande, en voel me volkomen in-staat haar met bewyzen te staven."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s207","id":"h14-s207","source":"Ik zeide, myn beschuldiging te kunnen staven."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s317","id":"h17-s317","source":"O, dat ik opgeroepen werde om te staven wat ik schreef!"}]},{"lemma":"steeds","count":2,"glosses":["always"],"forms":["steeds"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s89","id":"h9-s89","source":"Dáár lekt de vlam met nooit voldane tong aan de gillende slachtoffers van het ongeloof! Dáár sterft de worm niet, die hunne harten dóór en dóór knaagt, zonder ooit die te vernietigen, opdat er steeds een hart te knagen overblyve in de borst van den Godverzaker!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s78","id":"h20-s78","source":"In die onderzoekingen hebt gij aanleiding gevonden, zonder zelfs uwe beschuldigingen tegen dat Hoofd door feiten, veel minder bewijzen te staven, tot het doen van voorstellen, die de strekking hadden een Inlandsch Ambtenaar van de stempel van den Regent van Lebak, een zestigjarigen doch nog ijverigen Landsdienaar, aan naburige aanzienlijke Regentengeslachten vermaagschapt, en omtrent wien steeds gunstige getuigenissen waren uitgebracht, aan eene hem moreel geheel vernietigende bejegening te onderwerpen."}]},{"lemma":"steeg","count":1,"glosses":["alley"],"forms":["steeg"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s80","id":"h2-s80","source":"Ik had daar niets tegen, maar vond er niets belangryks in. By de Kapelsteeg--ik ga anders nooit door die steeg, omdat het voor een fatsoenlyk man niet staat, vind ik--maar ditmaal wilde ik by de Kapelsteeg rechts-af-slaan."}]},{"lemma":"steek","count":3,"glosses":["stitches","lurch"],"forms":["steken","steek"],"morphology":["noun, common gender, plural","noun, common gender, singular","noun, plural"],"note":"In den steek laten means “to abandon” or “leave in the lurch.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s50","id":"h1-s50","source":"Maar tel nu eens de steken die ze doet gedurende het heele bedryf."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s180","id":"h4-s180","source":"Daar liet op-eens de kleine jongen, die met zyn zusje schuitjevaren gespeeld had, deze in den steek, en vroeg my:"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s179","id":"h6-s179","source":"Met jongens sprong hy \"haasjen-over\" en hy teekende heel gaarne een patroon voor 't borduurwerk van de meisjes. Zelfs nam hy dezen meermalen de naald uit de hand, en vermaakte zich met dat werk, ofschoon hy dikwyls zei dat ze wel wat beters konden dan dat \"machinale steken tellen.\" By jongelieden van achttien jaren was hy een jong student, die gaarne zyn Patriam canimus zong, of Gaudeamus igitur ... ja, ik ben niet geheel zeker, dat hy niet nog zeer kort geleden, toen hy met verlof te Amsterdam was, een uithangbord heeft afgebroken, dat hem niet behaagde omdat er een neger op geschilderd was, geboeid aan de voeten van een Europeaan met een lange pyp in den mond, en waaronder natuurlyk te lezen stond: de rookende jonge koopman."}]},{"lemma":"steen","count":14,"glosses":["stone","stones","little stone"],"forms":["steen","steenen","steentje"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, common gender, plural","noun, common gender plural","noun, masculine, plural","noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s34","id":"h5-s34","source":"Ik geloof het niet. Geld zal wel te bekomen zyn, en hiervoor is steen en kalk te-koop."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s35","id":"h5-s35","source":"Men kan den kunstenaar betalen, die een plan ontwerpt, en den metselaar die de steenen legt. Maar niet voor geld te-koop is 't verdwaald en toch eerbiedwaardig gevoel dat in een bouwontwerp een dichtstuk zag, een dichtstuk van graniet, dat luid sprak tot het volk, een dichtstuk in marmer, dat dáár stond als een onbewegelyk voortdurend eeuwig gebed."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s50","id":"h8-s50","source":"Waar Allah waterstroomen zendt, die de akkers wegnemen ... waar Hy den grond hard maakt als dorre steen ... waar Hy Zyn zon doet gloeien ter verschroejing ... waar Hy oorlog zendt, die de velden omkeert ... waar Hy slaat met ziekten die de handen slap maken, of met droogte die de aren doodt ... daar, Hoofden van Lebak, buigen wy deemoedig het hoofd, en zeggen: \"Hy wil het zoo!\""}]},{"lemma":"steenhouwer","count":4,"glosses":["Stonecutter","stonecutter"],"forms":["Steenhouwer","steenhouwer"],"morphology":["noun, common gender, singular","title, noun, common gender, singular","noun, masculine singular, title"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s236","id":"h11-s236","source":"In het Tydschrift van Nederlandsch Indie had ik kort tevoren een verhaal gelezen van Jeronimus: de Japansche Steenhouwer ..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s242","id":"h11-s242","source":"Ik dan had pas de Japansche Steenhouwer gelezen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s252","id":"h11-s252","source":"Toen ik door 't ondergaan der zon eenigszins genas--want ontevredenheid is een ziekte--bracht juist die ziekte my den Japanschen Steenhouwer voor den geest, en misschien dacht ik alleen dáárom die geschiedenis overluid, om, mezelf wysmakende dat ik het deed uit welwillendheid voor dat kind, ter-sluik den laatsten druppel intenemen van het drankje dat ik voelde noodig te hebben."}]},{"lemma":"steenmassa","count":1,"glosses":["mass of stone"],"forms":["steenmassa"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s104","id":"h13-s105","source":"Men zou verkeerd doen, zich van een huis in Indie een voorstelling te maken naar europesche begrippen, en zich daarby een steenmassa te denken van op-elkander gestapelde kamers en kamertjes, met de straat er voor, rechts en links buren wier huisgoden tegen de onzen aanleunen, en een tuintje met drie bessenboompjes er achter."}]},{"lemma":"Stefanus","count":1,"glosses":["Stephen"],"forms":["Stefanus"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s136","id":"h16-s136","source":"Zie Stefanus, als hy nederzinkt onder de keien die hem verpletteren!"}]},{"lemma":"steil","count":1,"glosses":["Steep"],"forms":["Steil"],"morphology":["adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s52","id":"h3-s52","source":"Steil en doornig zyn myn paden, Onspoed drukt me diep ter-neer, En de last my opgeladen Knelt me, en doet het hart me zeer..."}]},{"lemma":"Stein","count":2,"glosses":["nut","stone"],"forms":["Stein"],"morphology":["noun, masculine singular, nominative","noun, masculine singular, dative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s266","id":"h14-s266","source":"--Ich glaube nicht. Man sagt, die Frucht, der Stein, hat kein Gefühl."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s277","id":"h14-s277","source":"--Gewis! Erinn're dich Wie du, gestrauchelt einst, an einem Stein Dein Händchen hast verwundet, und geweint."}]},{"lemma":"Steinbach","count":1,"glosses":["Steinbach"],"forms":["Steinbach"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s31","id":"h5-s31","source":"Hy geve zich rekenschap van de grootsche opvatting van dat gebouw, in de ziel des bouwmeesters Gerhard von Riehl ... van 't geloof in de harten des volks, dat hem in-staat stelde dat werk aantevangen en voorttezetten ... van den invloed der denkbeelden die zùlk een kolos noodig hadden om als zichtbare voorstelling te dienen van het ongezien godsdienstig gevoel ... en hy vergelyke deze overspanning met de richting, die eenige eeuwen later het oogenblik deed geboren worden, waarop men 't werk staakte. Er ligt een diepe kloof tusschen Erwin van Steinbach en onze bouwmeesters!"}]},{"lemma":"steken","count":13,"glosses":["put","slip","was dressed","raise","getting stuck","was lodged","lay","are dressed","put out","stuck","were"],"forms":["steken","stak","steek","gestoken","staken"],"morphology":["verb, past, singular","verb, infinitive","verb, present, plural","verb, imperative, singular","verb, past, third-person singular","verb, participle","verb, past, plural"],"note":"Iets in zijn zak steken literally means ‘put something in his pocket,’ here smugly count it as a point gained.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s89","id":"h1-s89","source":"Eilieve, steek het by u ...'t is een kleine moeite ... het kan te-pas komen ... ei zie, daar is het: een adreskaartje! Die Co ben ik, sedert de Meyers er uit zyn ... de oude Last is myn schoonvader."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s22","id":"h2-s22","source":"Dat by ons de Heer gediend werd. Die kan hy in zyn zak steken, want de Sterns zyn Luthersch."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s26","id":"h2-s26","source":"Hy scheen ook my te herkennen, want onze blikken ontmoetten elkander gedurig. Ik moet betuigen dat ik te verdiept was in 't veegsel, om terstond optemerken, wat ik namelyk later zag, dat hy vry kaal in de kleeren stak."}]},{"lemma":"stel","count":1,"glosses":["set"],"forms":["stel"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s30","id":"h1-s30","source":"--En vraag eens naar den prys van een stel billardballen! Ik heb niets tegen verzen op-zichzelf."}]},{"lemma":"stelen","count":8,"glosses":["stolen","stole","steal","stealing"],"forms":["stelen","gestolen","stal"],"morphology":["verb, past, singular","verb, past participle","verb, present, third-person plural","verbal noun, neuter, singular","verb, participle","verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s76","id":"h6-s76","source":"--En dan de kalkoen dien hy stal!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s65","id":"h10-s65","source":"Schryf dat alles aan je vader, en zeg hem dat je zoo dankbaar bent dat je by ons zyt gekomen, en dat ik zoo goed voor je zorg, en dat de dochter van Busselinck & Waterman is weggeloopen, en groet hem zeer van my, en schryf dat ik nog 1/16 procent courtage zal laten vallen beneden hun bod, omdat ik geen onderkruipers lyden kan, die een konkurrent het brood uit den mond stelen door gunstiger voorwaarden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s10","id":"h12-s10","source":"--Er was eens een man, die een kalkoen stal ..."}]},{"lemma":"stellen","count":51,"glosses":["set","put","placed","take","make","picture","fond","particular","took","stationed","takes","taken","stipulated","supposing","situated","hold","cast","stood","in a state","thrust","sets","drawn up","gave","suppose","putting","puts","give","pledged"],"forms":["gesteld","stellen","stelde","stel","stelt","stelden","stelle","stellende"],"morphology":["verb, infinitive","verb, past participle","verb, past, singular","verb, present, singular","adjective, past-participial","verb, past, plural","verb, present subjunctive, third-person singular","verb, participle","verb, past, third person singular","past participle used adjectivally","verb, imperative, singular","past participle, absolute construction","adjective, predicative participle","verb, past, first-person singular","verb, present, first-person plural","verb, present participle","adjective, participial","adjective, predicative"],"note":"Belang stellen in means “to take an interest in.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s67","id":"h3-s67","source":"Marie is dertien jaar. Van kool of ooievaars wordt by ons aan huis niet gesproken, ook niet van den Volewyk, maar zóó de zaken by den naam te noemen, vind ik onbehoorlyk, omdat ik zoo op zedelykheid gesteld ben."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s76","id":"h3-s76","source":"Ik wilde voor Frits niet weten dat ik eenig belang begon te stellen in den inhoud van dat pak, en stuurde hem daarom weg. 't Werd my inderdaad duizelig, toen ik zoo den eenen bundel vóór, den anderen na, opnam, en de opschriften las."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s67","id":"h4-s67","source":"Want als hy terugkwam, zou ik het moeten leveren, en hy, ziende dat ik belang stelde in een paar stukken van zyn hand, zou zeker te veel daarvoor vorderen."}]},{"lemma":"stellig","count":1,"glosses":["firmness"],"forms":["stellige"],"morphology":["substantivized adjective, neuter singular"],"note":"Het stellige means the firmness or certainty of something.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s67","id":"h18-s67","source":"Nadat ik eenigszins de omstandigheden heb geschetst, waarin dit stuk geschreven werd, geloof ik niet noodig te hebben op de kordate plichtsvervulling te wyzen die daarin doorstraalt, evenmin als op de zachtmoedigheid die Havelaar bewoog den Regent in bescherming te nemen tegen al te zware straf. Doch niet zoo overbodig zal 't wezen, daarby zyn omzichtigheid te doen opmerken die hem geen woord deed uiten over de pas gedane ontdekking om niet het stellige zyner aanklacht te verzwakken door onzekerheid omtrent een wel belangryke, maar nog onbewezen beschuldiging."}]},{"lemma":"stelling","count":5,"glosses":["propositions","proposition"],"forms":["stellingen","stelling"],"morphology":["noun, plural","noun, common gender, singular","noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s87","id":"h3-s87","source":"Over de oude stellingen omtrent het: HORROR VACUI. Over de wenschelykheid der afschaffing van strafbepalingen op laster."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s141","id":"h11-s141","source":"Maar deze was teruggekeerd van Karthago, en hy las--met de snelheid waarmee hy lezen kon, als hy niet te ver van-huis was met zyn geest--op de gezichten van zyn gasten, dat zy de twee volgende stellingen opwierpen:"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s144","id":"h11-s144","source":"De eerste stelling liet Havelaar rusten, maar ... de tweede!"}]},{"lemma":"stelsel","count":5,"glosses":["system","System"],"forms":["stelsel","STELSEL"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s5","id":"h2-s5","source":"Die konnexie dateert van 't kontinentaal stelsel, toen wy dekoloniale waren insmokkelden van Helgoland. Ja, wie weet wat 'n ander al zoo zou geschreven hebben."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s110","id":"h3-s110","source":"Over prozodie. Over de schoonheid der vrouwen te Nîmes en te Arles, met een onderzoek naar het stelsel van kolonisatie der Phoeniciërs."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s74","id":"h5-s74","source":"Onder het stelsel van militaire willekeur, kozen de Romeinen hiertoe de Praefecten, in den aanvang gewoonlyk de bevelhebbers der legioenen die 't bedoelde land hadden ten-onder gebracht."}]},{"lemma":"stem","count":11,"glosses":["voice","a say","vote"],"forms":["stem"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, feminine, singular"],"note":"Stem hebben in means ‘to have a say in.’","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s122","id":"h4-s122","source":"Alleen scheen Stern, die een tint van letterkunde over zich heeft--zooals veel Duitschers--stem te willen hebben in de wyze van uitvoering."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s165","id":"h6-s165","source":"Men denke aan den wysgeer die van uit zyn cel aan 't volk tracht te leeren wat waarheid is, als hy bemerken moet dat zyn stem overschreeuwd wordt door piëtistische huichelary of gewinzoekende kwakzalvers."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s131","id":"h7-s131","source":"Havelaar integendeel, toen hy met opgeheven vinger de eeden nasprak, had iets in gelaat, stem en houding, alsof hy zeggen wilde: \"dat spreekt vanzelf, ook zonder God Almachtig, zou ik dat doen\" en wie menschkunde bezat, zou meer vertrouwd hebben op zyn ongedwongenheid en schynbare onverschilligheid, dan op de ambtelyke deftigheid van den resident."}]},{"lemma":"stemmen","count":1,"glosses":["voted"],"forms":["stemde"],"morphology":["verb, past, second-person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s83","id":"h15-s83","source":"Toen, by-voorbeeld, onlangs uw rapport over de oorzaken van gebrek en hongersnood onder de bevolking by my was ingekomen, en ik daarop schreef: \"dit alles moge de waarheid zyn, het is niet al de waarheid, noch de voornaamste waarheid. De hoofdoorzaak zit dieper\" stemde gy dit volmondig toe, en ik maakte geen gebruik van myn recht, te eischen dat ge dan ook die hoofdwaarheid noemen zoudt."}]},{"lemma":"stemming","count":9,"glosses":["mood","humour","frame of mind","disposition","vote"],"forms":["stemming"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s93","id":"h5-s93","source":"Bovendien is de Regent, als vertegenwoordiger van 't javaansch element eener landstreek, en verondersteld wordende te spreken uit naam der honderd- of meer duizend zielen, die zyn regentschap bevolken, ook in de oogen van 't Gouvernement een veel belangryker persoon, dan de eenvoudige europesche beambte, wiens ontevredenheid niet behoeft gevreesd te worden, daar men voor hem vele anderen in de plaats bekomen kan, terwyl de minder goede stemming van een Regent wellicht de kiem zou kunnen worden van beroering of opstand. Uit dit alles vloeit dus de vreemde omstandigheid voort, dat eigenlyk de mindere den meerdere beveelt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s136","id":"h6-s136","source":"Hy was slank, en vlug in zyn bewegingen. Buiten zyn korte en bewegelyke bovenlip, en zyn groote flauw-blauwe oogen die, als hy in kalme stemming was, iets droomerigs hadden, maar vuur schoten als een groot denkbeeld hem beheerschte, viel er in zyn voorkomen niets byzonders optemerken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s110","id":"h11-s110","source":"--Ja! evenlydendheid, gelykvoeligheid, weetje? En tevens met de vrouw die daar zoo lang in ongemakkelyke houding, en waarschynlyk in onaangename stemming, voor dat blok ligt."}]},{"lemma":"stempel","count":1,"glosses":["stamp"],"forms":["stempel"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s78","id":"h20-s78","source":"In die onderzoekingen hebt gij aanleiding gevonden, zonder zelfs uwe beschuldigingen tegen dat Hoofd door feiten, veel minder bewijzen te staven, tot het doen van voorstellen, die de strekking hadden een Inlandsch Ambtenaar van de stempel van den Regent van Lebak, een zestigjarigen doch nog ijverigen Landsdienaar, aan naburige aanzienlijke Regentengeslachten vermaagschapt, en omtrent wien steeds gunstige getuigenissen waren uitgebracht, aan eene hem moreel geheel vernietigende bejegening te onderwerpen."}]},{"lemma":"ster","count":6,"glosses":["stars","star"],"forms":["sterren","ster"],"morphology":["noun, plural","noun, common gender plural","noun, common gender, plural","noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s170","id":"h17-s170","source":"Eindelyk zag hy den ketapan. Of liever hy zag een donkere plek die veel sterren bedekte voor zyn oog."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s175","id":"h17-s175","source":"Hy zette zich neder aan den voet van den boom, en zag op naar de sterren. En als er een verschoot, nam hy dit aan als een groet by zyn wederkomst te Badoer."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s179","id":"h17-s179","source":"Hy lette zeer op het dalen van de sterren in 't Westen, en by elke ster die aan de kim verdween, berekende hy hoe de zon weer iets nader was aan haren Opgang in het oosten, en hoeveel nader hyzelf aan 't weerzien van Adinda."}]},{"lemma":"sterben","count":2,"glosses":["died","dies"],"forms":["starb","stirbt"],"morphology":["verb, past, third-person singular","verb, present, third-person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s278","id":"h14-s278","source":"Auch weintest du, als Saudien dir erzählte Dass auf den Hügeln dort, ein Schäflein tief In eine Schlucht hinunter fiel, und starb. Da hast du lang geweint... das war Gefühl."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s291","id":"h14-s291","source":"--Du darfst es, doch das Flieglein ist so zart, Du wirst gewiss es weh thun, und sobald Du 's mit den Fingern all zu roh berührst, Ist 's Thierchen krank, und stirbt, und glänzt nicht mehr."}]},{"lemma":"sterfhuis","count":1,"glosses":["house of mourning"],"forms":["sterfhuis"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s238","id":"h11-s238","source":"Hebt ge zyn Vendutie in een sterfhuis gelezen?"}]},{"lemma":"sterk","count":33,"glosses":["strong","stronger","strongly","telling","strongest","bold","stronger one","keenly","harder"],"forms":["sterk","sterker","sterke","sterks","sterkst","sterkste"],"morphology":["adjective","adverb","adjective, comparative","adjective, predicative","adjective, partitive inflection","adjective, attributive, uninflected","adjective used substantively, singular","adjective, superlative","adjective, comparative, predicative","adjective, superlative, nominalized","adjective, comparative, inflected","adverb, comparative"],"note":"Here sterk means striking or significant, not physically strong.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s85","id":"h1-s85","source":"Een tweede neiging, die my even sterk als waarheidsliefde beheerscht, is de hartstocht voor myn vak."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s36","id":"h2-s36","source":"Lach hier niet om, lezer, straks zult ge zien hoe dit kwam. Ik ben verzekerd dat hy geen drup reukwerk by zich droeg, en toch rook ik iets aangenaams, iets sterks, iets wat me herinnerde aan ... daar had ik het!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s66","id":"h2-s66","source":"Maar zie, daar vloog op-eens myn Sjaalman door de achterdeur de kraam in. Hy was niet groot of sterk, en pas een jaar of dertien oud, maar hy was een vlug en dapper mannetje."}]},{"lemma":"sterkte","count":4,"glosses":["strength","force"],"forms":["sterkte"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s70","id":"h8-s70","source":"Want niemand zyner hoorders had ooit de sterkte des leeuws ondervonden, en 't ware dus veeleer noodig geweest hun die sterkte te doen beseffen door vergelyking van den leeuw met iets waarvan de kracht hun by ervaring bekend was, dan omgekeerd. Men erkenne dat Havelaar werkelyk dichter was."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s282","id":"h11-s282","source":"En hy werd toornig omdat de rots niet wyken wilde, en omdat de sterkte van zyn stroomen ydel was."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s118","id":"h15-s118","source":"Hy die voor weinig tyds nog verscholen was onder zyn omgeving, zonder daarboven uittesteken in rang of gezag, voelt zich op-eenmaal, onverwachts meestal, opgeheven boven een menigte, oneindig grooter dan de kleine kring die hem vroeger toch geheel voor 't oog verborg, en ik geloof dat ik niet ten- onrechte de hoogte duizelingwekkend noemde, die inderdaad herinnert aan de duizeling van iemand die onverwachts een afgrond voor zich ziet, of aan de blindheid die ons treft wanneer we met snelheid worden overgebracht van diepe duisternis in scherp licht. Tegen zulke overgangen zyn de zenuwen van gezicht of hersenen niet bestand, ook al waren zy overigens van buitengewone sterkte."}]},{"lemma":"Stern","count":78,"glosses":["Stern","stars","Stern's","Sterns"],"forms":["Stern","Sterne","Sternen","Sterns","Stern's"],"morphology":["proper noun, common gender, singular","proper noun","proper noun, singular","noun, masculine, dative plural","noun, masculine, accusative plural","noun, masculine, nominative plural","proper noun, family-name plural","proper noun, masculine, singular","proper noun, masculine singular","proper noun, singular, genitive","proper noun, possessive singular","noun, masculine, plural","noun, masculine, genitive plural","proper noun, genitive singular","proper noun, genitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s94","id":"h1-s94","source":"Verbeeld u dat ze daar getracht hebben--Busselinck & Waterman, meen ik--my Ludwig Stern aftenemen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s1","id":"h2-s1","source":"Daar ik niet weet of gy aan de beurs bekend zyt, wil ik u even zeggen dat Stern een eerst huis is in koffi te Hamburg, dat altyd door Last & Co is bediend geworden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s4","id":"h2-s4","source":"Een ander in myn plaats had misschien aan Ludwig Stern geschreven dat hy ook wat zou laten vallen, dat hy hoopte op konsideratie om de langdurige diensten van Last & Co ... ik heb uitgerekend dat de firma, sedert ruim vyftig jaren, vier ton aan Stern verdiend heeft."}]},{"lemma":"sterven","count":42,"glosses":["died","die","dies","shall die","dead"],"forms":["gestorven","sterven","sterf","stierf","sterft","sterve"],"morphology":["verb, past participle","verb, infinitive","verb, participle","verb, present, singular","verb, past, singular","past participle","verb, present, first-person singular","verb, present subjunctive, singular","verb, present, first person plural","verb, past participle, attributive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s124","id":"h5-s124","source":"De kosten op den overvoer naar Europa, door bemiddeling van een bevoorrecht handelslichaam, zyn hoog. De aan de Hoofden toegelegde aanmoedigingsgelden bezwaren daarentegen den inkoopprys, en ... daar toch ten-slotte de geheele zaak winst afwerpen moet, kan deze winst niet anders worden gevonden dan door juist zóóveel aan den javaan uittebetalen, dat hy niet sterve van honger, hetgeen de voortbrengende kracht der natie verminderen zou."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s82","id":"h7-s82","source":"Die Mevrouw Slotering was de weduw van Havelaars voorganger die twee maanden geleden gestorven was."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s186","id":"h7-s186","source":"Aandoenlyk was het, de brieven te lezen van haar vader--toen een jongeling van achttien jaren, die als luitenant by dat korps in dezelfde charge een sabelhouw op 't hoofd bekwam, aan welks gevolgen hy acht jaren later krankzinnig sterven zou--brieven aan zyn moeder, waarin hy zich beklaagde hoe hy vruchteloos op het slagveld naar 't lyk zyns vaders had gezocht."}]},{"lemma":"steun","count":2,"glosses":["support"],"forms":["steun"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s101","id":"h16-s101","source":"Maar hy heeft een steun in de Rosemeyers, die in suiker doen, en dit maakt hem zoo boud."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s53","id":"h18-s53","source":"Nog iets: je durft niet antwoorden op de laatste vraag, maar je zei me onlangs, toen er spraak was van vergiftiging, dat je de eenige steun was van je zusters te Batavia, niet waar? Ligt dáárin misschien de oorzaak van je vrees, de grond van wat ik altyd halfheid noemde?"}]},{"lemma":"steunen","count":5,"glosses":["support","resting","rest","count","rely"],"forms":["steunen","steunende"],"morphology":["verb, infinitive","verb, present participle","verb, present, third person plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s144","id":"h7-s144","source":"Hoe dit zy, Havelaar deed te Amboina wat hy mocht en kon, maar uit ergernis over gebrek aan medewerking van hen die in de eerste plaats geroepen waren zyn pogingen te steunen, was hy ziek geworden, en dit had hem bewogen naar Europa te vertrekken. Strikt genomen had hy by wederplaatsing aanspraak gehad op beter keuze dan de arme geenszins welvarende afdeeling Lebak, daar zyn werkkring te Amboina van grooter gewicht was, en hy dáár, zonder resident boven zich, geheel op zichzelf gestaan had."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s41","id":"h14-s41","source":"Dit was voor den generaal des te belangryker, omdat inmiddels de zoo-even bedoelde Regeeringskommissaris zelf Gouverneur-generaal was geworden, en hem dus hoogstwaarschynlyk uit zyn gouvernement zou hebben teruggeroepen, uit verstoordheid over 't ongegrond vertrouwen op Jang di Pertoean, en over de hierop steunende hoofdigheid waarmee de generaal zich tegen 't ontruimen van de Oostkust verzet had."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s237","id":"h14-s237","source":"Ook die voorgewende politieke redenen--als ze op iets gevestigd zyn--steunen gewoonlyk op valsche opgaven, daar ieder resident belang heeft by 't verheffen van den invloed zyner Regenten op de bevolking, om daarachter zich te verschuilen als er later eenmaal aanmerking mocht vallen op te groote inschikkelykheid omtrent die hoofden."}]},{"lemma":"steunpunt","count":1,"glosses":["foothold"],"forms":["steunpunt"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s64","id":"h16-s64","source":"Ze moet die omslingeren in schuinsche richting naar-boven, om ze te doen neerkomen op de punt die uitsteekt aan den rotswand. Ze wankelt, waggelt, schrikt, bezwykt ... tracht zich te houden aan den half ontwortelden boomstam die met zyn kruin naar de diepte wyst--een grasspriet!--ze mist het steunpunt dat ze zoekt: de boom slingert terug--de grasspriet wykt onder haren tred--ach, de tobster valt in de diepte met haar vracht."}]},{"lemma":"steunsel","count":1,"glosses":["a hold"],"forms":["steunsel"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s198","id":"h11-s198","source":"En menig hand voor 't laatst gestrekt Rees opwaarts uit het meer, En voelde en greep en plaste in 't rond, En zocht of ze ergens steunsel vond, En zonk voor eeuwig neer!"}]},{"lemma":"stevenen","count":1,"glosses":["headed"],"forms":["gestevend"],"morphology":["verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s269","id":"h17-s269","source":"Vanhier waren zy noordwaarts gestevend tot ze Tanahitam voor zich zagen, dat de europesche zeelieden Prinsen-eiland noemen. Zy waren dat eiland omgezeild aan de oostzyde, en hadden toen aangehouden op de Keizersbaai, zich richtende op den hoogen piek in de Lampongs."}]},{"lemma":"stevig","count":1,"glosses":["firmer"],"forms":["steviger"],"morphology":["adjective, comparative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s8","id":"h14-s8","source":"Ik geloof van den generaal Vandamme, dat hy zelfs een molen zou weggenomen hebben als hy daarin lust gevoeld had, en begryp dus niet dat hy die landschappen in de Noord zou hebben verschoond, wanneer niet daarvoor steviger gronden hadden bestaan dan recht en billykheid."}]},{"lemma":"stichting","count":3,"glosses":["edification"],"forms":["stichting"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"Here stichting means religious or moral edification, not the modern sense “foundation.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s61","id":"h9-s61","source":"En wacht geen jonge meisjes op als 't uit is, want dit neemt de stichting weg. Maak ook Marie niet aan 't lachen, als ik by 't ontbyt uit de Schrift lees."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s120","id":"h16-s120","source":"Toen moest ik als vader met groote strengheid haar beknorren, omdat ze door haar hardnekkigheid de stichting van 't ontbyt bedierf, wat altyd slecht werkt op den heelen dag."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s130","id":"h18-s131","source":"Kortom, in de kerk zelf was niet meer stichting te halen dan er in dien brief stond."}]},{"lemma":"stijf","count":5,"glosses":["stiff","stiff air"],"forms":["styf","styve","styven"],"morphology":["adjective, predicative","adjective, attributive, inflected","substantivized adjective, neuter singular, inflected","adjective, attributive"],"note":"Styf is the nineteenth-century spelling of modern stijf.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s61","id":"h1-s61","source":"En nog meer leugens op het tooneel. Als de held met zyn styven komediestap weggaat om 't verdrukte vaderland te redden, waarom gaat dan de dubbele achterdeur altyd vanzelf open?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s53","id":"h6-s53","source":"Als men warm is, houd ik klapperwater voor heel nadeelig. Je wordt er styf en jichtig van."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s126","id":"h6-s126","source":"Zy had niet dat styve en onbehagelyke van 't burgerlyk fatsoen dat, om voor \"gedistingeerd\" doortegaan, zich en anderen meent te moeten plagen met gêne, en ze hechtte dan ook niet aan veel uiterlyks wat voor sommige andere vrouwen waarde schynt te hebben."}]},{"lemma":"stijfheid","count":1,"glosses":["stiffness"],"forms":["styfheid"],"morphology":["noun, common gender, singular, archaic spelling"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s4","id":"h6-s4","source":"Traag zoolang er niets te doen viel, en ver van de beredderingzucht die in Europa voor yver geldt, maar yverig waar bezigheid noodig was ... eenvoudig maar hartelyk voor wie tot zyn omgeving behoorden ... mededeelzaam, hulpvaardig en gastvry ... welgemanierd zonder styfheid ... vatbaar voor goede indrukken ... eerlyk en oprecht, zonder evenwel lust te voelen de martelaar van deze hoedanigheden te worden ... in 't kort, hy was een man die, zooals men 't noemt, overal op zyn plaats zou wezen, zonder dat men echter op 't denkbeeld komen zou de eeuw naar hem te noemen, wat hy dan ook niet begeerde."}]},{"lemma":"stijgbeugel","count":1,"glosses":["stirrup"],"forms":["stygbeugel"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s196","id":"h8-s196","source":"Die laatste heeft slechts rang van Tommongong, onze Regent is Adhipatti, en toch laten zyn inkomsten, omdat Lebak niet geschikt is voor koffi en hem dus geen emolumenten opbrengt, niet toe in praal en luister te wedyveren met een eenvoudigen Dhemang in de Preanger, die den stygbeugel houden zou als zyn neven te-paard stygen. Is dit waar?"}]},{"lemma":"stijgen","count":9,"glosses":["rise","rose","mount","mounted","risen","climbs"],"forms":["stygen","Steeg","steeg","gestegen","stygt","stegen"],"morphology":["verb, infinitive","verb, present, plural","verb, past, third person singular","verb, past, singular","verb, participle","verb, present, singular","verb, past, plural"],"note":"Old spelling of modern Dutch “stijgen”.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s43","id":"h3-s43","source":"'k Vond genot in 't lydend zwygen! 'k Stond standvastig hopend daar, Onspoed deed den prys my stygen: 'k Droeg en leed zoo graag voor haar! 'k Telde ramp noch onspoedsslagen, Vreugde schiep ik in verdriet, Alles, alles wilde ik dragen..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s55","id":"h3-s55","source":"Maar, bestervend op myn lippen, Steeg de beê niet tot den Heer... 'k Boog wel beî myn knieën neer, 'k Voelde wel een zucht me ontglippen, Maar het was: \"nog niet, o Heer! \"Geef my eerst myn moeder weer!\""},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s95","id":"h6-s95","source":"Duclari, die niet door zyn tegenwoordigheid in de pendoppo den schyn wilde aannemen als ware ook hy aan de grenzen ter verwelkoming van den adsistent-resident, die wel zyn meerdere doch niet zyn chef, en bovendien een gek was, steeg te-paard, en reed door zyn bediende gevolgd, heen."}]},{"lemma":"stijl","count":15,"glosses":["style","Style"],"forms":["styl","Styl"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, masculine singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s59","id":"h3-s59","source":"Ik heb hem aan 't kopyboek gezet, om zich te oefenen in den hollandschen styl. Ik ben benieuwd of er spoedig orders van Ludwig Stern zullen komen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s17","id":"h4-s17","source":"Over het bestaan van een onpersoonlyken God in de harten der menschen. (Een infame leugen!) Over den styl."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s73","id":"h8-s73","source":"Wanneer misschien iemand de opmerking maken mocht, dat het oorspronkelyke in Havelaars wyze van spreken niet zoo onbetwistbaar is, daar zyn taal denken doet aan den styl der profeten van 't Oude-Testament, moet ik herinneren reeds gezegd te hebben dat hy in oogenblikken van vervoering werkelyk iets had van een ziener. Gevoed door de indrukken die 't leven in wouden en op bergen hem had meegedeeld, omgeven door de poëzie-ademende atmosfeer van het oosten, en alzoo scheppende uit gelyksoortige bron als de Vermaners der Oudheid waarmee men soms zich genoopt voelde hem te vergelyken, gissen wy dat hy niet ànders zou gesproken hebben, ook wanneer hy nooit de heerlyke dichtstukken van het Oude-Testament gelezen had."}]},{"lemma":"stijven","count":1,"glosses":["encourage"],"forms":["styven"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":"Here stijven means to confirm or encourage someone in a bad disposition.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s174","id":"h16-s174","source":"Bovendien, ik geef nooit op straat--dit is een principe van me--want ik zeg altyd, als ik zoo arme menschen zie: wie weet of 't hun eigen schuld niet is, en ik mag hen niet styven in verkeerdheid."}]},{"lemma":"stikheet","count":1,"glosses":["stiflingly hot"],"forms":["stikheet"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s165","id":"h11-s165","source":"Zoo zeilden we langs de kust, en 't was stikheet."}]},{"lemma":"stikken","count":2,"glosses":["choke"],"forms":["stikken","stik"],"morphology":["verb, infinitive","verb, imperative, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s131","id":"h15-s131","source":"Ze is nuttig toetepassen, want men kan voor zeker houden dat de zieke, die door overspanning in de eerste periode stikken zou aan een mug, later--na de buikziekte!--zonder bezwaar kemels zal verdragen. Of, om duidelyker te spreken, dat een beambte die \"geschenken aanneemt, niet met het doel zich te verryken\"--by-voorbeeld een bos pisang ter-waarde van eenige duiten--met smaad en schande zal worden weggejaagd in de eerste periode der ziekte, maar dat iemand die 't geduld heeft het laatste tydperk aftewachten, zeer gerust en zonder eenige vrees voor straf, zich zal kunnen meester maken van den tuin waar de pisang groeide, met de tuinen die daarnaast liggen er by ... van de huizen die in den omtrek staan ... van wat er in die huizen is ... en van nog een-en-ander meer, ad libitum."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s216","id":"h20-s216","source":"Ik heb u geschapen ... ge zyt opgegroeid tot een monster onder myn pen ... ik walg van myn eigen maaksel: stik in koffi en verdwyn! * * * * *"}]},{"lemma":"stil","count":4,"glosses":["still","Hush","quietly"],"forms":["stil","Stil"],"morphology":["adverb","interjection","adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s172","id":"h4-s172","source":"--Stil, myn jongen, zei de vrouw. Speel wat met je prenten of met de chinesche speeldoos."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s114","id":"h9-s114","source":"Zie eens hoe de eenvoudige en nederige Wawelaar, zonder wysheid naar den mensch--de man heeft nooit een voet op de beurs gezet--maar voorgelicht door het Evangelie dat een lamp op zyn pad is, my, makelaar in koffi, daar op-eenmaal een wenk geeft, die voor heel Nederland belangryk is niet alleen, maar die my in-staat zal stellen, als Frits goed oppast--hy heeft redelyk stil gezeten in de kerk--wellicht vyf jaren vroeger naar Driebergen te gaan."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s121","id":"h14-s121","source":"De kleine familie leefde stil voort."}]},{"lemma":"stilhouden","count":3,"glosses":["came to a halt","halted","stopped"],"forms":["stilhield"],"morphology":["verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s96","id":"h6-s96","source":"De Adhipatti en Verbrugge stelden zich aan den ingang van de pendoppo, en zagen een door vier paarden getrokken reiswagen naderen, die weldra vry bemodderd by 't bamboezen gebouwtje stilhield."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s107","id":"h6-s107","source":"Of er ook in den wagen, die nu voor de pendoppo stilhield, zich iets verzette tegen de \"oplossing der continuiteit\" weet ik niet, maar zeker is 't dat het lang duurde voor er iets te voorschyn kwam."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s117","id":"h16-s117","source":"Verbeeld u, dat ze van de week--het was haar beurt van voorlezen aan 't ontbyt, en we waren aan de geschiedenis van Loth--op eens stilhield en niet verder lezen wilde."}]},{"lemma":"still","count":1,"glosses":["quiet"],"forms":["stillen"],"morphology":["adjective, masculine dative singular, attributive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s37","id":"h10-s37","source":"Da liegt ein rothblühender Garten Im stillen mondesschein; Die Lotosblumen erwarten Ihr trautes Schwesterlein; Die Veilchen kichern und kosen, Und schau'n nach den Sternen empor; Heimlich erzählen die Rosen Sich düftende Märchen in 's Ohr."}]},{"lemma":"stillen","count":1,"glosses":["still"],"forms":["stillen"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s118","id":"h8-s118","source":"Hy had veel gouds en zilvers en edele steenen in menigte, doch de landbouwer die in de nabuurschap woont, wist den honger niet te stillen van zyn kind."}]},{"lemma":"stilstaan","count":2,"glosses":["halt","stands still"],"forms":["stilstaan","stilstaat"],"morphology":["verb, infinitive","verb, present, third person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s112","id":"h8-s112","source":"Doch andermaal zal de voorbyganger stilstaan voor een huis, en vragen, \"wat is dit, dat de gamlang zwygt, en het gezang der meisjes?\" En wederom zal men zeggen: er is een man gestorven.\""},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s55","id":"h11-s55","source":"Daar nu onze schoonheidszucht niet voldaan is met één blik op iets schoons, maar behoefte heeft aan een reeks van opvolgende blikken, op de beweging van het schoone, lyden wy aan iets onvoldaans by 't aanschouwen van die soort van kunstwerken, en daarom beweer ik dat een schoone vrouw--mits geen portretschoonheid die stilstaat--het naast komt aan het ideaal van 't goddelyke."}]},{"lemma":"stilstand","count":2,"glosses":["stillness"],"forms":["stilstand"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s51","id":"h11-s51","source":"Groei, honger, denken, gevoelen, is beweging ... stilstand is de dood!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s62","id":"h11-s62","source":"Geloof me, stilstand is de dood!"}]},{"lemma":"stilte","count":2,"glosses":["silence","stillness"],"forms":["stilte"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s120","id":"h6-s120","source":"Hy sprak namelyk op een toon, alsof achter elk woord een punt stond, of zelfs een lang rustteeken, en ik kan de ruimte tusschen zyn woorden niet beter vergelyken dan by de stilte die er volgt op het \"amen\" na een lang gebed in de kerk, hetwelk zooals ieder weet, een sein is dat men den tyd heeft tot verzitten, hoesten of neussnuiten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s139","id":"h7-s139","source":"...weder in zyn reiswagen, en zoo keerde Rangkas-Betoeng weldra terug tot een stilte, als te verwachten is van een javasche binnenpost die door slechts weinig Europeanen bewoond werd en daarenboven niet aan den grooten weg gelegen was. De kennismaking tusschen Duclari en Havelaar was spoedig op een gemakkelyken voet gebracht."}]},{"lemma":"stilzitten","count":1,"glosses":["sitting still"],"forms":["stilzitten"],"morphology":["nominalized infinitive, neuter singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s126","id":"h16-s126","source":"Ik was redelyk tevreden geweest over zyn stilzitten in de kerk."}]},{"lemma":"stilzwijgen","count":1,"glosses":["silence"],"forms":["stilzwygen"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s214","id":"h14-s214","source":"Ik ga nu met stilzwygen voorby, wat men te denken hebbe van het doorzicht der Regeering die zulke opgaven aanneemt en publiceert, en wil den lezer alleen opmerkzaam maken op de strekking van deze valsheid."}]},{"lemma":"stilzwijgend","count":1,"glosses":["silently"],"forms":["stilzwygend"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s82","id":"h15-s82","source":"Gedurende den loop eener zeer belangryke zaak, die thans by 't Gouvernement in overweging is, en waarin gy eigenlyk ambtshalve behoorde betrokken te zyn, heb ik u stilzwygend als het ware neutraal gelaten, en slechts lachend van-tyd tot-tyd daarop gezinspeeld."}]},{"lemma":"stip","count":2,"glosses":["speck","specks"],"forms":["stip","stippen"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s82","id":"h13-s83","source":"Hy wilde slechts één stip aanwyzen in den poel van vuil, maar verstond het, zulke stippen te doen in 't oog vallen door de tinten die hy in zyn onsterfelyke geschriften daarnáást legde."}]},{"lemma":"stipt","count":10,"glosses":["punctually","strictly","strict","punctual","punctiliously","scrupulous"],"forms":["stipt"],"morphology":["adverb","adjective","adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s70","id":"h1-s70","source":"Geen boon kwam er ooit te-kort, hy ging stipt naar de kerk, en drinken deed hy niet."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s62","id":"h3-s62","source":"Ge moet weten, lezer, dat ik in myn gezin zeer stipt ben op godsdienst en zedelykheid."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s145","id":"h6-s145","source":"Hy was stipt en ordelyk, en daarby buitengewoon geduldig, doch juist omdat stiptheid, orde en geduld hem moeielyk vielen, daar zyn geest iets wilds had. Hy was langzaam en omzichtig in 't beoordeelen van zaken, hoewel dit niet zoo scheen aan wie hem zoo haastig zyn slotsommen hoorden uiten."}]},{"lemma":"stiptelijk","count":1,"glosses":["strictly"],"forms":["stiptelijk"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s123","id":"h7-s123","source":"Hy nam daarna 't staatsblad waarin de eed stond die tot de aanvaarding van bedieningen in 't algemeen voorgeschreven is, en houdende: \"dat men om tot het ambt van ***** te worden benoemd of bevorderd, niemand iets beloofd of gegeven heeft, beloven of geven zal; dat men gehouw en getrouw zal zijn aan zijne Majesteit den Koning der Nederlanden; gehoorzaam aan zijner Majesteits vertegenwoordiger in de Indische gewesten; dat men stiptelijk zal opvolgen en doen opvolgen de wetten en bepalingen, die gegeven zijn of gegeven zullen worden, en dat men zich in alles zal gedragen gelijk een goed ... (hier: adsistent-resident) betaamt.\""}]},{"lemma":"stiptheid","count":4,"glosses":["strictness","precision","punctuality"],"forms":["stiptheid"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, feminine, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s100","id":"h5-s100","source":"Het stuitend bevelen, in verzoekenden vorm geuit, wordt met stiptheid nagekomen. Het verschil in stand, geboorte, rykdom, wordt uitgewischt door den Regent zelf, die den Europeaan, als vertegenwoordiger des Konings van Nederland, tot zich opheft, en ten-slotte is een verhouding die, oppervlakkig beschouwd, botsing moest te weeg brengen, zeer dikwyls de bron van een aangenaam verkeer."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s145","id":"h6-s145","source":"Hy was stipt en ordelyk, en daarby buitengewoon geduldig, doch juist omdat stiptheid, orde en geduld hem moeielyk vielen, daar zyn geest iets wilds had. Hy was langzaam en omzichtig in 't beoordeelen van zaken, hoewel dit niet zoo scheen aan wie hem zoo haastig zyn slotsommen hoorden uiten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s57","id":"h15-s57","source":"Of ze worden nagekomen, is hier de vraag niet. Evenmin of de Regeering zelf wil dat ze nagekomen worden met een stiptheid die bezwarend werken zou op de begrooting van 't bouwdepartement?"}]},{"lemma":"Stirnchen","count":1,"glosses":["little brow"],"forms":["Stirnchen"],"morphology":["noun, neuter, singular, nominative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s261","id":"h14-s261","source":"Der Nachtwind säuselt, und die Luft wird kühl, Zu kühl für dich vielleicht: dein Stirnchen glüht! Du hast den ganzen Tag so wild gespielt, Und bist wohl müde, komm, dein Tikar harret."}]},{"lemma":"stoeien","count":1,"glosses":["roughhousing"],"forms":["stoeien"],"morphology":["verbal noun, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s52","id":"h2-s52","source":"Maar hy was de primus van onze klasse--want knap was hy, dit moet ik erkennen--en hy hield veel van spelen, stoeien en vechten. Dáárom was hy by ons."}]},{"lemma":"stoel","count":12,"glosses":["chair","chairs"],"forms":["stoel","stoelen"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, plural","noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s155","id":"h4-s155","source":"Ook kwam het me voor, dat ze volstrekt niet verlegen was over myn komst. Ze verborg niets onder de tafel, verschoof de stoelen niet, en deed niets van wat toch het gebruik is, als er een vreemdeling komt van een deftig voorkomen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s43","id":"h5-s43","source":"Zoodra het tydstip der komst van den nieuwen adsistent-resident bekend was, had men in-aller-yl een pendoppo doen oprichten, een tafel en eenige stoelen daarheen gebracht, en eenige ververschingen gereed gezet. In deze pendoppo wachtte de Regent met den kontroleur de aankomst van den nieuwen chef af."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s80","id":"h11-s80","source":"Ge zet uw tafel er voor, en daarop een stoel met drie pooten, waarvan één wat zwak, je zag eens op de kermis een akrobaat die zeven stoelen op elkaar zette, en zich zelf daarop met het hoofd naar beneden. Eigenliefde en verveling dringen u iets dergelyks te doen."}]},{"lemma":"stoeltje","count":1,"glosses":["little chair"],"forms":["stoeltjen"],"morphology":["noun, neuter, singular, diminutive"],"note":"Older diminutive spelling of modern stoeltje.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s164","id":"h4-s164","source":"Ze wees my een matten stoeltjen aan, en nam een klein meisje op den schoot, dat op den grond zat te spelen."}]},{"lemma":"stoep","count":1,"glosses":["doorstep"],"forms":["stoep"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s142","id":"h4-s142","source":"Een klein meisje zat op de stoep, en kleedde haar pop aan. Ik vroeg of m'nheer Sjaalman daar woonde?"}]},{"lemma":"stof","count":4,"glosses":["matter","dust"],"forms":["stof"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s126","id":"h11-s126","source":"--Want zóó edel waren de trekken, dat men iets als schaamte voelde, slechts een mensch te wezen, en niet een vonk ... een straal--neen, dat waar stof!--een gedachte!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s45","id":"h17-s45","source":"Maar door eigen vaart alleen, en niet door eigen wil, was het dier verder gegaan dan Saïdjah. Want nauw had het de stuwing overwonnen die alle stof beheerscht, ook na 't ophouden van de oorzaak die haar voortstuwde, of 't keerde terug, zette zyn lomp lyf op zyn lompe pooten als een dak over het kind, en keerde zyn gehoornden kop naar den tyger."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s65","id":"h17-s65","source":"Een weinig stof en vuil dekte de plek waar veel geleden werd."}]},{"lemma":"stoffelijk","count":3,"glosses":["material"],"forms":["stoffelyke","stoffelyk"],"morphology":["adjective, inflected","adjective, neuter singular"],"note":"Old spelling of stoffelijke.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s76","id":"h5-s76","source":"Maar toen later het centraal gezag des duitschen Ryks behoefte voelde, eenig ver gelegen volk aan zich te binden op andere wyze dan door stoffelyk overwicht alleen, zoodra een verwyderde streek werd beschouwd als door gelykheid in afkomst, taal en gewoonten tot het Ryk te behooren, deed zich de noodzakelykheid gevoelen, iemand met de leiding der zaken te belasten, die in dat land te-huis behoorde niet alleen, maar door zyn stand boven zyn medeburgers in die streken verheven was, opdat de gehoorzaamheid aan de bevelen des Keizers, gemakkelyk werde door de samengaande neiging tot onderwerping aan hem die met de uitvoering dezer bevelen belast was. Hierdoor werden dan tevens geheel of gedeeltelyk de uitgaven vermeden, voor een staand leger ten-laste der algemeene staatskas, of, zooals meestal geschiedde, ten-laste van de gewesten zelf, die door zoodanig leger moesten bewaakt worden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s102","id":"h6-s102","source":"Er zyn weinig omstandigheden in de stoffelyke wereld, die den denkenden mensch geen aanleiding geven tot het maken van opmerkingen op verstandelyk gebied, en zoo heb ik myzelf dikwyls afgevraagd of niet veel dwalingen die onder ons kracht van wet hebben, veel \"scheefheden\" die wy voor \"recht\" houden, hieruit voortvloeien, dat men te lang met hetzelfde gezelschap in denzelfden reiswagen heeft gezeten?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s148","id":"h11-s148","source":"--Goed, kind! Maar weet je wel, heeren, dat men zich dikwyls bedriegt in 't beoordeelen der aanspraken van sommige menschen op stoffelyke onvolkomenheid?"}]},{"lemma":"stoffig","count":1,"glosses":["dusty"],"forms":["stoffige"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s192","id":"h7-s192","source":"Doch alweer was 't eigenaardig dat hy die zoo nauwkeurig en scherp het recht van een ander--hoe diep ook begraven onder stoffige akten en dikwebbige chicanes--zou hebben nagespoord en verdedigd, dat hy hier waar zyn eigen belang in 't spel was, met slordigheid het oogenblik verwaarloosde, waarin misschien de zaak had moeten worden aangevat."}]},{"lemma":"stokpaardje","count":2,"glosses":["hobbyhorse","hobby-horse"],"forms":["stokpaardje"],"morphology":["noun, neuter singular, diminutive","noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s116","id":"h6-s116","source":"By 't lezen van verdichte verhalen, heb ik my meermalen geërgerd over den weinigen eerbied der schryvers voor den smaak van 't publiek, en vooral was dit het geval, waar zy blyk gaven iets te willen voortbrengen dat koddig of burlesk heeten moest, om nu niet van humor te spreken, een eigenaardigheid die byna doorgaande allerjammerlykst wordt verward met het komieke. Men voert een persoon sprekende in, die de taal niet verstaat of slecht uitspreekt, men laat een franschman zeggen: \"ka kauw na de krote krak\" of \"krietje kooit keen kare kroente kraak wek.\" By-gebrek aan een franschman, neemt men iemand die stamelt, of men \"schept\" een persoon die zyn stokpaardje maakt van een paar telkens wederkeerende woorden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s121","id":"h12-s121","source":"Neen, Verbrugge, je krygt la pièce niet, voor ik nog een beetje heb rondgereden op myn stokpaardje over de tegenstellingen."}]},{"lemma":"stom","count":1,"glosses":["mute"],"forms":["stomme"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s88","id":"h13-s89","source":"Als ge niet getroffen zyt door de stomme akeligheid van een lyk dat daar ligt, er is plaats in myn verhaal voor een slachtoffer dat nog stuiptrekt en gilt!"}]},{"lemma":"stomp","count":1,"glosses":["flatter"],"forms":["stomper"],"morphology":["adjective, comparative, attributive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s187","id":"h11-s187","source":"Links in 't westen boven de wyde, wyde zee, die geen grens heeft tot waar Madagaskar ligt, en Afrika daar achter, zakte de zon, en liet haar stralen in gedurig stomper buiging kiskassen over de golven, en zy zocht verkoeling in de zee."}]},{"lemma":"stoornis","count":1,"glosses":["hindrance"],"forms":["stoornis"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s36","id":"h3-s36","source":"Toen, door alle stoornis heen Die zich opdeed voor myn schreên, 't Hart zich koen een uitweg baande, En zich droomend zalig waande..."}]},{"lemma":"stoot","count":2,"glosses":["shove","jolt"],"forms":["stoot"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s61","id":"h2-s61","source":"Ik ben overtuigd dat ik in de kennismaking zou geslaagd zyn, indien niet op dat oogenblik een myner makkers uit kinderachtige baldadigheid my een zoo harden stoot in den rug had gegeven, dat ik heel onzacht tegen de uitstalkast aanvloog, die op halvemanshoogte de voorzy van de kraam afsloot."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s78","id":"h7-s78","source":"Ieder had het gebruikelyke hè! geroepen, dat op zulk een stoot volgt, Max had in den schoot zyner moeder de pisang weergevonden, die hy door den schok verloor, en reeds was men een heel eind nader aan de modderdiepte die straks komen zou, voor de resident besluiten kon zyn zinsnede te voleinden, door er bytevoegen:"}]},{"lemma":"stoppen","count":1,"glosses":["darns"],"forms":["stopt"],"morphology":["verb, present, third-person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s21","id":"h2-s21","source":"Dit is de zuivere waarheid, want Marie stopt en maast heel lief. En ten-slotte:"}]},{"lemma":"storen","count":3,"glosses":["disturbed","bothered","disturb"],"forms":["stoorde","gestoord","stoor"],"morphology":["verb, past, singular","verb, past participle","verb, present, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s97","id":"h18-s97","source":"De heer Slymering beklaagde zich \"dat Havelaar hem van de zaak die voorkwam in den brief N° 88, niet eerst mondeling had kennis gegeven.\" Natuurlyk omdat er dan meer kans ware geweest op \"schipperen\" En voorts: \"dat Havelaar hem stoorde in zyn drukke bezigheden!\""},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s172","id":"h18-s173","source":"Ook zeide hy dat de Gouverneur-generaal die de zoogenaamde theekontrakten had verlengd, in weerwil van de berekening dat er door 't Land zooveel verloren wordt op die zaken, zulk een bekwaam braaf mensch was, en vooral zulk een trouw vriend voor wie hem vroeger gekend hadden. Want die Gouverneur-generaal had zich volstrekt niet gestoord aan de praatjes over 't verlies op de thee, en hem, toen er spraak was van de intrekking dier kontrakten, ik geloof in 1846, een grooten dienst gedaan door te bepalen dat men maar altyd zou voortgaan met het koopen van zyn thee."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s233","id":"h20-s233","source":"En dit wil ik! Doch gy, die ik stoor in uw \"drukten\" of in uw \"rust\" gy Ministers en Gouverneurs-generaal, rekent niet te zeer op de onbedrevenheid myner pen."}]},{"lemma":"storm","count":1,"glosses":["storm"],"forms":["storm"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s14","id":"h13-s14","source":"Ik gevoelde dat er een storm in aantocht was, zonder te weten uit welken hoek de wind komen zou."}]},{"lemma":"storten","count":3,"glosses":["pour","spills it","paid"],"forms":["stort","gestort"],"morphology":["verb, present, singular","verb, participle"],"note":"Here storten means to spill what she is carrying.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s39","id":"h9-s39","source":"Niet omdat hy gelyk heeft, maar omdat ik aan de firma Last & Co verplicht ben zorgtedragen dat de oude Stern niet vervalle in Busselinck & Waterman, die hem slecht zouden bedienen omdat het knoeiers zyn. By u, lezer, stort ik myn hart uit, en opdat ge na het lezen van Stern's geschryf--heb ge 't werkelyk gelezen?--uwen toorn niet zoudt uitstorten over een onschuldig hoofd want ik vraag u, wie zal een makelaar nemen, die hem voor menscheneter uitscheldt?--hecht ik er aan, dat ge overtuigd zyt van myn onschuld."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s68","id":"h9-s68","source":"Wees toch braaf en gehoorzaam, Frits, en trek de meid niet aan de rokken, als ze thee brengt op 't kantoor, en maak me niet te-schande, want dan stort ze, en Paulus zegt dat nooit een zoon verdriet moet doen aan zyn vader."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s167","id":"h12-s167","source":"Het stond onder de bescherming van de Regeering--de redakteur was ambtenaar by de algemeene Sekretarie--en hierom werden de inteekeningsgelden in 's lands kas gestort."}]},{"lemma":"stoten","count":2,"glosses":["lurching"],"forms":["stooten"],"morphology":["verbal noun, neuter, singular, historical spelling","verb, infinitive used as noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s58","id":"h7-s58","source":"Door 't hotsen en stooten viel 't spreken moeielyk. Kleine Max werd rustig gehouden met pisang en zyn moeder die hem op den schoot had, wilde volstrekt niet bekennen dat ze vermoeid was, als Havelaar aanbood haar van den zwaren jongen te ontlasten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s109","id":"h7-s109","source":"We zullen haar later te zien krygen, als we met Havelaar, Tine en kleinen Max thee-drinken in de voorgalery der adsistent-residents-woning te Rangkas-Betoeng, waar ons reisgezelschap, na lang hotsen en stooten, eindelyk behouden aankwam."}]},{"lemma":"stoterig","count":1,"glosses":["jolting"],"forms":["stooterige"],"morphology":["nominalized adjective, neuter singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s121","id":"h6-s121","source":"Wat hy zeide, was gewoonlyk goed overdacht, en wanneer hy zich die ontydige rustpunten had kunnen afwennen, zouden zyn zinsneden, uit een redekunstig oogpunt althans, meestal een gezond aanzien gehad hebben. Maar al dat afbrokkelen, dat stooterige en hobbelige, maakte het aanhooren lastig."}]},{"lemma":"stout","count":3,"glosses":["bold","boldly"],"forms":["stoute","stout"],"morphology":["adjective","adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s53","id":"h2-s53","source":"Terwyl we dus--we waren wel met ons tienen--vry ver van de kraam af, naar die Griekin stonden te kyken, en beraadslaagden hoe wy 't moesten aanleggen om kennis met haar te maken, werd er besloten geld by-een te leggen om iets in die kraam te koopen. Maar toen was de goede raad duur, om te weten wie de stoute schoenen zou aantrekken om het meisjen aantespreken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s35","id":"h3-s35","source":"'t Is nog nauwlyks twee paar jaren Toen ik 't laatst op gindschen grond Zwygend aan den oever stond Om de toekomst in te staren... Toen ik 't schoone tot my riep Dat ik van de toekomst wachtte, En het heden stout verachtte, En my paradyzen schiep..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s21","id":"h5-s21","source":"Het is myn doel niet, vooral niet in het begin van myn vertelling, den lezer lang bezig te houden met het beschryven van plaatsen, landschappen of gebouwen. Ik vrees te zeer hem afteschrikken door wat zweemen zou naar langdradigheid, en eerst later, als ik gevoel dat hy voor my gewonnen is, als ik uit blik en houding bemerk dat het lot van de heldin die ergens van 't balkon eener vierde verdieping springt, hem belang inboezemt, dan laat ik, met stoute verachting van alle wetten der zwaartekracht, haar zweven tusschen hemel en aarde, tot ik myn hart heb lucht gegeven in de nauwkeurige schets der schoonheden van het landschap, of van 't gebouw dat daar ergens schynt geplaatst te zyn om een voorwendsel aan de hand te doen tot een veelbladzydig vertoog over middeleeuwsche architektuur."}]},{"lemma":"stoutheid","count":4,"glosses":["audacity","boldness"],"forms":["stoutheid"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, common gender singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s5","id":"h15-s5","source":"Dan werden de lieden opgeroepen die de stoutheid hadden gehad zich te beklagen, en kruipende voor de voeten van den Adhipatti, baden zy om verschooning."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s98","id":"h15-s98","source":"Is 't wonder dat die arme menschen, verschrikt over de gevolgen van hun stoutheid, die gevolgen zochten te ontwyken of te verzachten door deemoedige onderwerping?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s31","id":"h16-s31","source":"Waar dus 't meer gevaarlyke, het lichter te ontdekken feit wordt uitgevoerd met zulke stoutheid, wat is er dan te denken van de misbruiken die gemakkelyker zyn aantewenden en minder gevaar loopen van ontdekking?"}]},{"lemma":"straal","count":8,"glosses":["rays","ray"],"forms":["stralen","straal"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, plural","noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s126","id":"h11-s126","source":"--Want zóó edel waren de trekken, dat men iets als schaamte voelde, slechts een mensch te wezen, en niet een vonk ... een straal--neen, dat waar stof!--een gedachte!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s187","id":"h11-s187","source":"Links in 't westen boven de wyde, wyde zee, die geen grens heeft tot waar Madagaskar ligt, en Afrika daar achter, zakte de zon, en liet haar stralen in gedurig stomper buiging kiskassen over de golven, en zy zocht verkoeling in de zee."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s267","id":"h11-s267","source":"En de zon scheen met heete stralen, en verbrandde het aardryk, zoodat de grasscheut dor werd."}]},{"lemma":"straat","count":5,"glosses":["street","the street","little street"],"forms":["straat","straatje"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, neuter, singular, diminutive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s168","id":"h7-s168","source":"Zy kon het niet afkeuren dat hy 't meisje tot haar bracht, dat 'savends op de straat hem had aangesproken ... dat hy haar te eten gaf en herbergde, en 't àl te goedkoop \"ga heen, en zondig niet meer!\" niet uitsprak, voor hy haar dat \"niet zondigen\" had mogelyk gemaakt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s200","id":"h7-s200","source":"Er dwalen in zoo'n onbeschaafd land, op den laten avend geen meisjes over straat, die een weinig eer te verkoopen hebben voor een weinig voedsel."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s82","id":"h12-s82","source":"De surnumerair Valkenaar moet eens in een straatje naby 't meisjesweeshuis zyn inkognito zóó stipt geëerbiedigd hebben, dat hy hem een pak slaag heeft gegeven even als een gewonen straatschender."}]},{"lemma":"straatje","count":1,"glosses":["little street"],"forms":["straatje"],"morphology":["noun, neuter, singular, diminutive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s81","id":"h2-s81","source":"Ik wachtte tot wy dat straatje byna voorby waren, om goed te doen blyken dat zyn weg rechtuit leidde, en toen zei ik zeer beleefd ... want beleefd ben ik altyd, men kan nooit weten hoe men later iemand noodig heeft:"}]},{"lemma":"straatjongen","count":1,"glosses":["street urchin"],"forms":["straatjongen"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s49","id":"h19-s49","source":"De resident van Bantam was geschrokken, en als men my de onedelheid van 't beeld wil vergeven om-den-wille van de juistheid, heb ik lust hem te vergelyken by een straatjongen die zich beklaagt over verkrachting van voorouderlyke gewoonten, omdat een excentriek kameraadje hem zonder voorafgaande scheldwoorden geslagen heeft."}]},{"lemma":"straatschender","count":1,"glosses":["street ruffian"],"forms":["straatschender"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s82","id":"h12-s82","source":"De surnumerair Valkenaar moet eens in een straatje naby 't meisjesweeshuis zyn inkognito zóó stipt geëerbiedigd hebben, dat hy hem een pak slaag heeft gegeven even als een gewonen straatschender."}]},{"lemma":"straf","count":14,"glosses":["punishment","punishments","PENALTY","penalty","a penalty"],"forms":["straf","straffe","straffen","STRAF"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, feminine, singular","noun, common gender, singular, archaically inflected","noun, plural"],"note":"Straffe is an archaically inflected form of modern Dutch straf.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s95","id":"h8-s95","source":"En wie boosheid doet, verschuilt zich voor zyn aangezicht omdat hy straffe vreest."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s88","id":"h9-s88","source":"Dáár, dáár branden zy, en vergaan niet, want eeuwig is de straffe!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s95","id":"h9-s95","source":"Dáártoe heeft Hy in Zyn onnaspeurlyke Wysheid aan een land, klein van omvang, maar groot en sterk door de kennisse Gods, macht gegeven over de bewoners dier gewesten, opdat zy door het heilig nooit volprezen Evangelium worden gered van de straffen der helle!"}]},{"lemma":"strafbepaling","count":2,"glosses":["penalties"],"forms":["strafbepalingen"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s82","id":"h3-s82","source":"Over het SANSKRIT, als moeder van de germaansche taaltakken. Over de strafbepalingen op kindermoord."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s87","id":"h3-s87","source":"Over de oude stellingen omtrent het: HORROR VACUI. Over de wenschelykheid der afschaffing van strafbepalingen op laster."}]},{"lemma":"straffen","count":20,"glosses":["punished","punish","punishes"],"forms":["gestraft","straffen","strafte","straft"],"morphology":["verb, infinitive","verb, participle","verb, past participle","verb, past, singular","verb, present, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s123","id":"h5-s123","source":"De Regeering verplicht hem op zyn grond aantekweeken wat haar behaagt, ze straft hem wanneer hy het aldus voortgebrachte verkoopt aan wien het ook zy buiten háár, en zyzelf bepaalt den prys dien ze hem daarvoor uitbetaalt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s99","id":"h8-s99","source":"Maar als er soms onder ons mochten zyn, die hun plicht verwaarloozen voor gewin, die het recht verkoopen voor geld, of die den buffel van den arme nemen, en de vruchten die behooren aan wie honger hebben ... wie zal ze straffen? Als een van u het wist, hy zou 't beletten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s59","id":"h9-s59","source":"Bedenk toch dat al het kwade gestraft wordt: zie maar weer dien Sjaalman die geen winterjas heeft, en er uitziet als een komediespeler."}]},{"lemma":"strak","count":1,"glosses":["fixedly"],"forms":["strak"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s165","id":"h4-s165","source":"De kleine jongen dien ik had hooren zingen, zag me strak aan, en bekeek me van 't hoofd tot de voeten."}]},{"lemma":"strakjes","count":1,"glosses":["soon"],"forms":["strakjes"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s148","id":"h4-s148","source":"Ik klom zoo hoog als gezegd was, en hoorde in het derde portaal een kinderstem zingen: strakjes komt vader, die zoete papa. Ik klopte, en de deur werd geopend door een vrouw of dame--ik weet zelf niet recht wat ik van haar maken moest."}]},{"lemma":"straks","count":14,"glosses":["presently","soon","shortly","In a moment","Soon"],"forms":["straks","Straks"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s88","id":"h1-s88","source":"Daar ik nu voor 't oogenblik afscheid van u neem--ik moet naar de beurs--noodig ik u straks op een tweede hoofdstuk. Tot weerziens dus!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s36","id":"h2-s36","source":"Lach hier niet om, lezer, straks zult ge zien hoe dit kwam. Ik ben verzekerd dat hy geen drup reukwerk by zich droeg, en toch rook ik iets aangenaams, iets sterks, iets wat me herinnerde aan ... daar had ik het!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s28","id":"h3-s28","source":"Straks zult ge zien dat er ook andere dingen in dat pak waren van meer solieden aard, en daarvan komt een-en-ander in dit boek, omdat de Koffiveilingen van de Handelmaatschappy er mee in verband staan. Want ik leef voor myn vak."}]},{"lemma":"strand","count":3,"glosses":["shores","strand"],"forms":["stranden","strand"],"morphology":["noun, plural","noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s33","id":"h3-s33","source":"Schynbaar scheurde 't lot de banden Die ons bonden, wreed van-een.. 'k Sta hier wel aan vreemde stranden Met myzelf en God, alleen..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s97","id":"h9-s97","source":"Neen, ons gelukkig Nederland begeert niet voor zich alleen de zaligheid: wy willen die ook mededeelen aan de ongelukkige schepselen op verre stranden, die daar gebonden liggen in de kluisters van ongeloof, bygeloof en zedeloosheid! Het beschouwen van de plichten die ten-dezen op ons rusten, zal het zevende deel myner rede uitmaken.\""},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s195","id":"h11-s195","source":"En dáárom schuurt hier de Oceaan Zoo fel het oeverzand: 't Is zee slechts, waar ge rondsom ziet, En water, water, anders niet, Tot Madagaskars strand!"}]},{"lemma":"stranden","count":1,"glosses":["ran aground"],"forms":["strandden"],"morphology":["verb, past, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s202","id":"h7-s202","source":"Daar valt het niet voor, dat een gezin op-eens te-gronde gaat door wisseling van fortuin ... en van zoodanigen aard toch waren gewoonlyk de klippen waarop de goede voornemens van Havelaar strandden."}]},{"lemma":"Strauch","count":1,"glosses":["bush"],"forms":["Strauch"],"morphology":["noun, masculine, dative singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s288","id":"h14-s288","source":"Doch, Mutter, seh'... was schimmert dort im Strauch? Seh' wie es hüpft und tanzt... ist das ein Funk?"}]},{"lemma":"straucheln","count":1,"glosses":["having stumbled"],"forms":["gestrauchelt"],"morphology":["verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s277","id":"h14-s277","source":"--Gewis! Erinn're dich Wie du, gestrauchelt einst, an einem Stein Dein Händchen hast verwundet, und geweint."}]},{"lemma":"streek","count":21,"glosses":["regions","parts","region","district"],"forms":["streken","streek"],"morphology":["noun, plural","noun, common gender, plural","noun, common gender, singular","noun, common gender plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s3","id":"h5-s3","source":"Wel bleef men gedurig steken in den modder, die in de Bantamsche laaglanden zwaar, kleierig en klevend is, wel was men telkens genoodzaakt de hulp interoepen van de bewoners der naastby gelegen dorpen--ook al waren ze niet zéér naby, want de dorpen zyn niet menigvuldig in die streken--maar als men er dan eindelyk in geslaagd was, een twintigtal landbouwers uit den omtrek by-een te krygen, duurde het gewoonlyk niet zeer lang, voor men paard en wagen weder op vasten grond had gebracht."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s45","id":"h5-s45","source":"Verbeeld u vier of zes bamboezen palen in den grond geslagen, die aan de boveneinden met elkander verbonden zyn door andere bamboes, waarop een deksel is vastgehecht van de lange bladen van den waterpalm, die in deze streken atap heet, en ge zult u dusdanige pendoppo kunnen voorstellen. Het is, zooals ge ziet, zoo eenvoudig mogelyk, en het moest hier dan ook slechts dienen als pied à terre voor de europesche en inlandsche beambten die daar hun nieuw opperhoofd kwamen verwelkomen aan de grenzen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s76","id":"h5-s76","source":"Maar toen later het centraal gezag des duitschen Ryks behoefte voelde, eenig ver gelegen volk aan zich te binden op andere wyze dan door stoffelyk overwicht alleen, zoodra een verwyderde streek werd beschouwd als door gelykheid in afkomst, taal en gewoonten tot het Ryk te behooren, deed zich de noodzakelykheid gevoelen, iemand met de leiding der zaken te belasten, die in dat land te-huis behoorde niet alleen, maar door zyn stand boven zyn medeburgers in die streken verheven was, opdat de gehoorzaamheid aan de bevelen des Keizers, gemakkelyk werde door de samengaande neiging tot onderwerping aan hem die met de uitvoering dezer bevelen belast was. Hierdoor werden dan tevens geheel of gedeeltelyk de uitgaven vermeden, voor een staand leger ten-laste der algemeene staatskas, of, zooals meestal geschiedde, ten-laste van de gewesten zelf, die door zoodanig leger moesten bewaakt worden."}]},{"lemma":"streep","count":9,"glosses":["notches","line","streaks","little streak","notch","streak","marks","strokes"],"forms":["strepen","streep","streepje"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, common gender, plural","noun, plural","noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s128","id":"h11-s128","source":"--Ik wist wel dat je er weer een zwarten streep over halen zou, zei Tine verdrietig."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s85","id":"h13-s86","source":"Ze zyn dan ook met minder inspanning te schilderen, die ruwe strepen van rood en zwart, dan de fyne trekken te penseelen die er staan in den kelk eener lelie."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s100","id":"h13-s101","source":"En, zelfs zonder bloem of plant, zoodra ge my ter-zyde roept om me door 't geboomte heen het pad te wyzen, dat we straks zullen betreden, doch dat nu nog verre voor ons ligt in de diepte, en als een nauw merkbaar streepje zich slingert door 't veld daar-beneden ... ook dan neem ik u de afwyking niet euvel."}]},{"lemma":"strekken","count":6,"glosses":["serve","make for","stretched out","becomes","tend"],"forms":["strekken","gestrekt","strekt"],"morphology":["verb, infinitive","verb, past participle","verb, present, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s96","id":"h7-s96","source":"Maar 't goede en 't verkeerde dat aan beiden eigen is loopt te veel uit elkander, dan dat hun verkeering over 't algemeen tot wederzydsch genoegen kan strekken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s198","id":"h11-s198","source":"En menig hand voor 't laatst gestrekt Rees opwaarts uit het meer, En voelde en greep en plaste in 't rond, En zocht of ze ergens steunsel vond, En zonk voor eeuwig neer!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s155","id":"h14-s155","source":"De Regent of de Dhemang die zoodanige oproeping ontvangt, haast zich daaraan te voldoen, want hy weet zeer goed dat het den gezaghebbenden ambtenaar die van dat gezag misbruik maakt, later moeielyk vallen zou een inlandsch Hoofd te bestraffen over een gelyke fout. En alzoo strekt het vergryp van den een tot vrybrief voor den ander."}]},{"lemma":"strekking","count":6,"glosses":["tendency","drift","implication","purpose","bearing"],"forms":["strekking"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s129","id":"h12-s129","source":"De strekking der gelykenis blyft waar. Wanneer we genoodzaakt zyn iemand zekere eigenschappen toe te kennen die aanspraak geven op achting, eerbied of ontzag, dan doet het ons genoegen naast die eigenschappen iets te ontdekken, dat ons van den verschuldigden cyns voor een gedeelte of geheel ontslaat."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s76","id":"h14-s76","source":"Zonder op dat oogenblik nog de strekking daarvan te begrypen, heb ik me tegen die ... onnauwkeurigheid verzet, hetgeen zóó ver gegaan is dat ik heb moeten weigeren eenige verbalen mede te onderteekenen, en ziedaar nu de zaak waarin ik den generaal zoo \"gekontrarieerd\" had."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s84","id":"h14-s84","source":"Deze meening deed my wel in verzet komen tegen valsheid, maar ik was daarover niet zóó verontwaardigd als ik zou geweest zyn indien ik geweten had dat het hier geenszins te doen was om een onschuldige te redden, maar dat deze valsheid de strekking had om ten-koste van de eer en 't welzyn myns voorgangers, de bewyzen te vernietigen die de politiek van den generaal in den weg stonden."}]},{"lemma":"strelen","count":1,"glosses":["stroked"],"forms":["streelde"],"morphology":["verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s54","id":"h17-s54","source":"Ze had die wond zoo dikwyls bezien met de gedachte hoe diep de klauw die zóó ver indrong in de ruwe vezelen van den buffel, zou voortgedreven zyn in 't weeke lyf van haar kind, en telkens als ze versche geneeskruiden had gelegd op de wonde, streelde zy den buffel en sprak hem eenige vriendelyke woorden toe, dat het goede trouwe dier toch weten zou hoe dankbaar een moeder is!"}]},{"lemma":"streng","count":11,"glosses":["harsh","strictly","strict","Strict","severely","stern","severe","harshly"],"forms":["streng","Streng","strenge"],"morphology":["adjective","adverb","adjective, predicative","adjective, attributive, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s93","id":"h4-s93","source":"Streng, maar, waar het wezen kan, zachtmoedig, is altyd myn principe geweest."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s131","id":"h8-s131","source":"Wie gedwaald mocht hebben kan op een zacht oordeel van myn kant staat-maken, want daar ik zelf zo menig keer dwaal, zal ik niet streng zyn ... niet althans in de gewone dienstvergrypen of nalatigheden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s245","id":"h8-s245","source":"Maar niet ieder zou dit zoo streng vorderen of zelfs goed opvatten, en dan komt men zoo ligt in de pozitie van iemand die windmolens bestrydt."}]},{"lemma":"strengheid","count":6,"glosses":["severity"],"forms":["strengheid"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, feminine, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s96","id":"h5-s96","source":"Hy berispt hem, waar hy schuldig is aan plichtverzuim. Deze zeer eigenaardige verhouding wordt alleen mogelyk gemaakt door uiterst beleefde vormen, die evenwel noch hartelykheid, noch, waar 't noodig blyken mocht, strengheid behoeven uittesluiten en ik geloof dat de toon die in deze verhouding heerschen moet, vry wel wordt aangegeven in 't officieel voorschrift dienaangaande: de europesche ambtenaar hebbe den inlandschen beambte die hem ter-zyde staat, te behandelen als zyn jonger broeder."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s30","id":"h14-s30","source":"Het spreekt vanzelf dat men den Gouverneur al de stukken aanbood, waarin de zoo bezwarende getuigenissen waren opgenomen, en die de strengheid van de genomen maatregelen moesten wettigen. Onze Jang di Pertoean was dus van Mandhéling, vertrokken als een gevangene."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s33","id":"h15-s33","source":"Zóó zocht Havelaar naar gronden om alle strengheid uittestellen, en nog-eens en nòg-eens te beproeven wat er kon bereikt worden met zachtheid."}]},{"lemma":"streven","count":3,"glosses":["striving","striven"],"forms":["streven","gestreefd"],"morphology":["verb, past participle","noun, neuter, singular","noun, neuter singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s38","id":"h3-s38","source":"O, hy liet in 't voorwaarts gaan, Diepe, diepe sporen staan! 'k Proefde vreugde en smart met-één, 'k Heb gedacht en 'k heb gestreden, 'k Heb gejuicht en 'k heb gebeden: 't Is me als vlogen eeuwen heen! 'k Heb naar levensheil gestreefd, 'k Heb gevonden en verloren, En, een kind nog kort te-voren, Jaren in één uur doorleefd!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s40","id":"h3-s40","source":"Heel myn leven Scheen my door die liefde schoon. 'k Zag in haar een eerekroon, Als een eindloon van myn streven, My door God ten doel gegeven. Zalig door den reinen schat Die Zyn zorg my toegewogen, Die Zyn gunst geschonken had, Dankte ik met een traan in de oogen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s18","id":"h6-s18","source":"Het komt my voor dat eenvoudige oprechtheid, zonder streven naar diplomatische voorzichtigheid, de voorkeur verdient."}]},{"lemma":"strijd","count":10,"glosses":["struggle","contest","conflict","quarrel"],"forms":["stryd"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, masculine, singular"],"note":"Stryd is the historical spelling of modern strijd.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s30","id":"h6-s30","source":"Voor wien den Regent en den kontroleur kende, voor wien de toestand van Lebak geen geheim was, had het duidelyk kunnen blyken dat het gesprek reeds een stryd was geworden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s36","id":"h6-s36","source":"Het scheen dat Verbrugge op dit oogenblik geen lust had den stryd voorttezetten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s108","id":"h6-s108","source":"Er scheen een stryd van hoffelykheid gevoerd te worden. Men vernam de woorden: \"als 't u belieft, mevrouw!\" en \"resident!\" Hoe dit zy, eindelyk stapte er een heer uit, die in houding en voorkomen wel iets vertoonde dat denken deed aan de Sauriers waarvan ik zoo-even gesproken heb."}]},{"lemma":"strijden","count":8,"glosses":["struggle","contend","struggled","ran counter","fight"],"forms":["stryden","gestreden","streed"],"morphology":["verb, infinitive","verb, past participle","verb, past, singular"],"note":"Older spelling of strijden.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s38","id":"h3-s38","source":"O, hy liet in 't voorwaarts gaan, Diepe, diepe sporen staan! 'k Proefde vreugde en smart met-één, 'k Heb gedacht en 'k heb gestreden, 'k Heb gejuicht en 'k heb gebeden: 't Is me als vlogen eeuwen heen! 'k Heb naar levensheil gestreefd, 'k Heb gevonden en verloren, En, een kind nog kort te-voren, Jaren in één uur doorleefd!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s107","id":"h7-s107","source":"Ik begryp hoe Willem van Guillaume komt, en moet erkennen dat ik, vooral in de Molukken, zeer dikwyls \"liplappen\" heb leeren kennen, die me deden verbaasd staan over den omvang hunner kennis, en die my op 't denkbeeld brachten dat wy Europeanen, hoeveel hulpmiddelen ons ook ten-dienste stonden, dikwyls--en niet vergelykender-wyze alleen--verre ten-achteren staan by de arme pariah's die van de wieg af hadden te stryden met kunstmatig-onbillyke terugzetting en 't zot vooroordeel tegen hun kleur."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s142","id":"h7-s142","source":"Vóór hun reis naar Europa, was Havelaar adsistent-resident van Amboina geweest, waar hy met veel moeielykheden had te stryden gehad, omdat de bevolking van dat eiland in een gistenden en oproerigen toestand verkeerde ten-gevolge van de vele verkeerde maatregelen die in den laatsten tyd genomen waren. Niet zonder veerkracht had hy dezen geest van verzet weten te onderdrukken, doch uit verdriet over de weinige hulp die men hem hierin van-hoogerhand verleende, en uit ergernis over 't ellendig bestuur dat sedert eeuwen de heerlyke streken der Molukken ontvolkt en bederft ..."}]},{"lemma":"strik","count":4,"glosses":["knot","bow","snare"],"forms":["strik"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s156","id":"h4-s156","source":"Ze had, als een Chinesche, de haren achterover gekamd, en die achter het hoofd in een soort van strik of knoop saamgebonden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s10","id":"h10-s10","source":"--Dat is waarlyk zeer schoon, zei ik, en ik hield me heel onnoozel alsof ik het geloofde. Maar hierin lag juist de fynheid van den strik, dien ik hem spande met het doel om, zonder gevaar te loopen den ouden Stern in handen van Busselinck & Waterman te zien vallen, toch dat jonge kereltjen eens goed op zyn plaats te zetten, en hem te doen gevoelen hoe groot de afstand is tusschen iemand die pas begint--al doet dan ook zyn vader groote zaken--en een makelaar die twintig jaar de beurs bezocht heeft."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s131","id":"h12-s131","source":"Zoodra wy erkennen moeten dat iemand hoedanigheden bezit die hem de eer van een voetstuk waardig maken, zoodra we zyn aanspraken daarop niet langer kùnnen loochenen zonder doortegaan voor onkundig, gevoelloos, of nayverig ... dan zeggen we ten-laatste: \"goed, zet hem er op!\" Maar reeds onder dat opzetten, en als hyzelf nog meent dat we verrukt staan over zyn uitstekendheid, hebben we reeds den strik gelegd in den lazzo die dienen moet om hem by de eerste gunstige gelegenheid naar-beneden te halen."}]},{"lemma":"strikt","count":6,"glosses":["strictly"],"forms":["strikt","Strikt"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s77","id":"h5-s77","source":"Zoo werden de eerste Graven gekozen uit de Baronnen des lands, en strikt genomen is dus 't woord graaf geen adellyke titel, doch slechts de benaming van een met zeker ambt belasten persoon."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s5","id":"h7-s5","source":"Met deftige minzaamheid berispte hy hem over zyn te vurigen dienstyver, die in zùlk een weder hem tot aan de grenzen zyner afdeeling gevoerd had, 'tgeen dan ook de Regent, strikt genomen volgens de regelen der etikette, niet had behoeven te doen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s144","id":"h7-s144","source":"Hoe dit zy, Havelaar deed te Amboina wat hy mocht en kon, maar uit ergernis over gebrek aan medewerking van hen die in de eerste plaats geroepen waren zyn pogingen te steunen, was hy ziek geworden, en dit had hem bewogen naar Europa te vertrekken. Strikt genomen had hy by wederplaatsing aanspraak gehad op beter keuze dan de arme geenszins welvarende afdeeling Lebak, daar zyn werkkring te Amboina van grooter gewicht was, en hy dáár, zonder resident boven zich, geheel op zichzelf gestaan had."}]},{"lemma":"strikt nodig","count":1,"glosses":["strictly necessary"],"forms":["strikt-noodige"],"morphology":["nominalized adjective, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s150","id":"h7-s150","source":"Hy voor zichzelf kon zich tot het strikt-noodige bepalen. Ja, zonder de minste inspanning kon hy binnen de grens daarvan blyven, doch waar anderen hulp behoefden, was hem 't helpen, het geven, een ware hartstocht."}]},{"lemma":"strohoed","count":1,"glosses":["straw hats"],"forms":["stroohoeden"],"morphology":["noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s94","id":"h17-s94","source":"Te Tangerang baadde hy zich in de rivier naby de overvaart, en hy rustte uit in 't huis van een bekende zyns vaders, die hem wees hoe men stroohoeden vlecht, even als die van Manilla komen."}]},{"lemma":"stroken","count":2,"glosses":["squares","square"],"forms":["strookt","strooken"],"morphology":["verb, present, third person singular","verb, present, plural"],"note":"Stroken met means to accord or square with something.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s120","id":"h4-s120","source":"Want dit begrypt ge toch, dat een fatsoenlyk makelaar aan zyn dochter niets in handen geven zal, wat niet strookt met zeden en fatsoen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s1","id":"h10-s1","source":"TIENDE HOOFDSTUK Hoewel ik, waar 't principes geldt, niemand ontzie, heb ik toch begrepen dat ik met Stern een anderen weg moet inslaan dan met Frits, en daar het te voorzien is dat myn naam--de firma is Last & Co, maar ik heet Droogstoppel: Batavus Droogstoppel--in aanraking komen zal met een boek waarin zaken voorkomen, die niet strooken met den eerbied dien elk fatsoenlyk man en makelaar zichzelf verschuldigd is, acht ik het myn plicht u meetedeelen, hoe ik getracht heb ook dien Stern terugtebrengen op den waren weg."}]},{"lemma":"Strom","count":1,"glosses":["river"],"forms":["Stromes"],"morphology":["noun, masculine singular, genitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s48","id":"h10-s48","source":"Da hüpfen herbei, und lauschen Die frommen, klugen Gazellen; Und in der Ferne rausche Des heiligen Stromes Wellen..."}]},{"lemma":"stromat","count":1,"glosses":["straw mat"],"forms":["stroomat"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s58","id":"h20-s58","source":"Zy bracht daarop kleinen Max naar zyn bedjen--een stroomat--en toen ze terugkwam, vond ze Havelaar in gesprek met Verbrugge en Duclari die zoo-even waren binnen getreden."}]},{"lemma":"stroohoed","count":1,"glosses":["straw hats"],"forms":["stroohoeden"],"morphology":["noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s155","id":"h17-s155","source":"Was 't wonder dat hy te Tangerang zich niet langer ophield dan noodig was tot het bezoeken van den bekende zyns vaders, die zoo fyne stroohoeden vlocht?"}]},{"lemma":"strooien","count":1,"glosses":["were scattering"],"forms":["strooide"],"morphology":["verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s8","id":"h8-s8","source":"Ieder verwachtte hierop een toespraak als die welke de resident op den vorigen dag had gehouden, en het is niet geheel-en-al zeker dat Havelaar zelf van voornemen was iets anders te zeggen, doch men moest hem by zulke gelegenheden gehoord en gezien hebben om zich voortestellen hoe hy, by toespraken als deze, zich opwond en door zyn eigenaardige wyze van spreken aan de bekendste zaken een nieuwe kleur meedeelde, hoe zich dan zyn houding oprichtte, hoe zyn blik vuur schoot, hoe zyn stem van 't vleiend zachte in 't vlymend scherpe overging, hoe de beelden van zyn lippen vloeiden als strooide hy iets kostbaars om zich heen dat toch hèm niets kostte, en hoe, als hy ophield, ieder hem aanstaarde met open mond als om te vragen: \"myn God, wie zyt ge?\""}]},{"lemma":"strook","count":6,"glosses":["border","strip","scallops"],"forms":["strook","strookje","strooken"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, neuter, singular","noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s88","id":"h17-s88","source":"Nu scheurde Saïdjah een strook van zyn blauwen hoofddoek, die zeer versleten was, en hy gaf dat stukje lynwaad aan Adinda, dat ze 't bewaren zou als een pand. En toen verliet hy haar en Badoer."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s295","id":"h17-s295","source":"Er was een smal strookje blauw lynwaad gedrongen in de gapende borstwond die een eind scheen gemaakt te hebben aan lange worsteling ..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s113","id":"h18-s114","source":"Er hing een half broekje met geborduurde strook over een stoel ... wat hoeven zulke menschen geborduurde broekjes te dragen?"}]},{"lemma":"stroom","count":4,"glosses":["streams","little stream","stream"],"forms":["stroomen","stroompje","stroom"],"morphology":["noun, common gender, plural","noun, neuter, diminutive singular","noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s158","id":"h6-s158","source":"Er zyn lieden die vyftig of zestig jaren lang meedreven met het stroompje, waarin ze beweren te zwemmen, en die van al dien tyd weinig anders zouden kunnen verhalen dan dat ze verhuisd zyn van de A-gracht naar de B-straat. Niets is gewoner dan op ervaring te hooren bogen, juist door hen die hun gryze haren zoo gemakkelyk verkregen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s56","id":"h10-s56","source":"En dan die heilige stroom?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s281","id":"h11-s281","source":"En hy viel neer op een rots, die niet week. En hy klaterde in groote stroomen, maar de rots week niet."}]},{"lemma":"struik","count":1,"glosses":["bushes"],"forms":["struiken"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s123","id":"h17-s123","source":"Als ik val uit een klappa-boom, zal ik dood nederliggen aan den voet, in de struiken, als Si-oenah. Dan zal myne moeder niet schreien, want zy is dood."}]},{"lemma":"struikelen","count":4,"glosses":["stumbling","trip","trips"],"forms":["struikelend","struikelen","struikelt","Struikelend"],"morphology":["present participle","verb, infinitive","verb, present, third person singular","verb, present participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s119","id":"h7-s119","source":"Weldra reed de fraaie wagen van den Adhipatti 't voorplein op. De resident en Havelaar, schitterend van goud en zilver, maar ietwat struikelend over hun degens, stapten er in, en begaven zich naar de woning van den Regent, waar ze met muziek van gongs en gamlangs ontvangen werden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s210","id":"h11-s210","source":"Het was zes uur, en daar onder de evennachtslyn--Natal ligt op weinige minuten noord: als ik over-land naar Ayer-Bangie ging, stapte ik te paard over de linie heen, of nagenoeg ...'t was om er over te struikelen, waarachtig!--dáár was zes uur 't sein tot avendgedachten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s95","id":"h12-s95","source":"--Ja, ik maak je nu dronken, alle dagen! je vergeet je zóó ver, dat Duclari 's avends in de galery over je struikelt."}]},{"lemma":"Stuart","count":2,"glosses":["Stuart"],"forms":["Stuart"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s97","id":"h11-s97","source":"Maar nu neem ik een schildery die 't onthoofden van Maria Stuart voorstelt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s99","id":"h11-s99","source":"Neen, neen, ge ziet die lyst niet, ge vergeet zelfs dat ge uw rotting hebt afgegeven aan den ingang van de schilderzaal ... ge vergeet uw naam, uw kind, het nieuw-model politiemuts, en dus alles, om niet te zien een schildery, maar om werkelyk daarop Maria Stuart te aanschouwen: geheel juist als te Fotheringhay."}]},{"lemma":"student","count":1,"glosses":["student"],"forms":["student"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s179","id":"h6-s179","source":"Met jongens sprong hy \"haasjen-over\" en hy teekende heel gaarne een patroon voor 't borduurwerk van de meisjes. Zelfs nam hy dezen meermalen de naald uit de hand, en vermaakte zich met dat werk, ofschoon hy dikwyls zei dat ze wel wat beters konden dan dat \"machinale steken tellen.\" By jongelieden van achttien jaren was hy een jong student, die gaarne zyn Patriam canimus zong, of Gaudeamus igitur ... ja, ik ben niet geheel zeker, dat hy niet nog zeer kort geleden, toen hy met verlof te Amsterdam was, een uithangbord heeft afgebroken, dat hem niet behaagde omdat er een neger op geschilderd was, geboeid aan de voeten van een Europeaan met een lange pyp in den mond, en waaronder natuurlyk te lezen stond: de rookende jonge koopman."}]},{"lemma":"studie","count":4,"glosses":["study","studies"],"forms":["studie","studien"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, common gender, plural","noun, feminine, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s24","id":"h4-s24","source":"Over bevoorrechte Handelmaatschappyen. (Hierin komt een-en-ander voor, dat ik noodig heb voor myn boek.) Over etymologie als hulpbron by ethnologische studien."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s139","id":"h6-s139","source":"Hy was vlug van begrip, vatte terstond het hoogste, het ingewikkeldste, speelde gaarne met de oplossing van moeielyke vragen, had daarvoor alle moeite, alle studie, alle inspanning veil ... en dikwyls toch begreep hy de eenvoudigste zaak niet, die een kind hem had kunnen uitleggen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s67","id":"h8-s67","source":"Toch sprak hy niet luid, noch drukte hy byzonder op enkele woorden, en zelfs was er iets eentonigs in zyn stem, maar hetzy studie of natuur, juist deze eentonigheid maakte den indruk zyner woorden sterker op gemoederen die zoo byzonder ontvankelyk waren voor zulke taal."}]},{"lemma":"stug","count":1,"glosses":["gruff"],"forms":["stug"],"morphology":["adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s148","id":"h6-s148","source":"Hy was eerlyk, vooral waar eerlykheid in 't grootmoedige overging, en zou honderden die hy schuldig was, onbetaald laten omdat hy duizenden had weggeschonken. Hy was geestig en onderhoudend wanneer hy gevoelde dat zyn geest begrepen werd, maar anders stug en teruggetrokken."}]},{"lemma":"stuiptrekken","count":1,"glosses":["twitches"],"forms":["stuiptrekt"],"morphology":["verb, present, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s88","id":"h13-s89","source":"Als ge niet getroffen zyt door de stomme akeligheid van een lyk dat daar ligt, er is plaats in myn verhaal voor een slachtoffer dat nog stuiptrekt en gilt!"}]},{"lemma":"stuiten","count":9,"glosses":["struck","shocks","ran into","ran up","went against","arrest","galled","offend"],"forms":["stuitte","stuitten","stuiten","stuit"],"morphology":["verb, past, singular","verb, past, plural","verb, infinitive","verb, present, third-person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s65","id":"h1-s65","source":"O, o, o! Ik ben sedert zeventien jaren makelaar in koffi--Lauriergracht, N° 37--en heb dus al zoo-iets bygewoond, maar het stuit my altyd vreeselyk, als ik de goede lieve waarheid zóó zie verdraaien."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s134","id":"h4-s134","source":"Nauwelyks echter was Stern aan zyn werk begonnen, of hy stuitte op moeielykheden. Buiten de zwarigheid om uit zooveel bouwstoffen het noodige uittezoeken en te rangschikken, kwamen er gedurig in de handschriften woorden en uitdrukkingen voor, die hy niet begreep, en die ook mij vreemd waren."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s274","id":"h11-s274","source":"En een wolk stelde zich tusschen de aarde en hem, en de stralen van de zon stuitten daarop terug."}]},{"lemma":"stuitend","count":4,"glosses":["offensive","grating","jarring"],"forms":["stuitends","stuitend"],"morphology":["adjective, uninflected","substantivized adjective, neuter singular","substantivized adjective, neuter singular, partitive -s","nominalized adjective, neuter singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s100","id":"h5-s100","source":"Het stuitend bevelen, in verzoekenden vorm geuit, wordt met stiptheid nagekomen. Het verschil in stand, geboorte, rykdom, wordt uitgewischt door den Regent zelf, die den Europeaan, als vertegenwoordiger des Konings van Nederland, tot zich opheft, en ten-slotte is een verhouding die, oppervlakkig beschouwd, botsing moest te weeg brengen, zeer dikwyls de bron van een aangenaam verkeer."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s26","id":"h6-s26","source":"--In 't Pandeglangsche is de weg zoo slecht niet, antwoordde Verbrugge die, als hy ten-minste niets stuitends wilde aanroeren, dit antwoord wel wat ondoordacht gaf. Want hy had moeten bedenken dat een Regent van Lebak niet gaarne de wegen van Pandeglang hoort roemen, al zyn die dan ook werkelyk beter dan in 't Lebaksche."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s91","id":"h7-s91","source":"Ik ontken niet dat er nog altyd veel onrechtvaardigs en stuitends in deze verhouding blyft bestaan, en dat het woord liplap my meermalen in de ooren klonk als een bewys hoe ver de niet-liplap, de blanke, dikwerf van ware beschaving verwyderd is."}]},{"lemma":"stuiver","count":5,"glosses":["stivers","stuivers","pennies"],"forms":["stuivers"],"morphology":["noun, plural","noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s56","id":"h2-s56","source":"Ik ben man en vader, en houd ieder die het gevaar zoekt, voor een gek, wat ook in de Schrift staat. Het is my inderdaad aangenaam optemerken hoe ik my in myn denkbeelden over gevaar en zulke dingen, gelyk ben gebleven, daar ik thans over zoo-iets nog juist dezelfde meening koester, als dien avend toen ik daar by de kraam van den Griek stond, met de twaalf stuivers die we saamgelegd hadden, in de hand."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s86","id":"h4-s86","source":"Ze knoopt er uit ... uit de Aglaia meen ik. Maar onder dat kyven had Frits gehoord dat hy vyftien stuivers daags verdiende."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s87","id":"h4-s87","source":"\"Denk je dat ik van plan ben vyftien stuivers daags aan jou weg te gooien?\" had die heer gezegd."}]},{"lemma":"stuk","count":51,"glosses":["piece","documents","pieces","papers","document","play","feat","subject","score","point","block","little piece","matter","sheets"],"forms":["stuk","stukken","stukje"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, plural","noun, neuter, plural","noun, neuter, singular, diminutive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s37","id":"h1-s37","source":"De held van 't stuk wordt uit het water gehaald door iemand die op 't punt staat bankroet te maken. Dan geeft hy hem zyn halve vermogen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s26","id":"h3-s26","source":"Toen vertelde Frits, die, geloof ik, meende dat hy een groot stuk had uitgevoerd, dat hy 't ding in dat pak had gevonden van den man die een sjaal droeg, en ik legde aan de heeren uit, hoe dat in myn huis kwam. Maar van de Griekin sprak ik niet, omdat Frits er by was, en ook zeide ik niets van de Kapelsteeg."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s65","id":"h3-s65","source":"Ik liet me dus door Frits dat fraaie stuk van den laatsten avend voorleggen, en ik vond heel spoedig den regel die Betsy's broodje verkruimeld had."}]},{"lemma":"stumper","count":1,"glosses":["poor little thing"],"forms":["stumpert"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s226","id":"h11-s226","source":"Maar ik boog myn hoogheid nog dieper tot die \"stumpert\" neer, en ving een gesprek met haar aan."}]},{"lemma":"stumperd","count":1,"glosses":["poor wretches"],"forms":["stumperts"],"morphology":["noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s36","id":"h20-s36","source":"Wil je die stumperts zóó lang laten hongeren?"}]},{"lemma":"stumpert","count":1,"glosses":["poor little thing"],"forms":["stumpert"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s184","id":"h11-s184","source":"Ze heette Si Oepi Keteh, maar in myn gedachten noemde ik haar \"stumpert\" of zoo-iets, omdat ik naar myn schatting zoo hemelhoog boven haar verheven was."}]},{"lemma":"Stunde","count":1,"glosses":["hour"],"forms":["Stunde"],"morphology":["noun, feminine, singular, nominative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s260","id":"h14-s260","source":"--Mein Kind, da schlägt die neunte Stunde, hör!"}]},{"lemma":"stuntelig","count":2,"glosses":["doddering","clumsy"],"forms":["stuntelig"],"morphology":["adjective","adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s73","id":"h3-s73","source":"Er waren staten, opgaven, berekeningen met cyfers, waaraan geen rym te bekennen was, en alles was met zulk een zorg en nauwkeurigheid bewerkt, dat ik, ronduit gezegd--want ik houd van de waarheid--op het denkbeeld kwam dat die Sjaalman, als de derde klerk eens uitviel--wat gebeuren kan, daar hy oud en stuntelig wordt--heel goed diens plaats zou kunnen innemen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s70","id":"h4-s70","source":"Bastiaans--dit is de derde bediende die zoo oud en stuntelig wordt--was den laatsten tyd, van de dertig dagen zeker geen vyf-en-twintig binnen geweest, en àls hy aan 't kantoor komt, doet hy nog dikwyls zyn werk slecht."}]},{"lemma":"sturen","count":2,"glosses":["send","steered"],"forms":["stuur","gestuurd"],"morphology":["verb, imperative, singular","verb, participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s16","id":"h11-s16","source":"--Wèl, de zaak zelf was toch altyd bekend: stuur een schaap 't land in ... en je zult zien!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s268","id":"h17-s268","source":"Ze hadden westelyk gestuurd, en hielden het land rechts van zich, tot aan Java-punt."}]},{"lemma":"stuwing","count":1,"glosses":["impetus"],"forms":["stuwing"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s45","id":"h17-s45","source":"Maar door eigen vaart alleen, en niet door eigen wil, was het dier verder gegaan dan Saïdjah. Want nauw had het de stuwing overwonnen die alle stof beheerscht, ook na 't ophouden van de oorzaak die haar voortstuwde, of 't keerde terug, zette zyn lomp lyf op zyn lompe pooten als een dak over het kind, en keerde zyn gehoornden kop naar den tyger."}]},{"lemma":"substantie","count":1,"glosses":["substance"],"forms":["substantie"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s10","id":"h19-s10","source":"Gisteren middag te 12 ure had ik de eer tot u aftezenden myn spoedmissive N° 88, houdende in substantie:"}]},{"lemma":"successierecht","count":1,"glosses":["inheritance duty"],"forms":["successierecht"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s99","id":"h3-s99","source":"Over successierecht, een der beste belastingen. Over de uitvinding der kuisheid. (Dit begryp ik niet.)"}]},{"lemma":"suchen","count":1,"glosses":["seeks"],"forms":["sucht"],"morphology":["verb, present, third-person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s284","id":"h14-s284","source":"--Ein Hirsch Der sich verspätet im Gebüsch, und jetzt Mit Eile heimwärts kehrt, und Ruhe sucht Bei andren Hirschen die ihm lieb sind."}]},{"lemma":"Sue","count":1,"glosses":["Sue"],"forms":["Sue"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s137","id":"h17-s137","source":"Mevrouw had den roman van Sue gelezen die zooveel kort gerucht maakte, en dacht altyd aan prins Djalma wanneer ze Saïdjah zag. Ook de jonge meisjes begrepen beter dan vroeger hoe de javaansche schilder Radhen Saleh zoo grooten opgang had gemaakt te Parys."}]},{"lemma":"Suez","count":1,"glosses":["Suez"],"forms":["Suez"],"morphology":["proper noun, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s8","id":"h4-s8","source":"Over de bepalingen omtrent het verkopen van gif. Over het doorgraven der landengten van Suez, en de gevolgen daarvan."}]},{"lemma":"suiker","count":20,"glosses":["sugar"],"forms":["suiker","Suiker"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, common gender, mass","noun, masculine, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s6","id":"h3-s6","source":"De vorige week was er krans by de Rosemeyers, die in suiker doen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s15","id":"h3-s15","source":"Mevrouw Rosemeyer--de Rosemeyers laten zich mevrouw noemen, omdat ze in suiker doen, en aandeel in een schip hebben--mevrouw Rosemeyer begreep dat wat Louise aan 't schreien had gemaakt, ook òns vermaken zou, en vroeg een dacapo aan Frits, die zoo rood zag als een kalkoen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s61","id":"h3-s61","source":"Een fatsoenlyk makelaar onderkruipt niet, dat zeg ik! Den dag na dat kransje by de Rosemeyers, die in suiker doen, riep ik Frits, en gelastte hem my dat pak van Sjaalman te brengen."}]},{"lemma":"suikergoed","count":1,"glosses":["sweets"],"forms":["suikergoed"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s137","id":"h4-s137","source":"Ik nam suikergoed mee, dat overgebleven was van den laatsten krans-avend--want ik denk altyd aan alles--en ik zocht hem op."}]},{"lemma":"suikerraffinadeur","count":2,"glosses":["sugar refiners"],"forms":["suikerraffinadeurs"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s100","id":"h4-s100","source":"Dit is een vast principe van me. Neen, ik zag in dat er een gevaar dreigt, dat de heele koffimarkt bederven zou, een gevaar dat alleen door de vereende krachten van alle makelaars kan worden afgeweerd, en zelfs is 't mogelyk dat deze krachten daartoe niet eens voldoende zyn, en dat ook de suikerraffinadeurs--Frits zegt: raffineurs, maar ik schryf nadeurs."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s126","id":"h9-s126","source":"En ik zal ook de Rosemeyers hiertoe trachten overtehalen, omdat de suikerraffinadeurs er ook belang by hebben, schoon ik niet geloof dat ze zeer zuiver zyn in hun begrippen--de Rosemeyers meen ik--want ze houden een roomsche meid."}]},{"lemma":"suikerveld","count":1,"glosses":["sugar field"],"forms":["suikerveld"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s134","id":"h5-s134","source":"Dit is ook op Java het geval, en de afstammelingen of verwanten der vroegere vorsten maken gaarne gebruik van de onkunde der bevolking, die niet recht begrypt dat haar Tommongong of Adhipatti of Pangerang thans een bezoldigd ambtenaar is die zyn eigen en hare rechten voor een bepaald inkomen verkocht heeft, en dat dus de schraal beloonde arbeid in koffituin of suikerveld, in de plaats getreden is van de belastingen die vroeger door de heeren des lands van de opgezetenen gevorderd werden."}]},{"lemma":"suikerwerktuig","count":1,"glosses":["sugar-machines"],"forms":["suikerwerktuigen"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s324","id":"h17-s324","source":"En aan sommigen die misschien beweren dat ik Saïdjah en zyn liefde heb geïdealiseerd, moet ik vragen hoe ze dit weten kunnen? Slechts zeer weinig Europeanen immers achten het de moeite waard zich neertebuigen tot waarneming der aandoeningen van de koffi- en suikerwerktuigen die men \"inlanders\" noemt."}]},{"lemma":"suite","count":3,"glosses":["parlor"],"forms":["suite"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"Here suite means an adjoining or communicating reception room.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s13","id":"h10-s13","source":"Ik zat in de zykamer, en hy was in de suite ... want we hebben een suite. Marie was aan 't breien, en hy zou haar wat vertellen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s17","id":"h10-s17","source":"Beschouwingen omtrent de waarheidsliefde van iemand die het volgend prul van Heine vóórzegt aan een jong meisje dat in de suite zit te breien."}]},{"lemma":"sujet","count":1,"glosses":["clerks"],"forms":["sujetten"],"morphology":["noun, plural"],"note":"Sujet is a dated, disparaging word for a person; here it means a clerk or employee.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s13","id":"h2-s13","source":"...dat zulk een huis--ik bedoel Last & Co, makelaars in koffi, Lauriergracht N°. 37--niet omzichtig genoeg wezen kon met het engageeren van sujetten."}]},{"lemma":"sukkelen","count":1,"glosses":["struggled"],"forms":["sukkelde"],"morphology":["verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s5","id":"h5-s5","source":"Dan begon het geroep om hulp op-nieuw. Men wachtte geduldig tot die hulp kwam, en ... sukkelde verder."}]},{"lemma":"Sumatra","count":16,"glosses":["Sumatra","Sumatra's","Sumatra’s"],"forms":["Sumatra","Sumatra's"],"morphology":["proper noun","proper noun, neuter, singular","proper noun, common gender, singular","proper noun, possessive","proper noun, possessive singular","proper noun, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s57","id":"h6-s57","source":"--Omdat je niet op Sumatra gediend hebt. Daar is 't de gewoonte."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s58","id":"h6-s58","source":"--Laat me dan maar thee geven ... maar niet van koffibladen, en ook niet van gember. Ja, je bent op Sumatra geweest ... en de nieuwe adsistent-resident ook, niet waar?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s62","id":"h6-s62","source":"--Wel neen, dát heb niet gezegd, ik heb hem nooit gezien. Hy diende eenige jaren vóór my op Sumatra."}]},{"lemma":"superieur","count":1,"glosses":["superior"],"forms":["superieur"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s76","id":"h20-s76","source":"In uwe bedoelde handelingen worden evenzeer gemist bezadigd overleg, beleid en voorzichtigheid, zoo zeer vereischt in eenen ambtenaar met uitvoering van gezag in de binnenlanden bekleed (sic) als begrippen van ondergeschiktheid aan uwen onmiddelijken superieur."}]},{"lemma":"Surabaya","count":2,"glosses":["Surabaya","Soerabaja"],"forms":["Soerabaja"],"morphology":["proper noun, archaic spelling","proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s47","id":"h4-s47","source":"Over de havenhoofden te Batavia, Samarang en Soerabaja. Over bouwkunde, als uitdrukking van denkbeelden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s126","id":"h5-s126","source":"Wel wordt dus de arme Javaan voorgezweept door dubbel gezag, wel wordt hy dikwyls afgetrokken van zyn rystvelden, wel is hongersnood vaak 't gevolg van deze maatregelen, doch ... vroolyk wapperen te Batavia, te Samarang, te Soerabaja, te Passaroean, te Bezoeki, te Probolingo, te Patjitan, te Tjilatjap, de vlaggen aan boord der schepen, die beladen worden met de oogsten die Nederland ryk maken. Hongersnood?"}]},{"lemma":"surnumerair","count":1,"glosses":["supernumerary"],"forms":["surnumerair"],"morphology":["noun used as title, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s82","id":"h12-s82","source":"De surnumerair Valkenaar moet eens in een straatje naby 't meisjesweeshuis zyn inkognito zóó stipt geëerbiedigd hebben, dat hy hem een pak slaag heeft gegeven even als een gewonen straatschender."}]},{"lemma":"surnumerairsziekte","count":1,"glosses":["supernumerary sicknesses"],"forms":["surnumerairsziekten"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s156","id":"h15-s156","source":"Havelaar had de Gouverneurs-ziekte reeds zoo dikwyls waargenomen by zoo véél lyders--en vaak in animâ vili, want er zyn analogische residents-, kontroleurs- en surnumerairsziekten, die tot de eerste in verhouding staan als mazelen tot pokken, en eindelyk: hyzelf had aan die ziekte geleden! --reeds zóó dikwyls had hy dat alles waargenomen, dat hy de verschynselen daarvan vry-wel kende."}]},{"lemma":"suspenderen","count":14,"glosses":["suspended","Suspended"],"forms":["gesuspendeerd","suspendeerde","gesuspendeerden","Gesuspendeerd","gesuspendeerde"],"morphology":["verb, past participle","verb, participle","verb, past, singular","adjective, inflected","verb, past participle, attributive inflection"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s16","id":"h12-s16","source":"Weet je waarom ik te Padang, gesuspendeerd was?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s68","id":"h12-s68","source":"--Wèl, omdat ik gebrek leed, en dat was de schuld van den generaal Vandamme die me gesuspendeerd had."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s77","id":"h12-s77","source":"Ik maakte dat ding omdat hy zooveel ambtenaren suspendeerde. Er waren er op Padang zeker zeven of acht die hy met meer of min rechtvaardigheid in hun ambten geschorst had, en velen onder hen verdienden 't veel minder dan ik."}]},{"lemma":"suspensie","count":3,"glosses":["suspension"],"forms":["suspensie"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s138","id":"h12-s138","source":"De adsistent-resident van Padang, dan had een bericht uitgebracht, dat gunstig luidde voor dien gesuspendeerden kontroleur, wiens suspensie hierdoor een tint van onrechtvaardigheid bekwam."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s141","id":"h12-s141","source":"Ik weet voorts dat hy een achtenswaardig persoon was, en dat ook de Regeering hem hiervoor hield, hetgeen blykt uit het vernietigen der suspensie, nadat de zaak elders dan op Sumatra's Westkust onderzocht was."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s143","id":"h12-s143","source":"Het was hun suspensie die my 't puntdicht ingaf, dat ik op de ontbyttafel van den generaal liet neerleggen door iemand die toen by hem, vroeger by my in dienst was."}]},{"lemma":"sussen","count":1,"glosses":["soothed"],"forms":["suste"],"morphology":["verb, past, third-person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s50","id":"h3-s50","source":"En de liefde van de vrouw Die myn eerste kinderkreten Opving in 't bezorgd gemoed? Die my, als ik weende, suste, Traantjes van de wangen kuste, Die my voedde met haar bloed?"}]},{"lemma":"suzerein","count":1,"glosses":["suzerain"],"forms":["suzerein"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s49","id":"h5-s49","source":"Een gedeelte bestaat uit stammen welker vorsten en vorstjes de opperheerschappy van Nederland als suzerein erkend hebben, doch waarby nog altyd het rechtstreeksch bestuur, in meer of minder mate gebleven is in handen van de ingeboren Hoofden zelf."}]},{"lemma":"sympathie","count":2,"glosses":["sympathy"],"forms":["sympathie","Sympathie"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s108","id":"h11-s108","source":"--Neen! Binnen twee minuten voel je pyn in je rechterarm, uit sympathie met den beul die zoo lang dat zwaar stuk staal onbewegelyk omhoog moet houden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s109","id":"h11-s109","source":"--Sympathie met den beul?"}]},{"lemma":"’s-Gravenhage","count":1,"glosses":["Hague"],"forms":["Gravenhage"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s55","id":"h5-s55","source":"De misdadiger wordt veroordeeld en gevonnisd naar een wet die van 's Gravenhage is uitgegaan."}]}]}