{"work":{"slug":"havelaar","title":{"source":"Max Havelaar","translated":"Max Havelaar"},"language":"Dutch","languageCode":"nl"},"letter":"w","url":"https://1732studios.com/books/havelaar/words/w","headwords":[{"lemma":"W","count":1,"glosses":["W"],"forms":["W"],"morphology":["proper noun, initial"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s183","id":"h7-s183","source":"Zyzelf, die nooit belang gesteld had in zaken van geldelyken aard, wist weinig of niets te antwoorden, toen Havelaar by haar aandrong op eenige inlichtingen aangaande de vorige bezittingen van haar verwanten. Haar grootvader, de baron Van W., was met Willem den vyfden naar Engeland uitgeweken en ridmeester geweest by 't leger des hertogs van York."}]},{"lemma":"waaien","count":2,"glosses":["blew"],"forms":["woei","waaide"],"morphology":["verb, past, singular"],"note":"Frits offers the regular past form waaide in place of woei.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s38","id":"h1-s38","source":"Dat kan niet waar zyn. Toen onlangs op de Prinsengracht myn hoed te-water woei--Frits zegt: waaide--heb ik den man die hem my terugbracht, een dubbeltje gegeven; en hy was tevreden."}]},{"lemma":"waanzin","count":1,"glosses":["madness"],"forms":["waanzin"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s258","id":"h17-s258","source":"Nogeens vloog hy terug, en op-eenmaal bleef hy staan, greep met beide handen zyn hoofd, als om daaruit den waanzin wegtepersen die hem beving, en riep luide: \"dronken, dronken, ik ben dronken!\""}]},{"lemma":"waanzinnig","count":1,"glosses":["insane"],"forms":["waanzinnig"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s6","id":"h15-s6","source":"\"Neen, die buffel was hun niet afgenomen om-niet, ze geloofden wel dat daarvoor een dubbelen prys zou betaald worden.\" \"Neen, ze waren niet afgeroepen van hun velden om zonder betaling te arbeiden in de Sawahs van den Regent, ze wisten zeer goed dat de Adhipatti hen later ruim zou beloond hebben.\" \"Ze hadden hun aanklacht ingebracht in een oogenblik van ongegronden wrevel ... ze waren waanzinnig geweest, en smeekten dat men hen straffen mocht voor zulke verregaande oneerbiedigheid!\""}]},{"lemma":"waar","count":269,"glosses":["where","true","Where","wherever","so","goods","when","which","whenever","wares","what","What","how","veritable","real","whereas"],"forms":["waar","Waar","ware","waren","wáár","waars"],"morphology":["relative adverb","adjective","adverb","interrogative adverb","subordinating adverb","adjective, predicative","adjective, inflected","substantivized adjective, neuter singular","subordinating conjunction","adjective, predicative, emphatic","adjective, attributive","noun, plural","predicative adjective","noun, common gender, singular","adjective, attributive, common gender singular","subordinating relative adverb","indefinite relative adverb","adjective, substantivized with partitive -s","adjective used adverbially","noun, neuter, singular","adjective, attributive, inflected"],"note":"Here waar means whenever.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s20","id":"h1-s20","source":"Nederland is Nederland gebleven, omdat onze oude luî goed op hun zaken pasten, en omdat ze het ware geloof hadden. Dàt is de zaak!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s32","id":"h1-s32","source":"Maar zeg niets wat niet waar is. \"De lucht is guur, en 't is vier uur.\" Dit laat ik gelden, als het werkelijk guur en vier uur is."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s38","id":"h1-s38","source":"Dat kan niet waar zyn. Toen onlangs op de Prinsengracht myn hoed te-water woei--Frits zegt: waaide--heb ik den man die hem my terugbracht, een dubbeltje gegeven; en hy was tevreden."}]},{"lemma":"waaraan","count":14,"glosses":["from which","in which","on which","about which","at which","What of","where","to which"],"forms":["waaraan","Waaraan"],"morphology":["relative pronominal adverb","relative adverb","interrogative pronominal adverb","pronominal adverb"],"note":"Weten waaraan men zich te houden heeft means “to know where one stands.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s73","id":"h3-s73","source":"Er waren staten, opgaven, berekeningen met cyfers, waaraan geen rym te bekennen was, en alles was met zulk een zorg en nauwkeurigheid bewerkt, dat ik, ronduit gezegd--want ik houd van de waarheid--op het denkbeeld kwam dat die Sjaalman, als de derde klerk eens uitviel--wat gebeuren kan, daar hy oud en stuntelig wordt--heel goed diens plaats zou kunnen innemen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s100","id":"h3-s100","source":"Over vermenigvuldiging. (Deze titel klinkt heel eenvoudig, maar er staat veel in dit stuk, waaraan ik vroeger niet gedacht had.)"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s55","id":"h4-s55","source":"En dit was nog niet alles! Ik vond, om van de verzen niet te spreken--er waren er in velerlei talen--een aantal bundeltjes waaraan het opschrift ontbrak, romancen in het maleisch krygszangen in het javaansch, en wat niet al!"}]},{"lemma":"waarachtig","count":8,"glosses":["truly","Truly","really"],"forms":["waarachtig","Waarachtig"],"morphology":["adverb","sentence adverb","interjection"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s76","id":"h1-s76","source":"Waarachtig niet!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s12","id":"h2-s12","source":"...by de toenemende ligtzinnigheid en onzedelykheid onder de jeugd, by het dagelyks aangroeien van het getal fortuinzoekers, en met het oog op de noodzakelykheid om soliditeit van gedrag, hand-aan-hand te doen gaan met soliditeit in de uitvoering, van de gegeven orders ... 't Is, waarachtig, alles de zuivere waarheid!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s67","id":"h6-s67","source":"--Over 't geheel genomen is dit misschien waar, ging nu Duclari in 't hollandsch voort--hetzy omdat deze taal hem gemeenzamer was en hy meende genoeg gedaan te hebben voor de beleefdheid, hetzy omdat hy alleen door Verbrugge verstaan wilde worden--dit moge in 't algemeen waar zyn, maar omtrent Havelaar heeft men waarachtig geen persoonlyke kennismaking noodig ... hy is een gek!"}]},{"lemma":"waarbij","count":6,"glosses":["by which","among which","in which"],"forms":["waarby"],"morphology":["relative adverb","relative pronominal adverb"],"note":"Historical spelling of modern waarbij.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s49","id":"h5-s49","source":"Een gedeelte bestaat uit stammen welker vorsten en vorstjes de opperheerschappy van Nederland als suzerein erkend hebben, doch waarby nog altyd het rechtstreeksch bestuur, in meer of minder mate gebleven is in handen van de ingeboren Hoofden zelf."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s122","id":"h7-s122","source":"De resident stond op, en las het besluit van den Gouverneur-generaal voor, waarby Max Havelaar was aangesteld tot adsistent-resident van de afdeeling Bantan-Kidoel of Zuid-Bantam, zooals Lebak door de inlanders genoemd wordt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s127","id":"h7-s127","source":"Want, zwerende dat men de bestaande wetten en bepalingen zou handhaven, behoefde men slechts het oog te slaan op de talryke voorschriften dienaangaande, om intezien dat eigenlyk een byzondere eed hieromtrent niet te-pas kwam. Maar de wetgever schynt gemeend te hebben dat overvloed van goed niet schaden kan, althans men vordert van de adsistent-residenten een afzonderlyken eed, waarby die verplichting omtrent den geringen man nogeens uitdrukkelyk vermeld wordt."}]},{"lemma":"waarborg","count":1,"glosses":["guarantee"],"forms":["waarborg"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s119","id":"h4-s119","source":"Dit is met-één voor den lezer een waarborg tegen alle onzedelykheid."}]},{"lemma":"waard","count":15,"glosses":["worth","dear","Worthy","worthy"],"forms":["waard","Waarde"],"morphology":["adjective","adjective, predicative","adjective, inflected, vocative","adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s93","id":"h2-s93","source":"Waarde Droogstoppel! Ik vind dat hy wel had kunnen zeggen: Weledele Heer Droogstoppel, omdat ik makelaar ben."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s1","id":"h3-s1","source":"Waarde lezer, ge begrypt hoe gek ik stond te kyken, toen men my daar zoo op-eens wilde verheffen tot makelaar in verzen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s141","id":"h4-s141","source":"Ik was zeer bang iets te breken, want in zoo'n geval vorderen de menschen altyd meer geld voor de zaken, dan ze waard zyn."}]},{"lemma":"waarde","count":14,"glosses":["value","worth"],"forms":["waarde"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, feminine singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s107","id":"h2-s107","source":"Ik geloof dat er onder dat alles eenige opstellen zyn, die waarde hebben, en ik zoek daarvoor een uitgever. Maar dit is juist het moeielyke."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s78","id":"h3-s78","source":"Ik erken--want ik houd van de waarheid--dat ik, die altyd in koffi gedaan heb, niet in staat ben de waarde van alles te beoordeelen, maar, ook zonder deze beoordeeling, de lyst der opschriften alleen was reeds kurieus."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s142","id":"h5-s142","source":"Zulke geschenken zyn dan ook dikwyls van zoo weinig waarde, dat het afwyzen iets vernederends zou in zich sluiten, en vaak is alzoo deze gewoonte eerder te vergelyken met de hulde van een kind dat zyn liefde tot den vader tracht te uiten door 't aanbieden van een klein geschenk, dan optevatten als schatting aan dwingelandsche willekeur."}]},{"lemma":"waardig","count":5,"glosses":["worthy","worth"],"forms":["waardig","waardige"],"morphology":["adjective","adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s155","id":"h6-s155","source":"Dit is zeker, hy was een ongewoon mensch, en wel de moeite van 't bestudeeren waardig."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s33","id":"h8-s33","source":"Hy heeft my gezonden naar een oord waar niet alle arbeid is afgeloopen, en Hy keurde my waardig daar te zyn vóór den tyd van den oogst."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s131","id":"h12-s131","source":"Zoodra wy erkennen moeten dat iemand hoedanigheden bezit die hem de eer van een voetstuk waardig maken, zoodra we zyn aanspraken daarop niet langer kùnnen loochenen zonder doortegaan voor onkundig, gevoelloos, of nayverig ... dan zeggen we ten-laatste: \"goed, zet hem er op!\" Maar reeds onder dat opzetten, en als hyzelf nog meent dat we verrukt staan over zyn uitstekendheid, hebben we reeds den strik gelegd in den lazzo die dienen moet om hem by de eerste gunstige gelegenheid naar-beneden te halen."}]},{"lemma":"waardigheid","count":1,"glosses":["dignity"],"forms":["waardigheid"],"morphology":["noun, feminine, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s99","id":"h5-s99","source":"De Europeaan zy wel-opgevoed en kiesch, hy gedrage zich met vriendelyke waardigheid, en kan dan zeker zyn dat de Regent van zyn kant hem 't bestuur gemakkelyk maken zal."}]},{"lemma":"waardoor","count":6,"glosses":["by which","whereby","how","through which"],"forms":["waardoor"],"morphology":["relative adverb","interrogative adverb","relative pronominal adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s182","id":"h7-s182","source":"Toen ze huwde, deelde men haar mede dat zy een klein vermogen bezat, 'tgeen dan ook werd uitbetaald, doch Havelaar ontdekte uit enkele brieven van vroeger tyd, en uit eenige losse aanteekeningen die zy in een van haar moeder afkomstige kassette bewaarde, dat haar familie zoo van vaders- als van moeders-zyde zeer ryk was geweest, zonder dat hem evenwel duidelyk worden kon, wáár, waardoor of wanneer die rykdom was verloren gegaan."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s204","id":"h11-s204","source":"Volgt er niet de legende van de eerste zonde, die 't eiland zinken deed waardoor vroeger de reede van Natal werd beschermd? De geschiedenis van Djiwa met de twee broeders?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s119","id":"h14-s119","source":"Ik verzoek den lezer te gelooven dat Havelaar te wellevend was om aan zyn eigen tafel zooveel te spreken als ik in de laatste hoofdstukken heb opgegeven, en waardoor ik op hem den schyn laad alsof hy zich meester zou hebben gemaakt van 't gesprek, met verwaarloozing der plichten van een gastheer, die voorschryven aan zyn gasten de gelegenheid te laten of te verschaffen \"zich te doen uitkomen.\" Ik heb uit de vele bouwstoffen die voor me liggen, een paar grepen gedaan, en zou nog lang de tafelgesprekken hebben kunnen voortzetten, met minder moeite dan 't afbreken daarvan me gekost heeft."}]},{"lemma":"waarheen","count":2,"glosses":["where","whither"],"forms":["waarheen"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s86","id":"h12-s86","source":"Doch zie, den volgenden dag ontvangt hy den last zich naar zekere Afdeeling te begeven, welker gezagvoerende kontroleur wegens ware of veronderstelde oneerlykheid geschorst was in zyn beheer, om in loco zekere zaken te onderzoeken en daarvan \"te dienen van bericht.\" Wèl was de adsistent-resident verwonderd dat hem iets werd opgedragen dat zyn Afdeeling in 't geheel niet aanging, doch daar hy strikt genomen deze opdracht kon beschouwen als een vereerende onderscheiding, en dewyl hy met den generaal op zeer vriendschappelyken voet stond zoodat hy geen oorzaak had aan een valstrik te denken, berustte hy in deze zending, en begaf zich naar ik wil vergeten hebben waarheen, om te doen wat hem bevolen was."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s156","id":"h17-s156","source":"Was 't wonder dat hy weinig zeide tot de meisjes op zyn weg, die hem vroegen: \"waarheen, vanwaar?\" zooals de groet is in die streken? Was 't wonder dat hy Serang, niet meer zoo voornaam vond, hy die Batavia had leeren kennen?"}]},{"lemma":"waarheid","count":46,"glosses":["truth","the truth"],"forms":["waarheid"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, common gender singular","noun, feminine, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s11","id":"h1-s11","source":"Ik zeg: waarheid en gezond verstand, en hier blyf ik by. Voor de Schrift maak ik natuurlyk een uitzondering."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s42","id":"h1-s42","source":"Ik, die van waarheid houd, waarschuw ieder dat ik voor 't opvisschen van myn persoon geen zoo hoog bergloon betalen wil."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s60","id":"h1-s60","source":"En als ge meent, dat dit op het tooneel er dóór kan als uitzondering, blyft toch myn aanmerking bestaan, dat men den zin voor waarheid bederft by het volk, dat de uitzondering als regel aanneemt, en dat men de publieke zedelykheid ondermynt, door het te gewennen iets toetejuichen op het tooneel, wat door elk fatsoenlyk makelaar of koopman voor een bespottelyke krankzinnigheid wordt gehouden in de wereld. Toen ik trouwde, waren wy op 't kantoor van myn schoonvader--Last & Co--met ons dertienen, en er ging wat om!"}]},{"lemma":"waarheidsliefde","count":2,"glosses":["love of truth"],"forms":["waarheidsliefde"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s85","id":"h1-s85","source":"Een tweede neiging, die my even sterk als waarheidsliefde beheerscht, is de hartstocht voor myn vak."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s17","id":"h10-s17","source":"Beschouwingen omtrent de waarheidsliefde van iemand die het volgend prul van Heine vóórzegt aan een jong meisje dat in de suite zit te breien."}]},{"lemma":"waarin","count":56,"glosses":["in which","where","over which","into which","how"],"forms":["waarin"],"morphology":["relative adverb","relative pronominal adverb","interrogative adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s5","id":"h1-s5","source":"Als ik in myn vak--ik ben makelaar in koffi, en woon op de Lauriergracht N° 37--aan een principaal --een principaal is iemand die koffi verkoopt--een opgave deed, waarin maar een klein gedeelte der onwaarheden voorkwam, die in gedichten en romans de hoofdzaak uitmaken, zou hy terstond Busselinck & Waterman nemen. Dat zyn ook makelaars in koffi, doch hun adres behoeft ge niet te weten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s9","id":"h3-s9","source":"De meisjes hadden piano gespeeld en gezongen, en by 't dessert plaagden ze elkaar met iets dat in de voorkamer scheen gebeurd te zyn, terwyl wy achter aan 't gentsch whisten waren, iets waarin Frits betrokken scheen. \"Ja, ja, Louise, riep Betsy Rosemeyer, geschreid heb je!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s23","id":"h3-s23","source":"Een jong mensch schreef aan zyn moeder, dat hy verliefd was geweest, en dat zyn meisje met een ander getrouwd was--waarin ze groot gelyk had, vind ik--dat hy echter, in weerwil hiervan, altyd veel van zyn moeder hield. Zyn deze laatste drie regels duidelyk of niet?"}]},{"lemma":"waarlangs","count":1,"glosses":["along which"],"forms":["waarlangs"],"morphology":["relative pronominal adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s129","id":"h9-s129","source":"In myn huis zal de Heere gediend worden, daarvoor zal ik zorgen. En dit met te meer yver, omdat ik hoe langer hoe meer inzie hoe wys alles geregeld is, hoe liefderyk de wegen zyn waarlangs wij worden geleid aan Gods hand, en hoe Hy ons behouden wil voor het eeuwige en voor het tydelyke leven, want die grond te Lebak kan zeer goed geschikt worden gemaakt voor de koffikultuur."}]},{"lemma":"waarlijk","count":18,"glosses":["truly","genuinely","Truly"],"forms":["waarlyk","Waarlyk","waarlijk"],"morphology":["adverb","sentence adverb"],"note":"Waarlyk is the nineteenth-century spelling of waarlijk.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s29","id":"h5-s29","source":"Het is waarlyk niet vleiend voor de westersche beschaving, dat zelden het denkbeeld om een groot werk tot-stand te brengen, zich lang genoeg heeft kunnen staande houden om dat werk voleind te zien."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s6","id":"h7-s6","source":"--Waarlyk, mynheer de Adhipatti, ik ben boos op u dat ge u zooveel moeite gegeven hebt om-mynentwil!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s124","id":"h7-s124","source":"Hierop volgde natuurlyk het sakramenteele: \"zoo waarlijk helpe mij God Almachtig.\""}]},{"lemma":"waarmee","count":20,"glosses":["with which","with whom"],"forms":["waarmee","waarmede"],"morphology":["relative pronominal adverb","relative adverb"],"note":"Historical spelling of modern waarmee.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s4","id":"h1-s4","source":"Sedert jaren vraag ik my af, waartoe zulke dingen dienen, en ik sta verbaasd over de onbeschaamdheid, waarmede een dichter of romanverteller u iets op de mouw durft spelden, dat nooit gebeurd is, en meestal niet gebeuren kan."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s154","id":"h4-s154","source":"Ik was bly dat ik Frits niet gezonden had, want haar kleeding kwam me zeer onkiesch voor, en het vreemde daarvan werd nog verhoogd door de losheid waarmee ze zich bewoog, als vond ze zich heel goed zoo. Het mensch scheen volstrekt niet te weten dat ze er niet uitzag als andere vrouwen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s112","id":"h5-s112","source":"Hiertoe draagt veel by de, als 't ware vorstelyke, onverschiligheid waarmee zy hun inkomsten verspillen, hun nalatigheid in 't bewaken hunner ondergeschikten, hun koopziekte, en vooral het misbruik--dat dikwyls van deze hoedanigheden gemaakt wordt door Europeanen."}]},{"lemma":"waarnaar","count":2,"glosses":["after which","by which"],"forms":["waarnaar"],"morphology":["relative adverb","relative pronominal adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s42","id":"h3-s42","source":"En 't gemoed dat opgetogen, Dankend opsteeg tot den Hoogen, Dankte en bad voor haar alleen! Zorgen baarde my die liefde, Onrust kwelde my het hart, En ondraaglyk was de smart Die my 't week gemoed doorgriefde. 'k Heb slechts angst en leed gegaard, Waar ik 't hoogst genot verwachtte, En voor 't heil waarnaar ik trachtte, Was me gif en wee bewaard..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s106","id":"h14-s106","source":"Ik heb u reeds gezegd dat de gunst van den Gouverneur op zoodanigen buitenpost de maatstaf is, waarnaar velen hun welwillendheid afmeten."}]},{"lemma":"waarnaast","count":1,"glosses":["beside which"],"forms":["waarnaast"],"morphology":["relative adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s282","id":"h17-s282","source":"En, waarlyk, hy vond nog iets terug van den opstaanden Pagger waarnaast Adinda's baleh-baleh gestaan had, en zelfs stak in dien pagger nog de bamboezen pin, waaraan ze haar kleed hing als ze zich te slapen legde ..."}]},{"lemma":"waarnemen","count":8,"glosses":["observed","been carrying on","to be observed","to observe","perceived"],"forms":["waargenomen","waartenemen","waarnamen"],"morphology":["verb, participle","verb, past participle","verb, infinitive","verb, past, plural"],"note":"The historical solid spelling waartenemen corresponds to modern waar te nemen.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s42","id":"h5-s42","source":"Ook de kontroleur, een man van middelbaren leeftyd, die sedert eenige maanden na den dood van den vorigen adsistent-resident, als eerstopvolgende in rang het bestuur had waargenomen, was daar tegenwoordig."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s90","id":"h7-s90","source":"Ter-eere der begrippen van menschelykheid in Indie, haast ik me hier bytevoegen dat, hoe scherp ook de lyn zy, die in 't maatschappelyk verkeer wordt getrokken tusschen de twee soorten van individuën, welke tegenover den inlander gelykelyk den naam van Hollander dragen, deze afscheiding evenwel geenszins 't barbaarsch karakter vertoont, dat in Amerika by de standsplitsing wordt waargenomen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s51","id":"h10-s51","source":"Moeten het juist die gazellen aan den Ganges wezen, die toch in 't wild nooit zoo goed zyn waartenemen, als in een nette omheining van gekoolteerd yzer?"}]},{"lemma":"waarnemend","count":1,"glosses":["acting"],"forms":["waarnemend"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s229","id":"h8-s229","source":"Gedurende twee maanden ben je waarnemend adsistent-resident geweest, en bovendien reeds lang hier als kontroleur ... je moest het dus weten, niet waar?"}]},{"lemma":"waarneming","count":3,"glosses":["perception","observation","conduct"],"forms":["waarneming"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s70","id":"h16-s70","source":"Maar ik zal niet spreken van mieren, welker vreugde of leed door de grofheid onzer zintuigen aan onze waarneming ontsnapt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s324","id":"h17-s324","source":"En aan sommigen die misschien beweren dat ik Saïdjah en zyn liefde heb geïdealiseerd, moet ik vragen hoe ze dit weten kunnen? Slechts zeer weinig Europeanen immers achten het de moeite waard zich neertebuigen tot waarneming der aandoeningen van de koffi- en suikerwerktuigen die men \"inlanders\" noemt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s83","id":"h20-s83","source":"Ik heb u daarom voorloopig belast met de waarneming der betrekking van Adsistent-resident van Ngawi."}]},{"lemma":"waarom","count":62,"glosses":["why","Why"],"forms":["waarom","Waarom","wáárom"],"morphology":["interrogative adverb","adverb","relative adverb","subordinating adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s29","id":"h1-s29","source":"Hoe zouden anders de ulevellen met deviezen zoo goedkoop wezen?--Frits zegt: \"Uhlefeldjes\" ik weet niet, waarom?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s61","id":"h1-s61","source":"En nog meer leugens op het tooneel. Als de held met zyn styven komediestap weggaat om 't verdrukte vaderland te redden, waarom gaat dan de dubbele achterdeur altyd vanzelf open?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s47","id":"h2-s47","source":"Daar myn oude luî van voornemen waren een predikant van my te maken, leerde ik latyn. Later heb ik myzelf dikwyls afgevraagd, waarom men latyn moet verstaan, om in 't hollandsch te zeggen: \"God is goed?\" Genoeg, ik was op de latynsche school--nu zeggen ze gymnasium--en daar was kermis ... in Amsterdam, meen ik."}]},{"lemma":"waaronder","count":8,"glosses":["under which","beneath which","under whom"],"forms":["waaronder","WAARONDER"],"morphology":["relative adverb","relative pronominal adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s24","id":"h6-s24","source":"De Regent wenkte met een nauw zichtbare beweging van 't hoofd, een der bedienden die neergehurkt zaten aan den ingang der pendoppo. Een kleine jongen, allerliefst gevat in een blauw-fluweelen buis, witten pantalon, met gouden lyfband die zyn kostbaren sarong, vasthield om de lenden, en op 't hoofd den behagelyken kain kapala, waaronder zyn zwarte oogen zoo ondeugend te-voorschyn kwamen, kroop hurkende tot aan de voeten des Regents, zette de gouden doos neder, die de tabak, de kalk, de sirie, de pinang, en de gambier bevatte, maakte den slamat, door beide handen saamgevoegd opteheffen tot aan het diep neergebogen voorhoofd, en bood daarop zyn heer de kostbare doos aan."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s89","id":"h6-s89","source":"Duclari nam zyn weitasch, haalde daaruit een paar boschduiven, en die vogels betastende als sprak hy over de jacht, deelde hy Verbrugge mede dat hy zoo-even in 't veld was nageloopen door een Javaan, die hem gevraagd had of hy niet iets doen kon tot verligting van den druk waaronder de bevolking zuchtte? --En, ging hy voort, dit is zeer sterk, Verbrugge!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s179","id":"h6-s179","source":"Met jongens sprong hy \"haasjen-over\" en hy teekende heel gaarne een patroon voor 't borduurwerk van de meisjes. Zelfs nam hy dezen meermalen de naald uit de hand, en vermaakte zich met dat werk, ofschoon hy dikwyls zei dat ze wel wat beters konden dan dat \"machinale steken tellen.\" By jongelieden van achttien jaren was hy een jong student, die gaarne zyn Patriam canimus zong, of Gaudeamus igitur ... ja, ik ben niet geheel zeker, dat hy niet nog zeer kort geleden, toen hy met verlof te Amsterdam was, een uithangbord heeft afgebroken, dat hem niet behaagde omdat er een neger op geschilderd was, geboeid aan de voeten van een Europeaan met een lange pyp in den mond, en waaronder natuurlyk te lezen stond: de rookende jonge koopman."}]},{"lemma":"waarop","count":45,"glosses":["in which","to which","at which","on which","whereupon","to what","upon which"],"forms":["waarop","waaròp"],"morphology":["relative adverb","relative pronominal adverb","adverb","pronominal adverb","interrogative pronominal adverb","conjunctive adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s31","id":"h5-s31","source":"Hy geve zich rekenschap van de grootsche opvatting van dat gebouw, in de ziel des bouwmeesters Gerhard von Riehl ... van 't geloof in de harten des volks, dat hem in-staat stelde dat werk aantevangen en voorttezetten ... van den invloed der denkbeelden die zùlk een kolos noodig hadden om als zichtbare voorstelling te dienen van het ongezien godsdienstig gevoel ... en hy vergelyke deze overspanning met de richting, die eenige eeuwen later het oogenblik deed geboren worden, waarop men 't werk staakte. Er ligt een diepe kloof tusschen Erwin van Steinbach en onze bouwmeesters!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s45","id":"h5-s45","source":"Verbeeld u vier of zes bamboezen palen in den grond geslagen, die aan de boveneinden met elkander verbonden zyn door andere bamboes, waarop een deksel is vastgehecht van de lange bladen van den waterpalm, die in deze streken atap heet, en ge zult u dusdanige pendoppo kunnen voorstellen. Het is, zooals ge ziet, zoo eenvoudig mogelyk, en het moest hier dan ook slechts dienen als pied à terre voor de europesche en inlandsche beambten die daar hun nieuw opperhoofd kwamen verwelkomen aan de grenzen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s116","id":"h5-s116","source":"De Javaan is uit den aard der zaak landbouwer. De grond waarop hy geboren werd, die veel belooft voor weinig arbeids, lokt hem hiertoe uit, en vooral is hy met hart en ziel overgegeven aan het bebouwen zyner rystvelden, waarin hy dan ook zeer bedreven is."}]},{"lemma":"waarover","count":5,"glosses":["about which","over whom","for which"],"forms":["waarover"],"morphology":["relative adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s254","id":"h8-s254","source":"Welnu, dit zyn kladnotaas, bevattende blykbaar onderwerpen waarover hy met den resident spreken wilde."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s160","id":"h14-s160","source":"Het gering getal lieden nu waarover Havelaar wettig beschikken mocht, konden niet dan slechts een zeer klein gedeelte van zyn erf, in de onmiddellyke nabyheid der woning, van onkruid en kreupelhout vryhouden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s202","id":"h14-s202","source":"Deze nota was in-officieel, en bevatte punten waarover die ambtenaar met den resident van Bantam te spreken had."}]},{"lemma":"waarschijnlijk","count":10,"glosses":["probably","in all likelihood"],"forms":["waarschynlyk"],"morphology":["adverb"],"note":"Historical spelling of modern Dutch waarschijnlijk.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s161","id":"h7-s161","source":"Ze zouden immers leven van de helft, van een derde zyner inkomsten? Misschien ook, ja waarschynlyk, zou hy spoedig resident worden, en dan werd alles makkelyk geregeld in weinig tyds ..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s10","id":"h8-s10","source":"Hy zou den krygslust der Atheners, zoodra tot den oorlog tegen Philippus besloten was, tot dolzinnigheid hebben kunnen aanvuren, maar minder goed waarschynlyk zou hy geslaagd zyn, als zyn taak geweest ware hen door redeneering tot dien oorlog te bewegen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s37","id":"h11-s37","source":"Havelaar, waarschynlyk in zyn verbeelding op den toren staande, die door de Saracenen gebouwd is op den omgang van de arena te Arles, had zich eenigszins intespannen, voor hy de oorzaak van dien lach begreep, en toen ging hy voort:"}]},{"lemma":"waarschuwen","count":7,"glosses":["warned","warn"],"forms":["gewaarschuwd","waarschuwde","waarschuw","waarschuwen"],"morphology":["verb, participle","verb, present, singular","verb, infinitive","verb, past, singular","verb, past, first-person singular","verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s42","id":"h1-s42","source":"Ik, die van waarheid houd, waarschuw ieder dat ik voor 't opvisschen van myn persoon geen zoo hoog bergloon betalen wil."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s53","id":"h8-s53","source":"Zoudt gy uw jongeren broeder niet waarschuwen als ge een tyger zaagt op zyn weg?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s64","id":"h10-s64","source":"Dáár zouden de meisjes met je meegegaan zyn naar den Ganges, en dan lag je daar nu misschien onder dien boom in 't natte gras, terwyl je nu, omdat ik je zoo vaderlyk waarschuwde, hier by ons kunt blyven in een fatsoenlyk huis."}]},{"lemma":"waarschuwing","count":2,"glosses":["warning"],"forms":["waarschuwing"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s132","id":"h18-s133","source":"Zonder deze waarschuwing toch ware ik zeker weer 't slachtoffer geworden van myn goed hart."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s40","id":"h19-s40","source":"Het is daarom dat ik op-nieuw zoo vry ben, u te verzoeken myne handelingen ten deze--trouwens alleen bestaande in onderzoek, rapport en voorstel--wel te willen goedkeuren, den Regent van Lebak, zonder voorafgaande direkte of indirekte waarschuwing van hier te verwyderen, en voorts te doen instellen een onderzoek naar hetgeen ik meedeelde in myn schryven van gisteren N° 88."}]},{"lemma":"waartegen","count":4,"glosses":["against which"],"forms":["waartegen"],"morphology":["relative pronominal adverb","relative adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s197","id":"h7-s197","source":"En men antwoordde hem met eene oude rekening-courant ... een argument, zooals men weet, waartegen niets valt intebrengen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s44","id":"h13-s44","source":"Ik ben jong, en onbeduidend in-vergelijking, met de macht der heerschende begrippen waartegen myn principes me noodzaken optestaan, maar blijf niettemin trotsch op myn zedelyke onafhankelykheid, trotsch op myn eer.\""},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s74","id":"h15-s74","source":"Ik ontwaarde by u wederom zekeren schroom om sommige zaken by den waren naam te noemen, iets waarop ik u reeds meermalen opmerkzaam maakte, onder anderen onlangs in tegenwoordigheid van den resident, iets wat ik ter bekorting halfheid noem, en waartegen ik u reeds dikwyls vriendschappelyk waarschuwde."}]},{"lemma":"waartoe","count":11,"glosses":["to which","for which","what for","why","among which"],"forms":["waartoe","Waartoe"],"morphology":["relative pronominal adverb","relative adverb","interrogative pronominal adverb","interrogative adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s4","id":"h1-s4","source":"Sedert jaren vraag ik my af, waartoe zulke dingen dienen, en ik sta verbaasd over de onbeschaamdheid, waarmede een dichter of romanverteller u iets op de mouw durft spelden, dat nooit gebeurd is, en meestal niet gebeuren kan."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s68","id":"h1-s68","source":"Waartoe dus die infame leugens altyd voorgewend?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s50","id":"h5-s50","source":"Een ander gedeelte, waartoe--met een zeer kleine, wellicht maar schynbare, uitzondering--geheel Java behoort, is rechtstreeks onderworpen aan Nederland."}]},{"lemma":"waaruit","count":3,"glosses":["from which","from what"],"forms":["waaruit"],"morphology":["interrogative pronominal adverb","relative pronominal adverb","pronominal adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s173","id":"h8-s173","source":"Verbrugge begreep maar niet waaruit deze groote inschikkelykheid voor den belasting-kollekteur geboren werd."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s26","id":"h13-s26","source":"Als er door slordigheid of verzuim eenige duizenden te-kort waren in myn beheer, noem ik dit op-zichzelf geen kleinigheid. Maar als deze duizenden ontbraken ten-gevolge van myn gelukte pogingen om den opstand te voorkomen, die de landstreek van Mandhéling dreigde in vuur en vlam te zetten, en de Atjinezen te doen terugkeeren in de oorden waaruit wy hen pas met veel opoffering van geld en volk hadden verjaagd, dan vervalt het gewicht van zoodanig te-kort, en 't werd zelfs reeds eenigszins onbillyk de terugbetaling daarvan opteleggen aan iemand die oneindig grooter belangen gered had."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s182","id":"h20-s182","source":"Op den rand staat met potlood aangeteekend: \"niet juist\" waaruit ik opmaak dat sommige zinsneden by 't afschryven veranderd zyn."}]},{"lemma":"waarvan","count":26,"glosses":["of which","whose","about which","of them","of whom"],"forms":["waarvan"],"morphology":["relative adverb","relative pronominal adverb","pronominal adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s26","id":"h1-s26","source":"Toen we getrouwd zyn, hebben wy een toertje naar den Haag gemaakt--ze heeft daar flanel gekocht, waarvan ik nog borstrokken draag--en verder heeft ons de liefde nooit de wereld ingejaagd. Dus: alles gekheid en leugens!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s56","id":"h4-s56","source":"Ook vond ik brieven, waarvan velen in talen die ik niet verstond."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s14","id":"h6-s14","source":"Wat hy zeide, was gewoonlyk lang overdacht--een eigenaardigheid trouwens die by den beschaafden Oosterling algemeen is--en wanneer men met hem in gesprek was, gevoelde men dat men zyn woorden te beschouwen had als brieven, waarvan hy de minuut in zyn archief had, om zoo noodig daarop te verwyzen."}]},{"lemma":"waarvoor","count":1,"glosses":["for which"],"forms":["waarvoor"],"morphology":["relative adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s11","id":"h14-s11","source":"Hy breidde zyn gezag tot aan de oostkust uit, en er werden nederlandsche beambten en nederlandsche garnizoenen gezonden naar Bila en Pertibie, welke posten echter--zooals je weet, Verbrugge--later weer ontruimd zyn. Toen er op Sumatra een Regeeringskommissaris aankwam, die deze uitbreiding doelloos vond en ze hierom afkeurde, vooral ook wyl ze in stryd was met de wanhopige spaarzaamheid waarop door 't moederland zoozeer was aangedrongen, beweerde de generaal Vandamme dat die uitbreiding geen bezwarenden invloed behoefde te hebben op de begrooting, want dat de nieuwe garnizoenen gevormd waren uit troepen waarvoor toch reeds gelden waren toegestaan, zoodat hy een zeer groote landstreek onder nederlandsch bestuur had gebracht, zonder dat hieruit geldelijke uitgaven waren voortgevloeid."}]},{"lemma":"wachten","count":63,"glosses":["waited","wait","waiting","awaited","Waiting","wait for","is waiting","Wait","beware","be waiting","expect","of waiting"],"forms":["wachten","wachtte","wacht","gewacht","wachtende","Wachtende","wachtten","Wachten","Wacht","wachtens"],"morphology":["verb, past, singular","verb, infinitive","verb, present participle","verb, imperative, singular","verb, present, plural","noun, neuter, singular","verb, past participle","verb, past, plural","verb, nominalized infinitive","verb, participle","verb, past, first person singular","verb, past, first-person singular","infinitive used as a neuter verbal noun","verb, infinitive used nominally","verbal noun, infinitive","verb, present, singular","verb, present, third-person singular","verbal noun, genitive singular","verb, imperative, plural"],"note":"Wachtens is an archaic genitive verbal noun: “of waiting.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s62","id":"h1-s62","source":"En verder, hoe kan de persoon die in verzen spreekt, voorzien wat de ander te antwoorden heeft, om hem 't rym gemakkelyk te maken? Als de veldheer tot de prinses Zegt: \"mevrouw, het is te laat, de poorten zyn gesloten\" hoe kan hy dan vooruit weten, dat zy zeggen wil: \"welaan dan, onversaagd, men doe het zwaard ontblooten?\" Want als zy nu eens, hoorende dat de poort toe was, antwoordde dat ze dan wat wachten zou tot er geopend werd, of dat zy een andermaal eens terug zou komen, waar bleef dan maat en rym?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s81","id":"h2-s81","source":"Ik wachtte tot wy dat straatje byna voorby waren, om goed te doen blyken dat zyn weg rechtuit leidde, en toen zei ik zeer beleefd ... want beleefd ben ik altyd, men kan nooit weten hoe men later iemand noodig heeft:"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s35","id":"h3-s35","source":"'t Is nog nauwlyks twee paar jaren Toen ik 't laatst op gindschen grond Zwygend aan den oever stond Om de toekomst in te staren... Toen ik 't schoone tot my riep Dat ik van de toekomst wachtte, En het heden stout verachtte, En my paradyzen schiep..."}]},{"lemma":"wachtwoord","count":1,"glosses":["watchword"],"forms":["wachtwoord"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s115","id":"h9-s115","source":"Ja, arbeid, arbeid, dat is myn wachtwoord! Arbeid voor den Javaan, dat is myn principe!"}]},{"lemma":"wagen","count":25,"glosses":["carriage","were to venture","carriages","risk","coach"],"forms":["wagen","waagde","wagens"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, masculine singular","noun, masculine, singular","verb, past, singular","noun, plural","verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s3","id":"h5-s3","source":"Wel bleef men gedurig steken in den modder, die in de Bantamsche laaglanden zwaar, kleierig en klevend is, wel was men telkens genoodzaakt de hulp interoepen van de bewoners der naastby gelegen dorpen--ook al waren ze niet zéér naby, want de dorpen zyn niet menigvuldig in die streken--maar als men er dan eindelyk in geslaagd was, een twintigtal landbouwers uit den omtrek by-een te krygen, duurde het gewoonlyk niet zeer lang, voor men paard en wagen weder op vasten grond had gebracht."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s6","id":"h5-s6","source":"Dikwyls, als ik dien weg langs ging, was 't my als zou ik hier of daar een wagen vinden met reizigers uit de vorige eeuw, die in den modder gezakt, en vergeten waren."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s19","id":"h5-s19","source":"Er zyn, by zulke gelegenheid, oogenblikken dat de wagen alleen rust op de raderen aan de buitenzyde van den boog dien ge beschryft: de middelpuntvliedende kracht heeft de binnenwielen van den grond geheven."}]},{"lemma":"waggelen","count":3,"glosses":["staggering","waver","sways"],"forms":["waggelend","waggelen","waggelt"],"morphology":["verb, present participle","verb, infinitive","verb, present, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s81","id":"h11-s81","source":"Ge beklimt waggelend dien stoel ... bereikt uw oogmerk ... slaat een blik door de opening, en roept: o, god!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s214","id":"h11-s214","source":"--dan staat hy te waggelen tusschen die eerlykheid en de vrees dat Radhen Dhemang, zóó of zóó hem den schimmel zal terugvragen, die zoo goed telt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s64","id":"h16-s64","source":"Ze moet die omslingeren in schuinsche richting naar-boven, om ze te doen neerkomen op de punt die uitsteekt aan den rotswand. Ze wankelt, waggelt, schrikt, bezwykt ... tracht zich te houden aan den half ontwortelden boomstam die met zyn kruin naar de diepte wyst--een grasspriet!--ze mist het steunpunt dat ze zoekt: de boom slingert terug--de grasspriet wykt onder haren tred--ach, de tobster valt in de diepte met haar vracht."}]},{"lemma":"wajang","count":1,"glosses":["Wayangs"],"forms":["Wajangs"],"morphology":["noun, common gender, plural"],"note":"A wajang is a Javanese theatrical or puppet form.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s41","id":"h4-s41","source":"Over het verband tusschen Poëzie en mathematische wetenschappen. Over de Wajangs der Chinezen."}]},{"lemma":"waken","count":5,"glosses":["keeping watch","awake","watchful","watch"],"forms":["waken","wakend"],"morphology":["verbal noun, neuter, singular","verb, present participle","present participle, attributive","verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s93","id":"h11-s93","source":"Volstrekt niet omdat er maar drie pooten aan je stoel waren. En lang nadat je uit Fotheringhay werd verlost--op voorspraak van je neef, denk ik, of omdat het de menschen verveelde je daar langer onverplicht den kost te geven, als een kanarievogeltje--lang daarna, ja, tot heden toe, droom je wakend van die vrouw, en in je slaap zelfs schrik je op, en valt met zwaren schok neer op je legerstede, omdat je den arm wilt grypen van den beul."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s128","id":"h14-s128","source":"Ze sprak weinig, en bleef altyd een wakend oog houden op ieder die hare of Havelaars woning naderde. Men was echter gewoon geraakt aan wat men haar monomanie begon te noemen, en lette daarop weldra niet meer."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s248","id":"h17-s248","source":"O, ze was gewis tegen den morgenstond in slaap gevallen, vermoeid van 't waken gedurende den nacht, van 't waken vele lange nachten door! Zeker had ze niet geslapen sedert weken: zóó was het!"}]},{"lemma":"wakker","count":3,"glosses":["awake"],"forms":["wakker"],"morphology":["adjective","adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s188","id":"h17-s188","source":"Gewis, ze had niet geslapen den ganschen nacht! Zeker had de dorpswacht geklopt aan hare deur, om te vragen waarom de pelitah voortbrandde in haar huisjen, en met lieven lach had ze gezegd dat een gelofte haar wakker hield om den slendang afteweven waaraan ze bezig was, en die gereed moest zyn voor den eersten dag der nieuwe maan ..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s30","id":"h19-s30","source":"Ik mag u niet ontveinzen dat zelfs uw onverwachte komst, in verband met de gister door my naar Serang gezonden expresse, my doet vreezen dat de schuldige die vroeger niet wilde toegeven aan myn vermaningen, nu vóór den tyd zal wakker worden en trachten, zoo mogelyk, zich tant soit peu te diskulpeeren."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s66","id":"h20-s66","source":"--Ik heb dit ingezien, antwoordde Havelaar, en, wakker gemaakt door zyn poging om den Adhipatti te bewegen iets tegen my intebrengen--hetgeen schynt aantetoonen dat hy beproeven wil de kwestie te verleggen, door by-voorbeeld my te beschuldigen van ... ik weet niet wat--heb ik me hiertegen gedekt door afschriften van myn brieven rechtstreeks aan de Regeering te zenden."}]},{"lemma":"wal","count":1,"glosses":["shore"],"forms":["wal"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s33","id":"h14-s33","source":"Wèl moet hy dus zeer verwonderd hebben gestaan, by de ontscheping te vernemen dat hy vry was niet alleen, maar dat de generaal, wiens rytuig hem by 't aan wal stappen opwachtte, het zich tot een eer rekenen zou hem by zich aan huis te ontvangen en te herbergen. Zeker is nooit een van hoogverraad beschuldigde aangenamer verrast geworden."}]},{"lemma":"walg","count":1,"glosses":["disgust"],"forms":["walg"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s181","id":"h16-s181","source":"Dat jonge meisjes zoo-iets aardig vinden, kan ik wel begrypen, maar 't is my onverklaarbaar dat mannen van jaren zulke zotheden zonder walg aanhooren."}]},{"lemma":"walgelijk","count":2,"glosses":["loathsome","most loathsome"],"forms":["walgelyke","walgelykst"],"morphology":["adjective","adjective, superlative, attributive"],"note":"Older spelling of modern walgelijk.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s82","id":"h9-s82","source":"Dáár kruipen zy rond in de walgelyke slangenholen van heidensche onkunde, daar buigen zy het zwarte kroesharige hoofd onder het juk van eigenbelangzuchtige priesters!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s150","id":"h15-s150","source":"Als hy vuur sloeg uit zyn denkbeelden, voelde men de hitte van dat vuur, tenzy men geboren kommies was, of Gouverneur-generaal, of schryver van 't walgelykst verslag over \"rustige rust.\" En wat heeft het hem gebaat?"}]},{"lemma":"walgen","count":2,"glosses":["feel disgust","am sickened"],"forms":["walgen","walg"],"morphology":["verb, infinitive","verb, present, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s184","id":"h12-s184","source":"Hy gunde me niet het minste martelaars-air, ik werd niet belangwekkend door vervolging, en mocht niet ongelukkig wezen door verregaande geestigheid! O, Duclari ... o, Verbrugge ...'t was om eens-voor-al te walgen van puntdichten en kalkoenen!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s216","id":"h20-s216","source":"Ik heb u geschapen ... ge zyt opgegroeid tot een monster onder myn pen ... ik walg van myn eigen maaksel: stik in koffi en verdwyn! * * * * *"}]},{"lemma":"walging","count":1,"glosses":["disgust"],"forms":["walging"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s56","id":"h11-s56","source":"Hoe groot de behoefte is aan de beweging die ik bedoel, kan men eenigszins opmaken uit de walging die een danseres veroorzaakt, al ware zy Elssler of Taglioni, wanneer ze na een dans op haar linkerbeen staat en 't publiek toegrynst."}]},{"lemma":"walvisvanger","count":1,"glosses":["whalers"],"forms":["walvischvangers"],"morphology":["noun, masculine plural"],"note":"Walvischvanger uses historical sch where modern Dutch has s.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s250","id":"h11-s250","source":"Als er nu toch een schip kwam--'t waren meestal Amerikaansche walvischvangers, of Franschen die peper hadden geladen in de onafhankelyke rykjes op den noordhoek--liet ik my altyd door den kapitein een brief schryven, waarin hy verlof vroeg om drinkwater intenemen."}]},{"lemma":"wanbestuur","count":1,"glosses":["misgovernment"],"forms":["wanbestuur"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s200","id":"h14-s200","source":"Waar gebrek of hongersnood de bevolking heeft gedund, was dit een gevolg van misgewas, van droogte, regen of zoo-iets, nooit van wanbestuur."}]},{"lemma":"wand","count":1,"glosses":["walls"],"forms":["wanden"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s78","id":"h8-s78","source":"Droogstoppel ... en gevoelt men niet, dat hy de laatste regels niet zóó had kunnen schryven, als hy niet werkelyk had meenen te hooren en te verstaan hoe Gods donder hem die regels in klaterende trilling tegen de wanden van 't gebergte toeriep?"}]},{"lemma":"wandelen","count":2,"glosses":["walking","walk"],"forms":["wandlend","wandelen"],"morphology":["adjective, present-participial","verb, present, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s144","id":"h12-s144","source":"Het wandlend schorsbesluit dat schorsend ons regeert, Jan Schors-al, Gouverneur, de weerwolf onzer dagen, Had zyn geweten zelf met vreugd gesuspendeerd... Als 't niet voor langen tyd finaal reeds ware ontslagen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s98","id":"h13-s99","source":"Wanneer wy tezamen wandelen, en ge wykt telkens af van den weg, en roept my in 't kreupelhout, alleen met het doel om de wandeling te rekken, vind ik dit onaangenaam, en neem me voor, in 't vervolg alleen te gaan."}]},{"lemma":"wandeling","count":3,"glosses":["walk"],"forms":["wandeling"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s98","id":"h13-s99","source":"Wanneer wy tezamen wandelen, en ge wykt telkens af van den weg, en roept my in 't kreupelhout, alleen met het doel om de wandeling te rekken, vind ik dit onaangenaam, en neem me voor, in 't vervolg alleen te gaan."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s101","id":"h13-s102","source":"Want als wy eindelyk zóó ver zullen gekomen zyn, zal ik weten hoe zich onze weg heeft gekronkeld door 't gebergte, wat de oorzaak is dat wy de zon die zoo-even dáár stond, nu links van ons hebben, wáárom die heuvel nu achter ons ligt, welks top we vroeger vóór ons zagen ... zie, dan hebt ge my door die afwyking 't begrypen myner wandeling gemakkelyk gemaakt, en begrypen is genot."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s103","id":"h13-s104","source":"Ik vreesde dat de wandeling u verdrieten zou, daar ik niet wist of ge vermaak zoudt scheppen in de bloemen of planten die ik u wyzen wilde. Maar omdat ik geloof dat het u later genoegen zal doen, het pad gezien te hebben dat we straks zullen betreden, voel ik me nu genoopt u iets te zeggen van Havelaars huis."}]},{"lemma":"wanen","count":1,"glosses":["imagined"],"forms":["waande"],"morphology":["verb, past, third-person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s36","id":"h3-s36","source":"Toen, door alle stoornis heen Die zich opdeed voor myn schreên, 't Hart zich koen een uitweg baande, En zich droomend zalig waande..."}]},{"lemma":"wang","count":3,"glosses":["cheeks"],"forms":["wangen"],"morphology":["noun, plural","noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s50","id":"h3-s50","source":"En de liefde van de vrouw Die myn eerste kinderkreten Opving in 't bezorgd gemoed? Die my, als ik weende, suste, Traantjes van de wangen kuste, Die my voedde met haar bloed?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s133","id":"h16-s133","source":"Met tranen van gevoel op de wangen, tracht de yverige dienaar des Evangeliums hem te bewegen, aftezien van de wysheid naar den mensch, om te worden ingeleid in de geheimenissen der wysheid Gods."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s166","id":"h16-s166","source":"Hy is bleek als de dood, zyn oogen puilen uit, en zyn wangen staan hol."}]},{"lemma":"wanhoop","count":2,"glosses":["despair"],"forms":["wanhoop"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s47","id":"h12-s47","source":"--Dan in 's hemelsnaam de historie! zuchtte Duclari met koddige wanhoop."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s226","id":"h14-s226","source":"Moet niet de zoolang onderdrukte ontevredenheid--onderdrukt, opdat men zou kunnen voortgaan ze te loochenen!--eindelyk overslaan in woede, in wanhoop, in razerny?"}]},{"lemma":"wanhopen","count":1,"glosses":["despair"],"forms":["wanhopen"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s22","id":"h19-s22","source":"De Patteh heeft my namens hem--het was op den 12den dezer--expresselyk voor die diskretie bedankt. Doch later toen ik begon te wanhopen aan den goeden uitslag myner pogingen, of beter, toen de maat myner verontwaardiging door een pas gehoord voorval overliep toen langer zwygen medeplichtigheid worden zou, toen moest die geheimhouding strekken ten-mynen-behoeve, want ook omtrent myzelf en de mynen heb ik plichten te vervullen."}]},{"lemma":"wanhopig","count":1,"glosses":["desperate"],"forms":["wanhopige"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s11","id":"h14-s11","source":"Hy breidde zyn gezag tot aan de oostkust uit, en er werden nederlandsche beambten en nederlandsche garnizoenen gezonden naar Bila en Pertibie, welke posten echter--zooals je weet, Verbrugge--later weer ontruimd zyn. Toen er op Sumatra een Regeeringskommissaris aankwam, die deze uitbreiding doelloos vond en ze hierom afkeurde, vooral ook wyl ze in stryd was met de wanhopige spaarzaamheid waarop door 't moederland zoozeer was aangedrongen, beweerde de generaal Vandamme dat die uitbreiding geen bezwarenden invloed behoefde te hebben op de begrooting, want dat de nieuwe garnizoenen gevormd waren uit troepen waarvoor toch reeds gelden waren toegestaan, zoodat hy een zeer groote landstreek onder nederlandsch bestuur had gebracht, zonder dat hieruit geldelijke uitgaven waren voortgevloeid."}]},{"lemma":"wankelen","count":2,"glosses":["waver","totters"],"forms":["wankelen","wankelt"],"morphology":["verb, infinitive","verb, present, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s57","id":"h10-s57","source":"Mag je aan Marie dingen vertellen, die haar tot een heidin zouden maken? Mag je haar doen wankelen in de overtuiging dat er geen ander heilig water is, dan dat van den doop, en geen andere heilige rivier dan de Jordaan?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s64","id":"h16-s64","source":"Ze moet die omslingeren in schuinsche richting naar-boven, om ze te doen neerkomen op de punt die uitsteekt aan den rotswand. Ze wankelt, waggelt, schrikt, bezwykt ... tracht zich te houden aan den half ontwortelden boomstam die met zyn kruin naar de diepte wyst--een grasspriet!--ze mist het steunpunt dat ze zoekt: de boom slingert terug--de grasspriet wykt onder haren tred--ach, de tobster valt in de diepte met haar vracht."}]},{"lemma":"wanneer","count":90,"glosses":["when","if","When","whenever","If","provided that","provided","what if"],"forms":["wanneer","Wanneer"],"morphology":["subordinating conjunction","subordinating adverb","interrogative adverb","adverb"],"note":"Here wanneer introduces a conditional clause and means “if,” an older literary use.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s10","id":"h1-s10","source":"En gewoonlyk, wanneer ik de oorzaken naging, kwam het me voor, dat die moesten gezocht worden in de verkeerde richting die aan de meesten gegeven was in hun jeugd."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s9","id":"h5-s9","source":"Men zou zich zeer vergissen, wanneer men zich van den geheelen grooten weg op Java, een denkbeeld vormde naar den maatstaf van dien weg in 't Lebaksche."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s123","id":"h5-s123","source":"De Regeering verplicht hem op zyn grond aantekweeken wat haar behaagt, ze straft hem wanneer hy het aldus voortgebrachte verkoopt aan wien het ook zy buiten háár, en zyzelf bepaalt den prys dien ze hem daarvoor uitbetaalt."}]},{"lemma":"want","count":241,"glosses":["for","For","mitten"],"forms":["want","Want"],"morphology":["conjunction","coordinating conjunction","coordinating conjunction, causal","noun, common gender, singular"],"note":"Here want is the noun 'mitten', not the conjunction 'because'.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s28","id":"h1-s28","source":"Gekheid! Ik had dit toch even goed kunnen doen als ieder ander, want verzenmaken is een ambacht, zeker minder moeielyk dan ivoordraaien."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s62","id":"h1-s62","source":"En verder, hoe kan de persoon die in verzen spreekt, voorzien wat de ander te antwoorden heeft, om hem 't rym gemakkelyk te maken? Als de veldheer tot de prinses Zegt: \"mevrouw, het is te laat, de poorten zyn gesloten\" hoe kan hy dan vooruit weten, dat zy zeggen wil: \"welaan dan, onversaagd, men doe het zwaard ontblooten?\" Want als zy nu eens, hoorende dat de poort toe was, antwoordde dat ze dan wat wachten zou tot er geopend werd, of dat zy een andermaal eens terug zou komen, waar bleef dan maat en rym?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s67","id":"h1-s67","source":"Het is zoo niet in de wereld, en 't is goed dat het niet zoo is. Want waar bleef de verdienste, als de deugd beloond werd?"}]},{"lemma":"wantrouwen","count":3,"glosses":["distrust"],"forms":["wantrouwen"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s30","id":"h4-s30","source":"Over het wantrouwen op de publieke zedelykheid. (Hy wil, geloof ik, de slotenmakers afschaffen. Ik ben er tegen.)"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s153","id":"h5-s153","source":"Vooreerst hebbe men juist te beoordeelen, waar het gebruik heeft opgehouden om voor misbruik plaats te maken? En ... waar het misbruik bestaat, waar inderdaad roof of willekeur gepleegd is, zyn veelal de slachtoffers zelf hieraan medeplichtig, hetzy uit te ver gedreven onderwerping, hetzy uit vrees, hetzy uit wantrouwen op den wil of de macht der persoon die hen beschermen moet."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s19","id":"h13-s19","source":"Ik drong by sommigen op 't noemen der oorzaken van dit wantrouwen aan, en de fil en aiguille kwam ik eindelyk te weten dat men in myn geldelyk beheer te Natal fouten en verzuimen had ontdekt, die me verdacht maakten van ontrouwe administratie."}]},{"lemma":"wapen","count":5,"glosses":["weapons","weapon"],"forms":["wapenen","wapen","wapens"],"morphology":["noun, neuter, plural","noun, plural","noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s53","id":"h4-s53","source":"Over de misdaden der Europeërs buiten Europa. Over de wapenen der zwakkere diersoorten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s97","id":"h13-s98","source":"Ge veracht de pogingen der grove letterkunde die met zoo ruwe wapenen op uw gevoel meent te moeten instormen, maar ... als de schryver in 't ander uiterste vervalt, als hy zondigt door te veel afwyking van de hoofdzaak, door te veel penseel-gemanierdheid, dan is uw toorn nog sterker, en te-recht. Want dan heeft hy u verveeld, en dit is onvergeeflyk."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s73","id":"h14-s73","source":"Verder: dat het vonnis tegen den ongelukkigen Si Pamaga was geslagen onder de pressie van den voorzitter--myn voorganger--en van 't Raadslid Soetan Salim, welke personen de voorgewende misdaad van Si Pamaga hadden verzonnen om aan den gesuspendeerden adsistent-resident van Mandhéling een wapen ter zyner verdediging in de hand te stellen, en om lucht te geven aan hun haat jegens Jang di Pertoean."}]},{"lemma":"Wapen","count":1,"glosses":["Arms"],"forms":["Wapen"],"morphology":["proper noun, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s82","id":"h4-s82","source":"Een paar dagen daarna, waren de jonge Stern en Frits te zamen op een boekverkooping geweest in het Wapen van Bern."}]},{"lemma":"wapperen","count":2,"glosses":["flapping","flutter"],"forms":["wapperen"],"morphology":["verb, substantivized infinitive","verb, present, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s17","id":"h1-s17","source":"De Romeinen waren bly dat de Batavieren hen lieten leven. De Bey van Tunis kreeg een kolyk als hy het wapperen hoorde van de nederlandsche vlag."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s126","id":"h5-s126","source":"Wel wordt dus de arme Javaan voorgezweept door dubbel gezag, wel wordt hy dikwyls afgetrokken van zyn rystvelden, wel is hongersnood vaak 't gevolg van deze maatregelen, doch ... vroolyk wapperen te Batavia, te Samarang, te Soerabaja, te Passaroean, te Bezoeki, te Probolingo, te Patjitan, te Tjilatjap, de vlaggen aan boord der schepen, die beladen worden met de oogsten die Nederland ryk maken. Hongersnood?"}]},{"lemma":"war","count":1,"glosses":["muddle"],"forms":["war"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"The idiom “in de war” means confused or in a muddle.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s116","id":"h16-s116","source":"Marie is ook in de war."}]},{"lemma":"waren","count":2,"glosses":["wandered","roamed"],"forms":["waarden","waarde"],"morphology":["verb, past, plural","verb, past, singular"],"note":"Here waren means ‘roamed’ or ‘haunted,’ not the past tense of zijn.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s9","id":"h16-s9","source":"Weldra schrikte ze niet meer, want ze wist wat het beduidde als die gestalten zoo spookachtig om 't huis waarden en bescherming zochten by haren Max!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s293","id":"h17-s293","source":"Als een spook waarde hy rond in de huizen die nog niet geheel verbrand waren, en vond het lyk van Adinda's vader met een klewang-bajonetwonde in de borst."}]},{"lemma":"waringi-heuvel","count":1,"glosses":["banyan hill"],"forms":["waringi-heuvel"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"A waringi is a banyan tree.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s229","id":"h17-s229","source":"\"Zie, hoe de zon schittert daar omhoog, Hoog boven den waringi-heuvel! Ze voelt zich te warm, en wenscht neertedalen, Om te slapen in zee, als in de armen van een gade."}]},{"lemma":"warm","count":5,"glosses":["warm"],"forms":["warm"],"morphology":["adjective","adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s50","id":"h6-s50","source":"--Wel neen, ik ben warm genoeg!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s53","id":"h6-s53","source":"Als men warm is, houd ik klapperwater voor heel nadeelig. Je wordt er styf en jichtig van."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s86","id":"h6-s86","source":"Bovendien, ik heb altyd gehoord dat zyn hart goed was, en dat hy een warm gevoel had voor recht."}]},{"lemma":"warmte","count":1,"glosses":["warmth"],"forms":["warmte"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s141","id":"h14-s141","source":"In-weerwil van deze voorzorg was Tine toch altyd angstig, en vooral 's avends, daar men weet hoe slangen dikwyls in de huizen kruipen en zich, om warmte te zoeken, in de slaapkamers verbergen."}]},{"lemma":"Waroeng-Goenoeng","count":1,"glosses":["Waroeng-Goenoeng"],"forms":["Waroeng-Goenoeng"],"morphology":["proper noun, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s90","id":"h17-s90","source":"Hy ging Rangkas-Betoeng voorby, dat nog niet de hoofdplaats was van Lebak, en Waroeng-Goenoeng waar toen de adsistent-resident woonde, en den volgenden dag zag hy Pandeglang dat daar ligt als in een tuin."}]},{"lemma":"warum","count":1,"glosses":["why"],"forms":["Warum"],"morphology":["interrogative adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s268","id":"h14-s268","source":"--Nein, Man sagt, sie fühle nicht. --Warum denn, Mutter, Als gestern ich die Pukul ampat brach Hast du gesagt: es thut der Blume weh?"}]},{"lemma":"was","count":9,"glosses":["what","wash"],"forms":["was","wasch","Was"],"morphology":["interrogative pronoun, neuter singular, accusative","interrogative pronoun, nominative neuter singular","noun, common gender, singular","noun, common gender, singular, historical spelling","interrogative pronoun, neuter singular, nominative"],"note":"Wasch is the nineteenth-century spelling of modern was, “laundry.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s129","id":"h4-s129","source":"6° Dat Marie het net afschrift zou maken voor den druk, maar dat men geduld met haar hebben zou, als de wasch kwam."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s150","id":"h4-s150","source":"Haar trekken droegen sporen van vermoeidheid, en deden me denken aan myn vrouw als de wasch beredderd is."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s262","id":"h14-s262","source":"--Ach, Mutter, lass mich noch 'nen Augenblick! Es is so sanft zu ruhen hier... und dort, Da drin auf meiner Matte, schlaf' ich gleich, Und weiss nicht einmal was ich träume!"}]},{"lemma":"wasindruk","count":1,"glosses":["wax impressions"],"forms":["wasindrukken"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s27","id":"h17-s27","source":"De nieuwe buffel leerde Saïdjah kennen, en nam in de genegenheid van 't kind zeer spoedig de plaats in van zyn voorganger ... al te spoedig eigenlyk. Want, helaas, de wasindrukken van ons hart worden zoo licht gladgestreken, om plaats te maken voor later schrift."}]},{"lemma":"wasleren","count":1,"glosses":["oilcloth"],"forms":["wasleêren"],"morphology":["adjective, attributive, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s113","id":"h6-s113","source":"Een drietal bedienden hadden zichzelf verlost uit het wasleêren kastje, dat achter den wagen was vastgeplakt als een jonge oester op den rug van zyn mama."}]},{"lemma":"wassen","count":1,"glosses":["washed"],"forms":["waschte"],"morphology":["verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s103","id":"h7-s103","source":"Een liplap moge beschaafd, goed onderwezen zyn, of geleerd--er zyn er zoo!--zoodra de Europeaan, die zich ziek hield om achterteblyven van 't schip waarop hy borden waschte, en die zyn aanspraken op beleefdheid bazeert op \"uwee\" en \"verexkuseer\" aan het hoofd staat van de handelsonderneming die zoo \"enorm\" gewonnen heeft op de indigo in 1800 zooveel ... neen, lang vóór hy de \"toko\" bezat, waarin hy hammen en jachtgeweren verkoopt--wanneer zoo'n Europeaan opmerkt dat de beschaafdste liplap moeite heeft de h en de g, uit elkaar te houden, lacht hy over de domheid van den man die niet weet dat er onderscheid is tusschen een gouden hek en een houten gek."}]},{"lemma":"wat","count":448,"glosses":["what","which","that","What","something","somewhat","whatever","a little","some","rather","a while","as for","anything","as regards","what sort","a bit","what good","a few","a bit of","how","a good deal","as to","much","as far as","so","that which","as","What good","As for","why","How"],"forms":["wat","Wat","wàt","Wàt"],"morphology":["interrogative pronoun","pronoun","relative pronoun","adverb","indefinite pronoun","relative pronoun, neuter singular","free relative pronoun","indefinite determiner","relative pronoun, neuter, singular","degree adverb","indefinite relative pronoun","interrogative determiner","determiner","free relative pronoun, neuter","fused relative pronoun","relative pronoun in fixed construction","exclamative adverb","relative pronoun with fused antecedent","relative pronoun, nominative neuter singular","pronoun, relative","indefinite quantifier","interrogative pronoun, nominative","indefinite pronoun, neuter singular","interrogative pronoun, neuter singular","interrogative pronoun, accusative","adverb, degree","fused relative pronoun, neuter singular","relative pronoun, nominative","interrogative pronoun in idiom","indefinite pronoun, adverbial","relative pronoun referring to a preceding clause","relative pronoun, accusative","free relative pronoun, neuter singular","relative pronoun, neuter","exclamative determiner","indefinite relative pronoun, neuter singular","interrogative pronoun, emphatic","relative pronoun, nominative, neuter singular","free-choice relative pronoun","pronoun, nominative","relative pronoun, singular","interrogative adverb"],"note":"Al wat before a plural noun means quite a few or many a.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s2","id":"h1-s2","source":"Het is myn gewoonte niet, romans te schryven, of zulke dingen, en het heeft dan ook lang geduurd, voor ik er toe overging een paar riem papier extra te bestellen, en het werk aantevangen, dat gy, lieve lezer, zoo-even in de hand hebt genomen, en dat ge lezen moet als ge makelaar in koffi zyt, of als ge wat anders zyt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s3","id":"h1-s3","source":"Niet alleen dat ik nooit iets schreef wat naar een roman geleek, maar ik houd er zelfs niet van, iets dergelyks te lezen, omdat ik een man van zaken ben."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s9","id":"h1-s9","source":"Ik heb al wat huizen zien vallen!"}]},{"lemma":"water","count":27,"glosses":["water","waters","of water","the water"],"forms":["water","waters","wateren"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, neuter, mass singular","noun, plural","noun, neuter, singular, genitive","noun, neuter, plural","noun, neuter, genitive singular"],"note":"Waters is an archaic genitive meaning “of water.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s37","id":"h1-s37","source":"De held van 't stuk wordt uit het water gehaald door iemand die op 't punt staat bankroet te maken. Dan geeft hy hem zyn halve vermogen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s39","id":"h1-s39","source":"Ik weet wel dat ik iets meer had moeten geven als hy myzelf er uit gehaald had, maar zeker myn halve vermogen niet. 't Is immers duidelyk dat men op die wys maar tweemaal in 't water hoeft te vallen om doodarm te wezen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s41","id":"h1-s41","source":"Ik had weleens lust zoo'n heel parterre in 't water te gooien, om te zien wie dat toe juichen gemeend had."}]},{"lemma":"waterleiding","count":1,"glosses":["watercourses"],"forms":["waterleidingen"],"morphology":["noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s117","id":"h5-s117","source":"Hy groeit op te-midden zyner sawah's en gagah's en tipar's vergezelt reeds op zeer jeugdigen leeftyd zyn vader naar 't veld, waar hy hem behulpzaam is in den arbeid met ploeg en spade, aan dammen en aan waterleidingen tot het bevochtigen zyner akkers. Hy telt zyn jaren by oogsten, hy rekent den tyd naar de kleur zyner te veld staande halmen, hy voelt zich te-huis onder de makkers die met hem padie sneden hy zoekt zyn vrouw onder de meisjes der dessah die 's avends onder vroolyk gezang de ryst stampen om ze te ontdoen van den bolster ... het bezit van een paar buffels die zyn ploeg zullen trekken, is 't ideaal dat hem aanlacht ... kortom, de rystbouw is voor den Javaan, wat in de Rynstreken en in het zuiden van Frankryk, de wynoogst is."}]},{"lemma":"Waterloo","count":1,"glosses":["Waterloo"],"forms":["Waterloo"],"morphology":["proper noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s185","id":"h7-s185","source":"Later, by Waterloo, sneuvelde hy in een charge onder de huzaren van Boreel."}]},{"lemma":"Waterman","count":23,"glosses":["Waterman"],"forms":["Waterman"],"morphology":["proper noun","proper noun, singular","proper noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s5","id":"h1-s5","source":"Als ik in myn vak--ik ben makelaar in koffi, en woon op de Lauriergracht N° 37--aan een principaal --een principaal is iemand die koffi verkoopt--een opgave deed, waarin maar een klein gedeelte der onwaarheden voorkwam, die in gedichten en romans de hoofdzaak uitmaken, zou hy terstond Busselinck & Waterman nemen. Dat zyn ook makelaars in koffi, doch hun adres behoeft ge niet te weten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s92","id":"h1-s92","source":"Denk niet dat er niets by ons omgaat. By Busselinck & Waterman is 't nog slapper."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s94","id":"h1-s94","source":"Verbeeld u dat ze daar getracht hebben--Busselinck & Waterman, meen ik--my Ludwig Stern aftenemen."}]},{"lemma":"waterpalm","count":1,"glosses":["water-palm"],"forms":["waterpalm"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s45","id":"h5-s45","source":"Verbeeld u vier of zes bamboezen palen in den grond geslagen, die aan de boveneinden met elkander verbonden zyn door andere bamboes, waarop een deksel is vastgehecht van de lange bladen van den waterpalm, die in deze streken atap heet, en ge zult u dusdanige pendoppo kunnen voorstellen. Het is, zooals ge ziet, zoo eenvoudig mogelyk, en het moest hier dan ook slechts dienen als pied à terre voor de europesche en inlandsche beambten die daar hun nieuw opperhoofd kwamen verwelkomen aan de grenzen."}]},{"lemma":"waterstaatswerk","count":1,"glosses":["waterworks"],"forms":["waterstaats-werken"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s66","id":"h5-s66","source":"Onder dezen weder wordt het bestuur uitgeoefend door kontroleurs, opzieners en een tal van andere beambten die noodig zyn voor de inning der belastingen, voor het toezicht over den landbouw, voor het oprichten van gebouwen, voor de waterstaats-werken, voor de policie en voor het rechtswezen."}]},{"lemma":"waterstroom","count":1,"glosses":["torrents of water"],"forms":["waterstroomen"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s50","id":"h8-s50","source":"Waar Allah waterstroomen zendt, die de akkers wegnemen ... waar Hy den grond hard maakt als dorre steen ... waar Hy Zyn zon doet gloeien ter verschroejing ... waar Hy oorlog zendt, die de velden omkeert ... waar Hy slaat met ziekten die de handen slap maken, of met droogte die de aren doodt ... daar, Hoofden van Lebak, buigen wy deemoedig het hoofd, en zeggen: \"Hy wil het zoo!\""}]},{"lemma":"watertrens","count":1,"glosses":["watering-bit"],"forms":["watertrens"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"A watertrens is a horse's bit used without a curb.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s38","id":"h5-s38","source":"Hier zag men de hoofden der dorpen, en de distriktshoofden uit het Lebaksche, allen met hun gevolg, en te oordeelen naar den schoonen bastert-arabier die in zyn ryk tuig op den zilveren watertrens knabbelde, was ook een hoofd van hoogeren rang op deze plaats aanwezig."}]},{"lemma":"waterval","count":5,"glosses":["waterfalls","Waterfalls"],"forms":["watervallen","Watervallen"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s41","id":"h11-s41","source":"Ziet eens, by-voorbeeld, de watervallen waarvan men zooveel spreekt en schryft. Wat my betreft, ik heb weinig of niets gevoeld te Tondano, te Maros, te Schafhausen, by den Niagara."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s42","id":"h11-s42","source":"Men moet zyn boekjen inzien om daarby de vereischte maat zyner bewondering by de hand te hebben, over \"zóóveel voeten vals\" en \"zóóveel kubiek-voeten waters in de minuut\" en als die cyfers dan hoog zyn, moet men hè zeggen. Ik wil nooit weer watervallen zien, althans niet als ik er een omweg voor moet maken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s63","id":"h11-s63","source":"--Maar, bracht Duclari in 't midden, ge hebt ook de watervallen verworpen als uitdrukking van het schoone. Watervallen bewegen toch!"}]},{"lemma":"Waverley","count":1,"glosses":["Waverley"],"forms":["Waverley"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s74","id":"h13-s75","source":"De beschuldiging die zoo vaak wordt ingebracht tegen den grooten meester die den Waverley schreef, dat hy dikwyls van 't geduld zyner lezers misbruik maakt door te veel bladzyden aan plaatsbeschryving te wyden, komt me ongegrond voor, en ik geloof dat men zich tot het beoordeelen van de juistheid eener zoodanige aanmerking, eenvoudig de vraag hebbe voorteleggen: was deze beschryving noodig tot juist opvatten van den indruk dien de schryver u wilde meedeelen?"}]},{"lemma":"Wawelaar","count":18,"glosses":["Wawelaar","Wawelaar's","Wawelaar’s"],"forms":["Wawelaar","Wawelaars"],"morphology":["proper noun, singular","proper noun","proper noun, genitive singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s47","id":"h9-s47","source":"Ik zeg nooit iets wat ik niet goed overwogen heb, en durf beweren dat ik hier met kennis van zaken spreek, daar ik over dit stuk rypelyk heb nagedacht, vooral sedert het hooren der preek van dominee Wawelaar in den bidstond voor 't bekeeren der heidenen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s71","id":"h9-s71","source":"Zóó heb ik gesproken, en ik ben overtuigd dat ik indruk op hem gemaakt heb, vooral daar dominee Wawelaar tot onderwerp van zyn rede had gekozen: de liefde Gods, blykbaar uit Zyn toorn tegen ongeloovigen, naar aanleiding van Samuels berisping aan Saul: Sam."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s74","id":"h9-s74","source":"Ik zeide reeds dat er in het pak van Sjaalman, onder veel vodden, toch ook een en-ander was, dat in 't oog viel door degelykheid van redeneering. Maar, och, hoe weinig heeft toch zoo-iets te beduiden, als men 't vergelykt by een taal als van dominee Wawelaar!"}]},{"lemma":"we","count":74,"glosses":["we","We"],"forms":["we","We"],"morphology":["pronoun, nominative","pronoun, nominative, first person plural","personal pronoun, first person plural, nominative","pronoun, nominative, plural","pronoun, first person plural, nominative","personal pronoun, nominative, first person plural","pronoun, nominative plural","personal pronoun, nominative, plural","personal pronoun, first-person plural, nominative","pronoun, personal, first-person plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s14","id":"h1-s14","source":"Hy was al dood, geloof ik, toen hy ons vertelde dat myn vader myn beste vrind was--ik hield meer van Pauweltje Winser, die naast ons woonde in de Batavierstraat--en dat myn kleine hond zoo dankbaar was. We hielden geen honden, omdat ze zoo onzindelyk zyn."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s73","id":"h1-s73","source":"Hy is nu oud en jichtig, en kan niet meer dienen. Nu heeft hy niets, want er gaat veel by ons om, en we hebben jong volk noodig."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s78","id":"h1-s78","source":"Ik kan hem niet helpen--want we hebben jong volk noodig, omdat er zooveel by ons omgaat--maar al kon ik, waar bleef zyn verdienste, als hy nu op zyn ouden dag een gemakkelyk leven leiden kon?"}]},{"lemma":"web","count":2,"glosses":["web"],"forms":["web"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s244","id":"h14-s244","source":"Ontkend door wie zyn hart verwarde met zyn geest. Belachelyk gevonden door wie niet begrypen kon hoe een verstandig mensch zich moeite gaf om een vlieg te redden, die vastgeraakt was in het web eener spin."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s90","id":"h20-s90","source":"--'t Is niets, zei Havelaar, de Gouverneur-generaal is een eerlyk man: hy moet bedrogen zyn ... hoewel hy zich tegen dat bedrog had kunnen hoeden door my eerst te hooren. Hy is verstrikt in 't web van de buitenzorgsche ambtenary."}]},{"lemma":"wedden","count":1,"glosses":["wager"],"forms":["wed"],"morphology":["verb, present, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s37","id":"h12-s37","source":"--Ik wed dat er nog geen suiker in huis is, riep Verbrugge."}]},{"lemma":"weddenschap","count":3,"glosses":["wager"],"forms":["weddingschap"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"Weddingschap is an older form of modern weddenschap.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s80","id":"h12-s80","source":"Hy had, moet ge weten, zyn vrouw getrouwd om een weddingschap te winnen, en daarmee een anker wyn."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s110","id":"h17-s110","source":"Ook kwam hem voor den geest hoe hy nog kort geleden met haar getwist had over de koord die ze spon voor den lalayang van haar broertjes, en die gebroken was omdat er, naar hy meende, een fout was in haar spinsel, waardoor een weddingschap was verloren gegaan tegen de kinderen uit Tjipoeroet. \"Hoe was 't mogelyk, dacht hy, hierover boos te worden op Adinda?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s111","id":"h17-s111","source":"Want al hàd zy een fout gesponnen in de koord, en al ware de weddingschap van Badoer tegen Tjipoeroet verloren dáárdoor, en niet door de glasscherf--zoo ondeugend en handig dan geworpen door den kleinen Djamien die zich verschool achter den pagger--had ik zelfs dàn zoo hard mogen wezen tegen haar, en haar noemen met onbehoorlyke namen?"}]},{"lemma":"weder","count":27,"glosses":["again","back","in turn","weather","Again","anew"],"forms":["weder","Weder"],"morphology":["adverb","noun, neuter, singular","adverb, literary"],"note":"Here weder is an older literary word for weather.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s3","id":"h5-s3","source":"Wel bleef men gedurig steken in den modder, die in de Bantamsche laaglanden zwaar, kleierig en klevend is, wel was men telkens genoodzaakt de hulp interoepen van de bewoners der naastby gelegen dorpen--ook al waren ze niet zéér naby, want de dorpen zyn niet menigvuldig in die streken--maar als men er dan eindelyk in geslaagd was, een twintigtal landbouwers uit den omtrek by-een te krygen, duurde het gewoonlyk niet zeer lang, voor men paard en wagen weder op vasten grond had gebracht."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s32","id":"h5-s32","source":"Ik weet dat men sedert jaren bezig is deze kloof te dempen. Ook te Keulen bouwt men weder aan den Dom."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s66","id":"h5-s66","source":"Onder dezen weder wordt het bestuur uitgeoefend door kontroleurs, opzieners en een tal van andere beambten die noodig zyn voor de inning der belastingen, voor het toezicht over den landbouw, voor het oprichten van gebouwen, voor de waterstaats-werken, voor de policie en voor het rechtswezen."}]},{"lemma":"wederkeren","count":1,"glosses":["recurring"],"forms":["wederkeerende"],"morphology":["present participle, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s116","id":"h6-s116","source":"By 't lezen van verdichte verhalen, heb ik my meermalen geërgerd over den weinigen eerbied der schryvers voor den smaak van 't publiek, en vooral was dit het geval, waar zy blyk gaven iets te willen voortbrengen dat koddig of burlesk heeten moest, om nu niet van humor te spreken, een eigenaardigheid die byna doorgaande allerjammerlykst wordt verward met het komieke. Men voert een persoon sprekende in, die de taal niet verstaat of slecht uitspreekt, men laat een franschman zeggen: \"ka kauw na de krote krak\" of \"krietje kooit keen kare kroente kraak wek.\" By-gebrek aan een franschman, neemt men iemand die stamelt, of men \"schept\" een persoon die zyn stokpaardje maakt van een paar telkens wederkeerende woorden."}]},{"lemma":"wederkomen","count":1,"glosses":["come back"],"forms":["wederkom"],"morphology":["verb, present, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s72","id":"h17-s72","source":"--Denk eens, zeide hy, als ik wederkom zullen wy oud genoeg zyn om te trouwen, en we zullen twee buffels hebben!"}]},{"lemma":"wederkomst","count":1,"glosses":["return"],"forms":["wederkomst"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s175","id":"h17-s175","source":"Hy zette zich neder aan den voet van den boom, en zag op naar de sterren. En als er een verschoot, nam hy dit aan als een groet by zyn wederkomst te Badoer."}]},{"lemma":"wederlegging","count":1,"glosses":["refutation"],"forms":["wederlegging"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s231","id":"h20-s231","source":"DE JAVAAN WORDT MISHANDELD! Want: wederlegging der HOOFDSTREKKING van myn werk is onmogelyk!"}]},{"lemma":"wederom","count":3,"glosses":["again","once again"],"forms":["wederom"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s112","id":"h8-s112","source":"Doch andermaal zal de voorbyganger stilstaan voor een huis, en vragen, \"wat is dit, dat de gamlang zwygt, en het gezang der meisjes?\" En wederom zal men zeggen: er is een man gestorven.\""},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s74","id":"h15-s74","source":"Ik ontwaarde by u wederom zekeren schroom om sommige zaken by den waren naam te noemen, iets waarop ik u reeds meermalen opmerkzaam maakte, onder anderen onlangs in tegenwoordigheid van den resident, iets wat ik ter bekorting halfheid noem, en waartegen ik u reeds dikwyls vriendschappelyk waarschuwde."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s298","id":"h17-s298","source":"En de Landvoogd schreef naar 't Moederland dat de rust in de Lampongs hersteld was. En de Koning van Nederland, voorgelicht door zyn Staatsdienaren, beloonde wederom zooveel heldenmoed met vele ridderkruisen."}]},{"lemma":"wederplaatsing","count":2,"glosses":["reposting","reassignment"],"forms":["wederplaatsing"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s144","id":"h7-s144","source":"Hoe dit zy, Havelaar deed te Amboina wat hy mocht en kon, maar uit ergernis over gebrek aan medewerking van hen die in de eerste plaats geroepen waren zyn pogingen te steunen, was hy ziek geworden, en dit had hem bewogen naar Europa te vertrekken. Strikt genomen had hy by wederplaatsing aanspraak gehad op beter keuze dan de arme geenszins welvarende afdeeling Lebak, daar zyn werkkring te Amboina van grooter gewicht was, en hy dáár, zonder resident boven zich, geheel op zichzelf gestaan had."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s82","id":"h20-s82","source":"Uit aanmerking evenwel van gunstige rapporten, vroeger omtrent u ontvangen, heb ik in het voorgevallene geen reden willen vinden, om u het uitzicht op eene wederplaatsing bij het Binnenlandsch Bestuur te benemen."}]},{"lemma":"wederzijds","count":3,"glosses":["mutual"],"forms":["wederzydsch","wederzydsche"],"morphology":["adjective, attributive","adjective, attributive, neuter singular","adjective, inflected"],"note":"Historical spelling of modern “wederzijds.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s96","id":"h7-s96","source":"Maar 't goede en 't verkeerde dat aan beiden eigen is loopt te veel uit elkander, dan dat hun verkeering over 't algemeen tot wederzydsch genoegen kan strekken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s137","id":"h13-s138","source":"Of nu overigens, wanneer de omstandigheden anders waren geweest, de omgang met iemand die slechts één taal sprak, waarin niets gedrukt is dat den geest beschaaft, geleid zou hebben tot wederzydsch genoegen, blyft twyfelachtig."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s124","id":"h14-s124","source":"De dienstkorrespondentie met den resident te Serang droeg blyken van wederzydsche welwillendheid, terwyl de bevelen van den resident, met heusheid gegeven, stipt werden opgevolgd."}]},{"lemma":"wedijver","count":1,"glosses":["rivalry"],"forms":["wedyver"],"morphology":["noun, masculine, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s48","id":"h16-s48","source":"De oorzaak ligt misschien hierin, dat de eigenliefde minder gekwetst wordt door 't erkennen van zoodanig overwicht, dan 't geval wezen zou wanneer men van dezelfde hulpmiddelen had kunnen gebruik maken, waardoor iets als wedyver ontstaan zou."}]},{"lemma":"wedijveren","count":1,"glosses":["vie"],"forms":["wedyveren"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s196","id":"h8-s196","source":"Die laatste heeft slechts rang van Tommongong, onze Regent is Adhipatti, en toch laten zyn inkomsten, omdat Lebak niet geschikt is voor koffi en hem dus geen emolumenten opbrengt, niet toe in praal en luister te wedyveren met een eenvoudigen Dhemang in de Preanger, die den stygbeugel houden zou als zyn neven te-paard stygen. Is dit waar?"}]},{"lemma":"weduwe","count":5,"glosses":["widow","Widow"],"forms":["weduw","Weduwe"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, common gender, singular, archaic form"],"note":"Weduw is an older shortened form of modern weduwe.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s82","id":"h7-s82","source":"Die Mevrouw Slotering was de weduw van Havelaars voorganger die twee maanden geleden gestorven was."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s13","id":"h18-s13","source":"Hy drong iets sterker op verklaring aan ... de weduw berstte in tranen uit, en zei dat haar man ten-huize van het distriktshoofd te Parang-Koedjang vergiftigd was."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s18","id":"h18-s18","source":"--Hy sprak telkens met den resident, vervolgde de weduw, maar altyd vergeefs. Want daar 't van algemeene bekendheid was dat de knevelary plaats had ten-behoeve en onder bescherming van den Regent, wien de resident niet by de Regeering wilde aanklagen, leidden al die gesprekken tot niets dan tot mishandeling van de klagers."}]},{"lemma":"wee","count":3,"glosses":["woe","pain"],"forms":["wee"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s42","id":"h3-s42","source":"En 't gemoed dat opgetogen, Dankend opsteeg tot den Hoogen, Dankte en bad voor haar alleen! Zorgen baarde my die liefde, Onrust kwelde my het hart, En ondraaglyk was de smart Die my 't week gemoed doorgriefde. 'k Heb slechts angst en leed gegaard, Waar ik 't hoogst genot verwachtte, En voor 't heil waarnaar ik trachtte, Was me gif en wee bewaard..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s132","id":"h7-s132","source":"Is 't niet inderdaad bespottelyk, te meenen dat de man die geroepen is recht te spreken, de man aan wien het wel of wee van duizenden is in handen gegeven, zich zou gebonden achten door een paar uitgesproken klanken, wanneer hy niet, ook zonder die klanken, zich daartoe gedrongen voelt door zyn eigen hart? Wy gelooven van Havelaar, dat hy de armen en onderdrukten, waar hy die mocht aantreffen, zou beschermd hebben, al had hy by \"God Almachtig\" het tegendeel beloofd."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s300","id":"h17-s300","source":"\"Maar God, met zooveel wee begaan, Nam de offers van dien dag niet aan!\" * * * * *"}]},{"lemma":"weefsel","count":1,"glosses":["cloth"],"forms":["weefsel"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s52","id":"h17-s52","source":"Ze had reeds gedachten te brengen in den loop van haar verfschuitje, en ze teekende droefheid op haar weefsel, want ze had Saïdjah zeer treurig gezien."}]},{"lemma":"weeg","count":1,"glosses":["about"],"forms":["weeg"],"morphology":["noun in fixed expression"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s100","id":"h5-s100","source":"Het stuitend bevelen, in verzoekenden vorm geuit, wordt met stiptheid nagekomen. Het verschil in stand, geboorte, rykdom, wordt uitgewischt door den Regent zelf, die den Europeaan, als vertegenwoordiger des Konings van Nederland, tot zich opheft, en ten-slotte is een verhouding die, oppervlakkig beschouwd, botsing moest te weeg brengen, zeer dikwyls de bron van een aangenaam verkeer."}]},{"lemma":"week","count":15,"glosses":["week","soft","weeks","tender"],"forms":["week","weken","weeke"],"morphology":["noun, common gender, singular","adjective","noun, plural","adjective, attributive, uninflected","noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s6","id":"h3-s6","source":"De vorige week was er krans by de Rosemeyers, die in suiker doen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s42","id":"h3-s42","source":"En 't gemoed dat opgetogen, Dankend opsteeg tot den Hoogen, Dankte en bad voor haar alleen! Zorgen baarde my die liefde, Onrust kwelde my het hart, En ondraaglyk was de smart Die my 't week gemoed doorgriefde. 'k Heb slechts angst en leed gegaard, Waar ik 't hoogst genot verwachtte, En voor 't heil waarnaar ik trachtte, Was me gif en wee bewaard..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s22","id":"h4-s22","source":"Over zieners en profeten. Over elektriciteit als beweegkracht, zonder week yzer."}]},{"lemma":"weelde","count":3,"glosses":["luxury","pomp"],"forms":["weelde"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s173","id":"h6-s173","source":"Hy had brand, oproer, sluikmoord, oorlog, duëllen, weelde, armoede, honger, cholera, liefde en \"liefden\" in zyn dagboek staan. Hy had vele landen bezocht, en omgang gehad met lieden van allerlei ras en stand, zeden, vooroordelen, godsdienst en gelaatskleur."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s108","id":"h13-s109","source":"Wie 't eerst zich de weelde kon veroorloven niet in één kamer te slapen met zyn koeien, heeft de tweede kamer van zyn huis niet op, maar naast de eerste gezet, want het bouwen gelykvloers is eenvoudiger en biedt ook meer gemak aan in 't bewonen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s4","id":"h16-s4","source":"Hy wist hoe de Hoofden in de Preanger Regentschappen gewoon waren een groote weelde ten-toon te spreiden, en hoe de Tjanjorsche Tommongong zulk een reis niet zou doen zonder een gevolg van vele honderden die allen met hun paarden moesten geherbergd en gevoed worden."}]},{"lemma":"weemoed","count":1,"glosses":["melancholy"],"forms":["weemoed"],"morphology":["noun, masculine, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s103","id":"h17-s103","source":"Er was iets in zyn ziel, dat hem minder snel deed voortstappen. Hy voelde droefheid in zyn knieën, en al was 't geen moedeloosheid die hem overviel, het was toch weemoed die niet ver is van moedeloosheid."}]},{"lemma":"weemoedig","count":1,"glosses":["melancholy"],"forms":["weemoedigen"],"morphology":["adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s115","id":"h17-s115","source":"Zoo namen zyn gedachten een loop die veel verschilde van de vorige overspanning, en onwillekeurig uitten ze zich, eerst in halve woorden binnen'smonds, weldra in een alleenspraak, en eindelyk in den weemoedigen zang waarvan ik hier de vertaling laat volgen."}]},{"lemma":"weer","count":72,"glosses":["again","weather","back","still","in turn","another","Again"],"forms":["weer","weêr","weder","Weer"],"morphology":["adverb","noun, neuter, singular","adverb, separable verbal particle","adverb, archaic form","noun, neuter singular"],"note":"Weêr is an older spelling of modern weer, meaning weather here.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s21","id":"h1-s21","source":"En dan komen later weer andere leugens. Een meisjen is een engel."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s35","id":"h1-s35","source":"Of het weêr moet veranderd, òf de tyd. Eén van beiden is dan gelogen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s58","id":"h1-s58","source":"Ook weer leugens."}]},{"lemma":"weerbaar","count":1,"glosses":["able-bodied"],"forms":["weerbare"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s238","id":"h20-s238","source":"'t Is waar, die opstandelingen waren uitgehongerde geraamten, en die zeeroovers zyn weerbare mannen!"}]},{"lemma":"weerbarstigheid","count":1,"glosses":["stubbornness"],"forms":["weerbarstigheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s132","id":"h16-s132","source":"Het is aandoenlyk hoe de waardige man, die dikwyls koffi by ons drinkt, by Frits op 't gevoel tracht te werken, en hoe de kwajongen telkens nieuwe vragen gereed heeft, die de weerbarstigheid van zyn gemoed aantoonen ... 't komt alles uit dat vervloekte pak van Sjaalman!"}]},{"lemma":"weergeven","count":9,"glosses":["give back","to reproduce","rendering","gave back","to render","restored"],"forms":["weergeven","weertegeven","wedergeven","weergaf","weergegeven"],"morphology":["verb, infinitive","verb, infinitive, historical spelling","verb, te-infinitive","nominalized infinitive","verb, past, singular","verb, te-infinitive with historically fused spelling","verb, participle"],"note":"Wedergeven is the older form of modern weergeven, here meaning ‘give back.’","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s46","id":"h3-s46","source":"En al houdt die liefde stand Tot de laatste snik van 't leven Me in een beter vaderland Eind'lyk haar zal wedergeven... 'k Had begonnen haar te minnen! Wat is min die eens begon, By de liefde mèt het leven 't Kind door God in 't hart gedreven Toen het nog niet staam'len kon?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s119","id":"h6-s119","source":"Ik moet van-tyd tot-tyd iemand ten-tooneele voeren--ik zal 't zoo weinig mogelyk doen--die inderdaad een manier van spreken had, welke my doet vreezen verdacht te worden van een mislukte poging om u te doen lachen, en hierom moet ik u uitdrukkelyk verzekeren dat het niet myn schuld is, als de hoogstdeftige resident van Bantam, van wien hier de rede is, iets zóó eigenaardigs vertoonde in zyn wyze van spreken, dat het me moeielyk valt dat weertegeven, zonder den schyn op me te laden dat ik effekt van geestigheid zoek in een tic."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s152","id":"h6-s152","source":"Zwart of wit laat zich gemakkelyk schilderen, maar moeielyker is 't juist weergeven van schakeeringen die daartusschen liggen, wanneer men aan waarheid gebonden is en dus noch te donker noch te licht mag kleuren."}]},{"lemma":"weerhouden","count":4,"glosses":["held back","be held back","refrain"],"forms":["weerhouden","weerhield"],"morphology":["verb, infinitive","verb, past, singular","verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s19","id":"h14-s19","source":"De eerste ontdekking hiervan had te Natal plaats gehad, wat natuurlyk is, daar men in nabyliggende provincien altyd beter van den stand der zaken onderricht wordt dan op de plaats zelf, dewyl velen die te-huis door vrees voor een betrokken Hoofd zich laten weerhouden van de openbaring eener hun bekende omstandigheid, die vrees eenigermate overwinnen zoodra ze zich op een grondgebied bevinden waar dat Hoofd geen invloed heeft."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s106","id":"h15-s106","source":"De vrees dat zyn beschermelingen zouden afvallen van hun eigen zaak weerhield hem dus niet."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s113","id":"h15-s113","source":"Hy meende dat er aan 't hoofd van de Regeering een Gouverneur-generaal stond die zyn bondgenoot wezen zou, en 't was een eigenaardigheid te meer in zyn karakter, dat deze meening hem van strenge maatregelen terughield, langer juist dan iets anders hem zou weerhouden hebben, omdat het hem stuitte het Onrecht aantegrypen op een oogenblik dat hy 't Recht voor sterker hield dan gewoonlyk."}]},{"lemma":"weerkeren","count":1,"glosses":["returned"],"forms":["weergekeerd"],"morphology":["verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s13","id":"h15-s13","source":"En vooral, wat werd er van die arme klagers nadat ze waren weergekeerd in hun dorp, onder de macht van het distrikts- of dorpshoofd dat ze hadden aangeklaagd als uitvoerder van des Regents willekeur? Wat er van die klagers werd?"}]},{"lemma":"weerklinken","count":1,"glosses":["rang"],"forms":["weerklonk"],"morphology":["verb, past, third person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s169","id":"h17-s169","source":"Dàt was de muziek die in zyn ooren weerklonk, en hem belette te luisteren naar al 't nieuws dat men hem verhaalde op zyn weg."}]},{"lemma":"weerlichten","count":1,"glosses":["flashed"],"forms":["weerlichtten"],"morphology":["verb, past, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s192","id":"h17-s192","source":"Daar kwam een streep van blauwig rood die zich vastklemde aan de wolken, en de randen werden licht en gloeiend, en 't begon te bliksemen, en weer schoten er pylen van vuur door het luchtruim, maar ze vielen niet neder ditmaal, ze hechtten zich vast op den donkeren grond, en deelden hun gloed mede in grooter en grootere kringen, en ontmoetten elkander, kruisend, slingerend, wendend, dwalend, en ze vereenigden zich tot vuurbundels, en weerlichtten in gouden glans op een grond van paarlemoer, en er was rood, en blauw, en geel, en zilver, en purper, en azuur in dat alles ... o God, dat was de dageraad: dat was het weerzien van Adinda!"}]},{"lemma":"weerom","count":1,"glosses":["back"],"forms":["weerom"],"morphology":["adverb"],"note":"Somewhat old-fashioned form meaning “back” or “again.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s137","id":"h16-s137","source":"Zie, hoe nog zyn blik ten hemel is gericht, en hoe nog zyn tong psalmzingt ... \"Ik had liever weerom gegooid!\" zei Frits daarop."}]},{"lemma":"weerschijn","count":2,"glosses":["reflection"],"forms":["weerschyn"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"Weerschyn is the older spelling of modern weerschijn, here meaning reflected light.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s13","id":"h9-s13","source":"En met een bevende lip staar ik u aan, en meet de dikte van de omgeslagen bladen, en ik zoek op uw gelaat naar den weerschyn van 't hoofdstuk \"dat zoo mooi is ... Neen, zeg ik, hy is er nog niet."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s163","id":"h17-s163","source":"Hy teekende zich Adinda's gelaat, haar hoofd, haar schouder ... hy zag den zwaren kondeh, zoo glinsterend zwart, gevangen in eigen strik, afhangend in haar hals ... hy zag haar groot oog, schitterend in donkeren weerschyn ... de neusvleugels die ze zoo fier optrok als kind, wanneer hy--hoe was't mogelyk!--haar plaagde, en den hoek van haar lippen waarin zy een glimlach bewaarde. Hy zag hare borst, die nu zwellen zou onder de kabaai ... hy zag hoe de sarong, die zyzelf geweven had, haar heupen nauw omsloot, en, de dy volgend in gebogen lyn, langs de knie neerviel in heerlyke golving op den kleinen voet ..."}]},{"lemma":"weerschijnen","count":1,"glosses":["is reflected"],"forms":["weerschynt"],"morphology":["verb, present, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s133","id":"h6-s133","source":"Te dikwyls reeds is er gezegd dat het gelaat de spiegel der ziel is, om nog prys te stellen op de portretwaarde van een onbewegelyk gezicht, dat niets heeft aftespiegelen omdat er geen ziel in weerschynt."}]},{"lemma":"weerspannigheid","count":1,"glosses":["stubbornness"],"forms":["weerspannigheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s33","id":"h17-s33","source":"Saïdjah, verstoord over zoo groote en vooral zoo ongewone weerspannigheid, kon zich niet weerhouden een beleediging te uiten. Hy riep: a.s."}]},{"lemma":"weerspreken","count":1,"glosses":["belied"],"forms":["weerspraken"],"morphology":["verb, past, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s13","id":"h6-s13","source":"Zyn levendige donkere oogen weerspraken door hun vuur de vermoeidheid der trekken van zyn gelaat en de grysheid zyner haren."}]},{"lemma":"weerstaan","count":1,"glosses":["withstood"],"forms":["weerstaan"],"morphology":["verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s275","id":"h11-s275","source":"En hy werd toornig dat zyner macht weerstaan werd, en hy klaagde dat die wolk machtig was boven hem. En tevreden was hy niet."}]},{"lemma":"weervinden","count":2,"glosses":["recovered","finds again"],"forms":["weergevonden","weervindt"],"morphology":["verb, past participle","verb, present, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s78","id":"h7-s78","source":"Ieder had het gebruikelyke hè! geroepen, dat op zulk een stoot volgt, Max had in den schoot zyner moeder de pisang weergevonden, die hy door den schok verloor, en reeds was men een heel eind nader aan de modderdiepte die straks komen zou, voor de resident besluiten kon zyn zinsnede te voleinden, door er bytevoegen:"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s219","id":"h11-s219","source":"Dit is 't oogenblik waarop ik hoop te sterven, om ginder aantekomen met een inofficieel gezicht. Dit is 't oogenblik waarop je vrouw iets weervindt in je gelaat, van wat haar ving toen ze je dien zakdoek behouden liet met een gekroonde E op de punt ..."}]},{"lemma":"weerwil","count":3,"glosses":["spite"],"forms":["weerwil"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s23","id":"h3-s23","source":"Een jong mensch schreef aan zyn moeder, dat hy verliefd was geweest, en dat zyn meisje met een ander getrouwd was--waarin ze groot gelyk had, vind ik--dat hy echter, in weerwil hiervan, altyd veel van zyn moeder hield. Zyn deze laatste drie regels duidelyk of niet?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s172","id":"h18-s173","source":"Ook zeide hy dat de Gouverneur-generaal die de zoogenaamde theekontrakten had verlengd, in weerwil van de berekening dat er door 't Land zooveel verloren wordt op die zaken, zulk een bekwaam braaf mensch was, en vooral zulk een trouw vriend voor wie hem vroeger gekend hadden. Want die Gouverneur-generaal had zich volstrekt niet gestoord aan de praatjes over 't verlies op de thee, en hem, toen er spraak was van de intrekking dier kontrakten, ik geloof in 1846, een grooten dienst gedaan door te bepalen dat men maar altyd zou voortgaan met het koopen van zyn thee."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s3","id":"h19-s3","source":"In 't partikulier briefje dat de heer Slymering aan Havelaar zond, deelde hy dezen mede dat hy in weerwil zyner \"drukke bezigheden\" den volgenden dag te Rangkas-Betoeng zou komen om te overleggen wat er moest gedaan worden."}]},{"lemma":"weerwolf","count":1,"glosses":["werewolf"],"forms":["weerwolf"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s144","id":"h12-s144","source":"Het wandlend schorsbesluit dat schorsend ons regeert, Jan Schors-al, Gouverneur, de weerwolf onzer dagen, Had zyn geweten zelf met vreugd gesuspendeerd... Als 't niet voor langen tyd finaal reeds ware ontslagen."}]},{"lemma":"weerzien","count":15,"glosses":["see again","seeing again","reunion","we meet again","sees again","sight again","to see again"],"forms":["weerzien","weerziet","weerziens"],"morphology":["verb, infinitive","noun, neuter, singular","verb, present, second-person singular","noun in a fixed expression","verbal noun, neuter singular","verb, present, singular","verb, infinitive, nominalized","nominalized infinitive, neuter singular"],"note":"Tot weerziens is a conventional farewell meaning “until we meet again.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s88","id":"h1-s88","source":"Daar ik nu voor 't oogenblik afscheid van u neem--ik moet naar de beurs--noodig ik u straks op een tweede hoofdstuk. Tot weerziens dus!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s74","id":"h2-s74","source":"Ronduit gezegd--want ik houd van de waarheid--was my het weerzien van dien persoon niet aangenaam."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s109","id":"h6-s109","source":"Daar wy hem later zullen weerzien, wil ik u maar terstond zeggen dat zyn onbewegelykheid niet uitsluitend moest geweten worden aan de assimilatie met den reiswagen, want dat hy, ook als er op mylen afstands geen voertuig in de buurt was, een kalmte, een langzaamheid en een voorzichtigheid aan den dag leî, die menigen Saurier jaloersch maken zou, en die in de oogen van velen de kenmerken zyn van deftigheid, bezadigdheid en wysheid."}]},{"lemma":"weerzin","count":2,"glosses":["reluctance"],"forms":["weerzin"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s13","id":"h14-s13","source":"Met weerzin gaf de Regeeringskommissaris toe, en wel op de herhaalde betuigingen van den generaal dat hy persoonlijk zich tot borg stelde voor Jang di Pertoean's trouw."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s107","id":"h15-s107","source":"Maar 't kostte hem zooveel dien ouden Adhipatti aanteklagen: dàt was de reden van zyn tweestryd! Want ook aan den anderen kant mocht hy niet toegeven in dezen weerzin, daar de geheele bevolking, afgescheiden nog haar goed recht, evenzeer aanspraak had op medelyden."}]},{"lemma":"wees","count":3,"glosses":["orphan","orphans"],"forms":["wees","weezen"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s193","id":"h7-s193","source":"Hy scheen iets als schaamte te gevoelen omdat het hier zyn eigen voordeel gold, en ik geloof zeker wanneer \"zyn Tine\" gehuwd ware geweest met een ander, met iemand die zich tot hem had gewend met het verzoek de spinrag te verbreken waarin haar voorouderlyk fortuin was blyven hangen, dat hy geslaagd zou zyn \"de interessante wees\" in 't bezit te stellen van het vermogen dat haar behoorde."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s194","id":"h7-s194","source":"Maar nu was die interessante wees zyn vrouw, háár vermogen was het zyne, hy vond er dus iets koopmansachtigs in, iets derogeerends, in haar naam te vragen: \"zyt ge my niet nog iets schuldig?\""},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s101","id":"h19-s101","source":"* * * * * Zonder uitspraak te doen omtrent de gegrondheid van het vermoeden der Weduwe Slotering, betreffende de oorzaak die haar kinderen tot weezen maakte, en alleen aannemende wat bewysbaar is, dat er in Lebak nauw verband was tusschen plichtsbetrachting en gif--al bestond dan ook dit verband slechts in meening--zal toch ieder inzien dat Max en Tine kommervolle dagen hadden doortebrengen na 't bezoek van den resident."}]},{"lemma":"weeskind","count":1,"glosses":["orphans"],"forms":["weeskinderen"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s166","id":"h7-s166","source":"Ja, zy had het goed gevonden, toen hy die beide arme vrouwen uit de Nieuwstraat, die nooit Amsterdam hadden verlaten, en nooit waren \"uitgeweest\" rondleidde op de Haarlemmer kermis, onder 't koddig voorwendsel dat de Koning hem belast had met: \"het amuzeeren van oude vrouwtjes die zich zoo goed gedragen hadden\". Zy vond het goed dat hy de weeskinderen uit alle gestichten te Amsterdam op koek en amandelmelk onthaalde, en ze overlaadde met speelgoed."}]},{"lemma":"Weesperstraat","count":1,"glosses":["Weesperstraat"],"forms":["Weesperstraat"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s181","id":"h18-s182","source":"Wat die paarden liepen! Op de Weesperstraat, waar 't altyd zoo vuil is, vloog de modder rechts en links huizenhoog, en, alsof weer 't spel sprak, daar liep die schooierige Sjaalman, in gebogen houding, met gebukt hoofd, en ik zag hoe hy met de mouw van zyn kaal jasje, zyn bleek gelaat trachtte te reinigen van de spatten."}]},{"lemma":"weg","count":104,"glosses":["road","way","away","path","roads","off","ways","paths","highway","his way","Away","gone","drained away","swept away","wiped away","the road","went away","of the way","little path","route","course","means"],"forms":["weg","wegen","Weg","wek","wegs","wegje"],"morphology":["noun, common gender, singular","separable verb particle","adverb","noun, common gender, plural","noun, masculine, singular","noun, plural","separable particle","noun, common gender singular","noun, masculine singular","separable adverbial particle","noun, masculine, plural","noun, masculine, singular, partitive genitive","noun, neuter, singular, diminutive"],"note":"Iemand op weg helpen means to help someone get started or make progress.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s81","id":"h2-s81","source":"Ik wachtte tot wy dat straatje byna voorby waren, om goed te doen blyken dat zyn weg rechtuit leidde, en toen zei ik zeer beleefd ... want beleefd ben ik altyd, men kan nooit weten hoe men later iemand noodig heeft:"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s76","id":"h3-s76","source":"Ik wilde voor Frits niet weten dat ik eenig belang begon te stellen in den inhoud van dat pak, en stuurde hem daarom weg. 't Werd my inderdaad duizelig, toen ik zoo den eenen bundel vóór, den anderen na, opnam, en de opschriften las."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s64","id":"h4-s64","source":"Het begon me nu te spyten dat ik dien avend de Kapelsteeg was ingegaan, en ik zag in, dat men nooit den fatsoenlyken weg verlaten moet. Natuurlyk had hy my om geld gevraagd, en van zyn pak gesproken."}]},{"lemma":"wegblijven","count":2,"glosses":["stayed away"],"forms":["wegbleef"],"morphology":["verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s191","id":"h17-s191","source":"Ook zy zou thans, nu 't al zoo licht werd, haar oogen inspannen met vruchtelooze vermoeienis om de blikken te buigen òver de kim, opdat ze de zon zouden ontmoeten, de trage zon, die wegbleef ... wegbleef ..."}]},{"lemma":"wegdringen","count":1,"glosses":["shoved aside"],"forms":["wegdringen"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s164","id":"h6-s164","source":"Men denke aan de Crusoë-romans, aan Silvio Pellico's gevangenschap, aan 't allerliefste Picciola van Saintine, aan den stryd in de borst eener \"oude vryster\" die haar geheel leven door, één liefde koesterde, zonder ooit door een enkel woord te verraden wat er omging in haar hart, aan de aandoeningen van den menschenvriend die, zonder uiterlyk in den loop der gebeurtenissen betrokken te zyn, vurig belang stelt in 't welzyn van medeburger of medemensch. Men stelle zich voor, hoe hy beurtelings hoopt en vreest, hoe hy elke verandering gadeslaat, zich opwindt voor een schoon denkbeeld, en gloeit van verontwaardiging, als hy het ziet wegdringen en vertrappen door de velen die, voor een oogenblik althans, sterker waren dan schoone denkbeelden."}]},{"lemma":"wegen","count":2,"glosses":["weighs"],"forms":["weegt"],"morphology":["verb, present, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s30","id":"h9-s30","source":"Als ik een aanmerking maak, beroept hy zich op Louise. \"Háár goedkeuring, zegt hy, weegt hem zwaarder dan alle koffi van de wereld, en bovendien: \"als 't hart me gloeit ... enz.--Zie deze tirade op bladzy zooveel, of liever, zie ze niet.--Daar sta ik dan, en weet niet wat te doen!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s37","id":"h19-s37","source":"Voor my is elke tyd te lang die gekenmerkt wordt door afpersing en onderdrukking, en zwaar weegt my de sekonde die door myn nalatigheid, door myn plichtverzuim, door myn \"geest van schipperen\" in ellende zou doorgebracht zyn."}]},{"lemma":"wegens","count":10,"glosses":["for","because of","on account of","FOR"],"forms":["wegens","WEGENS"],"morphology":["preposition"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s163","id":"h5-s163","source":"Dit blykt reeds hieruit, dat de neiging der inlandsche Hoofden om de grens van 't geoorloofd beschikken over arbeid en eigendom hunner onderhoorigen te overschryden, overal volmondig erkend wordt ... dat alle adsistent-residenten den eed doen die misdadige hebbelykheid te-keer te gaan, en ... dat toch slechts zeer zelden een Regent wordt aangeklaagd wegens willekeur of misbruik van gezag."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s86","id":"h12-s86","source":"Doch zie, den volgenden dag ontvangt hy den last zich naar zekere Afdeeling te begeven, welker gezagvoerende kontroleur wegens ware of veronderstelde oneerlykheid geschorst was in zyn beheer, om in loco zekere zaken te onderzoeken en daarvan \"te dienen van bericht.\" Wèl was de adsistent-resident verwonderd dat hem iets werd opgedragen dat zyn Afdeeling in 't geheel niet aanging, doch daar hy strikt genomen deze opdracht kon beschouwen als een vereerende onderscheiding, en dewyl hy met den generaal op zeer vriendschappelyken voet stond zoodat hy geen oorzaak had aan een valstrik te denken, berustte hy in deze zending, en begaf zich naar ik wil vergeten hebben waarheen, om te doen wat hem bevolen was."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s139","id":"h12-s139","source":"De Padangsche praatjes duurden voort: men sprak nog altyd over 't verdwenen kind. De adsistent-resident voelde zich op-nieuw geroepen die zaak optevatten, maar voor hy iets tot helderheid had kunnen brengen, ontving hy een besluit waarby hy door den Gouverneur van Sumatra's Westkust werd gesuspendeerd \"wegens oneerlykheid in ambtsbetrekking.\" Het heette dat hy uit vriendschap of medelyden de zaak van dien kontroleur, tegen beter weten aan, in een valsch daglicht had gesteld."}]},{"lemma":"weggaan","count":2,"glosses":["goes off","went away"],"forms":["weggaat","weggingen"],"morphology":["verb, present, third person singular","verb, past, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s61","id":"h1-s61","source":"En nog meer leugens op het tooneel. Als de held met zyn styven komediestap weggaat om 't verdrukte vaderland te redden, waarom gaat dan de dubbele achterdeur altyd vanzelf open?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s61","id":"h8-s61","source":"Ik vraag u, Hoofden van Bantan-Kidoel, waarom zyn er zoovelen die weggingen, om niet begraven te worden waar ze geboren zyn?"}]},{"lemma":"weggejagen","count":1,"glosses":["chased away"],"forms":["weggejaagd"],"morphology":["verb, participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s131","id":"h15-s131","source":"Ze is nuttig toetepassen, want men kan voor zeker houden dat de zieke, die door overspanning in de eerste periode stikken zou aan een mug, later--na de buikziekte!--zonder bezwaar kemels zal verdragen. Of, om duidelyker te spreken, dat een beambte die \"geschenken aanneemt, niet met het doel zich te verryken\"--by-voorbeeld een bos pisang ter-waarde van eenige duiten--met smaad en schande zal worden weggejaagd in de eerste periode der ziekte, maar dat iemand die 't geduld heeft het laatste tydperk aftewachten, zeer gerust en zonder eenige vrees voor straf, zich zal kunnen meester maken van den tuin waar de pisang groeide, met de tuinen die daarnaast liggen er by ... van de huizen die in den omtrek staan ... van wat er in die huizen is ... en van nog een-en-ander meer, ad libitum."}]},{"lemma":"weggeven","count":1,"glosses":["gives away"],"forms":["weggeeft"],"morphology":["verb, present, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s173","id":"h16-s173","source":"Toch schynt hy nog een soort van trots te bezitten, want hy gaf iets aan een arme vrouw, die op de sluis zat--Frits zegt: brug, maar wat van steen is zonder een wip, noem ik sluis--en wie zelf zoo weinig heeft, doet zonde als hy nog weggeeft aan een ander."}]},{"lemma":"weggoochelen","count":1,"glosses":["conjured away"],"forms":["weggegoocheld"],"morphology":["verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s215","id":"h14-s215","source":"De procentsgewyze belooning aan europesche en inlandsche beambten voor produkten die in Europa moeten verkocht worden, had den rystbouw zoodanig op den achtergrond gesteld, dat er in sommige streken een hongersnood geheerscht heeft, die niet voor de oogen der natie weggegoocheld worden kòn."}]},{"lemma":"weggooien","count":1,"glosses":["throw"],"forms":["gooien"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s87","id":"h4-s87","source":"\"Denk je dat ik van plan ben vyftien stuivers daags aan jou weg te gooien?\" had die heer gezegd."}]},{"lemma":"weghalen","count":3,"glosses":["carried off","carried away","carrying off"],"forms":["weggehaald","wegtehalen"],"morphology":["verb, past participle","verb, te-infinitive, historical solid spelling"],"note":"Historical solid spelling of weg te halen, the te-infinitive of weghalen.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s187","id":"h4-s187","source":"Dit ging toch niet! Ieder moet in zyn stand blyven, en wat meer is, gister hadden de deurwaarders den boel weggehaald."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s199","id":"h4-s199","source":"Bovendien ze scheen geschreid te hebben, en ontevreden menschen kan ik niet verdragen. Ook was 't er koud en ongezellig --zeker omdat de boel weggehaald was--en ik houd veel van gezelligheid in een kamer."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s213","id":"h8-s213","source":"Waar de Regent zelf uit schaamte voor zyn rang niet durft nemen, is het die--Dhemang,--maar hy is 't niet alléén--die aan den Adhipatti zyn hof maakt door 't afpersen van geld en goed aan de arme bevolking, en door de lieden wegtehalen van hun eigen rystvelden om ze heentedryven naar de sawahs van den Regent."}]},{"lemma":"wegjagen","count":4,"glosses":["sent packing","drive off","be driven away","to drive away"],"forms":["wegjagen","weggejaagd","wegtejagen"],"morphology":["verb, infinitive","verb, participle","verb, infinitive with te"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s194","id":"h4-s194","source":"Hy had de Aglaia laten vallen, en was lui, pedant en ziekelyk ... precies, dáárom was hy weggejaagd. --En, ging ze voort, dat hy zeker dezer dagen by my komen zou, en misschien wel juist naar my toe was, om antwoord te vragen op 't verzoek dat hy my gedaan had."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s60","id":"h12-s60","source":"Verbeeld je dat zy alle vreemden die 't erf betreden, laat wegjagen door de oppassers ..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s73","id":"h16-s73","source":"Myn vertrouwen op medegevoel met de Javanen gaat echter niet zóó ver, dat ik by de beschryving hoe men den laatsten buffel rooft uit den kendang by-dag, zonder schroom, onder bescherming van 't nederlandsch gezag ... als ik 't weggevoerd rund laat volgen door den eigenaar en zyn schreiende kinderen ... als ik hem laat neerzitten op den trap van 't huis des roovers, sprakeloos en wezenloos en verzonken in smart ... als ik hem van daar laat wegjagen met hoon en smaad, met bedreiging van rottingslag en blokgevangenis ... zie, ik eisch niet--noch verwacht, o Nederlanders!--dat ge daardoor zult aangegrepen zyn in gelyke maat als wanneer ik u het lot schetste van een boer wien men zyn koe ontnam."}]},{"lemma":"wegkomen","count":1,"glosses":["come off"],"forms":["wegkomen"],"morphology":["verb, present, third-person plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s7","id":"h1-s7","source":"Ik heb dan ook altyd opgemerkt dat menschen die zich met zoo-iets inlaten, gewoonlyk slecht wegkomen."}]},{"lemma":"wegkruipen","count":1,"glosses":["slipped away"],"forms":["wegkroop"],"morphology":["verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s157","id":"h17-s157","source":"Dat hy niet meer wegkroop in de Pagger, zooals hy deed voor drie jaren, toen de resident kwam voorbyryden, hy die den veel grooteren heer had gezien, die te Buitenzorg woont en de grootvader is van den Soesoehoenan van Solo?"}]},{"lemma":"weglaten","count":1,"glosses":["to leave off"],"forms":["wegtelaten"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":"Wegtelaten is the older solid spelling of weg te laten, meaning “to leave off.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s116","id":"h17-s116","source":"Eerst was myn voornemen wat maat en rym te brengen in die overzetting, doch evenals Havelaar vind ik beter dat keurslyf wegtelaten. \"Ik weet niet waar ik sterven zal."}]},{"lemma":"weglopen","count":5,"glosses":["run off","ran"],"forms":["weggeloopen","liep"],"morphology":["verb, past participle","past participle","verb, past, singular"],"note":"Weggeloopen is the historical spelling of weggelopen.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s14","id":"h2-s14","source":"Dit alles is de zuivere waarheid, lezer! Weet ge wel, dat de jonge Duitscher, die op de beurs by pilaar 17 stond, weggeloopen is met de dochter van Busselinck & Waterman?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s67","id":"h2-s67","source":"Nog zie 'k zyn oogen flikkeren--anders zagen ze flauw--hy gaf den Griek een vuistslag, en ik was gered. Later heb ik gehoord dat de Griek hem duchtig geslagen heeft, maar omdat ik een vast principe heb, me nooit te bemoeien met dingen die me niet aangaan, ben ik terstond weggeloopen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s143","id":"h4-s143","source":"Ze liep weg, en de moeder kwam."}]},{"lemma":"wegnemen","count":8,"glosses":["made off with","taking","take","carry off","remove","taken away"],"forms":["wegnemen","weggenomen","nemen"],"morphology":["verb, infinitive","verb, past participle","verb, present, plural","verbal noun, neuter, singular","verb, participle","nominalized infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s101","id":"h7-s101","source":"Uit zoo-iets wordt natuurlyk in 't verkeer zekere gedwongenheid geboren. die niet zou weg te nemen zyn dan door wysgeerige onbekrompen inzichten en maatregelen van het bestuur."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s50","id":"h8-s50","source":"Waar Allah waterstroomen zendt, die de akkers wegnemen ... waar Hy den grond hard maakt als dorre steen ... waar Hy Zyn zon doet gloeien ter verschroejing ... waar Hy oorlog zendt, die de velden omkeert ... waar Hy slaat met ziekten die de handen slap maken, of met droogte die de aren doodt ... daar, Hoofden van Lebak, buigen wy deemoedig het hoofd, en zeggen: \"Hy wil het zoo!\""},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s67","id":"h12-s67","source":"--Neen, dat is tricheeren: riep Duclari. We moeten weten waarom ge dien kalkoen ... weggenomen hebt."}]},{"lemma":"wegpersen","count":1,"glosses":["wring out"],"forms":["wegtepersen"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":"Historical wegtepersen represents modern weg te persen.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s258","id":"h17-s258","source":"Nogeens vloog hy terug, en op-eenmaal bleef hy staan, greep met beide handen zyn hoofd, als om daaruit den waanzin wegtepersen die hem beving, en riep luide: \"dronken, dronken, ik ben dronken!\""}]},{"lemma":"wegroepen","count":1,"glosses":["be called away"],"forms":["wegroepen"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s224","id":"h14-s224","source":"Wat is er by-voorbeeld te verwachten van een bevolking die, uit den aard zacht en gedwee, sedert jaren, jaren klaagt over onderdrukking, als zy den eenen resident vóór, den anderen nà ziet aftreden met verlof of met pensioen, of wegroepen tot een ander ambt, zonder dat er iets geschied is tot herstel der grieven waaronder ze gebukt gaat!"}]},{"lemma":"wegschenken","count":1,"glosses":["given away"],"forms":["weggeschonken"],"morphology":["verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s148","id":"h6-s148","source":"Hy was eerlyk, vooral waar eerlykheid in 't grootmoedige overging, en zou honderden die hy schuldig was, onbetaald laten omdat hy duizenden had weggeschonken. Hy was geestig en onderhoudend wanneer hy gevoelde dat zyn geest begrepen werd, maar anders stug en teruggetrokken."}]},{"lemma":"wegslingeren","count":1,"glosses":["flung away"],"forms":["weggeslingerd"],"morphology":["verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s90","id":"h9-s90","source":"Ziet, hoe men het zwarte vel afstroopt van het ongedoopte kind dat, nauwelyks geboren, werd weggeslingerd van de borst der moeder, in den poel der eeuwige verdoemenis ..."}]},{"lemma":"wegsluipen","count":1,"glosses":["slipped away"],"forms":["weggeslopen"],"morphology":["past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s159","id":"h20-s159","source":"Ook Max was aangedaan, vooral toen hy op de eerste wisselplaats eene talryke menigte vond, die weggeslopen was uit Rangkas-Betoeng om hem daar te begroeten voor het laatst."}]},{"lemma":"wegsteken","count":1,"glosses":["to hide"],"forms":["wegtesteken"],"morphology":["verb, infinitive with incorporated te, historical spelling"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s44","id":"h16-s44","source":"Zy weten immers dat hun woorden ook door anderen worden gehoord, dan wie meenen mochten dat het genoeg is een paar jaren te Buitenzorg te hebben doorgebracht om Indie te kennen. Het moet hun toch bekend zyn dat die woorden ook gelezen worden door de personen die in Indie zelf getuigen waren van hun onbedrevenheid, en die evenzeer als ik verbaasd staan over de stoutheid waarmee iemand die nog zoo kort geleden vergeefs trachtte zyn onbekwaamheid wegtesteken onder den hoogen rang dien hem de Koning gaf, nu zoo op-eenmaal spreekt alsof hy werkelyk kennis droeg van de zaken die hy behandelt."}]},{"lemma":"wegstelen","count":2,"glosses":["steal away","stole away"],"forms":["wegstelen","wegstal"],"morphology":["verb, present, plural","verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s46","id":"h11-s46","source":"En zonder de geschiedenis er byteroepen, is er wel veel schoons in sommige gebouwen, maar 't wordt gewoonlyk bedorven door gidsen--van papier, van vleesch en been ...'t komt overeen uit!--gidsen, die je den indruk wegstelen door hun eentonig: \"deze kapel is opgericht door den bisschop van Munster in 1423 ... de zuilen zyn 63 voeten hoog, en rusten op ... ik weet niet wat, en het kan me niet schelen ook."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s56","id":"h20-s56","source":"En hy kuste zyn kind met een wildheid die 't verschrikte. --Myn kind, als men je zeggen zal dat ik een ellendeling ben die geen moed had om recht te doen ... dat er zooveel moeders zyn gestorven door myn schuld ... als men je zeggen zal dat het verzuim van je vader den zegen wegstal van je hoofd ... o Max, o Max, getuig dan wat ik leed!"}]},{"lemma":"wegsturen","count":1,"glosses":["sent"],"forms":["stuurde"],"morphology":["verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s76","id":"h3-s76","source":"Ik wilde voor Frits niet weten dat ik eenig belang begon te stellen in den inhoud van dat pak, en stuurde hem daarom weg. 't Werd my inderdaad duizelig, toen ik zoo den eenen bundel vóór, den anderen na, opnam, en de opschriften las."}]},{"lemma":"wegsuitgeleide","count":1,"glosses":["partway escort"],"forms":["wegs-uitgeleide"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":"In iemand een eind wegs uitgeleide doen, the phrase means to escort someone part of the way.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s140","id":"h7-s140","source":"De Adhipatti gaf blyken van ingenomenheid met zyn nieuwen \"ouder broeder\" en Verbrugge verhaalde later dat ook de resident, dien hy op zyn terugreis naar Serang een eind wegs-uitgeleide had gedaan, zich zeer gunstig over de familie Havelaar, die op haar doortocht naar Lebak eenige dagen ten-zynen-huize vertoefde, had uitgelaten. Ook zeide hy dat Havelaar, by de Regeering goed aangeteekend staande, hoogstwaarschynIyk spoedig tot een hooger ambt bevorderd, of althans naar een meer \"voordeelige\" afdeeling verplaatst worden zou."}]},{"lemma":"wegvliegen","count":2,"glosses":["fly away","flown away"],"forms":["wegvliegen","weggevlogen"],"morphology":["verb, infinitive","verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s25","id":"h10-s25","source":"Maar al had je vleugels, mag je dan zulke dingen voorstellen aan een meisje dat haar belydenis nog niet gedaan heeft? En al wàs 't kind aangenomen, wat beduidt dat aanbod van wegvliegen samen?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s250","id":"h14-s250","source":"Maar ge zyt weggevlogen, en hebt u niet bekommerd om Havelaar, gy die niet weten kondet dat hy eenmaal behoefte hebben zou aan uw getuigenis!"}]},{"lemma":"wegvoeren","count":3,"glosses":["carried-off","carried off","led away"],"forms":["weggevoerd"],"morphology":["verb, participle","past participle used adjectivally"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s73","id":"h16-s73","source":"Myn vertrouwen op medegevoel met de Javanen gaat echter niet zóó ver, dat ik by de beschryving hoe men den laatsten buffel rooft uit den kendang by-dag, zonder schroom, onder bescherming van 't nederlandsch gezag ... als ik 't weggevoerd rund laat volgen door den eigenaar en zyn schreiende kinderen ... als ik hem laat neerzitten op den trap van 't huis des roovers, sprakeloos en wezenloos en verzonken in smart ... als ik hem van daar laat wegjagen met hoon en smaad, met bedreiging van rottingslag en blokgevangenis ... zie, ik eisch niet--noch verwacht, o Nederlanders!--dat ge daardoor zult aangegrepen zyn in gelyke maat als wanneer ik u het lot schetste van een boer wien men zyn koe ontnam."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s53","id":"h17-s53","source":"En ook Saïdjah's vader was bedroefd, doch zyn moeder het meest. Deze toch had de wonde genezen aan den hals van het trouwe dier dat haar kind ongedeerd had thuis-gebracht, nadat zy op de mare van Adinda's broertjes gemeend had dat het was weggevoerd door den tyger."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s55","id":"h17-s55","source":"Ze hoopte later dat de buffel haar toch mocht verstaan hebben, want dan had hy ook haar schreien begrepen toen hy werd weggevoerd om geslacht te worden, en hy had geweten dat het niet Saïdjah's moeder was, die hem slachten liet."}]},{"lemma":"wegwerpen","count":2,"glosses":["throw away","throwing away"],"forms":["wegwerpen"],"morphology":["verb, infinitive","verb, infinitive used as noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s71","id":"h4-s71","source":"Als eerlyk man ben ik tegenover de firma--Last & Co, sedert de Meyers er uit zyn--verplicht te zorgen dat ieder zyn werk doe, en ik mag niet uit verkeerd begrepen medelyden of overgevoeligheid, het geld van de firma wegwerpen. Zóó is myn principe."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s103","id":"h18-s104","source":"Daar ik nu een gewetenszaak maak van het wegwerpen der fondsen van de firma--Last & Co--want in principes ben ik onwrikbaar, kwam ik eergister op 't denkbeeld dat Sjaalman toch een tamelyk goede hand schryft, en daar hy er zoo armoedig uitziet, en dus voor matig loon wel zou te krygen zyn, begreep ik aan de firma verplicht te wezen, op de goedkoopste wys in de vervanging van Bastiaans te voorzien."}]},{"lemma":"wegzetten","count":1,"glosses":["placed"],"forms":["weggezet"],"morphology":["verb, participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s80","id":"h9-s80","source":"Neen, er zal niet gezegd worden dat het licht dat ons bestraalt, wordt weggezet onder de korenmaat, en niet ook dat wy gierig zyn in het meedeelen van het brood des eeuwigen levens!"}]},{"lemma":"wegzinken","count":1,"glosses":["sank"],"forms":["wegzonk"],"morphology":["verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s4","id":"h5-s4","source":"De koetsier klapte met de zweep, de loopers--in Europa zou men, geloof ik, zeggen \"palfreniers\" of liever, er bestaat in Europa niets wat met deze loopers overeenkomt--die onvergelykbare loopers dan, met hun korte dikke zweepjes, huppelden weer aan de zyde van het vierspan, kreschen onbeschryfelyke geluiden, en sloegen de paarden ter-aanmoediging onder den buik. Zóó hoste men dan eenigen tyd voort, tot het verdrietig oogenblik weer daar was, dat men tot over de assen wegzonk in den modder."}]},{"lemma":"weh","count":8,"glosses":["hurt"],"forms":["weh","Weh"],"morphology":["adverbial complement","adverb in fixed verb phrase","adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s265","id":"h14-s265","source":"--'s War ein Klapper der da fiel. --Thut das dem Klapper weh?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s268","id":"h14-s268","source":"--Nein, Man sagt, sie fühle nicht. --Warum denn, Mutter, Als gestern ich die Pukul ampat brach Hast du gesagt: es thut der Blume weh?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s274","id":"h14-s274","source":"--Und kann dir etwas weh thun? Thut dir's weh, Wenn dir im Schooss so schwer mein Köpfchen ruht?"}]},{"lemma":"weifelen","count":2,"glosses":["hesitated","wavered"],"forms":["weifelde"],"morphology":["verb, past, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s46","id":"h7-s46","source":"Hoe hoog is de aanslag van dit jaar? ging hy voort, en bemerkende dat Verbrugge eenigszins weifelde, als om zich op 't antwoord te bezinnen, voorkwam hem Havelaar, die in één adem aldus vervolgde:"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s78","id":"h18-s78","source":"Ik weifelde tusschen de keus om terstond officieel te rapporteeren, en de zucht om door zachtheid, of later zelfs door bedreigingen, dien Inlandschen Hoofdambtenaar daarvan terug te brengen, ten-einde het tweeledig doel te bereiken om dat misbruik te doen ophouden en te-gelyker-tyd dien ouden dienaar van het Gouvernement niet terstond al te streng te behandelen, vooral uit aanmerking van de slechte voorbeelden die, naar ik geloof, hem dikwyls gegeven zyn, en in-verband met de byzondere omstandigheid dat hy bezoek verwachtte van twee verwanten, de Regenten van Bandoeng en van Tjanjor, althans van den laatsten--die, naar ik meen, reeds met groot gevolg op weg is--en hy dus meer dan anders in de verzoeking was--en met het oog op den benarden staat zyner geldmiddelen, als-het-ware in de noodzakelijkheid--om door onwettige middelen te voorzien in de noodige toebereidselen voor dat bezoek."}]},{"lemma":"weigeren","count":19,"glosses":["refused","refuse","refusing"],"forms":["weigerde","weigeren","geweigerd","weigerend"],"morphology":["verb, infinitive","verb, past, singular","verb, past participle","verb, participle","verb, past, second-person singular","verb, past, third-person singular","verb, present, plural","adjective","adjective, present participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s12","id":"h1-s12","source":"De fout begint al van Van Alphen af, en wel terstond by den eersten regel over die \"lieve wichtjes.\" Wat drommel kon dien ouden heer bewegen, zich uittegeven voor een aanbidder van myn zusje Truitje die zeere oogen had, of van myn broêr Gerrit die altyd met zyn neus speelde? En toch, hy zegt: \"dat hy die versjes zong, door liefde gedrongen.\" Ik dacht dikwyls als kind: \"man, ik wilde u graag eens ontmoeten, en als ge my de marmerknikkers weigerde, die ik u vragen zou, of myn naam voluit in banket--ik heet Batavus--dan houd ik u voor een leugenaar."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s136","id":"h5-s136","source":"Niets is gewoner dan het onbetaald verstrekken van levensmiddelen ten-behoeve der hofhouding van den Regent. En wanneer die Regent een gevallig oog mocht slaan op het paard, den buffel, de dochter, de vrouw, van den geringen man, zou men 't ongehoord vinden, als deze den onvoorwaardelyken afstand van het begeerd voorwerp weigerde."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s47","id":"h8-s47","source":"En niet overal zyn rotsen die plaats weigeren aan den wortel, want op veel plaatsen is de grond week en vruchtbaar, en roept om de graankorrel die hy ons wil weergeven in gebogen halm."}]},{"lemma":"weigering","count":1,"glosses":["refusal"],"forms":["weigering"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s32","id":"h13-s32","source":"Deze weigering deed my te meer letten op 't vreemde der wyze waarop die beschuldiging van ontrouw tegen my was ingebracht."}]},{"lemma":"weil","count":2,"glosses":["because"],"forms":["weil","Weil"],"morphology":["subordinating conjunction"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s269","id":"h14-s269","source":"--Mein Kind, die Pukul ampat war so schön Du zogst die zarten Blättchen roh entzwei, Das that mir für die arme Blume leid. Wenn gleich die Blume selbst es nicht gefühlt, Ich fühlt' es für die Blume, weil sie schön war."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s282","id":"h14-s282","source":"--Vielleicht, mein Kind, wir wissen's aber nicht, Weil sie, so klein, es noch nicht sagen kann."}]},{"lemma":"weiland","count":1,"glosses":["meadow"],"forms":["weiland"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s121","id":"h13-s122","source":"Sommige erven bevatten bosch en tuin en weiland, en doen aan een park denken. Anderen zyn bloemtuinen."}]},{"lemma":"weinen","count":4,"glosses":["wept","cries"],"forms":["geweint","weintest","weint"],"morphology":["verb, past participle","verb, past, second-person singular","verb, present, third-person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s277","id":"h14-s277","source":"--Gewis! Erinn're dich Wie du, gestrauchelt einst, an einem Stein Dein Händchen hast verwundet, und geweint."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s278","id":"h14-s278","source":"Auch weintest du, als Saudien dir erzählte Dass auf den Hügeln dort, ein Schäflein tief In eine Schlucht hinunter fiel, und starb. Da hast du lang geweint... das war Gefühl."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s281","id":"h14-s281","source":"--Und dann mein Schwesterlein... es weint so oft, Ist das vor Schmerz? Hat sie denn auch Gefühl?"}]},{"lemma":"weinig","count":145,"glosses":["little","less","few","a few","least","scant","a little","a short","fewer","seldom","lesser","few people","slightest","a small","short"],"forms":["weinig","minder","weinige","weinigen","minste","minst"],"morphology":["adverb","indefinite pronoun","determiner","adjective, inflected","indefinite quantifier","adverb, comparative","indefinite determiner","quantifying determiner","substantivized adjective, neuter singular","comparative adverb","indefinite pronoun, plural","quantifying adjective","comparative quantifier","substantivized adjective, plural","quantifier","superlative adjective used nominally","degree adverb","adjective, superlative","indefinite quantifier, comparative","nominalized comparative pronoun","superlative adjective, substantivized","indefinite adjective","adjective","adjective, inflected, archaic oblique form","nominalized adjective, plural","pronoun","adjective, uninflected","adjective, predicative","indefinite quantifying determiner","pronoun, plural","adjective, superlative, inflected","adjective, superlative, attributive","quantifying adjective, comparative","adjective, attributive, plural","indefinite determiner, plural","adjective, comparative","determiner, indefinite","adjective, indefinite","quantifier used adverbially","quantifying determiner, inflected","adjective, superlative, substantivized"],"note":"Voor 't minst is the older form of ten minste, ‘at least.’","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s27","id":"h1-s27","source":"En zou myn huwelyk nu minder gelukkig wezen, dan van de menschen die zich uit liefde de tering op den hals haalden, of de haren uit het hoofd? Of denkt ge dat myn huishouden iets minder wel geregeld is, dan het wezen zou als ik voor zeventien jaar myn meisjen in verzen gezegd had dat ik haar trouwen wilde?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s28","id":"h1-s28","source":"Gekheid! Ik had dit toch even goed kunnen doen als ieder ander, want verzenmaken is een ambacht, zeker minder moeielyk dan ivoordraaien."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s43","id":"h1-s43","source":"Wie met minder niet tevreden is, mag me laten liggen."}]},{"lemma":"weinigje","count":1,"glosses":["little"],"forms":["weinigje"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s6","id":"h18-s6","source":"\"Ik wil toch eindelyk eens weten wat dit beduidt!\" zei Havelaar, en toen de begroeting voorby was, vroeg hy op schertsenden toon, om haar niet te doen meenen dat hy haar een weinigje gezag misgunde, op een erf dat vroeger 't hare was:"}]},{"lemma":"weit","count":3,"glosses":["far"],"forms":["weit"],"morphology":["adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s302","id":"h14-s302","source":"--Is das weit, Dort oben wo die Sterne sind?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s303","id":"h14-s303","source":"--Sehr weit!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s308","id":"h14-s308","source":"Doch 's ist zu weit Für deine kleine Hand: du reichst so hoch nicht. --Kann Er die Sterne fangen mit der Hand?"}]},{"lemma":"weitas","count":2,"glosses":["game-bag"],"forms":["weitasch"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"Weitasch is the historical spelling of weitas, a hunter's game-bag.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s88","id":"h6-s88","source":"--Ik geloof 't niet. Maar toon my iets uit je weitasch, dan denkt hy dat we dáárover spreken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s89","id":"h6-s89","source":"Duclari nam zyn weitasch, haalde daaruit een paar boschduiven, en die vogels betastende als sprak hy over de jacht, deelde hy Verbrugge mede dat hy zoo-even in 't veld was nageloopen door een Javaan, die hem gevraagd had of hy niet iets doen kon tot verligting van den druk waaronder de bevolking zuchtte? --En, ging hy voort, dit is zeer sterk, Verbrugge!"}]},{"lemma":"wekken","count":3,"glosses":["awakened","stirred"],"forms":["wekte"],"morphology":["verb, past, singular","verb, past, third person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s175","id":"h6-s175","source":"Dit nu wekte verwondering van allen die wisten of gissen konden hoeveel hy had bygewoond en geleden, dat hiervan zoo weinig op zyn gelaat te lezen was."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s189","id":"h7-s189","source":"Havelaar vernam 't weinige dat daarvan te vernemen was, eerst na zyn huwelyk, en by zyn nasporingen wekte het zyn verwondering dat de kassette waarvan ik zoo-even sprak--met den inhoud uit een gevoel van pieteit bewaarde, zonder te gissen dat daarin misschien stukken waren, die belang hadden uit een geldelyk oogpunt--op onbegrypelyke wyze was verloren gegaan."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s110","id":"h14-s110","source":"Misschien wekte men dus myn gevoeligheid met voordacht op. Ook duelleerde ik wel eens voor een ander dien ik voor verongelykt hield."}]},{"lemma":"wel","count":237,"glosses":["indeed","well","surely","why","rather","Well","true","well enough","Why","quite","a good","no doubt","admittedly","specifically","else","fully","to be sure","properly","quite right","in fact","even","weal","do","now","quite well","of course","readily","precisely","you know","all the same","genuinely","kindly","True","occasionally","perhaps","plainly","decent","possibly","come now","truly","really"],"forms":["wel","Wel","wèl","Wèl"],"morphology":["adverb","modal adverb","interjection","discourse adverb","adverb, emphatic","discourse particle","modal particle","concessive adverb","affirmative adverb","affirmative modal adverb","noun, neuter, singular","focus adverb","emphatic adverb","adverbial particle","adjective, predicative","adverb with emphatic accent","interjection, emphatic"],"note":"The accent marks contrastive emphasis: the judgment was indeed favorable.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s6","id":"h1-s6","source":"Ik pas er dus wel op, dat ik geen romans schryf, of andere valsche opgaven doe."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s12","id":"h1-s12","source":"De fout begint al van Van Alphen af, en wel terstond by den eersten regel over die \"lieve wichtjes.\" Wat drommel kon dien ouden heer bewegen, zich uittegeven voor een aanbidder van myn zusje Truitje die zeere oogen had, of van myn broêr Gerrit die altyd met zyn neus speelde? En toch, hy zegt: \"dat hy die versjes zong, door liefde gedrongen.\" Ik dacht dikwyls als kind: \"man, ik wilde u graag eens ontmoeten, en als ge my de marmerknikkers weigerde, die ik u vragen zou, of myn naam voluit in banket--ik heet Batavus--dan houd ik u voor een leugenaar."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s27","id":"h1-s27","source":"En zou myn huwelyk nu minder gelukkig wezen, dan van de menschen die zich uit liefde de tering op den hals haalden, of de haren uit het hoofd? Of denkt ge dat myn huishouden iets minder wel geregeld is, dan het wezen zou als ik voor zeventien jaar myn meisjen in verzen gezegd had dat ik haar trouwen wilde?"}]},{"lemma":"welaan","count":1,"glosses":["up"],"forms":["welaan"],"morphology":["interjection"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s62","id":"h1-s62","source":"En verder, hoe kan de persoon die in verzen spreekt, voorzien wat de ander te antwoorden heeft, om hem 't rym gemakkelyk te maken? Als de veldheer tot de prinses Zegt: \"mevrouw, het is te laat, de poorten zyn gesloten\" hoe kan hy dan vooruit weten, dat zy zeggen wil: \"welaan dan, onversaagd, men doe het zwaard ontblooten?\" Want als zy nu eens, hoorende dat de poort toe was, antwoordde dat ze dan wat wachten zou tot er geopend werd, of dat zy een andermaal eens terug zou komen, waar bleef dan maat en rym?"}]},{"lemma":"welbegrepen","count":2,"glosses":["well-understood"],"forms":["welbegrepen"],"morphology":["adjective","adjective, past participial"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s113","id":"h9-s113","source":"Ik hoop toch dat myn boek onder de oogen van den Koning komt, en dat er weldra door grootere veilingen blyken moge hoe nauw de kennisse Gods in-verband staat met het welbegrepen belang van de geheele burgery!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s199","id":"h20-s199","source":"En alweder vraag ik dit niet voor my, maar voor de zaak die ik voorsta, de zaak van rechtvaardigheid en menschelykheid, die tevens de zaak is van welbegrepen politiek."}]},{"lemma":"weldaad","count":1,"glosses":["kindness"],"forms":["weldaad"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s126","id":"h18-s127","source":"Ik dacht er aan, hoe toch de Heer altyd naby de Zynen is, daar Hy me hier onverwachts in de gelegenheid stelde, iets meer van dien man te weten te komen, en me dus behoedde voor 't gevaar een weldaad te bewyzen aan een onzedelyk persoon."}]},{"lemma":"weldra","count":19,"glosses":["soon","before long","presently","Before long"],"forms":["weldra","Weldra"],"morphology":["adverb","temporal adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s57","id":"h2-s57","source":"Maar zie, uit valsche schaamte durfde ik niet zeggen dat ik niet durfde, en bovendien, ik moest wel vooruit, want myn makkers drongen me, en weldra stond ik voor de kraam. Het meisje zag ik niet: ik zag niets!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s85","id":"h5-s85","source":"Het was in den beginne een gunst, weldra een gewoonte, en ten-slotte een noodzakelykheid, maar nooit werd deze erfelykheid wet."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s156","id":"h5-s156","source":"Als een mantrie hem zegt dat de Regent zyn paard begeert, met dit gevolg dat het begeerde dier weldra plaats heeft gekregen in de stallen van den Regent, bewyst zulks nog volstrekt niet dat deze niet van voornemen was--o, zeker!--daarvoor een hoogen prys te betalen ... te-eeniger-tyd."}]},{"lemma":"weledel","count":1,"glosses":["most honorable"],"forms":["Weledele"],"morphology":["adjective, inflected"],"note":"Weledele is a formal historical honorific, here rendered ‘Most honorable.’","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s93","id":"h2-s93","source":"Waarde Droogstoppel! Ik vind dat hy wel had kunnen zeggen: Weledele Heer Droogstoppel, omdat ik makelaar ben."}]},{"lemma":"weledelheid","count":1,"glosses":["nobility"],"forms":["weledelheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s92","id":"h15-s92","source":"Doe het ook, en laat onze \"weledelheid\" en waar 't noodig is onze \"gestrengheid\" elders en vooral ànders blyken, dan uit die vervelende, zinstorende titulatuur. De Adsistent-resident van Lebak"}]},{"lemma":"weleens","count":1,"glosses":["sometimes"],"forms":["weleens"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s41","id":"h1-s41","source":"Ik had weleens lust zoo'n heel parterre in 't water te gooien, om te zien wie dat toe juichen gemeend had."}]},{"lemma":"welgelukken","count":1,"glosses":["success"],"forms":["welgelukken"],"morphology":["verbal noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s105","id":"h7-s105","source":"Zooveel eruditie is te veel gevergd van iemand die zyn fortuin maakte \"in\" de indigo, en z'n beschaving haalde uit het welgelukken van dobbelary ... of erger!"}]},{"lemma":"welgemanierd","count":1,"glosses":["well-mannered"],"forms":["welgemanierd"],"morphology":["adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s4","id":"h6-s4","source":"Traag zoolang er niets te doen viel, en ver van de beredderingzucht die in Europa voor yver geldt, maar yverig waar bezigheid noodig was ... eenvoudig maar hartelyk voor wie tot zyn omgeving behoorden ... mededeelzaam, hulpvaardig en gastvry ... welgemanierd zonder styfheid ... vatbaar voor goede indrukken ... eerlyk en oprecht, zonder evenwel lust te voelen de martelaar van deze hoedanigheden te worden ... in 't kort, hy was een man die, zooals men 't noemt, overal op zyn plaats zou wezen, zonder dat men echter op 't denkbeeld komen zou de eeuw naar hem te noemen, wat hy dan ook niet begeerde."}]},{"lemma":"welhaast","count":1,"glosses":["Soon"],"forms":["Welhaast"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s209","id":"h17-s209","source":"Welhaast uitten zich zyn indrukken in woorden, en hy zong wat er omging in zyn ziel."}]},{"lemma":"welig","count":2,"glosses":["luxuriant","rank"],"forms":["welig","weligen"],"morphology":["adjective","adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s126","id":"h13-s127","source":"De plantengroei, reeds overal elders in Indie zoo snel, was op die plaats door de telkens achtergelaten slib byzonder welig, zóó zelfs dat, al had het op- of afloopen des waters plaats gehad met een kracht die 't kreupelhout ontwortelde en meevoerde, er maar zeer weinig tyds noodig was om den grond weer te bedekken met al de ruigte die 't reinhouden van het erf, ook in de onmiddellyke nabyheid van 't huis, zoo moeielyk maakte."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s149","id":"h14-s149","source":"Wanneer nu het erf van de hem aangewezen woning te groot is om behoorlyk te worden onderhouden, zou dit, by den weligen tropischen plantengroei, binnen weinig tyds in een wildernis ontaarden."}]},{"lemma":"weliswaar","count":2,"glosses":["true enough","it is true"],"forms":["wel-is-waar"],"morphology":["adverb"],"note":"Historical hyphenated spelling of modern Dutch 'weliswaar'.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s11","id":"h2-s11","source":"Dat wel-is-waar veel duitsche jongelingen, in Amsterdam aanwezig, hiertoe de vereischte bekwaamheden bezaten, maar dat een huis dat zich respekteert ... 't Is de zuivere waarheid!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s142","id":"h14-s142","source":"Slangen en dergelyk ongedierte vindt men wel-is-waar in Indiën overal, maar op de grootere hoofdplaatsen waar de bevolking dichter op elkander woont, komen zy natuurlyk zeldzamer voor dan in meer wilde streken, zooals te Rangkas-Betoeng."}]},{"lemma":"welk","count":51,"glosses":["which","whose","what","whatever","who","whom","that"],"forms":["welke","welker","welk","welks","welken","Welke"],"morphology":["relative pronoun, plural","interrogative determiner","determiner","relative determiner","relative determiner, genitive plural","relative pronoun, genitive, plural","free-choice determiner","relative possessive determiner, feminine singular","relative possessive determiner","relative pronoun","relative pronoun, neuter plural","relative possessive determiner, genitive plural","relative determiner, genitive singular","relative pronoun, nominative","relative determiner, common gender, singular","relative pronoun, common gender singular","interrogative determiner, neuter singular","relative determiner, neuter, singular","relative possessive pronoun, genitive, masculine singular","pronoun, relative, singular","interrogative determiner, historical masculine accusative form","interrogative determiner, masculine singular","possessive relative determiner, common gender, singular","relative determiner, plural","relative pronoun, singular","relative possessive pronoun, genitive, plural antecedent","relative possessive pronoun, genitive singular"],"note":"Welker is an archaic genitive relative form meaning ‘whose’.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s58","id":"h2-s58","source":"Alles werd me groen en geel voor de oogen. Ik stamelde een aoristus primus van ik weet niet welk werkwoord ..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s10","id":"h5-s10","source":"De eigenlyke heirbaan met zyn vele zytakken, die de maarschalk Daendels met groote opoffering van volk deed aanleggen is inderdaad een prachtig stuk werks, en men staat verbaasd over de geestkracht van den man die, ondanks alle bezwaren welke zyn benyders en tegenstanders in 't moederland hem in den weg legden, den onwil der bevolking en de ontevredenheid der hoofden durfde trotsen, om iets tot-stand te brengen, dat thans nog de bewondering van iederen bezoeker opwekt en verdient."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s30","id":"h5-s30","source":"Ik spreek nu niet van ondernemingen welker afwerking noodig was om de kosten te dekken. Wie juist weten wil wat ik bedoel, ga den Dom te Keulen zien."}]},{"lemma":"welkom","count":1,"glosses":["welcome"],"forms":["welkom"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s196","id":"h17-s196","source":"De natuur lachte hem toe en scheen hem welkom te heeten als een moeder haar teruggekeerd kind. En even als deze haar vreugde schildert door eigenwillige herinnering aan de voorbygegane smart, by 't vertoonen van wat ze bewaarde als aandenken gedurende het afzyn, liet ook Saïdjah zich vermaken door 't weerzien van zoovele plekken die getuigen waren van zyn kort leven."}]},{"lemma":"Welle","count":1,"glosses":["waves"],"forms":["Wellen"],"morphology":["noun, feminine plural, nominative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s48","id":"h10-s48","source":"Da hüpfen herbei, und lauschen Die frommen, klugen Gazellen; Und in der Ferne rausche Des heiligen Stromes Wellen..."}]},{"lemma":"wellevend","count":1,"glosses":["well-bred"],"forms":["wellevend"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s119","id":"h14-s119","source":"Ik verzoek den lezer te gelooven dat Havelaar te wellevend was om aan zyn eigen tafel zooveel te spreken als ik in de laatste hoofdstukken heb opgegeven, en waardoor ik op hem den schyn laad alsof hy zich meester zou hebben gemaakt van 't gesprek, met verwaarloozing der plichten van een gastheer, die voorschryven aan zyn gasten de gelegenheid te laten of te verschaffen \"zich te doen uitkomen.\" Ik heb uit de vele bouwstoffen die voor me liggen, een paar grepen gedaan, en zou nog lang de tafelgesprekken hebben kunnen voortzetten, met minder moeite dan 't afbreken daarvan me gekost heeft."}]},{"lemma":"wellicht","count":10,"glosses":["perhaps"],"forms":["wellicht","Wellicht"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s50","id":"h5-s50","source":"Een ander gedeelte, waartoe--met een zeer kleine, wellicht maar schynbare, uitzondering--geheel Java behoort, is rechtstreeks onderworpen aan Nederland."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s93","id":"h5-s93","source":"Bovendien is de Regent, als vertegenwoordiger van 't javaansch element eener landstreek, en verondersteld wordende te spreken uit naam der honderd- of meer duizend zielen, die zyn regentschap bevolken, ook in de oogen van 't Gouvernement een veel belangryker persoon, dan de eenvoudige europesche beambte, wiens ontevredenheid niet behoeft gevreesd te worden, daar men voor hem vele anderen in de plaats bekomen kan, terwyl de minder goede stemming van een Regent wellicht de kiem zou kunnen worden van beroering of opstand. Uit dit alles vloeit dus de vreemde omstandigheid voort, dat eigenlyk de mindere den meerdere beveelt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s154","id":"h6-s154","source":"De bouwstoffen die voor me liggen, zyn van zoo uiteenloopenden aard, dat ze my door overmaat van rykdom in myn oordeel belemmeren, en ik zal dus wellicht daarop, onder het ontwikkelen der gebeurtenissen die ik wensch meetedeelen, ter-aanvulling terugkomen."}]},{"lemma":"wellust","count":1,"glosses":["delight"],"forms":["wellust"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s148","id":"h15-s148","source":"Hy had te veel ziel om zyn gedachten te verdrinken in de \"ik heb de eers\" en de \"edelgestrengheden\" en de \"eerbiedig-in- overweging-gevingen\" die den wellust uitmaken van de kleine wereld waarin hy zich bewoog."}]},{"lemma":"welnu","count":22,"glosses":["Well then","well then","well now","well","Well now","Well","and yet"],"forms":["Welnu","welnu"],"morphology":["interjection"],"note":"Here welnu marks an emphatic turn: “and yet” or “well then.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s74","id":"h1-s74","source":"Welnu, ik houd dien Lukas voor zeer deugdzaam, maar wordt hy nu beloond?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s87","id":"h1-s87","source":"Welnu, lezer, aan myn onkreukbare liefde voor de waarheid, en aan myn yver voor de zaken, hebt gy te danken dat deze bladen geschreven zyn. Ik zal u vertellen hoe dit is toegegaan."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s100","id":"h2-s100","source":"Opvoeding van de kinderen? Meent ge dat hy voor zyn vrouw een loge in de Opera huren wilde, en zyn kinderen op een instituut doen te Genève? 't Was najaar, en vry koud ... welnu, hy woonde op een vliering, zonder vuur."}]},{"lemma":"welopgevoed","count":3,"glosses":["well-bred"],"forms":["welopgevoede","wel-opgevoed","welopgevoed"],"morphology":["adjective","adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s10","id":"h2-s10","source":"Dat vooral zich de behoefte deed gevoelen aan fatsoenlyke, welopgevoede jongelieden, voor de korrespondentie in het duitsch."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s99","id":"h5-s99","source":"De Europeaan zy wel-opgevoed en kiesch, hy gedrage zich met vriendelyke waardigheid, en kan dan zeker zyn dat de Regent van zyn kant hem 't bestuur gemakkelyk maken zal."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s68","id":"h19-s68","source":"Met beleefdheid--want beleefd en welopgevoed wàs de heer Slymering--trachtte hy Havelaar te bewegen van zoo verkeerde grondbeginselen aftezien. Maar met even groote beleefdheid bleef deze onverzettelyk."}]},{"lemma":"welriekend","count":2,"glosses":["sweet-scented"],"forms":["welriekende","welriekend"],"morphology":["adjective"],"note":"Literary “welriekend” means pleasantly fragrant.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s222","id":"h17-s222","source":"Zeker zoekt hy zyn welriekende geliefde. Veel geluk, myn vlinder, ik wensch u heil!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s235","id":"h17-s235","source":"\"Als er niet langer vlinders zullen rondfladderen, Als de sterren niet meer zullen schitteren, Als de melatti niet meer welriekend zal wezen, Als er niet langer bedroefde harten zyn, Noch wild gedierte in het woud... Als de zon verkeerd zal loopen, En de maan vergeten wat oost en west is..."}]},{"lemma":"welslagen","count":1,"glosses":["success"],"forms":["welslagen"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s85","id":"h9-s85","source":"Die een oogstlied, waarin ze hun vreugde uitdrukken over het welslagen van hunnen arbeid, beschouwen als voldoenden dank aan het Opperwezen dat dien oogst rypen liet! Er leven daar verdoolden, myne geliefden--wanneer zulk een gruwelyk bestaan den naam van leven dragen mag!--daar vindt men wezens die beweren dat het voldoende is, vrouw en kind lieftehebben en van hunnen naaste niet te nemen wat hun niet behoort, om 's avends gerust het hoofd te kunnen nederleggen ter-slape!"}]},{"lemma":"welsprekend","count":3,"glosses":["eloquent","eloquently"],"forms":["welsprekend","welsprekenden"],"morphology":["adjective, predicative","adverb","adjective, attributive, historical masculine ending"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s149","id":"h6-s149","source":"Hartelyk voor zyn vrienden, maakte hy--wat te snel soms--zyn vriend van al wat leed. Hy was gevoelig voor liefde en aanhankelykheid ... trouw aan zyn gegeven woord ... zwak in kleinigheden, maar standvastig tot hoofdigheid toe, waar 't hem de moeite waard scheen karakter te toonen ... nederig en welwillend voor wie zyn geestelyk overwicht erkenden, doch lastig wanneer men poogde zich daartegen te verzetten ... rondborstig uit trots, en by vlagen achterhoudend, waar hy vreesde dat men zyn oprechtheid zou aanzien voor onverstand ... evenzeer vatbaar voor zinnelyk als voor geestelyk genot ... beschroomd en slecht bespraakt waar hy meende niet begrepen te worden, maar welsprekend als hy gevoelde dat zyn woorden op willigen bodem vielen ... traag als hy niet werd aangespoord door eenigen prikkel die voortkwam uit zyn eigen ziel, maar yverig, vurig, en doortastend waar dit wel het geval was ... voorts, vriendelyk, beschaafd in zyn manieren, en onberispelyk van gedrag: ziedaar nagenoeg Havelaar!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s120","id":"h9-s120","source":"Zelfzucht zou het wezen, schandelyke zelfzucht, als we niet alle pogingen aanwendden om die arme verdoolde menschen te behoeden voor de verschrikkelyke toekomst die dominee Wawelaar zoo welsprekend geschetst heeft."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s162","id":"h20-s162","source":"Men zeide zoo beteekenisvol mogelyk, gekomen te zyn om Havelaar te begroeten, en Max ontving menig welsprekenden handdruk ..."}]},{"lemma":"welsprekendheid","count":4,"glosses":["eloquence"],"forms":["welsprekendheid"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, feminine, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s123","id":"h6-s123","source":"Het publiek der hoofdplaats Serang, voor-zoo-ver men niet in dienst stond van 't gouvernement--een verhouding die den meesten iets omzichtigs geeft--noemde zyn gesprekken \"slymerig.\" Ik vind dit woord niet zeer smaakvol, doch moet erkennen dat het de hoofdeigenschap van des residents welsprekendheid vry juist uitdrukte."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s9","id":"h8-s9","source":"Het is waar dat hyzelf, die by zulke gelegenheid sprak als een apostel, als een ziener, later niet juist wist hoe hy gesproken had, en zyn welsprekendheid had dan ook meer de eigenschap van te verbazen en te treffen, dan door bondigheid van redeneering te overtuigen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s17","id":"h9-s17","source":"En ge hebt den roman uitgelezen tot \"waar ze elkaar krygen\" toe, en ge zegt--een andere vorm, van welsprekendheid in den echtestaat--geeuwend:"}]},{"lemma":"welvaart","count":7,"glosses":["prosperity"],"forms":["welvaart"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s138","id":"h8-s138","source":"Als Allah ons in 't leven spaart, zullen wy zorg dragen dat er welvaart kome."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s123","id":"h9-s123","source":"Is niet reeds dit boek--dat Stern me zoo zuur maakt--een bewys hoe goed ik het meen met de welvaart van ons vaderland, en hoe ik daarvoor alles veil heb?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s194","id":"h14-s194","source":"De resident roemt den handel die daar bloeit, en beweert dat in de geheele landstreek de grootste welvaart en bedryvigheid worden waargenomen."}]},{"lemma":"welvarend","count":1,"glosses":["prosperous"],"forms":["welvarende"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s144","id":"h7-s144","source":"Hoe dit zy, Havelaar deed te Amboina wat hy mocht en kon, maar uit ergernis over gebrek aan medewerking van hen die in de eerste plaats geroepen waren zyn pogingen te steunen, was hy ziek geworden, en dit had hem bewogen naar Europa te vertrekken. Strikt genomen had hy by wederplaatsing aanspraak gehad op beter keuze dan de arme geenszins welvarende afdeeling Lebak, daar zyn werkkring te Amboina van grooter gewicht was, en hy dáár, zonder resident boven zich, geheel op zichzelf gestaan had."}]},{"lemma":"welwillend","count":3,"glosses":["obliging","kindly","benevolent"],"forms":["welwillende","welwillend"],"morphology":["adjective, predicative","adjective","adjective, attributive, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s149","id":"h6-s149","source":"Hartelyk voor zyn vrienden, maakte hy--wat te snel soms--zyn vriend van al wat leed. Hy was gevoelig voor liefde en aanhankelykheid ... trouw aan zyn gegeven woord ... zwak in kleinigheden, maar standvastig tot hoofdigheid toe, waar 't hem de moeite waard scheen karakter te toonen ... nederig en welwillend voor wie zyn geestelyk overwicht erkenden, doch lastig wanneer men poogde zich daartegen te verzetten ... rondborstig uit trots, en by vlagen achterhoudend, waar hy vreesde dat men zyn oprechtheid zou aanzien voor onverstand ... evenzeer vatbaar voor zinnelyk als voor geestelyk genot ... beschroomd en slecht bespraakt waar hy meende niet begrepen te worden, maar welsprekend als hy gevoelde dat zyn woorden op willigen bodem vielen ... traag als hy niet werd aangespoord door eenigen prikkel die voortkwam uit zyn eigen ziel, maar yverig, vurig, en doortastend waar dit wel het geval was ... voorts, vriendelyk, beschaafd in zyn manieren, en onberispelyk van gedrag: ziedaar nagenoeg Havelaar!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s43","id":"h13-s43","source":"Ik verzoek Uhoogedelgestrenge my van alle welwillende konsideratiën te verschoonen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s77","id":"h14-s77","source":"Ge begrypt nu ook waarop de woorden doelen, waarmee ik de beantwoording sloot van de aanmerkingen die er op myn geldelyk beheer gemaakt waren, de woorden waarin ik verzocht van alle welwillende konsideratien verschoond te blyven."}]},{"lemma":"welwillendheid","count":5,"glosses":["kindness","goodwill","good will"],"forms":["welwillendheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s252","id":"h11-s252","source":"Toen ik door 't ondergaan der zon eenigszins genas--want ontevredenheid is een ziekte--bracht juist die ziekte my den Japanschen Steenhouwer voor den geest, en misschien dacht ik alleen dáárom die geschiedenis overluid, om, mezelf wysmakende dat ik het deed uit welwillendheid voor dat kind, ter-sluik den laatsten druppel intenemen van het drankje dat ik voelde noodig te hebben."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s13","id":"h13-s13","source":"Ik zeg dat ik 't bemerkte omdat op een buitenpost als Padang toen was, de welwillendheid van velen dienen kon als graadmeter der genade die men gevonden had in de oogen des Gouverneurs."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s106","id":"h14-s106","source":"Ik heb u reeds gezegd dat de gunst van den Gouverneur op zoodanigen buitenpost de maatstaf is, waarnaar velen hun welwillendheid afmeten."}]},{"lemma":"welzeker","count":2,"glosses":["Why of course","why of course"],"forms":["Welzeker"],"morphology":["sentence adverb","adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s39","id":"h6-s39","source":"--Welzeker, Dongso, zei Verbrugge naar buiten starende, dat is de kommandant! Hy jaagt in deze buurt, en is vanmorgen vroeg reeds uitgegaan."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s61","id":"h7-s61","source":"Gezegd. --Welzeker, Verbrugge, waarom niet?"}]},{"lemma":"welzijn","count":4,"glosses":["welfare","well-being"],"forms":["welzyn"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s132","id":"h6-s132","source":"Ik hoop dat ge haar schoon vinden zult, zoodra ik gelegenheid zal hebben haar voortestellen, gloeiend van verontwaardiging over wat zy de \"miskenning van 't genie\" noemde, als haar aangebeden Max in 't spel was, of wanneer haar een denkbeeld bezielde, dat in-verband stond met het welzyn van haar kind."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s164","id":"h6-s164","source":"Men denke aan de Crusoë-romans, aan Silvio Pellico's gevangenschap, aan 't allerliefste Picciola van Saintine, aan den stryd in de borst eener \"oude vryster\" die haar geheel leven door, één liefde koesterde, zonder ooit door een enkel woord te verraden wat er omging in haar hart, aan de aandoeningen van den menschenvriend die, zonder uiterlyk in den loop der gebeurtenissen betrokken te zyn, vurig belang stelt in 't welzyn van medeburger of medemensch. Men stelle zich voor, hoe hy beurtelings hoopt en vreest, hoe hy elke verandering gadeslaat, zich opwindt voor een schoon denkbeeld, en gloeit van verontwaardiging, als hy het ziet wegdringen en vertrappen door de velen die, voor een oogenblik althans, sterker waren dan schoone denkbeelden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s84","id":"h14-s84","source":"Deze meening deed my wel in verzet komen tegen valsheid, maar ik was daarover niet zóó verontwaardigd als ik zou geweest zyn indien ik geweten had dat het hier geenszins te doen was om een onschuldige te redden, maar dat deze valsheid de strekking had om ten-koste van de eer en 't welzyn myns voorgangers, de bewyzen te vernietigen die de politiek van den generaal in den weg stonden."}]},{"lemma":"wenden","count":15,"glosses":["turned","turn","apply","turning","wheel","turns"],"forms":["wenden","wendde","gewend","wendende","wendt","wendend"],"morphology":["verb, infinitive","verb, past, singular","verb, present, plural","verb, present participle","verb, past participle","verb, participle","verb, present, third-person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s2","id":"h3-s2","source":"Ik ben zeker dat die Sjaalman--zoo zal ik hem maar blyven noemen--als de man me by-dag had gezien, zich met zulk een verzoek niet tot my zou gewend hebben."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s17","id":"h5-s17","source":"De weg kromt zich, en juist als één galopsprong verder, vasten grond zou doen verliezen aan 't voorspan, wenden zich de paarden, en slingeren het voertuig den hoek om."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s60","id":"h5-s60","source":"By behandeling evenwel der zaken van politieken aard, wenden zich deze beambten rechtstreeks tot den Gouverneur-generaal."}]},{"lemma":"wending","count":1,"glosses":["turn"],"forms":["wending"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s16","id":"h6-s16","source":"Wie dus oorzaak heeft het aanroeren van een bepaald punt te vermyden, behoeft slechts over onbeduidende zaken te spreken, en hy kan verzekerd zyn dat een javaansch hoofd hem niet, door een onbegeerde wending in 't gesprek, zal voeren op een terrein dat hy liever niet betrad."}]},{"lemma":"wenen","count":2,"glosses":["wept"],"forms":["weende","geweend"],"morphology":["verb, past, first-person singular","verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s50","id":"h3-s50","source":"En de liefde van de vrouw Die myn eerste kinderkreten Opving in 't bezorgd gemoed? Die my, als ik weende, suste, Traantjes van de wangen kuste, Die my voedde met haar bloed?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s89","id":"h13-s90","source":"Hebt ge niet geweend by die moeder, vruchteloos zoekend naar haar kind ... wèl, ik toon u een andere moeder die haar kind ziet vierendeelen!"}]},{"lemma":"wening","count":1,"glosses":["weeping"],"forms":["weeninge"],"morphology":["noun, feminine, singular"],"note":"Archaic form of wening, “weeping.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s87","id":"h9-s87","source":"Hoort ge niet--ja, gy hoort het, want uit de voorgelezen tekstwoorden hebt gy gezien dat uw God is een machtig God, en een God der gerechte wrake--ja, gy hoort het gekraak der beenderen en het geknetter der vlammen in het eeuwig Gehenna waar weeninge is, en tandengeknars!"}]},{"lemma":"wenk","count":6,"glosses":["hint","sign","hints"],"forms":["wenk","wenken"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, common gender singular","noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s80","id":"h8-s80","source":"Er waren onder de Hoofden slechts weinigen die van de rondgediende ververschingen iets gebruikten. Havelaar had namelyk met een wenk gelast, de by zoodanige gelegenheid onvermydelyke thee met maniessan rondtedienen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s114","id":"h9-s114","source":"Zie eens hoe de eenvoudige en nederige Wawelaar, zonder wysheid naar den mensch--de man heeft nooit een voet op de beurs gezet--maar voorgelicht door het Evangelie dat een lamp op zyn pad is, my, makelaar in koffi, daar op-eenmaal een wenk geeft, die voor heel Nederland belangryk is niet alleen, maar die my in-staat zal stellen, als Frits goed oppast--hy heeft redelyk stil gezeten in de kerk--wellicht vyf jaren vroeger naar Driebergen te gaan."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s68","id":"h15-s68","source":"Die missive bevatte eenige algemeene wenken omtrent hetgeen als billyk en rechtvaardig te beschouwen is by 't bepalen der pryzen van materialen, door de bevolking te leveren aan, en op last van, het Bestuur."}]},{"lemma":"wenken","count":4,"glosses":["beckoned","beckoning","would beckon"],"forms":["wenkte","wenkend"],"morphology":["verb, past, singular","verb, present participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s24","id":"h6-s24","source":"De Regent wenkte met een nauw zichtbare beweging van 't hoofd, een der bedienden die neergehurkt zaten aan den ingang der pendoppo. Een kleine jongen, allerliefst gevat in een blauw-fluweelen buis, witten pantalon, met gouden lyfband die zyn kostbaren sarong, vasthield om de lenden, en op 't hoofd den behagelyken kain kapala, waaronder zyn zwarte oogen zoo ondeugend te-voorschyn kwamen, kroop hurkende tot aan de voeten des Regents, zette de gouden doos neder, die de tabak, de kalk, de sirie, de pinang, en de gambier bevatte, maakte den slamat, door beide handen saamgevoegd opteheffen tot aan het diep neergebogen voorhoofd, en bood daarop zyn heer de kostbare doos aan."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s193","id":"h11-s193","source":"Ge vraagt, en de arme visschersknaap Heeft nauw uw vraag verstaan, Of wenkend met het donker oog, Wyst hy u aan d'onmeetbren boog Het verre Westen aan."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s59","id":"h13-s60","source":"Juist wilde Havelaar een aanvang maken met het verhaal dat zyn gasten van hem wachtten, en dat ophelderen zou waarin en waarom hy den Generaal Vandamme te Natal zoo \"gekontrarieerd\" had, toen mevrouw Slotering zich in de voorgalery van haar woning vertoonde, en den politie-oppasser wenkte, die naast Havelaars huis op een bank zat."}]},{"lemma":"wenn","count":5,"glosses":["when","when the","if it","if"],"forms":["Wenn","Wenn's","wenn's","wenn"],"morphology":["subordinating conjunction","subordinating conjunction plus definite article das","subordinating conjunction plus pronoun es"],"note":"Contraction of wenn es.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s274","id":"h14-s274","source":"--Und kann dir etwas weh thun? Thut dir's weh, Wenn dir im Schooss so schwer mein Köpfchen ruht?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s280","id":"h14-s280","source":"Doch... immer nicht, bisweilen nicht! Du weisst, Wenn's Schwesterlein dir in die Haare greift, Und krähend dir 's Gesichtchen nahe drückt, Dann lachst du freudig, das ist auch Gefühl."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s287","id":"h14-s287","source":"--Das würde traurig sein, wenn's nicht so wäre!"}]},{"lemma":"wenngleich","count":2,"glosses":["even","though"],"forms":["Wenn","gleich"],"morphology":["subordinating conjunction, split spelling","subordinating conjunction, second element"],"note":"Wenn gleich is the older split spelling of wenngleich.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s269","id":"h14-s269","source":"--Mein Kind, die Pukul ampat war so schön Du zogst die zarten Blättchen roh entzwei, Das that mir für die arme Blume leid. Wenn gleich die Blume selbst es nicht gefühlt, Ich fühlt' es für die Blume, weil sie schön war."}]},{"lemma":"wens","count":4,"glosses":["wish"],"forms":["wensch"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"Older spelling of modern wens.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s110","id":"h7-s110","source":"De resident, die slechts was meegekomen om den nieuwen adsistent-resident in zyn ambt te bevestigen, gaf den wensch te kennen nog dienzelfden dag naar Serang terugtekeeren: --Omdat."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s119","id":"h11-s119","source":"Zóó namelyk kwam onwillekeurig de wensch in my op, dat de vrouwen te Arles ..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s186","id":"h14-s186","source":"De Regeering van Nederlandsch Indie schryft by-voorkeur aan haar meesters in 't moederland dat alles naar wensch gaat."}]},{"lemma":"wenselijk","count":1,"glosses":["desirable"],"forms":["wenschelyk"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s135","id":"h13-s136","source":"En niet uit ongastvryheid kwam deze berusting voort, doch voornamelyk uit de vrees dat zy, pas te Lebak aangekomen, en dus nog niet \"op orde\" mevrouw Slotering niet zoo goed zou kunnen ontvangen als wenschelyk gemaakt werd door de byzondere omstandigheden waarin deze dame verkeerde."}]},{"lemma":"wenselijkheid","count":1,"glosses":["desirability"],"forms":["wenschelykheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s87","id":"h3-s87","source":"Over de oude stellingen omtrent het: HORROR VACUI. Over de wenschelykheid der afschaffing van strafbepalingen op laster."}]},{"lemma":"wensen","count":34,"glosses":["wished","wish","should wish","be desired","should like","could wish","wish for","be wished","longs","wished for"],"forms":["wenschte","wensch","wenschen","wenscht","wenschten","gewenscht","Wenscht"],"morphology":["verb, past, singular","verb, present, singular","verb, infinitive","verb, present, first-person singular","verb, past, first-person singular, historical spelling","verb, past, plural","verb, present, plural","verb, past, first person singular","verb, past participle"],"note":"Older spelling of modern wensen; veel te wensen overlaten means to leave much to be desired.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s84","id":"h1-s84","source":"Deze is, na myn gehechtheid aan het geloof, myn hoofdneiging. En ik wenschte dat ge hiervan overtuigd waart, lezer, omdat het de verontschuldiging is voor 't schryven van dit boek."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s16","id":"h2-s16","source":"...dat ik de eer had gehad van den heer Saffeler te vernemen --Saffeler reist voor Stern--dat de geachte chef der firma, de heer Ludwig Stern, een zoon had, den heer Ernest Stern, die ter volmaking zyner kommercieele kennis, eenigen tyd in een hollandsch huis wenschte geëmploieerd te zyn. Dat ik met het oog op ..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s18","id":"h2-s18","source":"Maar ... het kan nooit kwaad dat ze 't weten, dunkt me. ...dat ik met het oog dáárop, niets liever wenschte dan den heer Ernest Stern belast te zien met de duitsche korrespondentie van ons huis."}]},{"lemma":"werden","count":5,"glosses":["would","grows","will"],"forms":["wird","würde","wirst","würden","würd"],"morphology":["verb, present, singular","auxiliary verb, subjunctive II, third-person singular","auxiliary verb, present, second-person singular","auxiliary verb, subjunctive II, third-person plural","auxiliary verb, subjunctive II, third-person singular, elided ending"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s261","id":"h14-s261","source":"Der Nachtwind säuselt, und die Luft wird kühl, Zu kühl für dich vielleicht: dein Stirnchen glüht! Du hast den ganzen Tag so wild gespielt, Und bist wohl müde, komm, dein Tikar harret."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s287","id":"h14-s287","source":"--Das würde traurig sein, wenn's nicht so wäre!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s291","id":"h14-s291","source":"--Du darfst es, doch das Flieglein ist so zart, Du wirst gewiss es weh thun, und sobald Du 's mit den Fingern all zu roh berührst, Ist 's Thierchen krank, und stirbt, und glänzt nicht mehr."}]},{"lemma":"wereld","count":24,"glosses":["world"],"forms":["wereld"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, common gender singular","noun, feminine singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s26","id":"h1-s26","source":"Toen we getrouwd zyn, hebben wy een toertje naar den Haag gemaakt--ze heeft daar flanel gekocht, waarvan ik nog borstrokken draag--en verder heeft ons de liefde nooit de wereld ingejaagd. Dus: alles gekheid en leugens!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s60","id":"h1-s60","source":"En als ge meent, dat dit op het tooneel er dóór kan als uitzondering, blyft toch myn aanmerking bestaan, dat men den zin voor waarheid bederft by het volk, dat de uitzondering als regel aanneemt, en dat men de publieke zedelykheid ondermynt, door het te gewennen iets toetejuichen op het tooneel, wat door elk fatsoenlyk makelaar of koopman voor een bespottelyke krankzinnigheid wordt gehouden in de wereld. Toen ik trouwde, waren wy op 't kantoor van myn schoonvader--Last & Co--met ons dertienen, en er ging wat om!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s67","id":"h1-s67","source":"Het is zoo niet in de wereld, en 't is goed dat het niet zoo is. Want waar bleef de verdienste, als de deugd beloond werd?"}]},{"lemma":"wereldberoemd","count":1,"glosses":["world-famous"],"forms":["wereldberoemde"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s78","id":"h16-s78","source":"Dobbert niet uw verscheurde ziel tusschen de wereldberoemde verdiensten van Nietigheid A en Onbeduidendheid B?"}]},{"lemma":"werelddeel","count":1,"glosses":["part of the world"],"forms":["werelddeel"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s72","id":"h5-s72","source":"Zonder uitweiding over den oorsprong des adels, die geheel in de natuur ligt, wensch ik toch plaats te geven aan de opmerking hoe in òns werelddeel en ginds in 't verre Indie, dezelfde oorzaken dezelfde gevolgen hadden."}]},{"lemma":"wereldverovering","count":1,"glosses":["world conquest"],"forms":["wereldverovering"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s133","id":"h12-s133","source":"Kappelman die zich voedt met zuurkool en scharrebier, zoekt verheffing in de klacht: \"Alexander wàs niet groot ... hy was onmatig\" zonder dat er voor Kappelman de minste kans bestaat ooit met Alexander te konkurreeren in wereldverovering."}]},{"lemma":"weren","count":1,"glosses":["check"],"forms":["weren"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s195","id":"h14-s195","source":"Een weinig verder evenwel, sprekende over de geringe middelen die hem ten-dienste staan om sluikery te weren, wil hy terstond den onaangenamen indruk wegnemen, die op de Regeering zou worden te-weeg gebracht door de meening dat er dus in die residentie veel Inkomend-Recht wordt ontdoken. \"Neen, zegt hy, dáárvoor behoeft men niet bezorgd te zyn!"}]},{"lemma":"werfdepot","count":1,"glosses":["recruiting depot"],"forms":["werfdepôt"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s101","id":"h9-s101","source":"3° Het bevorderen van \"Oefeningen\" te Harderwyk, ten dienste van het koloniaal werfdepôt."}]},{"lemma":"werk","count":30,"glosses":["work","works","of work","business","a serious matter"],"forms":["werk","werken","werks"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, neuter, plural","noun, plural","noun, neuter, singular, genitive","noun, neuter singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s2","id":"h1-s2","source":"Het is myn gewoonte niet, romans te schryven, of zulke dingen, en het heeft dan ook lang geduurd, voor ik er toe overging een paar riem papier extra te bestellen, en het werk aantevangen, dat gy, lieve lezer, zoo-even in de hand hebt genomen, en dat ge lezen moet als ge makelaar in koffi zyt, of als ge wat anders zyt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s108","id":"h2-s108","source":"Het publiek kent my niet, en de uitgevers beoordeelen de werken meer naar den gevestigden naam van den schryver, dan naar den inhoud. Juist zooals wy de koffi naar de renommee van de merken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s110","id":"h2-s110","source":"Als ik dus mag aannemen dat myn werk niet geheel zonder verdienste is, zou dat toch eerst na de uitgave blyken, en de boekhandelaars vragen de betaling van drukloon, enz. vooruit ... Daar hebben ze groot gelyk in."}]},{"lemma":"werkelijk","count":24,"glosses":["really","truly","actually","in fact","actual","indeed"],"forms":["werkelyk","werkelijk","werkelijke"],"morphology":["adverb","adverb, historical spelling","adjective, inflected"],"note":"Historical spelling of modern werkelijk.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s32","id":"h1-s32","source":"Maar zeg niets wat niet waar is. \"De lucht is guur, en 't is vier uur.\" Dit laat ik gelden, als het werkelijk guur en vier uur is."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s72","id":"h3-s72","source":"Ik zag nu 't pak met een heel ander oog aan, en vond er stukken in, die ik wel niet alle begreep, maar die werkelyk kennis van zaken aantoonden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s57","id":"h4-s57","source":"Sommigen waren aan hem geschreven, of liever het waren slechts afschriften, doch hy scheen daarmee zeker plan te hebben, want alles was door andere personen geteekend voor: gelykluidend met het oorspronkelyke. Dan vond ik nog uittreksels uit dagboeken, aanteekeningen en losse gedachten ... sommigen werkelyk heel los."}]},{"lemma":"werkelijkheid","count":4,"glosses":["reality"],"forms":["werkelykheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s71","id":"h8-s71","source":"Ieder gevoelt dat hy, sprekende van de rystvelden die er waren op de bergen, de oogen daarheen richtte door de open zyde der zaal, en dat hy die velden inderdaad zag. Men beseft, als hy den boom liet vragen waar de man was die als kind aan zyn voet gespeeld had, dat die boom daar stond en voor de verbeelding van Havelaars toehoorders in werkelykheid vragend rondstaarde naar de heengegane bewoners van Lebak."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s103","id":"h11-s103","source":"Is dan de indruk niet even treffend, als toen ik 'tzelfde in werkelykheid zag te Fotheringhay?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s107","id":"h11-s107","source":"We hebben gesteld dat de schildery volmaakt is, ik moet dus daarvan geheel denzelfden indruk hebben als van de werkelykheid."}]},{"lemma":"werkeloosheid","count":1,"glosses":["idleness"],"forms":["werkeloosheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s49","id":"h4-s49","source":"Over de kracht der dwaling. Over de werkeloosheid van een Opperwezen, by volmaakte natuurwetten."}]},{"lemma":"werken","count":30,"glosses":["worked","work","works","working","weigh","labors","affect"],"forms":["werken","gewerkt","werkt","werkte","werk"],"morphology":["verb, infinitive","verb, past participle","verb, participle","verb, present, singular","verb, past, singular","verb, infinitive used as a noun","verb, present, first-person singular","verbal noun, neuter, singular","verb, imperative, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s48","id":"h1-s48","source":"Een meisje wier vader bankroet maakte, werkt om de familie te onderhouden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s51","id":"h1-s51","source":"Ze praat, ze zucht, ze loopt naar 't venster, maar werken doet ze niet."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s56","id":"h1-s56","source":"Geeft dit alles niet valsche denkbeelden van deugd, en \"werken voor den kost?\" Alles gekheid en leugens!"}]},{"lemma":"werkkring","count":6,"glosses":["sphere of work"],"forms":["werkkring"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s63","id":"h5-s63","source":"Hun werkkring is veranderd, doch de naam is gebleven."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s68","id":"h5-s68","source":"Zoodanig Regent, hoewel zyn verhouding tot het bestuur en zyn werkkring geheel die is van een bezoldigd beambte, behoort altyd tot den hoogen adel des lands, en dikwyls tot de familie der vorsten die vroeger in dat landschap of in de nabuurschap onafhankelyk geregeerd hebben."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s86","id":"h5-s86","source":"Nagenoeg op gelyke wyze--wat de keus der personen aangaat, daar hier geen spraak is van gelykheid in werkkring, hoewel ook in dit opzicht zekere overeenstemming in 't oog valt--staat aan het hoofd eener afdeeling op Java, een inlandsch beambte die den hem door het gouvernement gegeven rang met zijn autochthoonen invloed verbindt, om aan den europeschen ambtenaar die 't nederlandsch gezag vertegenwoordigt, het bestuur gemakkelyk te maken."}]},{"lemma":"werkman","count":2,"glosses":["workman","laborers"],"forms":["werkman","werklieden"],"morphology":["noun, masculine, singular","noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s116","id":"h8-s116","source":"Hy onthield den werkman zyn loon, en voedde zich met het voedsel van den arme."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s152","id":"h14-s152","source":"Op de meeste plaatsen hebben de gezaghebbers te beschikken over eenige ketting-gangers, dat zyn: elders veroordeelde misdadigers, een soort van werklieden echter dat in Bantam om meer of min geldige redenen van politieken aard niet aanwezig was."}]},{"lemma":"werktuig","count":1,"glosses":["instrument"],"forms":["werktuig"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s65","id":"h14-s65","source":"De Natallers vermoedden dat de generaal zich verlaagde tot een werktuig van mandhélingschen haat, en 't was in die omstandigheden dat ik van-tyd tot-tyd iets doen kon, wat hy \"kordaat\" vond, vooral daar hy de weinige macht die er uit het fort kon gemist worden, en het detachement mariniers dat hy van boord had meegebracht, niet aan my afstond ter bedekking als ik naar de plekken reed waar men samenschoolde. Ik heb by die gelegenheid opgemerkt dat de generaal Vandamme zeer goed zorgde voor zyn eigen veiligheid, en 't is dáárom dat ik zyn roem van dapperheid niet onderschryven mag voor ik er meer van gezien heb, of iets anders."}]},{"lemma":"werkwoord","count":1,"glosses":["verb"],"forms":["werkwoord"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s58","id":"h2-s58","source":"Alles werd me groen en geel voor de oogen. Ik stamelde een aoristus primus van ik weet niet welk werkwoord ..."}]},{"lemma":"werkzaamheid","count":2,"glosses":["labour","industry"],"forms":["werkzaamheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s59","id":"h16-s59","source":"Ja, eentonig zal ze wezen! Eentonig als 't verhaal van de werkzaamheid der mier die haar bydrage tot den wintervoorraad moet opslepen tegen den aardkluit--voor haar een berg--die er ligt op den weg naar de voorraadschuur."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s169","id":"h18-s170","source":"Er waren daar nog meer menschen uit den Oost, onder anderen een heer die heel ryk was, en nog altyd veel geld verdiende aan thee, die de Javanen voor hem moeten maken voor weinig geld, en die de Regeering van hem koopt voor hoogen prys, om de werkzaamheid van die Javanen aantemoedigen."}]},{"lemma":"werpen","count":13,"glosses":["thrown","throw","casts","cast","Cast","fling","flings"],"forms":["geworpen","werpen","werpt","Werp","werpe"],"morphology":["verb, present, singular","verb, past participle","verb, participle","verb, infinitive","verb, imperative, singular","verb, present subjunctive, third person singular","verb, present, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s66","id":"h4-s66","source":"Ik zou dan de tarwe hebben kunnen scheiden van het kaf, ik had er de nummers uitgehouden, die ik noodig had voor myn boek, en de rest verbrand, of in de papiermand geworpen, hetgeen ik nu niet doen kon."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s79","id":"h8-s79","source":"Maar hy hield niet van verzen. \"Het was een leelyk ryglyf\" zeide hy, en als hy er toe gebracht werd iets te lezen van wat hy \"begaan\" had, zooals hy zich uitdrukte, schiep hy er vermaak in, zyn eigen werk te bederven, òf door 't voortedragen op een toon die 't belachelyk maken moest, òf door op-eenmaal, vooral by een hoogst-ernstigen passus, aftebreken, en er een kwinkslag tusschen te werpen, die de toehoorders pynlyk aandeed, maar die by hem niets anders was dan een bloedige satire op de onevenredigheid tusschen dat keurslyf en zyn ziel die zich daarin zoo benauwd voelde."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s298","id":"h8-s298","source":"Zeg voortaan flink uit waar 't op staat, advienne que pourra! Werp die halfheid van je, beste kerel ... en nu, blyf by ons eten: we hebben hollandsche bloemkool in blik ... maar alles is zeer eenvoudig, want ik moet heel zuinig zyn ... ik ben erg ten-achter in geldzaken: de reis naar Europa, weetje?"}]},{"lemma":"wervel","count":1,"glosses":["vertebrae"],"forms":["wervels"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s92","id":"h11-s92","source":"En ze boog het hoofd, en blank als zilver was de hals die afstak by 't zwart fluweel. En daar stond een man met een groot zwaard, en hy hield het hoog, en zyn blik staarde op dien blanken hals, en hy zocht den boog dien zyn zwaard beschryven zou, om dáár ... dáár, tusschen die wervels heen, te worden doorgedreven met juistheid en kracht ... en toen viel je, Duclari. je viel omdat je dat alles zag, en dáárom riep je: o god!"}]},{"lemma":"west","count":1,"glosses":["west"],"forms":["west"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s235","id":"h17-s235","source":"\"Als er niet langer vlinders zullen rondfladderen, Als de sterren niet meer zullen schitteren, Als de melatti niet meer welriekend zal wezen, Als er niet langer bedroefde harten zyn, Noch wild gedierte in het woud... Als de zon verkeerd zal loopen, En de maan vergeten wat oost en west is..."}]},{"lemma":"westelijk","count":2,"glosses":["western","westward"],"forms":["westelyke","westelyk"],"morphology":["adjective, attributive","adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s35","id":"h16-s35","source":"De westelyke residentien Bantam, Batavia, Preanger, Krawang, en een gedeelte van Cheribon--tezamen genomen: Soendahlanden genaamd--worden geacht niet tot eigenlyk Java te behooren, en om nu niet van de over zee gekomen vreemdelingen in die gewesten te spreken, de oorspronkelyke bevolking is inderdaad een geheel andere dan op midden-Java en in den zoogenaamden Oosthoek."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s268","id":"h17-s268","source":"Ze hadden westelyk gestuurd, en hielden het land rechts van zich, tot aan Java-punt."}]},{"lemma":"westen","count":5,"glosses":["West","west"],"forms":["Westen","westen"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s118","id":"h5-s118","source":"Doch daar kwamen vreemdelingen uit het Westen, die zich heer maakten van het land."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s187","id":"h11-s187","source":"Links in 't westen boven de wyde, wyde zee, die geen grens heeft tot waar Madagaskar ligt, en Afrika daar achter, zakte de zon, en liet haar stralen in gedurig stomper buiging kiskassen over de golven, en zy zocht verkoeling in de zee."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s193","id":"h11-s193","source":"Ge vraagt, en de arme visschersknaap Heeft nauw uw vraag verstaan, Of wenkend met het donker oog, Wyst hy u aan d'onmeetbren boog Het verre Westen aan."}]},{"lemma":"Westermarkt","count":7,"glosses":["Westermarkt"],"forms":["Westermarkt"],"morphology":["proper noun, common gender, singular","proper noun","proper noun, common gender singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s48","id":"h2-s48","source":"Op de Westermarkt stonden kramen, en als ge een Amsterdammer zyt, lezer, en nagenoeg van myn leeftyd, zult ge u herinneren hoe daaronder één was, die uitmuntte door de zwarte oogen en de lange vlechten van een meisje, dat als een Griekin gekleed was. Ook haar vader was een Griek, of althans hy zag er uit als een Griek."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s51","id":"h2-s51","source":"Toch kwamen wy, jongens van quarta, altyd 's avends op de Westermarkt om dat meisje te zien. Nu was hy die daar voor me stond met zyn sjaal, eens daarby, schoon hy een paar jaren jonger was dan de anderen, en dus nog te kinderachtig om naar de Griekin te kyken."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s70","id":"h2-s70","source":"Als op latere kermissen die man weer met zyn kraam op de Westermarkt stond, ging ik my altyd elders vermaken."}]},{"lemma":"westers","count":2,"glosses":["Western"],"forms":["westersche"],"morphology":["adjective","adjective, attributive"],"note":"Westersche is an older inflected spelling of westerse.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s96","id":"h3-s96","source":"Over het schynbaar overwicht der westersche beschaving. Over kadaster, registratie en zegel."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s29","id":"h5-s29","source":"Het is waarlyk niet vleiend voor de westersche beschaving, dat zelden het denkbeeld om een groot werk tot-stand te brengen, zich lang genoeg heeft kunnen staande houden om dat werk voleind te zien."}]},{"lemma":"Westhoek","count":1,"glosses":["Westhoek"],"forms":["Westhoek"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s118","id":"h7-s118","source":"De policie- en bureau-oppassers liepen bedryvig heen-en-weer. Kortom, alles toonde aan dat de eentonigheid op dat vergeten plekje gronds in den javaschen Westhoek, voor een oogenblik werd afgebroken door wat leven."}]},{"lemma":"westhoek","count":1,"glosses":["western corner"],"forms":["westhoek"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s36","id":"h11-s36","source":"Duclari, Verbrugge en--ik moet het erkennen!--ook Tine, konden een luiden lach niet onderdrukken by de gedachte zoo op-eens uit den westhoek van Java overtestappen naar Arles of Nîmes in 't zuiden van Frankryk."}]},{"lemma":"westkust","count":4,"glosses":["West Coast","west coast"],"forms":["Westkust"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s139","id":"h12-s139","source":"De Padangsche praatjes duurden voort: men sprak nog altyd over 't verdwenen kind. De adsistent-resident voelde zich op-nieuw geroepen die zaak optevatten, maar voor hy iets tot helderheid had kunnen brengen, ontving hy een besluit waarby hy door den Gouverneur van Sumatra's Westkust werd gesuspendeerd \"wegens oneerlykheid in ambtsbetrekking.\" Het heette dat hy uit vriendschap of medelyden de zaak van dien kontroleur, tegen beter weten aan, in een valsch daglicht had gesteld."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s141","id":"h12-s141","source":"Ik weet voorts dat hy een achtenswaardig persoon was, en dat ook de Regeering hem hiervoor hield, hetgeen blykt uit het vernietigen der suspensie, nadat de zaak elders dan op Sumatra's Westkust onderzocht was."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s180","id":"h12-s180","source":"Wanneer hy my voor die zaken had laten terechtstaan als schuldig aan oneerbiedigheid jegens den Gouverneur van Sumatra's Westkust, hetgeen in die dagen met een beetje goeden wil had kunnen worden uitgelegd als \"pooging, tot ondermyning van 't nederlandsch gezag, en aanhitsing, tot opstand\" of aan \"diefstal op den publieken weg\" zou hy getoond hebben een goedhartig mensch te zyn."}]},{"lemma":"westmoesson","count":3,"glosses":["west monsoon"],"forms":["westmoesson","westmousson"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s20","id":"h6-s20","source":"--Ja, mynheer de kontroleur, het is westmoesson."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s98","id":"h6-s98","source":"Leeuwen of tygers nu waren er in den wagen niet. Men had alles maar zoo zorgvuldig gesloten omdat het westmoesson was, en men dus op regen moest bedacht zyn."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s245","id":"h11-s245","source":"Myn verstoordheid van dien dag stond in verband met het gevaarlyke der Natalsche ree ... je weet, Verbrugge, dat geen oorlogschip die reede mag aandoen, vooral niet in Juli ... ja, Duclari, de westmousson is daar in Juli 't sterkst, juist andersom dan hier."}]},{"lemma":"westmoessonsbui","count":1,"glosses":["west-monsoon squalls"],"forms":["westmoessonsbuien"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s135","id":"h14-s135","source":"Had niet die arme vrouw maanden doorgebracht aan-boord van een Arabisch vaartuig, zonder andere legerstede dan 't scheepsdek zonder andere beschutting tegen zonnehitte en westmoessonsbuien, dan een tafeltje tusschen welks pooten ze zich moest vastklemmen?"}]},{"lemma":"wet","count":14,"glosses":["laws","law"],"forms":["wetten","wet"],"morphology":["noun, plural","noun, common gender, singular","noun, feminine singular","noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s2","id":"h4-s2","source":"Over de wetten van SOLON, LYKURGUS, ZOROASTER en CONFUCIUS."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s21","id":"h5-s21","source":"Het is myn doel niet, vooral niet in het begin van myn vertelling, den lezer lang bezig te houden met het beschryven van plaatsen, landschappen of gebouwen. Ik vrees te zeer hem afteschrikken door wat zweemen zou naar langdradigheid, en eerst later, als ik gevoel dat hy voor my gewonnen is, als ik uit blik en houding bemerk dat het lot van de heldin die ergens van 't balkon eener vierde verdieping springt, hem belang inboezemt, dan laat ik, met stoute verachting van alle wetten der zwaartekracht, haar zweven tusschen hemel en aarde, tot ik myn hart heb lucht gegeven in de nauwkeurige schets der schoonheden van het landschap, of van 't gebouw dat daar ergens schynt geplaatst te zyn om een voorwendsel aan de hand te doen tot een veelbladzydig vertoog over middeleeuwsche architektuur."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s41","id":"h5-s41","source":"Er werd een nieuwe adsistent-resident verwacht, en het gebruik, dat in Indie meer dan ergens kracht van wet heeft, wil dat de beambte die met het bestuur eener afdeeling belast is, feestelyk worde ingehaald by zyn aankomst."}]},{"lemma":"weten","count":308,"glosses":["know","knew","knows","do know","known","knowledge","learn","knowing","to know","managed","you know","remember","could","Do know","understand","can","tell","have any notion","Know","Knew","knew how","knows how","know how","did know","realize"],"forms":["weet","weten","wist","Weet","wisten","weetje","geweten","Wist","wete","wetende","Weten"],"morphology":["verb, present, singular","verb, infinitive","verb, past, singular","verb, present, first person singular","verb, past, plural","verb, present, plural","verb, present, second-person singular","verb, present, third person singular","verb, present, first-person singular","verb, past, third person singular","verb, past, first person singular","verb, past participle","verb, present, second person singular","noun, neuter, singular","verb, present, third-person plural","verb, present subjunctive, singular","verb, present singular","verb, present participle","verb, infinitive (replacement infinitive)","modal verb, past, third-person singular","verb, past indicative, third person singular","verb, past subjunctive, plural","verb, past, first-person singular","verb, present, second-person singular with enclitic pronoun","verb, present, singular with enclitic pronoun","verb, present, third-person singular","fused verb phrase, present, second-person singular","substantivized infinitive, neuter singular","verb, infinitive, nominalized","verb, past, third-person singular","verb, participle","verb, past, third person plural"],"note":"Formal subjunctive: “provided it be understood.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s5","id":"h1-s5","source":"Als ik in myn vak--ik ben makelaar in koffi, en woon op de Lauriergracht N° 37--aan een principaal --een principaal is iemand die koffi verkoopt--een opgave deed, waarin maar een klein gedeelte der onwaarheden voorkwam, die in gedichten en romans de hoofdzaak uitmaken, zou hy terstond Busselinck & Waterman nemen. Dat zyn ook makelaars in koffi, doch hun adres behoeft ge niet te weten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s29","id":"h1-s29","source":"Hoe zouden anders de ulevellen met deviezen zoo goedkoop wezen?--Frits zegt: \"Uhlefeldjes\" ik weet niet, waarom?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s39","id":"h1-s39","source":"Ik weet wel dat ik iets meer had moeten geven als hy myzelf er uit gehaald had, maar zeker myn halve vermogen niet. 't Is immers duidelyk dat men op die wys maar tweemaal in 't water hoeft te vallen om doodarm te wezen."}]},{"lemma":"weten toe te spreken","count":1,"glosses":["knew how to address"],"forms":["wisttoetespreken"],"morphology":["verbal phrase, past singular with infinitive"],"note":"The historically fused spelling represents wist toe te spreken.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s19","id":"h17-s19","source":"Maar ik geloof dat die van Saïdjah de beste was, misschien wel omdat deze hem beter dan de anderen wisttoetespreken. Want buffels zyn zeer gevoelig voor goede toespraak."}]},{"lemma":"wetens","count":1,"glosses":["knowingly"],"forms":["wetens"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s61","id":"h14-s61","source":"Want de oorzaken van den stryd over Jang di Pertoean waren my toen nog onbekend, en 't kon dus niet in myn gedachten opkomen, evenmin dat myn voorganger willens en wetens een onschuldige zou veroordeeld hebben tot zóó zware straf, als dat de generaal een misdadiger zou in bescherming nemen tegen een rechtvaardig vonnis."}]},{"lemma":"wetenschap","count":4,"glosses":["sciences","branch of knowledge","scholarship","knowledge"],"forms":["wetenschap","wetenschappen"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, common gender, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s41","id":"h4-s41","source":"Over het verband tusschen Poëzie en mathematische wetenschappen. Over de Wajangs der Chinezen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s144","id":"h6-s144","source":"Geen wetenschap was hem geheel vreemd. Hem ahnde wat hy niet wist, en hy bezat in hooge mate de gaaf om 't weinige dat hy wist--ieder weet weinig, en hy, misschien meer wetende dan sommige anderen, maakte op dezen regel geen uitzondering--om dat weinige aantewenden op een wys die de maat zyner kennis vermenigvuldigde."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s98","id":"h7-s98","source":"De vraag is nu niet hoe de Europeaan wezen zou, als hy zoo van der jeugd af ware belemmerd geworden in zyn ontwikkeling, maar zeker is het dat de geringe wetenschappelyke ontwikkeling van den liplap in 't algemeen zyn gelykstelling met den Europeaan in den weg staat, ook dáár waar hy als individu in beschaving, wetenschap of kunst, misschien den voorrang boven een bepaalden europeschen persoon verdienen zou."}]},{"lemma":"wetenschappelijk","count":2,"glosses":["scholarly","scientifically"],"forms":["wetenschappelyke","wetenschappelyk"],"morphology":["adjective, inflected, historical spelling","adverb"],"note":"Historical spelling of modern wetenschappelijk.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s98","id":"h7-s98","source":"De vraag is nu niet hoe de Europeaan wezen zou, als hy zoo van der jeugd af ware belemmerd geworden in zyn ontwikkeling, maar zeker is het dat de geringe wetenschappelyke ontwikkeling van den liplap in 't algemeen zyn gelykstelling met den Europeaan in den weg staat, ook dáár waar hy als individu in beschaving, wetenschap of kunst, misschien den voorrang boven een bepaalden europeschen persoon verdienen zou."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s68","id":"h18-s68","source":"Zyn voornemen was, 't lyk van zyn voorganger te doen opgraven en wetenschappelyk onderzoeken, zoodra de Regent zou verwyderd zyn, en diens aanhang onschadelyk gemaakt. Maar men heeft hem hiertoe de gelegenheid niet gelaten."}]},{"lemma":"wetgever","count":1,"glosses":["lawgiver"],"forms":["wetgever"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s127","id":"h7-s127","source":"Want, zwerende dat men de bestaande wetten en bepalingen zou handhaven, behoefde men slechts het oog te slaan op de talryke voorschriften dienaangaande, om intezien dat eigenlyk een byzondere eed hieromtrent niet te-pas kwam. Maar de wetgever schynt gemeend te hebben dat overvloed van goed niet schaden kan, althans men vordert van de adsistent-residenten een afzonderlyken eed, waarby die verplichting omtrent den geringen man nogeens uitdrukkelyk vermeld wordt."}]},{"lemma":"wettelijk","count":3,"glosses":["legally","lawfully","lawful"],"forms":["wettelyk","wettelyken"],"morphology":["adverb","adjective, inflected, masculine dative singular"],"note":"Wettelyken is an older inflected spelling of wettelijken, with dative masculine -en after op.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s89","id":"h7-s89","source":"De europesche maatschappy in Nederlandsch Indiën is vry scherp in twee deelen gesplitst: de eigenlyke Europeanen, en dezulken die--hoezeer wettelyk in geheel denzelfden rechtstoestand verkeerende--niet in Europa geboren zyn, en min of meer inlandsch bloed in de aderen hebben."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s29","id":"h16-s29","source":"Er is--in Indie vooral, waar nog altyd heeredienst wettelyk bestaat--een geringer maat van onbeschaamdheid noodig om de bevolking onwettig opteroepen tot onbetaald werk, dan er vereischt wordt tot het wegnemen van eigendom."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s245","id":"h20-s245","source":"Redding en hulp, op wettelyken weg, waar het kan ... op wettigen weg van geweld, waar het moet."}]},{"lemma":"wettig","count":6,"glosses":["lawful","lawfully"],"forms":["wettig","wettigen","wettige"],"morphology":["adverb","adjective","adjective, inflected","substantivized adjective, neuter singular","adjective, inflected, masculine dative singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s65","id":"h4-s65","source":"Ik had hem misschien iets gegeven, en als hy my dan den volgenden dag die massa schryvery had toegezonden, ware het myn wettig eigendom geweest."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s32","id":"h14-s32","source":"Hy verwachtte dus--schuldig of niet, dit doet niets tot de zaak, daar hy in wettigen vorm en door bevoegde autoriteit was beschuldigd van hoogverraad--ook te Padang, als een gevangene te zullen aankomen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s158","id":"h14-s158","source":"Maar zoodra eenmaal de grens van 't strikt wettige is overschreden, wordt het moeielyk een punt vasttestellen, waarop zoodanige overschryding zou overgaan in misdadige willekeur, en vooral wordt groote omzichtigheid noodig zoodra men weet dat de Hoofden alleen wachten op een slecht voorbeeld, om dat met verregaande uitbreiding natevolgen."}]},{"lemma":"wettigen","count":2,"glosses":["justify","justified"],"forms":["wettigen","gewettigd"],"morphology":["verb, infinitive","verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s30","id":"h14-s30","source":"Het spreekt vanzelf dat men den Gouverneur al de stukken aanbood, waarin de zoo bezwarende getuigenissen waren opgenomen, en die de strengheid van de genomen maatregelen moesten wettigen. Onze Jang di Pertoean was dus van Mandhéling, vertrokken als een gevangene."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s174","id":"h14-s174","source":"Toen Verbrugge dit aan Havelaar meedeelde, had deze geantwoord dat zyn voorganger daaraan verkeerd zou gedaan hebben, daar de adsistent-resident van Lebak in geen geval den resident van Bantam mocht voorbygaan, en hy had daarby gevoegd dat dit ook door volstrekt niets zoude gewettigd zyn, daar het toch niet te denken was dat die hooge beambte party zou trekken voor afpersing en knevelary."}]},{"lemma":"wettigheid","count":1,"glosses":["lawfulness"],"forms":["wettigheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s84","id":"h19-s84","source":"dat ik volkomen eerbiedig de wettigheid van uw gezag, waar het geldt de keuze, al of niet te treden in myn voorstellen;"}]},{"lemma":"weven","count":4,"glosses":["wove","weave","woven","the weaving"],"forms":["weven","weefde","geweven"],"morphology":["verb, past, singular","verb, infinitive","past participle","verb, infinitive, substantivized"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s51","id":"h17-s51","source":"... toen deze buffel geslacht was, telde Saïdjah twaalf jaar, en Adinda weefde sarongs, en batikte die met puntige kapala."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s74","id":"h17-s74","source":"Ik zal spinnen, en sarongs en slendangs weven, en batikken, en heel vlytig zyn al dien tyd."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s163","id":"h17-s163","source":"Hy teekende zich Adinda's gelaat, haar hoofd, haar schouder ... hy zag den zwaren kondeh, zoo glinsterend zwart, gevangen in eigen strik, afhangend in haar hals ... hy zag haar groot oog, schitterend in donkeren weerschyn ... de neusvleugels die ze zoo fier optrok als kind, wanneer hy--hoe was't mogelyk!--haar plaagde, en den hoek van haar lippen waarin zy een glimlach bewaarde. Hy zag hare borst, die nu zwellen zou onder de kabaai ... hy zag hoe de sarong, die zyzelf geweven had, haar heupen nauw omsloot, en, de dy volgend in gebogen lyn, langs de knie neerviel in heerlyke golving op den kleinen voet ..."}]},{"lemma":"wever","count":1,"glosses":["weavers"],"forms":["wevers"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s105","id":"h4-s105","source":"En--zonderling toch, hoe de gedachten onder 't schryven in iemand opkomen --myn boek gaat ook de molenaars aan, en de dominees, en hen die Holloway- pillen verkoopen, en de likeurstokers, en de pannenbakkers, en de menschen die van staatsschuld leven, en de pompenmakers, en de touwslagers, en de wevers, en de slachters, en de klerken op een makelaarskantoor, en de aandeelhouders van de Nederlandsche Handelmaatschappy, en eigenlyk, wel beschouwd, alle anderen ook."}]},{"lemma":"wezen","count":78,"glosses":["be","creatures","to be","be so","been","have been","have"],"forms":["wezen","wezens"],"morphology":["verb, infinitive","copular verb, infinitive","noun, neuter, plural","auxiliary verb, infinitive","noun, plural","verb, infinitive, archaic variant of zijn"],"note":"Wezen is a literary infinitive with the same meaning as zijn.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s33","id":"h1-s33","source":"Maar als 't kwartier voor drieën is, kan ik, die myn woorden niet in 't gelid zet, zeggen: \"de lucht is guur, en 't is kwartier voor drieën.\" De verzenmaker is door de guurheid van den eersten regel aan een vol uur gebonden. Het moet voor hem juist een, twee uur, enz. wezen, of de lucht mag niet guur zyn."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s39","id":"h1-s39","source":"Ik weet wel dat ik iets meer had moeten geven als hy myzelf er uit gehaald had, maar zeker myn halve vermogen niet. 't Is immers duidelyk dat men op die wys maar tweemaal in 't water hoeft te vallen om doodarm te wezen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s77","id":"h1-s77","source":"Hy is arm, en blyft arm, en dit moet ook zoo wezen."}]},{"lemma":"wezenloos","count":1,"glosses":["senseless"],"forms":["wezenloos"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s73","id":"h16-s73","source":"Myn vertrouwen op medegevoel met de Javanen gaat echter niet zóó ver, dat ik by de beschryving hoe men den laatsten buffel rooft uit den kendang by-dag, zonder schroom, onder bescherming van 't nederlandsch gezag ... als ik 't weggevoerd rund laat volgen door den eigenaar en zyn schreiende kinderen ... als ik hem laat neerzitten op den trap van 't huis des roovers, sprakeloos en wezenloos en verzonken in smart ... als ik hem van daar laat wegjagen met hoon en smaad, met bedreiging van rottingslag en blokgevangenis ... zie, ik eisch niet--noch verwacht, o Nederlanders!--dat ge daardoor zult aangegrepen zyn in gelyke maat als wanneer ik u het lot schetste van een boer wien men zyn koe ontnam."}]},{"lemma":"whaler","count":1,"glosses":["whalers"],"forms":["whalers"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s171","id":"h7-s171","source":"Zy had er niet tegen dat hy te Menado en te Amboina de schipbreukelingen der amerikaansche whalers by zich riep en verzorgde, en zich te grand seigneur achtte om een herbergiersrekening voorteleggen aan 't amerikaansch Gouvernement."}]},{"lemma":"whisten","count":1,"glosses":["playing whist"],"forms":["whisten"],"morphology":["verb, infinitive used nominally"],"note":"Aan het whisten zijn means “to be playing whist.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s9","id":"h3-s9","source":"De meisjes hadden piano gespeeld en gezongen, en by 't dessert plaagden ze elkaar met iets dat in de voorkamer scheen gebeurd te zyn, terwyl wy achter aan 't gentsch whisten waren, iets waarin Frits betrokken scheen. \"Ja, ja, Louise, riep Betsy Rosemeyer, geschreid heb je!"}]},{"lemma":"whistpartij","count":1,"glosses":["whist party"],"forms":["whistparty"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s85","id":"h12-s85","source":"De adsistent-resident was als hoofd der politie verplicht, en ook inderdaad van plan, zich met die zaak te bemoeien, en schynt van dit voornemen iets gezegd te hebben op een whistparty by den generaal."}]},{"lemma":"whistparty","count":1,"glosses":["game of whist"],"forms":["whistparty"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s74","id":"h14-s74","source":"De wyze nu waarop de generaal by die gelegenheid ondervroeg, deed denken aan de whistparty van zekeren keizer van Marokko die zyn partner toevoegde: \"speel harten, of ik sny je den hals af.\" Ook de vertalingen, zooals hy die den fiskaal in den pen gaf, lieten veel te wenschen over."}]},{"lemma":"wichtje","count":1,"glosses":["little ones"],"forms":["wichtjes"],"morphology":["noun, neuter, diminutive plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s12","id":"h1-s12","source":"De fout begint al van Van Alphen af, en wel terstond by den eersten regel over die \"lieve wichtjes.\" Wat drommel kon dien ouden heer bewegen, zich uittegeven voor een aanbidder van myn zusje Truitje die zeere oogen had, of van myn broêr Gerrit die altyd met zyn neus speelde? En toch, hy zegt: \"dat hy die versjes zong, door liefde gedrongen.\" Ik dacht dikwyls als kind: \"man, ik wilde u graag eens ontmoeten, en als ge my de marmerknikkers weigerde, die ik u vragen zou, of myn naam voluit in banket--ik heet Batavus--dan houd ik u voor een leugenaar."}]},{"lemma":"wie","count":144,"glosses":["whoever","who","whose","those who","whom","Whoever","whomever","anyone who","Who","one who","to whom","how","like","a man who","to anyone who","at whom","whomsoever","from whom","which"],"forms":["wie","wien","Wie","wiens","wier","Wien","Wiens"],"morphology":["pronoun","interrogative pronoun","indefinite relative pronoun","free relative pronoun","relative pronoun","relative possessive determiner","relative pronoun, oblique","relative pronoun, plural","relative pronoun, dative","relative pronoun, singular","relative pronoun, plural sense","free relative pronoun, singular","pronoun, relative, nominative","interrogative pronoun, nominative","relative possessive pronoun","indefinite relative pronoun, singular","possessive relative pronoun","indefinite relative pronoun, nominative","relative pronoun, dative, singular","relative pronoun, oblique singular","relative pronoun, singular, substantivized","pronoun, relative, plural","possessive relative determiner","comparative conjunction","free relative pronoun, nominative","interrogative pronoun, accusative","relative possessive pronoun, masculine singular","free-choice relative pronoun, dative, archaic form","relative pronoun, accusative, archaic form","relative pronoun, dative, archaic form","relative pronoun, archaic dative singular","indefinite relative pronoun, singular, nominative","interrogative pronoun, dative singular","relative pronoun, object form","pronoun, interrogative","interrogative pronoun, oblique form","relative pronoun, accusative, singular","relative possessive determiner, masculine singular","subordinating adverb","subordinating conjunction","free-choice relative pronoun","relative pronoun, historical oblique form","determiner","relative pronoun, oblique, singular, archaic","relative pronoun, genitive, singular","relative pronoun, object form, singular, archaic","relative determiner, possessive","interrogative pronoun, oblique","relative pronoun, dative, plural"],"note":"Archaic accusative form of wie.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s22","id":"h1-s22","source":"Wie dit het eerst ontdekte, heeft nooit zusters gehad. Liefde is een zaligheid."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s41","id":"h1-s41","source":"Ik had weleens lust zoo'n heel parterre in 't water te gooien, om te zien wie dat toe juichen gemeend had."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s43","id":"h1-s43","source":"Wie met minder niet tevreden is, mag me laten liggen."}]},{"lemma":"wie viel","count":1,"glosses":["how many"],"forms":["Wieviel"],"morphology":["interrogative quantifier"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s298","id":"h14-s298","source":"Wieviel sind denn wohl da?"}]},{"lemma":"wieder","count":1,"glosses":["again"],"forms":["Wieder"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s294","id":"h14-s294","source":"Ich fang' es doch nicht! Wieder fliegt es fort, Und freut sich dass ich's nicht gefangen habe!"}]},{"lemma":"wieg","count":2,"glosses":["cradle"],"forms":["wieg","wiegje"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s107","id":"h7-s107","source":"Ik begryp hoe Willem van Guillaume komt, en moet erkennen dat ik, vooral in de Molukken, zeer dikwyls \"liplappen\" heb leeren kennen, die me deden verbaasd staan over den omvang hunner kennis, en die my op 't denkbeeld brachten dat wy Europeanen, hoeveel hulpmiddelen ons ook ten-dienste stonden, dikwyls--en niet vergelykender-wyze alleen--verre ten-achteren staan by de arme pariah's die van de wieg af hadden te stryden met kunstmatig-onbillyke terugzetting en 't zot vooroordeel tegen hun kleur."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s153","id":"h7-s153","source":"Acht dagen vóór de geboorte van zyn kleinen Max, bezat hy 't noodige niet om 't yzeren wiegje te koopen waarin zyn lieveling rusten zou, en weinig tyds te-voren nog had hy de weinige versierselen zyner vrouw opgeofferd, om iemand bytestaan, die gewis in beter omstandigheden verkeerde dan hyzelf."}]},{"lemma":"wiens","count":1,"glosses":["whose"],"forms":["Wiens"],"morphology":["interrogative possessive pronoun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s251","id":"h8-s251","source":"--Wiens hand is dit?"}]},{"lemma":"wier","count":6,"glosses":["whose"],"forms":["wier"],"morphology":["relative possessive determiner","relative possessive pronoun, plural","relative possessive pronoun, plural antecedent"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s147","id":"h5-s147","source":"Hy roept, om zyn velden te bewerken of te besproeien, de bevolking van gansche dorpen op, wier eigen Sawah's evenzeer behoefte hebben aan bearbeiding ... ziedaar het misbruik."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s93","id":"h7-s93","source":"Het staat natuurlyk ieder vry, zyn eigen omgeving en gezelschap te kiezen, en men mag het den eigenlyken Europeaan niet euvel duiden, wanneer hy den omgang met lieden van zyn landaard voortrekt boven 't verkeer met personen die--hun meer of minder zedelyke en verstandelyke waarde in 't midden gelaten--zyn indrukken en denkbeelden niet deelen, of--en dit is misschien by vermeend verschil van beschaving, zeer dikwyls de hoofdzaak--wier vooroordeelen een andere richting hebben genomen dan de zyne."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s170","id":"h7-s170","source":"Zy vond het natuurlyk dat Max paarden weergaf aan de Alfoeren in de Minahassa, wier paarden waren doodgereden door de officieren van de Bayonnaise."}]},{"lemma":"Wiera","count":1,"glosses":["Wiera"],"forms":["Wiera"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s85","id":"h8-s85","source":"En er waren er die Radhen Wiera Koesoema, het distriktshoofd van Parang-Koedjang aanzagen. Maar de meesten sloegen de oogen ter-aarde."}]},{"lemma":"wierookdronkenschap","count":1,"glosses":["incense intoxication"],"forms":["Wierook-dronkenschap"],"morphology":["compound noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s124","id":"h15-s124","source":"Duizeling. Wierook-dronkenschap."}]},{"lemma":"wij","count":96,"glosses":["we","us","We","to us","our house"],"forms":["wy","we","ons","Wy","We","wij"],"morphology":["pronoun, nominative","pronoun, nominative, plural","personal pronoun, nominative, first-person plural","pronoun, nominative, first person plural","personal pronoun, nominative, plural","pronoun, first person plural, nominative","pronoun, nominative, first-person plural","pronoun, accusative","personal pronoun, first-person plural, object form","personal pronoun, nominative plural","personal pronoun, first-person plural","pronoun, oblique","pronoun, personal, first person plural, nominative","pronoun, first-person plural, nominative","personal pronoun, first person plural nominative","pronoun, dative, first-person plural","pronoun, object form, first person plural","pronoun, object form, plural","personal pronoun, object form, plural","pronoun, personal, first-person plural, object form","pronoun","personal pronoun, first-person plural, nominative","pronoun, accusative, first person plural","pronoun, nominative plural"],"note":"Old spelling of wij.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s26","id":"h1-s26","source":"Toen we getrouwd zyn, hebben wy een toertje naar den Haag gemaakt--ze heeft daar flanel gekocht, waarvan ik nog borstrokken draag--en verder heeft ons de liefde nooit de wereld ingejaagd. Dus: alles gekheid en leugens!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s60","id":"h1-s60","source":"En als ge meent, dat dit op het tooneel er dóór kan als uitzondering, blyft toch myn aanmerking bestaan, dat men den zin voor waarheid bederft by het volk, dat de uitzondering als regel aanneemt, en dat men de publieke zedelykheid ondermynt, door het te gewennen iets toetejuichen op het tooneel, wat door elk fatsoenlyk makelaar of koopman voor een bespottelyke krankzinnigheid wordt gehouden in de wereld. Toen ik trouwde, waren wy op 't kantoor van myn schoonvader--Last & Co--met ons dertienen, en er ging wat om!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s5","id":"h2-s5","source":"Die konnexie dateert van 't kontinentaal stelsel, toen wy dekoloniale waren insmokkelden van Helgoland. Ja, wie weet wat 'n ander al zoo zou geschreven hebben."}]},{"lemma":"wijd","count":4,"glosses":["wide"],"forms":["wyde","wyd"],"morphology":["adjective, attributive","adjective, attributive, historical spelling"],"note":"Older spelling of modern wijd.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s167","id":"h4-s167","source":"Zyn wyd broekje reikte ter-nauwernood tot de helft van de dy, en de beentjes waren bloot van daar tot aan den enkel. Heel indecent, vind ik."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s187","id":"h11-s187","source":"Links in 't westen boven de wyde, wyde zee, die geen grens heeft tot waar Madagaskar ligt, en Afrika daar achter, zakte de zon, en liet haar stralen in gedurig stomper buiging kiskassen over de golven, en zy zocht verkoeling in de zee."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s27","id":"h13-s27","source":"En toch had ik vrede met zoodanige terugbetaling. Want door die niet te vorderen, zou men een te wyde deur openstellen voor oneerlykheid."}]},{"lemma":"wijden","count":2,"glosses":["devoted","devote"],"forms":["wydde","wyden"],"morphology":["verb, past, singular","verb, infinitive"],"note":"Historical spelling of modern wijdde.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s32","id":"h3-s32","source":"Moeder, 'k ben wel ver van 't land Waar me 't leven werd geschonken, Waar myn eerste tranen blonken, Waar ik opwies aan uw hand... Waar uw moedertrouw der ziel Van den knaap haar zorgen wydde, En hem liefdryk stond ter-zyde, En hem ophief als hy viel..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s74","id":"h13-s75","source":"De beschuldiging die zoo vaak wordt ingebracht tegen den grooten meester die den Waverley schreef, dat hy dikwyls van 't geduld zyner lezers misbruik maakt door te veel bladzyden aan plaatsbeschryving te wyden, komt me ongegrond voor, en ik geloof dat men zich tot het beoordeelen van de juistheid eener zoodanige aanmerking, eenvoudig de vraag hebbe voorteleggen: was deze beschryving noodig tot juist opvatten van den indruk dien de schryver u wilde meedeelen?"}]},{"lemma":"wijdte","count":2,"glosses":["fullness","width"],"forms":["wydte"],"morphology":["noun, common gender, singular, historical spelling","noun, common gender, singular"],"note":"Wydte is the historical spelling of wijdte.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s153","id":"h4-s153","source":"Er was geen spoor van plooien, wydte of omvang, zooals dit by een vrouw toch behoort."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s279","id":"h17-s279","source":"Het was niet gemakkelyk die te vinden, omdat er zoovéél huizen waren ingestort. Doch hy scheen de plaats te herkennen aan de wydte van den hoek dien sommige lichtlynen door 't geboomte vormden by haar ontmoeting in zyn oog, zooals de zeeman peiling neemt op vuurtorens of uitstekende bergpunten."}]},{"lemma":"wijken","count":7,"glosses":["yielded","yield","receded","turn","yields"],"forms":["week","wyken","wykt"],"morphology":["verb, past, singular","verb, infinitive","verb, present, singular","verb, past, third-person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s21","id":"h9-s21","source":"Menscheneter, daarin stak myn ziel, myn ziel die ge hebt vermaald als eens gegeten gras! 't Was myn hart dat ge daar hebt opgeslikt als een versnapering! Want in dat boek had ik dat hart en die ziel neergelegd, en er vielen zooveel tranen op dat handschrift, en myn bloed week weg uit de âren naarmate ik voortschreef, en ik gaf u dat alles, en dat kocht ge voor weinige stuivers ... en ge zegt: hm!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s281","id":"h11-s281","source":"En hy viel neer op een rots, die niet week. En hy klaterde in groote stroomen, maar de rots week niet."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s282","id":"h11-s282","source":"En hy werd toornig omdat de rots niet wyken wilde, en omdat de sterkte van zyn stroomen ydel was."}]},{"lemma":"wijl","count":5,"glosses":["since","because","for"],"forms":["wyl"],"morphology":["subordinating conjunction"],"note":"Archaic causal wijl means ‘because’ here, not temporal ‘while’.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s11","id":"h14-s11","source":"Hy breidde zyn gezag tot aan de oostkust uit, en er werden nederlandsche beambten en nederlandsche garnizoenen gezonden naar Bila en Pertibie, welke posten echter--zooals je weet, Verbrugge--later weer ontruimd zyn. Toen er op Sumatra een Regeeringskommissaris aankwam, die deze uitbreiding doelloos vond en ze hierom afkeurde, vooral ook wyl ze in stryd was met de wanhopige spaarzaamheid waarop door 't moederland zoozeer was aangedrongen, beweerde de generaal Vandamme dat die uitbreiding geen bezwarenden invloed behoefde te hebben op de begrooting, want dat de nieuwe garnizoenen gevormd waren uit troepen waarvoor toch reeds gelden waren toegestaan, zoodat hy een zeer groote landstreek onder nederlandsch bestuur had gebracht, zonder dat hieruit geldelijke uitgaven waren voortgevloeid."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s117","id":"h14-s117","source":"Hy verontschuldigde zich by zyn gasten, wyl hy bezigheden had."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s62","id":"h17-s62","source":"Maar hy was niet lang gevangen, wyl hy kort daarop stierf."}]},{"lemma":"wijn","count":2,"glosses":["wine"],"forms":["wyn"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"Wyn is the historical spelling of wijn.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s32","id":"h10-s32","source":"Als de eerste regel geëindigd was op koek, wyn, kina, zou je aan Marie gevraagd hebben of ze meeging naar Broek, Berlyn, China, en zoo voort."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s80","id":"h12-s80","source":"Hy had, moet ge weten, zyn vrouw getrouwd om een weddingschap te winnen, en daarmee een anker wyn."}]},{"lemma":"wijnoogst","count":1,"glosses":["vintage"],"forms":["wynoogst"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s117","id":"h5-s117","source":"Hy groeit op te-midden zyner sawah's en gagah's en tipar's vergezelt reeds op zeer jeugdigen leeftyd zyn vader naar 't veld, waar hy hem behulpzaam is in den arbeid met ploeg en spade, aan dammen en aan waterleidingen tot het bevochtigen zyner akkers. Hy telt zyn jaren by oogsten, hy rekent den tyd naar de kleur zyner te veld staande halmen, hy voelt zich te-huis onder de makkers die met hem padie sneden hy zoekt zyn vrouw onder de meisjes der dessah die 's avends onder vroolyk gezang de ryst stampen om ze te ontdoen van den bolster ... het bezit van een paar buffels die zyn ploeg zullen trekken, is 't ideaal dat hem aanlacht ... kortom, de rystbouw is voor den Javaan, wat in de Rynstreken en in het zuiden van Frankryk, de wynoogst is."}]},{"lemma":"wijs","count":4,"glosses":["wise","wisely","believe"],"forms":["wys"],"morphology":["adjective","adverb","adjective, predicative"],"note":"Wys maken, modern wijsmaken, means ‘make someone believe’.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s55","id":"h9-s55","source":"Zoo gaat het, als men wys is in zyn eigen oogen. Hy weet nu niet eens hoe laat het is, en zyn jongetje heeft maar een half broekjen aan."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s129","id":"h9-s129","source":"In myn huis zal de Heere gediend worden, daarvoor zal ik zorgen. En dit met te meer yver, omdat ik hoe langer hoe meer inzie hoe wys alles geregeld is, hoe liefderyk de wegen zyn waarlangs wij worden geleid aan Gods hand, en hoe Hy ons behouden wil voor het eeuwige en voor het tydelyke leven, want die grond te Lebak kan zeer goed geschikt worden gemaakt voor de koffikultuur."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s189","id":"h16-s189","source":"Die juffrouw in den winkel zag er tevreden uit, en toen dus in 1848 sommigen ons trachtten wys te maken dat in den Haag niet alles was zoo als 't behoorde, heb ik op den krans over die ontevredenheid het myne gezegd. Ik vond geloof, want ieder wist dat ik by ondervinding sprak."}]},{"lemma":"wijsgeer","count":2,"glosses":["a philosopher","philosopher"],"forms":["wysgeer"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s31","id":"h4-s31","source":"Over \"het recht\" en de \"rechten.\" Over BÉRANGER als wysgeer. (Dit begryp ik weer niet)"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s165","id":"h6-s165","source":"Men denke aan den wysgeer die van uit zyn cel aan 't volk tracht te leeren wat waarheid is, als hy bemerken moet dat zyn stem overschreeuwd wordt door piëtistische huichelary of gewinzoekende kwakzalvers."}]},{"lemma":"wijsgerig","count":2,"glosses":["philosophical"],"forms":["wysgeerige"],"morphology":["adjective, inflected","adjective, inflected, historical spelling"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s71","id":"h2-s71","source":"Daar ik veel van wysgeerige opmerkingen houd, moet ik u toch even zeggen, lezer, hoe wonderbaar de zaken dezer wereld aan elkander hangen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s101","id":"h7-s101","source":"Uit zoo-iets wordt natuurlyk in 't verkeer zekere gedwongenheid geboren. die niet zou weg te nemen zyn dan door wysgeerige onbekrompen inzichten en maatregelen van het bestuur."}]},{"lemma":"wijsheid","count":7,"glosses":["wisdom","Wisdom"],"forms":["wysheid","Wysheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s109","id":"h6-s109","source":"Daar wy hem later zullen weerzien, wil ik u maar terstond zeggen dat zyn onbewegelykheid niet uitsluitend moest geweten worden aan de assimilatie met den reiswagen, want dat hy, ook als er op mylen afstands geen voertuig in de buurt was, een kalmte, een langzaamheid en een voorzichtigheid aan den dag leî, die menigen Saurier jaloersch maken zou, en die in de oogen van velen de kenmerken zyn van deftigheid, bezadigdheid en wysheid."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s52","id":"h9-s52","source":"De vreeze des Heeren is 't beginsel van alle wysheid, je moet dus de Rosemeyers niet zoenen, en niet zoo pedant wezen. Zedeloosheid brengt ten verderve, jongen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s73","id":"h9-s73","source":"By 't aanhooren van die predikatie, dacht ik gedurig hoe hemelsbreed toch het verschil is tusschen menschelyke en goddelyke wysheid."}]},{"lemma":"wijsmaken","count":1,"glosses":["persuading"],"forms":["wysmakende"],"morphology":["verb, present participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s252","id":"h11-s252","source":"Toen ik door 't ondergaan der zon eenigszins genas--want ontevredenheid is een ziekte--bracht juist die ziekte my den Japanschen Steenhouwer voor den geest, en misschien dacht ik alleen dáárom die geschiedenis overluid, om, mezelf wysmakende dat ik het deed uit welwillendheid voor dat kind, ter-sluik den laatsten druppel intenemen van het drankje dat ik voelde noodig te hebben."}]},{"lemma":"wijsneus","count":1,"glosses":["smart aleck"],"forms":["wysneus"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"Wijsneus, here historically spelled wysneus, is a mocking term for a know-it-all or smart aleck.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s113","id":"h16-s113","source":"Er schynt maar zelden een Gouverneur-generaal daarheen gezonden te worden, die de taal van 't land verstaat.\" Wat moet ik nu doen met zoo'n wysneus?"}]},{"lemma":"wijten","count":1,"glosses":["ascribed"],"forms":["geweten"],"morphology":["verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s109","id":"h6-s109","source":"Daar wy hem later zullen weerzien, wil ik u maar terstond zeggen dat zyn onbewegelykheid niet uitsluitend moest geweten worden aan de assimilatie met den reiswagen, want dat hy, ook als er op mylen afstands geen voertuig in de buurt was, een kalmte, een langzaamheid en een voorzichtigheid aan den dag leî, die menigen Saurier jaloersch maken zou, en die in de oogen van velen de kenmerken zyn van deftigheid, bezadigdheid en wysheid."}]},{"lemma":"wijze","count":46,"glosses":["manner","way","means","rate","sages","a way"],"forms":["wyze","wys","wijze","wyzen"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, feminine, singular","noun, common gender, plural"],"note":"Wyze is the nineteenth-century spelling of modern wijze.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s39","id":"h1-s39","source":"Ik weet wel dat ik iets meer had moeten geven als hy myzelf er uit gehaald had, maar zeker myn halve vermogen niet. 't Is immers duidelyk dat men op die wys maar tweemaal in 't water hoeft te vallen om doodarm te wezen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s113","id":"h3-s113","source":"Over de nieuwe wyze van reven. Over de perkussie, toegepast op handgranaten. (Dit stuk dateert van 1847, dus van vóór Orsini.)"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s122","id":"h4-s122","source":"Alleen scheen Stern, die een tint van letterkunde over zich heeft--zooals veel Duitschers--stem te willen hebben in de wyze van uitvoering."}]},{"lemma":"wijzen","count":17,"glosses":["pointed","point","show","points","pointing","showed","point out","guide"],"forms":["wyzen","wees","wys","Wyst","gewezen","wyst","wyzende"],"morphology":["verb, infinitive","verb, past, singular","verb, imperative, singular","verb, present, first-person singular","verb, present, third-person singular","verb, infinitive, nominalized","verb, past participle","verb, present, singular","verb, present participle, historical spelling"],"note":"Wyzen is the nineteenth-century spelling of wijzen.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s164","id":"h4-s164","source":"Ze wees my een matten stoeltjen aan, en nam een klein meisje op den schoot, dat op den grond zat te spelen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s27","id":"h5-s27","source":"De geestdryvery die torens meende te moeten zetten op de gebouwen die opgericht werden ter-eere van dezen of genen heilige, duurde niet lang genoeg om ze te voleinden, en de spits die de geloovigen naar den hemel moet wyzen, rust, gewoonlyk een paar omgangen te laag, op de massieve bazis, 'tgeen denken doet aan den man zonder dyen op de kermis."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s49","id":"h8-s49","source":"Noch zyn er zonnestralen, heeter dan noodig is om het graan te doen rypen dat u en uw kinderen voeden moet, noch banjirs die u doen jammeren: \"wys my de plaats waar ik gezaaid heb!\""}]},{"lemma":"wikkelen","count":2,"glosses":["wrapped"],"forms":["gewikkeld"],"morphology":["predicative participial adjective","verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s152","id":"h4-s152","source":"In plaats van een behoorlyke japon of rok, droeg ze daaronder een stuk donker gebloemd lynwaad, dat eenige malen om het lyf gewikkeld scheen, en hare heupen en knieën vry nauw omsloot."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s149","id":"h17-s149","source":"Het gevest was zeker van fyn uitgesneden kamoening, want hy had het met veel zorg gewikkeld in een zyden omhulsel."}]},{"lemma":"wil","count":12,"glosses":["will"],"forms":["wil"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, masculine singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s102","id":"h2-s102","source":"Wat drommel, wie arm is, kan zeggen dat hy arm is! Armen moeten er zyn, dit is noodig in de maatschappy, en 't is Gods wil."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s153","id":"h5-s153","source":"Vooreerst hebbe men juist te beoordeelen, waar het gebruik heeft opgehouden om voor misbruik plaats te maken? En ... waar het misbruik bestaat, waar inderdaad roof of willekeur gepleegd is, zyn veelal de slachtoffers zelf hieraan medeplichtig, hetzy uit te ver gedreven onderwerping, hetzy uit vrees, hetzy uit wantrouwen op den wil of de macht der persoon die hen beschermen moet."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s91","id":"h8-s91","source":"Dertig-maal duizend-maal duizend zielen, ja, meer dan zooveel, zyn gehouden zyn bevelen te gehoorzamen, maar hy kan niet wezen naby allen die afhangen van zynen wil."}]},{"lemma":"wild","count":7,"glosses":["wild","wildly"],"forms":["wild","wilds","wilde","wilden"],"morphology":["substantivized adjective, neuter singular, genitive form","predicative adjective","noun, neuter singular","adjective, attributive plural","adjective used adverbially","adjective, uninflected","adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s145","id":"h6-s145","source":"Hy was stipt en ordelyk, en daarby buitengewoon geduldig, doch juist omdat stiptheid, orde en geduld hem moeielyk vielen, daar zyn geest iets wilds had. Hy was langzaam en omzichtig in 't beoordeelen van zaken, hoewel dit niet zoo scheen aan wie hem zoo haastig zyn slotsommen hoorden uiten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s86","id":"h8-s86","source":"\"Kom eens hier, Max!\" riep Havelaar, die zyn kind gewaar werd, spelende op het erf, en de Regent nam den kleine op den schoot. Maar deze was te wild om daar lang te blyven."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s51","id":"h10-s51","source":"Moeten het juist die gazellen aan den Ganges wezen, die toch in 't wild nooit zoo goed zyn waartenemen, als in een nette omheining van gekoolteerd yzer?"}]},{"lemma":"wildernis","count":2,"glosses":["wilderness"],"forms":["wildernis"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s149","id":"h14-s149","source":"Wanneer nu het erf van de hem aangewezen woning te groot is om behoorlyk te worden onderhouden, zou dit, by den weligen tropischen plantengroei, binnen weinig tyds in een wildernis ontaarden."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s161","id":"h14-s161","source":"Het overige was binnen weinig weken een volslagen wildernis."}]},{"lemma":"wildheid","count":1,"glosses":["wildness"],"forms":["wildheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s56","id":"h20-s56","source":"En hy kuste zyn kind met een wildheid die 't verschrikte. --Myn kind, als men je zeggen zal dat ik een ellendeling ben die geen moed had om recht te doen ... dat er zooveel moeders zyn gestorven door myn schuld ... als men je zeggen zal dat het verzuim van je vader den zegen wegstal van je hoofd ... o Max, o Max, getuig dan wat ik leed!"}]},{"lemma":"wilg","count":1,"glosses":["willows"],"forms":["wilgen"],"morphology":["noun, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s59","id":"h11-s59","source":"Ze geeft het als de pointe van 't epigram, als 't aux armes! van de marseillaise die zy zong met haar voeten, als 't ruischen van de wilgen op het graf der zoo-even besprongene liefde. O, misselyk!"}]},{"lemma":"willekeur","count":8,"glosses":["caprice","arbitrariness","arbitrary rule","arbitrary power","arbitrary will"],"forms":["willekeur"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s74","id":"h5-s74","source":"Onder het stelsel van militaire willekeur, kozen de Romeinen hiertoe de Praefecten, in den aanvang gewoonlyk de bevelhebbers der legioenen die 't bedoelde land hadden ten-onder gebracht."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s142","id":"h5-s142","source":"Zulke geschenken zyn dan ook dikwyls van zoo weinig waarde, dat het afwyzen iets vernederends zou in zich sluiten, en vaak is alzoo deze gewoonte eerder te vergelyken met de hulde van een kind dat zyn liefde tot den vader tracht te uiten door 't aanbieden van een klein geschenk, dan optevatten als schatting aan dwingelandsche willekeur."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s153","id":"h5-s153","source":"Vooreerst hebbe men juist te beoordeelen, waar het gebruik heeft opgehouden om voor misbruik plaats te maken? En ... waar het misbruik bestaat, waar inderdaad roof of willekeur gepleegd is, zyn veelal de slachtoffers zelf hieraan medeplichtig, hetzy uit te ver gedreven onderwerping, hetzy uit vrees, hetzy uit wantrouwen op den wil of de macht der persoon die hen beschermen moet."}]},{"lemma":"willekeurig","count":5,"glosses":["arbitrary","arbitrarily"],"forms":["willekeurig","willekeurige"],"morphology":["adverb","adjective","adjective, uninflected","adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s115","id":"h5-s115","source":"En eindelyk, de willekeurige beschikking over den arbeid en de eigendommen hunner onderhoorigen. De beide laatste bronnen van inkomsten vorderen eenige opheldering."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s132","id":"h5-s132","source":"My blyft over te spreken van de laatste en voornaamste soort der inkomsten van inlandsche hoofden: het willekeurig beschikken over personen en eigendommen hunner onderhoorigen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s137","id":"h5-s137","source":"Er zyn Regenten, die van zoodanige willekeurige beschikkingen een matig gebruik maken, en niet meer van den geringen man vorderen, dan tot het ophouden van hun rang volstrekt noodig is."}]},{"lemma":"Willem","count":5,"glosses":["William","Willem"],"forms":["Willem"],"morphology":["proper noun","proper noun, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s100","id":"h7-s100","source":"Het lag ook, byv. in de staatkunde van Willem den Veroveraar, om den minstbeduidenden Normandier te verheffen boven den beschaafdsten Sakser, en elke Normandier beriep zich gaarne op 't overwicht der Normandiers in het algemeen, om zyn persoon ook dáár te doen gelden, waar hy de minste zou geweest zyn zonder den invloed zyner stamgenooten als bovenliggende party."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s104","id":"h7-s104","source":"Maar om hierover niet te lachen, had hy moeten weten dat in het arabisch en maleisch de cha en de hha door één karakter worden uitgedrukt, dat Hieronymus viâ Geronimo in Jérôme overgaat, dat we van huano, guano maken, dat een want een handschoen is, dat kous van hose afstamt, en dat we voor Guild Heaume in 't hollandsch Huillem of Willem zeggen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s107","id":"h7-s107","source":"Ik begryp hoe Willem van Guillaume komt, en moet erkennen dat ik, vooral in de Molukken, zeer dikwyls \"liplappen\" heb leeren kennen, die me deden verbaasd staan over den omvang hunner kennis, en die my op 't denkbeeld brachten dat wy Europeanen, hoeveel hulpmiddelen ons ook ten-dienste stonden, dikwyls--en niet vergelykender-wyze alleen--verre ten-achteren staan by de arme pariah's die van de wieg af hadden te stryden met kunstmatig-onbillyke terugzetting en 't zot vooroordeel tegen hun kleur."}]},{"lemma":"willen","count":214,"glosses":["wanted","wished","want","will","wants","meant","would","wills","am willing","would like","wish","wishes","do","meant to","were willing","was willing","does want","are willing","wants to","Shall","want to","intend","should like","insists on","will want to","means to","wanted to","be willing to","please","requires","Would like","cared","would wish","mean","did mean","do want","is meant","like","wishes to","choose","was about to","wished to","wish to","mean to","does mean","be pleased","Would","be willing","been willing"],"forms":["wil","wilde","willen","wilt","Wil","wou","wilden","Wilt","gewild"],"morphology":["verb, present, singular","verb, past, singular","modal verb, present, singular","verb, infinitive","modal verb, past, singular","modal verb, infinitive","modal verb, present, first person singular","auxiliary verb, present, singular","modal verb, present, third person singular","modal verb, present, first-person singular","modal verb, past, third person singular","verb, past, third-person singular","verb, present, first-person singular","verb, present, plural","modal verb, past, third-person singular","modal verb, past, first person singular","verb, imperative, second-person singular","verb, imperative, singular","verb, present, third-person singular","auxiliary verb, past, singular","verb, past, plural","verb, present, third person singular","modal verb, present, plural","verb, past, first-person singular","modal verb, present, third-person singular","verb, past, third person singular","verb, past, first person singular","modal verb, past, plural","verb, past participle","verb, present, second-person singular","modal verb, present, second-person singular","modal verb, present, second-person plural","verb, present, first person singular"],"note":"Ik wou dat idiomatically expresses “I wish that.”","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s12","id":"h1-s12","source":"De fout begint al van Van Alphen af, en wel terstond by den eersten regel over die \"lieve wichtjes.\" Wat drommel kon dien ouden heer bewegen, zich uittegeven voor een aanbidder van myn zusje Truitje die zeere oogen had, of van myn broêr Gerrit die altyd met zyn neus speelde? En toch, hy zegt: \"dat hy die versjes zong, door liefde gedrongen.\" Ik dacht dikwyls als kind: \"man, ik wilde u graag eens ontmoeten, en als ge my de marmerknikkers weigerde, die ik u vragen zou, of myn naam voluit in banket--ik heet Batavus--dan houd ik u voor een leugenaar."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s25","id":"h1-s25","source":"Ik ben lid van Artis, zy heeft een sjaallong van twee-en-negentig gulden, en van zulk een malle liefde die volstrekt aan het einde der aarde wil wonen, is toch tusschen ons nooit spraak geweest."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s27","id":"h1-s27","source":"En zou myn huwelyk nu minder gelukkig wezen, dan van de menschen die zich uit liefde de tering op den hals haalden, of de haren uit het hoofd? Of denkt ge dat myn huishouden iets minder wel geregeld is, dan het wezen zou als ik voor zeventien jaar myn meisjen in verzen gezegd had dat ik haar trouwen wilde?"}]},{"lemma":"willens","count":1,"glosses":["willfully"],"forms":["willens"],"morphology":["adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s61","id":"h14-s61","source":"Want de oorzaken van den stryd over Jang di Pertoean waren my toen nog onbekend, en 't kon dus niet in myn gedachten opkomen, evenmin dat myn voorganger willens en wetens een onschuldige zou veroordeeld hebben tot zóó zware straf, als dat de generaal een misdadiger zou in bescherming nemen tegen een rechtvaardig vonnis."}]},{"lemma":"willig","count":1,"glosses":["willing"],"forms":["willigen"],"morphology":["adjective, attributive, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s149","id":"h6-s149","source":"Hartelyk voor zyn vrienden, maakte hy--wat te snel soms--zyn vriend van al wat leed. Hy was gevoelig voor liefde en aanhankelykheid ... trouw aan zyn gegeven woord ... zwak in kleinigheden, maar standvastig tot hoofdigheid toe, waar 't hem de moeite waard scheen karakter te toonen ... nederig en welwillend voor wie zyn geestelyk overwicht erkenden, doch lastig wanneer men poogde zich daartegen te verzetten ... rondborstig uit trots, en by vlagen achterhoudend, waar hy vreesde dat men zyn oprechtheid zou aanzien voor onverstand ... evenzeer vatbaar voor zinnelyk als voor geestelyk genot ... beschroomd en slecht bespraakt waar hy meende niet begrepen te worden, maar welsprekend als hy gevoelde dat zyn woorden op willigen bodem vielen ... traag als hy niet werd aangespoord door eenigen prikkel die voortkwam uit zyn eigen ziel, maar yverig, vurig, en doortastend waar dit wel het geval was ... voorts, vriendelyk, beschaafd in zyn manieren, en onberispelyk van gedrag: ziedaar nagenoeg Havelaar!"}]},{"lemma":"wilskracht","count":1,"glosses":["willpower"],"forms":["wilskracht"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s135","id":"h12-s135","source":"Één eigenschap bezat hy werkelyk in hooge mate: wilskracht."}]},{"lemma":"wind","count":2,"glosses":["wind"],"forms":["wind"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s14","id":"h13-s14","source":"Ik gevoelde dat er een storm in aantocht was, zonder te weten uit welken hoek de wind komen zou."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s82","id":"h18-s82","source":"My is echter gebleken dat hy met brutale onbeschaamdheid alles in den wind slaat, en ik gevoel my krachtens myn ambtseed verplicht u meetedeelen:"}]},{"lemma":"windmolen","count":3,"glosses":["windmills","windmill"],"forms":["windmolens","windmolen"],"morphology":["noun, plural","noun, masculine, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s141","id":"h6-s141","source":"Hy was ridderlyk en moedig, maar verspilde, als die andere Don Quichot, zyn dapperheid dikwyls op een windmolen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s245","id":"h8-s245","source":"Maar niet ieder zou dit zoo streng vorderen of zelfs goed opvatten, en dan komt men zoo ligt in de pozitie van iemand die windmolens bestrydt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s247","id":"h8-s247","source":"Dan zeggen zy die 't onrecht liefhebben omdat ze daarvan leven, dat er geen onrecht was, om 't vermaak te hebben u en my uittemaken voor Don Quichotten, en te-gelyker-tyd hun windmolens draaiende te houden."}]},{"lemma":"wingewest","count":1,"glosses":["conquered territories"],"forms":["wingewesten"],"morphology":["noun, neuter, plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s75","id":"h5-s75","source":"Zulke landstreken bleven dan ook: provincien, dat is: wingewesten."}]},{"lemma":"winkel","count":4,"glosses":["shop"],"forms":["winkel"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s25","id":"h2-s25","source":"Voor eenigen tyd kom ik 's avends door de Kalverstraat, en bleef staan kyken naar den winkel van een kruienier, die zich bezighield met het sorteeren van een partytje Java, ordinair, mooi-geel, Cheribonaard, iets gebroken, met veegsel, dat me zeer interesseerde, want ik let altyd op alles. Daar viel my op-eenmaal een heer in 't oog, die daarnaast voor een boekwinkel stond en me bekend voorkwam."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s189","id":"h16-s189","source":"Die juffrouw in den winkel zag er tevreden uit, en toen dus in 1848 sommigen ons trachtten wys te maken dat in den Haag niet alles was zoo als 't behoorde, heb ik op den krans over die ontevredenheid het myne gezegd. Ik vond geloof, want ieder wist dat ik by ondervinding sprak."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s192","id":"h16-s192","source":"Tegenover ons woont een juffrouw, wier neef een toko doet in de Oost, zooals ze daar een winkel noemen."}]},{"lemma":"winkelkast","count":1,"glosses":["show-case"],"forms":["winkelkast"],"morphology":["noun, common gender singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s72","id":"h2-s72","source":"Als de oogen van dat meisje minder zwart waren geweest, als ze korter vlechten had gehad, of als men my niet tegen die winkelkast had aangeworpen, zoudt ge nu dit boek niet lezen. Wees dus dankbaar dat dit zoo gebeurd is."}]},{"lemma":"winnen","count":9,"glosses":["won over","win over","won","win","wins","netted","gains","be gained","conceded"],"forms":["gewonnen","winnen","wint"],"morphology":["verb, infinitive","verb, past participle","verb, present, singular","participial adjective"],"note":"In iets gewonnen geven, literally “give something as won,” means to concede it.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s21","id":"h5-s21","source":"Het is myn doel niet, vooral niet in het begin van myn vertelling, den lezer lang bezig te houden met het beschryven van plaatsen, landschappen of gebouwen. Ik vrees te zeer hem afteschrikken door wat zweemen zou naar langdradigheid, en eerst later, als ik gevoel dat hy voor my gewonnen is, als ik uit blik en houding bemerk dat het lot van de heldin die ergens van 't balkon eener vierde verdieping springt, hem belang inboezemt, dan laat ik, met stoute verachting van alle wetten der zwaartekracht, haar zweven tusschen hemel en aarde, tot ik myn hart heb lucht gegeven in de nauwkeurige schets der schoonheden van het landschap, of van 't gebouw dat daar ergens schynt geplaatst te zyn om een voorwendsel aan de hand te doen tot een veelbladzydig vertoog over middeleeuwsche architektuur."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s121","id":"h5-s121","source":"Hy gehoorzaamt zyn hoofden, men had dus slechts deze hoofden te winnen door hun een gedeelte van de winst toetezeggen, en ... het gelukte volkomen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s103","id":"h7-s103","source":"Een liplap moge beschaafd, goed onderwezen zyn, of geleerd--er zyn er zoo!--zoodra de Europeaan, die zich ziek hield om achterteblyven van 't schip waarop hy borden waschte, en die zyn aanspraken op beleefdheid bazeert op \"uwee\" en \"verexkuseer\" aan het hoofd staat van de handelsonderneming die zoo \"enorm\" gewonnen heeft op de indigo in 1800 zooveel ... neen, lang vóór hy de \"toko\" bezat, waarin hy hammen en jachtgeweren verkoopt--wanneer zoo'n Europeaan opmerkt dat de beschaafdste liplap moeite heeft de h en de g, uit elkaar te houden, lacht hy over de domheid van den man die niet weet dat er onderscheid is tusschen een gouden hek en een houten gek."}]},{"lemma":"winnend","count":1,"glosses":["winning"],"forms":["winnenden"],"morphology":["adjective, inflected, historical masculine form"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s102","id":"h7-s102","source":"Dat de Europeaan, die in zulke verhouding aan den winnenden kant is, zich in dit kunstmatig overwicht zeer gemakkelyk schikt, spreekt vanzelf. Maar dikwyls is 't koddig, iemand die zyn beschaving en taal grootendeels opdeed in de rotterdamsche Zandstraat, den liplap te hooren uitlachen omdat deze een glas water en 't gouvernement, mannelyk-, of zon en maan onzydig maakt."}]},{"lemma":"Winser","count":1,"glosses":["Winser"],"forms":["Winser"],"morphology":["proper noun"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s14","id":"h1-s14","source":"Hy was al dood, geloof ik, toen hy ons vertelde dat myn vader myn beste vrind was--ik hield meer van Pauweltje Winser, die naast ons woonde in de Batavierstraat--en dat myn kleine hond zoo dankbaar was. We hielden geen honden, omdat ze zoo onzindelyk zyn."}]},{"lemma":"winst","count":4,"glosses":["profit","gain"],"forms":["winst"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s119","id":"h5-s119","source":"Ze wenschten voordeel te doen met de vruchtbaarheid van den bodem, en gelastten den bewoner een gedeelte van zyn arbeid en van zyn tyd toetewyden aan het voortbrengen van andere zaken, die meer winst zouden afwerpen op de markten van Europa."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s121","id":"h5-s121","source":"Hy gehoorzaamt zyn hoofden, men had dus slechts deze hoofden te winnen door hun een gedeelte van de winst toetezeggen, en ... het gelukte volkomen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s124","id":"h5-s124","source":"De kosten op den overvoer naar Europa, door bemiddeling van een bevoorrecht handelslichaam, zyn hoog. De aan de Hoofden toegelegde aanmoedigingsgelden bezwaren daarentegen den inkoopprys, en ... daar toch ten-slotte de geheele zaak winst afwerpen moet, kan deze winst niet anders worden gevonden dan door juist zóóveel aan den javaan uittebetalen, dat hy niet sterve van honger, hetgeen de voortbrengende kracht der natie verminderen zou."}]},{"lemma":"winter","count":1,"glosses":["winter"],"forms":["winter"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s247","id":"h20-s247","source":"Want ik ben geen vliegenreddende dichter, geen zachtmoedige droomer, zooals de getrapte Havelaar die zyn plicht deed met den moed van een leeuw, en honger lydt met het geduld van een marmot in den winter."}]},{"lemma":"winterjas","count":4,"glosses":["winter coat","a winter coat"],"forms":["winterjas"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s29","id":"h2-s29","source":"In-plaats van een behoorlyken winterjas, hing hem een soort van sjaal over den schouder--Frits zegt \"shawl\" maar dit doe ik niet--alsof hy zoo van de reis kwam. Ik meende een klant te zien, en gaf hem een adreskaartje: Last & Co, makelaars in koffi, Lauriergracht N° 37."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s59","id":"h9-s59","source":"Bedenk toch dat al het kwade gestraft wordt: zie maar weer dien Sjaalman die geen winterjas heeft, en er uitziet als een komediespeler."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s177","id":"h16-s177","source":"Ik weet niet of Sjaalman me gezien heeft, maar ik ging snel voorby, en keek naar boven, en dacht aan de rechtvaardigheid van God, die hem toch niet zoo zou laten loopen zonder winterjas, als hy beter had opgepast en niet lui, pedant en ziekelyk was."}]},{"lemma":"winterkou","count":1,"glosses":["winter cold"],"forms":["winterkou"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s253","id":"h14-s253","source":"Ik roep u op, u, de velen die Havelaar gekend hebt--wanneer ge niet verstyfd zyt door winterkou en dood ... als de geredde vliegen, of verdroogd door de hitte daarginds onder de linie!--ik roep u op om getuigenis te geven van zyn hart, gy allen die hem hebt gekend!"}]},{"lemma":"wintervoorraad","count":1,"glosses":["winter store"],"forms":["wintervoorraad"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s59","id":"h16-s59","source":"Ja, eentonig zal ze wezen! Eentonig als 't verhaal van de werkzaamheid der mier die haar bydrage tot den wintervoorraad moet opslepen tegen den aardkluit--voor haar een berg--die er ligt op den weg naar de voorraadschuur."}]},{"lemma":"wip","count":1,"glosses":["draw-section"],"forms":["wip"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":"Here wip means the movable, tipping section of a drawbridge.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s173","id":"h16-s173","source":"Toch schynt hy nog een soort van trots te bezitten, want hy gaf iets aan een arme vrouw, die op de sluis zat--Frits zegt: brug, maar wat van steen is zonder een wip, noem ik sluis--en wie zelf zoo weinig heeft, doet zonde als hy nog weggeeft aan een ander."}]},{"lemma":"wir","count":2,"glosses":["we"],"forms":["wir"],"morphology":["pronoun, nominative plural","personal pronoun, nominative, first-person plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s49","id":"h10-s49","source":"Da wollen wir niedersinken Unter den Palmenbaum, Und Ruhe und Liebe trinken, Und träumen seligen Traum."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s282","id":"h14-s282","source":"--Vielleicht, mein Kind, wir wissen's aber nicht, Weil sie, so klein, es noch nicht sagen kann."}]},{"lemma":"wissel","count":1,"glosses":["draft"],"forms":["wissel"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-13#s58","id":"h13-s58","source":"Toen ik een paar jaren daarna wat geld had--beste Tine, jy hadt het me gegeven!--betaalde ik eenige duizenden guldens om de Natalsche kasrekeningen van 1842 en 1843 effen te maken, en toen zeide my iemand die geacht kon worden de Regeering van Nederlandsch-Indie voortestellen: \"dat had ik in uw plaats niet gedaan ... ik zou een wissel op de eeuwigheid gegeven hebben.\" Ainsi va le monde!"}]},{"lemma":"wisselagio","count":1,"glosses":["exchange premium"],"forms":["wisselagio"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":"Wisselagio is the premium or discount on a bill of exchange or currency.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s44","id":"h4-s44","source":"Over evenwicht in den handel. (Hy spreekt daarin van wisselagio. Ik heb het ter-zy gelegd voor myn boek.)"}]},{"lemma":"wisselen","count":1,"glosses":["change"],"forms":["wisselen"],"morphology":["verb, infinitive"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s104","id":"h6-s104","source":"Ik houd het voor goed, van tyd tot-tyd eens te wisselen van wagens, zitplaats en medereizigers."}]},{"lemma":"wisseling","count":1,"glosses":["a turn"],"forms":["wisseling"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-7#s202","id":"h7-s202","source":"Daar valt het niet voor, dat een gezin op-eens te-gronde gaat door wisseling van fortuin ... en van zoodanigen aard toch waren gewoonlyk de klippen waarop de goede voornemens van Havelaar strandden."}]},{"lemma":"wisselplaats","count":1,"glosses":["relay station"],"forms":["wisselplaats"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s159","id":"h20-s159","source":"Ook Max was aangedaan, vooral toen hy op de eerste wisselplaats eene talryke menigte vond, die weggeslopen was uit Rangkas-Betoeng om hem daar te begroeten voor het laatst."}]},{"lemma":"wissen","count":6,"glosses":["know","know it"],"forms":["weiss","weisst","wissen's"],"morphology":["verb, present, first-person singular","verb, present, first person singular, historical spelling","verb, present, first-person singular, historical spelling","verb, present, second-person singular","verb, present, first-person plural plus pronoun es"],"note":"Weiss is the pre-1901 spelling of weiß.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s27","id":"h10-s27","source":"Fort nach den Fluren des Ganges, Da weiss ich den schönsten Ort;"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s262","id":"h14-s262","source":"--Ach, Mutter, lass mich noch 'nen Augenblick! Es is so sanft zu ruhen hier... und dort, Da drin auf meiner Matte, schlaf' ich gleich, Und weiss nicht einmal was ich träume!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s280","id":"h14-s280","source":"Doch... immer nicht, bisweilen nicht! Du weisst, Wenn's Schwesterlein dir in die Haare greift, Und krähend dir 's Gesichtchen nahe drückt, Dann lachst du freudig, das ist auch Gefühl."}]},{"lemma":"wit","count":9,"glosses":["white"],"forms":["wit","witte","witten"],"morphology":["adjective","attributive adjective, uninflected","nominalized adjective, neuter singular","adjective, predicative"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s94","id":"h3-s94","source":"Over witte mieren. Over het tegennatuurlyke van School-Inrichtingen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s151","id":"h4-s151","source":"Ze was gekleed in een wit lang hemd, of jak zonder schoot, dat haar tot de knieën hing, en aan de voorzyde met een zwart speldje was vastgemaakt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s5","id":"h6-s5","source":"Hy zat in 't midden van de pendoppo by de tafel die met een wit kleed bedekt, en met spyzen beladen was."}]},{"lemma":"wo","count":1,"glosses":["where"],"forms":["wo"],"morphology":["relative adverb"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s302","id":"h14-s302","source":"--Is das weit, Dort oben wo die Sterne sind?"}]},{"lemma":"woede","count":2,"glosses":["fury"],"forms":["woede"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s208","id":"h14-s208","source":"Waar 't noodig is, zal ik aantoonen dat er vaak hongersnood heerschte in streken die geroemd werden als toonbeelden van welvaart, en dat meermalen een bevolking die als rustig en tevreden wordt opgegeven, op 't punt stond uittebersten in woede."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s226","id":"h14-s226","source":"Moet niet de zoolang onderdrukte ontevredenheid--onderdrukt, opdat men zou kunnen voortgaan ze te loochenen!--eindelyk overslaan in woede, in wanhoop, in razerny?"}]},{"lemma":"woelen","count":1,"glosses":["churns"],"forms":["woelt"],"morphology":["verb, present, third-person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s192","id":"h11-s192","source":"Ge vraagt waarom toch de O Die Natals ree bespoelt, Schoon elders minzaam en gedwee, Ontstuimig slechts op Natals ree, Gedurig kookt en woelt?"}]},{"lemma":"woensdag","count":2,"glosses":["Wednesday"],"forms":["woensdag"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s48","id":"h9-s48","source":"Dat was woensdag avend."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s110","id":"h9-s110","source":"Welnu, juist die voorslag herinnerde my zoo aan de koffiveilingen, en aan de voorgewende onvruchtbaarheid van den grond te Lebak, dat het u nu niet meer zoo vreemd zal voorkomen, als ik verzeker dat dit punt sedert woensdag avend geen oogenblik uit myn gedachten geweest is."}]},{"lemma":"woest","count":1,"glosses":["wild"],"forms":["woeste"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s32","id":"h20-s32","source":"Daar kwamen woeste strepen in Havelaars borduurpatroon! Er was toorn in dat bloemsel, die vetergaten werden hoekig, scherp, ze beten elkaar ..."}]},{"lemma":"wohl","count":2,"glosses":["probably","I wonder"],"forms":["wohl"],"morphology":["modal adverb","modal particle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s261","id":"h14-s261","source":"Der Nachtwind säuselt, und die Luft wird kühl, Zu kühl für dich vielleicht: dein Stirnchen glüht! Du hast den ganzen Tag so wild gespielt, Und bist wohl müde, komm, dein Tikar harret."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s298","id":"h14-s298","source":"Wieviel sind denn wohl da?"}]},{"lemma":"wol","count":1,"glosses":["wool"],"forms":["wol"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s14","id":"h11-s14","source":"Ook heeft hy ontdekt hoe men gras in wol verandert ... je begrypt wel?"}]},{"lemma":"wolk","count":11,"glosses":["clouds","cloud"],"forms":["wolken","wolk"],"morphology":["noun, plural","noun, common gender, singular","noun, common gender plural"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s46","id":"h8-s46","source":"En het is niet de regen die ontbreekt, want de toppen der bergen zuigen de wolken des hemels ter aarde."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s274","id":"h11-s274","source":"En een wolk stelde zich tusschen de aarde en hem, en de stralen van de zon stuitten daarop terug."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s275","id":"h11-s275","source":"En hy werd toornig dat zyner macht weerstaan werd, en hy klaagde dat die wolk machtig was boven hem. En tevreden was hy niet."}]},{"lemma":"wollen","count":3,"glosses":["woolen","let","will"],"forms":["wollen","will"],"morphology":["adjective","modal verb, present, plural","modal verb, present, first-person singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s55","id":"h1-s55","source":"Wat is dat voor een deugd, die een vol jaar noodig heeft voor een paar wollen kousen?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-10#s49","id":"h10-s49","source":"Da wollen wir niedersinken Unter den Palmenbaum, Und Ruhe und Liebe trinken, Und träumen seligen Traum."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s312","id":"h14-s312","source":"Wenn ich gross bin, Dann will ich so dich lieben das ich's kann. Das Kind schlief ein."}]},{"lemma":"wond","count":5,"glosses":["wound"],"forms":["wonde","wond"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, feminine, singular"],"note":"Wonde is an older form of modern wond.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s138","id":"h6-s138","source":"Hy was een \"vat vol tegenstrydigheids.\" Scherp als een vlym, en zacht als een meisje, voelde hyzelf altyd het eerst de wonde die zyn bittere woorden geslagen hadden, en hy leed daaronder meer dan de gekwetste."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s135","id":"h15-s135","source":"Of is 't de schuld myner onbedrevenheid, dat ik geen woorden vind om de diepte te peilen van de wonde die er kankert aan ons staatsbestuur, zonder myn styl te zoeken by Figaro of Polichinel?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s53","id":"h17-s53","source":"En ook Saïdjah's vader was bedroefd, doch zyn moeder het meest. Deze toch had de wonde genezen aan den hals van het trouwe dier dat haar kind ongedeerd had thuis-gebracht, nadat zy op de mare van Adinda's broertjes gemeend had dat het was weggevoerd door den tyger."}]},{"lemma":"wonden","count":2,"glosses":["wounding","wounded"],"forms":["wonden","gewond"],"morphology":["verb, nominalized infinitive","verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s242","id":"h14-s242","source":"Hy verhaalde aan Duclari en Verbrugge hoe hy in zyn jeugd iets aantrekkelyks had gevonden in het duel met den sabel, 't geen de waarheid was ... doch hy zeide er niet by hoe hy na 't wonden van zyn tegenparty gewoonlyk schreide, en zyn gewezen vyand als een liefdezuster verpleegde tot de genezing toe."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s60","id":"h19-s60","source":"Arme lieden die u gewond hadt aan de doornstruiken in den ravyn, hoe angstig zouden uw harten geklopt hebben als ge dezen eisch hadt kunnen hooren!"}]},{"lemma":"wonder","count":6,"glosses":["wonder"],"forms":["wonder"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s98","id":"h15-s98","source":"Is 't wonder dat die arme menschen, verschrikt over de gevolgen van hun stoutheid, die gevolgen zochten te ontwyken of te verzachten door deemoedige onderwerping?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s102","id":"h15-s102","source":"Was 't wonder dat Havelaars ziel bedroefd was, en dat Tine meer dan ooit noodig had zyn kamer binnentetreden om hem optebeuren, als ze zag hoe hy daar zat met de hand onder 't hoofd?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s155","id":"h17-s155","source":"Was 't wonder dat hy te Tangerang zich niet langer ophield dan noodig was tot het bezoeken van den bekende zyns vaders, die zoo fyne stroohoeden vlocht?"}]},{"lemma":"wonderbaar","count":2,"glosses":["wondrously","marvelous"],"forms":["wonderbaar","wonderbare"],"morphology":["adverb","adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s71","id":"h2-s71","source":"Daar ik veel van wysgeerige opmerkingen houd, moet ik u toch even zeggen, lezer, hoe wonderbaar de zaken dezer wereld aan elkander hangen."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s131","id":"h18-s132","source":"Ik wist genoeg, en was dankbaar dat ik op zoo wonderbare wys was gewaarschuwd."}]},{"lemma":"wonderlijk","count":2,"glosses":["strange","remarkable"],"forms":["wonderlyke"],"morphology":["adjective, inflected"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s115","id":"h18-s116","source":"Een wonderlyke verzameling!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-18#s136","id":"h18-s137","source":"Er zyn wonderlyke dingen voorgevallen: ik ben naar Driebergen geweest, met myn vrouw en Marie."}]},{"lemma":"wonen","count":38,"glosses":["lived","lives","live","dwell","dwells","to live","lodged","dwelling","had lived","be living"],"forms":["woonde","woont","wonen","woonden","gewoond","woon"],"morphology":["verb, past, singular","verb, present, singular","verb, infinitive","verb, past, plural","verb, present, plural","verb, participle","verb, infinitive used as noun","verb, past, third person singular","verb, present, third person singular","verb, present, third-person singular","verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s1","id":"h1-s1","source":"Ik ben makelaar in koffi, en woon op de Lauriergracht, N° 37."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s5","id":"h1-s5","source":"Als ik in myn vak--ik ben makelaar in koffi, en woon op de Lauriergracht N° 37--aan een principaal --een principaal is iemand die koffi verkoopt--een opgave deed, waarin maar een klein gedeelte der onwaarheden voorkwam, die in gedichten en romans de hoofdzaak uitmaken, zou hy terstond Busselinck & Waterman nemen. Dat zyn ook makelaars in koffi, doch hun adres behoeft ge niet te weten."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s14","id":"h1-s14","source":"Hy was al dood, geloof ik, toen hy ons vertelde dat myn vader myn beste vrind was--ik hield meer van Pauweltje Winser, die naast ons woonde in de Batavierstraat--en dat myn kleine hond zoo dankbaar was. We hielden geen honden, omdat ze zoo onzindelyk zyn."}]},{"lemma":"woning","count":23,"glosses":["dwelling","dwellings","residence","house"],"forms":["woning","woningen"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, common gender, plural","noun, plural","noun, feminine, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s138","id":"h4-s138","source":"Schitterend was zyn verblyf niet, maar de gelykheid voor alle menschen, dus ook wat hun woningen aangaat, is een hersenschim. Hyzelf had dit gezegd in zyn verhandeling over de aanspraken op geluk."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s144","id":"h5-s144","source":"Indien de aloen-aloen voor de woning van den Regent in verwilderden staat lag, zou de nabywonende bevolking hierover beschaamd wezen, en er ware veel gezags noodig om haar te beletten dat plein van onkruid te reinigen, en het te brengen in een staat die met den rang des Regents overeenstemt."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s47","id":"h6-s47","source":"Verbrugge en hy waren bevriend, en hun gemeenzaamheid was te grooter, daar Duclari sedert eenigen tyd de woning van Verbrugge betrokken had in afwachting der voltooiing van een nieuw fort."}]},{"lemma":"woonhuis","count":1,"glosses":["residence"],"forms":["woonhuis"],"morphology":["noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s147","id":"h8-s147","source":"Hy boog, bood den ouden Regent den arm, en geleidde hem over het erf naar 't woonhuis, waar Tine hem stond te wachten in de voorgalery."}]},{"lemma":"woonplaats","count":1,"glosses":["dwelling-place"],"forms":["woonplaats"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s40","id":"h5-s40","source":"De Regent van Lebak, Radhen Adhipatti Karta Natta Negara had met groot gevolg Rangkas-Betoeng, verlaten, en ondanks zijn hoogen ouderdom de twaalf of veertien palen afgelegd, die zyn woonplaats scheiden van de grenzen der naburige afdeeling Pandeglang."}]},{"lemma":"woonstede","count":2,"glosses":["dwelling","dwelling-place"],"forms":["woonstede"],"morphology":["noun, feminine singular","noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-16#s16","id":"h16-s16","source":"Meestal was hy kort daarna op de plaats waar 't onrecht geschiedde, ja, vaak was hy reeds daar geweest en had--gewoonlyk des-nachts--de zaak onderzocht, voor nog de klager zelf in zyn woonstede was teruggekeerd."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-20#s148","id":"h20-s148","source":"Zy keerden naar hun woonstede terug."}]},{"lemma":"woord","count":73,"glosses":["words","word","little word","Word","wording"],"forms":["woorden","woord","Woord","woordje"],"morphology":["noun, neuter, singular","noun, plural","noun, neuter, plural","noun, neuter plural","noun, neuter singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s31","id":"h1-s31","source":"Wil men de woorden in gelid 't zetten, goed!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s33","id":"h1-s33","source":"Maar als 't kwartier voor drieën is, kan ik, die myn woorden niet in 't gelid zet, zeggen: \"de lucht is guur, en 't is kwartier voor drieën.\" De verzenmaker is door de guurheid van den eersten regel aan een vol uur gebonden. Het moet voor hem juist een, twee uur, enz. wezen, of de lucht mag niet guur zyn."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-2#s111","id":"h2-s111","source":"... wat my op die oogenblik niet gelegen komt. Daar ik evenwel overtuigd ben dat myn arbeid de kosten dekken zou, en gerust daarop myn woord durf verpanden, ben ik, aangemoedigd door onze ontmoeting van voorgisteren...."}]},{"lemma":"woordbreuk","count":1,"glosses":["breach of faith"],"forms":["woordbreuk"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s121","id":"h19-s121","source":"Het was zeer treffend optemerken hoe de beschroomde Verbrugge--vóór de verwyten van Duclari--op Havelaars woord durfde bouwen in een zaak die zoo noopte tot woordbreuk!"}]},{"lemma":"woordenrijkheid","count":1,"glosses":["verbosity"],"forms":["woordenrykheid"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s10","id":"h9-s10","source":"Ik verbeeld me dat uwe vrouw vraagt: \"is er nogal wat aan dat boek?\" En ge zegt by-voorbeeld--horribile auditu voor my--met de woordenrykheid die eigen is aan gehuwde mannen:"}]},{"lemma":"Worcester","count":1,"glosses":["Worcester"],"forms":["Worcester"],"morphology":["proper noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s28","id":"h4-s28","source":"Over den versbouw der Hebreën. Over de CENTURY OF INVENTIONS van den Markies van Worcester."}]},{"lemma":"worden","count":505,"glosses":["be","is","was","become","are","were","became","been","becomes","grew","to be","grows","grow","are being","would be","was being","turn","turns","went","is becoming","is growing","Were","came to be","might become","being","turned","are growing","is being","am","grew to","will be","to become","grown","might be","IS BEING"],"forms":["worden","werd","wordt","geworden","werden","worde","Werd","werde","word","Werden","wordende","wèrd","Worden","WORDT"],"morphology":["auxiliary verb, infinitive","auxiliary verb, past, singular","auxiliary verb, present, singular","verb, infinitive","auxiliary verb, present, plural","verb, past, singular","auxiliary verb, past, plural","verb, past participle","verb, present, singular","passive auxiliary, infinitive","auxiliary verb, present, third-person singular","auxiliary verb, past, third person singular","verb, participle","auxiliary verb, present, third person singular","auxiliary verb, past, third-person singular","auxiliary verb, present subjunctive, singular","auxiliary verb, past participle","verb, present, third-person singular","auxiliary verb, past, third-person plural","passive auxiliary, past, singular","auxiliary verb, present, third-person plural","past participle","passive auxiliary verb, present, singular","auxiliary verb, participle","copular verb, past, singular","verb, past, plural","passive auxiliary, past, third-person singular","verb, past, third person singular","auxiliary verb, present subjunctive, third person singular","verb, subjunctive, third-person singular","auxiliary verb, present participle","passive auxiliary, past, third-person plural","passive auxiliary, present, third-person plural","verb, present, second-person singular","verb, present, plural","auxiliary verb, past, third person plural","passive auxiliary, present, plural","verb, past, third-person singular","passive auxiliary, past, third person singular","copular verb, present subjunctive, singular","passive auxiliary, present, third-person singular","verb, past participle, passive auxiliary","auxiliary verb, past subjunctive, singular","passive auxiliary, present, singular"],"note":"The grave accent marks emphasis; the form is otherwise werd.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s10","id":"h1-s10","source":"En gewoonlyk, wanneer ik de oorzaken naging, kwam het me voor, dat die moesten gezocht worden in de verkeerde richting die aan de meesten gegeven was in hun jeugd."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s36","id":"h1-s36","source":"En niet alleen die verzen lokken de jeugd tot onwaarheid. Ga eens in den schouwburg, en luister dáár wat er voor leugens aan den man worden gebracht."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-1#s37","id":"h1-s37","source":"De held van 't stuk wordt uit het water gehaald door iemand die op 't punt staat bankroet te maken. Dan geeft hy hem zyn halve vermogen."}]},{"lemma":"worm","count":3,"glosses":["worms","worm"],"forms":["wormen","worm"],"morphology":["noun, common gender, plural","noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-4#s50","id":"h4-s50","source":"Over het zoutmonopolie op Java. Over de wormen in den sagopalm. (Die worden, zegt hy, gegeten ... bah!)"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s89","id":"h9-s89","source":"Dáár lekt de vlam met nooit voldane tong aan de gillende slachtoffers van het ongeloof! Dáár sterft de worm niet, die hunne harten dóór en dóór knaagt, zonder ooit die te vernietigen, opdat er steeds een hart te knagen overblyve in de borst van den Godverzaker!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-19#s39","id":"h19-s39","source":"Ik neem de vryheid u te verzoeken my in de gelegenheid te stellen myn schryven van gisteren te rechtvaardigen, en my te vrywaren voor de mislukking myner pogingen om de afdeeling Lebak te bevryden van de wormen die sedert menschen-geheugenis knagen aan haar welvaart."}]},{"lemma":"worsteling","count":1,"glosses":["struggle"],"forms":["worsteling"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s295","id":"h17-s295","source":"Er was een smal strookje blauw lynwaad gedrongen in de gapende borstwond die een eind scheen gemaakt te hebben aan lange worsteling ..."}]},{"lemma":"wortel","count":3,"glosses":["root"],"forms":["wortel"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s89","id":"h3-s89","source":"Over het PERPETUUM MOBILE, de cirkelkwadratuur en den wortel van wortellooze getallen. Over de zwaarte van het licht."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s47","id":"h8-s47","source":"En niet overal zyn rotsen die plaats weigeren aan den wortel, want op veel plaatsen is de grond week en vruchtbaar, en roept om de graankorrel die hy ons wil weergeven in gebogen halm."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-14#s10","id":"h14-s10","source":"De landstreken Mandhéling en Ankola--dit was de naam der adsistent-residentie die gevormd was uit de pas tot rust gebrachte Battahlanden--waren wel nog niet gezuiverd van atjineschen invloed--want waar dweepzucht eens wortel schiet, is 't uitroeien moeielyk--maar de Atjinezen zelf waren er toch niet meer. Dit was evenwel den Gouverneur niet genoeg."}]},{"lemma":"wortelen","count":1,"glosses":["rooted"],"forms":["geworteld"],"morphology":["verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-5#s139","id":"h5-s139","source":"Het is dan ook moeielyk ja onmogelyk, zoodanig misbruik geheel uitteroeien, daar het diep geworteld is in den aard der bevolking zelf die er onder lydt."}]},{"lemma":"wortelloos","count":1,"glosses":["rootless"],"forms":["wortellooze"],"morphology":["adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s89","id":"h3-s89","source":"Over het PERPETUUM MOBILE, de cirkelkwadratuur en den wortel van wortellooze getallen. Over de zwaarte van het licht."}]},{"lemma":"woud","count":3,"glosses":["forests","woods","forest"],"forms":["wouden","woud"],"morphology":["noun, plural","noun, neuter, plural","noun, neuter, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-8#s73","id":"h8-s73","source":"Wanneer misschien iemand de opmerking maken mocht, dat het oorspronkelyke in Havelaars wyze van spreken niet zoo onbetwistbaar is, daar zyn taal denken doet aan den styl der profeten van 't Oude-Testament, moet ik herinneren reeds gezegd te hebben dat hy in oogenblikken van vervoering werkelyk iets had van een ziener. Gevoed door de indrukken die 't leven in wouden en op bergen hem had meegedeeld, omgeven door de poëzie-ademende atmosfeer van het oosten, en alzoo scheppende uit gelyksoortige bron als de Vermaners der Oudheid waarmee men soms zich genoopt voelde hem te vergelyken, gissen wy dat hy niet ànders zou gesproken hebben, ook wanneer hy nooit de heerlyke dichtstukken van het Oude-Testament gelezen had."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s17","id":"h15-s17","source":"Dáárom had Havelaar in zyn toespraak aan de Hoofden gevraagd: \"wat is dit, dat er zooveel huizen ledig staan in de dorpen, en waarom verkiezen velen de schaduw der bosschen elders, boven de koelte der wouden van Bantan Kidoel?\""},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s235","id":"h17-s235","source":"\"Als er niet langer vlinders zullen rondfladderen, Als de sterren niet meer zullen schitteren, Als de melatti niet meer welriekend zal wezen, Als er niet langer bedroefde harten zyn, Noch wild gedierte in het woud... Als de zon verkeerd zal loopen, En de maan vergeten wat oost en west is..."}]},{"lemma":"wraak","count":6,"glosses":["revenge","vengeance"],"forms":["wraak","wrake"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, feminine, singular","noun, feminine singular"],"note":"Archaic inflected form of wraak.","lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-9#s87","id":"h9-s87","source":"Hoort ge niet--ja, gy hoort het, want uit de voorgelezen tekstwoorden hebt gy gezien dat uw God is een machtig God, en een God der gerechte wrake--ja, gy hoort het gekraak der beenderen en het geknetter der vlammen in het eeuwig Gehenna waar weeninge is, en tandengeknars!"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s97","id":"h15-s97","source":"Want, als men bedenkt dat er zooveel oorzaak was tot vreeze, zelfs voor den europeschen beambte, die dan toch geacht kon worden iets minder bloottestaan aan wraak, wat wachtte dan den armen landbewoner, die in een dorp ver van de hoofdplaats geheel-en-al in de macht zyner aangeklaagde onderdrukkers verviel?"},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s105","id":"h15-s105","source":"Want hy wist hoe hy invloed had op het Volk, en hoe--als eenmaal de arme onderdrukten, opgeroepen om luide en voor 't gerecht te herhalen wat ze hem 's avends en 's nachts hadden toegefluisterd in eenzaamheid --hy wist hoe hy de macht had op hun gemoederen te werken, en hoe de kracht zyner woorden sterker zyn zou dan de angst voor wraak van Distriktshoofd of Regent."}]},{"lemma":"wreed","count":2,"glosses":["cruelly","cruel"],"forms":["wreed"],"morphology":["adverb","adjective"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s33","id":"h3-s33","source":"Schynbaar scheurde 't lot de banden Die ons bonden, wreed van-een.. 'k Sta hier wel aan vreemde stranden Met myzelf en God, alleen..."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-12#s183","id":"h12-s183","source":"Ziet ge, dit was wreed!"}]},{"lemma":"wrevel","count":3,"glosses":["vexation","resentment"],"forms":["wrevel"],"morphology":["noun, common gender, singular","noun, common gender singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-3#s80","id":"h3-s80","source":"Maar dit was eigenlyk meer uit een soort van wrevel, en uit zekeren aandrang om de geleerdheid die voor my lag, in 't latyn aantespreken, dan wel omdat ik het precies meende. Want, waar ik 't een of ander stuk wat langer inzag, moest ik erkennen dat de schryver me toescheen wel op de hoogte van zyn taak te staan, en zelfs dat hy een groote soliditeit in zyn redeneeringen aan den dag legde."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s6","id":"h15-s6","source":"\"Neen, die buffel was hun niet afgenomen om-niet, ze geloofden wel dat daarvoor een dubbelen prys zou betaald worden.\" \"Neen, ze waren niet afgeroepen van hun velden om zonder betaling te arbeiden in de Sawahs van den Regent, ze wisten zeer goed dat de Adhipatti hen later ruim zou beloond hebben.\" \"Ze hadden hun aanklacht ingebracht in een oogenblik van ongegronden wrevel ... ze waren waanzinnig geweest, en smeekten dat men hen straffen mocht voor zulke verregaande oneerbiedigheid!\""},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-15#s46","id":"h15-s46","source":"Dit zou hun geweest zyn, als hadde iemand vergeving gevraagd aan zichzelf, omdat hy in wrevel zich had geslagen voor zyn eigen hoofd."}]},{"lemma":"wrijven","count":1,"glosses":["rubs"],"forms":["wryft"],"morphology":["verb, present, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-11#s213","id":"h11-s213","source":"Een kontroleur--ik zeg dit niet voor u, Verbrugge!--een kontroleur wryft zich de oogen uit, en ziet er tegen op den nieuwen adsistent-resident te ontmoeten, die een bespottelyk overwicht wil aannemen op een paar jaren diensttyd meer, en van wien hy zooveel zonderlings gehoord heeft ... op Sumatra. Of hy moet dien dag velden opmeten, en staat in dubio tusschen zyn eerlykheid--jy weet dit zoo niet, Duclari, omdat je militair bent, maar er zyn werkelyk eerlyke kontroleurs!"}]},{"lemma":"wringen","count":1,"glosses":["forced"],"forms":["gewrongen"],"morphology":["verb, past participle"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s272","id":"h17-s272","source":"Er was een gegons in zyn ooren als had men op een gong geslagen in zyn hoofd. Hy voelde hoe 't bloed met schokken werd gewrongen door de aderen aan zyn slapen, die dreigden te bezwyken onder den druk van zoo zware uitzetting."}]},{"lemma":"wrong","count":1,"glosses":["fold"],"forms":["wrong"],"morphology":["noun, common gender, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s151","id":"h17-s151","source":"In de wrong van den kahin om zyn lendenen bewaarde hy een buikband van breede zilveren schakels, met gouden ikat-pendieng."}]},{"lemma":"wuiven","count":2,"glosses":["is waving","waves"],"forms":["wuift"],"morphology":["verb, present, singular"],"note":null,"lines":[{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-6#s93","id":"h6-s93","source":"--Ienie apa toewan-toewan datang! riep op-eenmaal de oppasser Dongso. Ik zie een mantrie die met zyn toedoeng wuift."},{"url":"https://1732studios.com/books/havelaar/hoofdstuk-17#s201","id":"h17-s201","source":"O, hoe zy in de handen klapte, Adinda! En daarginds, aan de andere zyde, waar 't kokosboschje wuift over de hutten van het dorp, daar ergens was Si-Oenah uit een boom gevallen, en gestorven."}]}]}