# Dutch Conversation-Grammar, Lessons 1 to 5

Parts of Speech I

Hoge ouderdom; De slimme herbergier; De krekel en de mier; De gierigaard (vrek); Vriendelijk aanbod

Source: https://1732studios.com/courses/nl/1. Data: https://1732studios.com/courses/nl/1.json.

## Lesson 1: Hebben, to have: present tense

### One verb, four forms

A verb is a word for doing or being: have, is, walk. Hebben means to have.

English changes this verb once: I have, he has. Dutch changes it with the person, and has four forms.

Ik takes heb. Jij adds a t: hebt. Hij, zij, het and men take heeft. Wij, jullie and zij meaning they take hebben. U takes hebt or heeft.

In the table, look at the form each person takes.

### A question turns the words around

The subject is the person or thing doing the verb. In ik heb, ik is the subject.

To ask a question, Dutch puts the verb first and the subject after it. Ik heb becomes heb ik? Hij heeft becomes heeft hij?

One form changes in the turn. Jij hebt becomes heb jij? The verb drops its t when jij follows it. No other person drops anything.

### 

### As a question

**1** Ik heb een hond.  
I have a dog.

**2** Heb jij een hond?  
Do you have a dog?

**3** Hebt u een hond?  
Do you have a dog? (polite)

**4** Wij hebben een huis.  
We have a house.

**5** Hebben zij geantwoord?  
Have they answered?

```
Hebben, to have: present tense

Present tense
ik heb         I have
jij hebt       you have (familiar)
u hebt         you have (polite)
hij heeft      he has
zij heeft      she has
het heeft      it has
men heeft      one has
wij hebben     we have
jullie hebben  you have (familiar plural)
zij hebben     they have

As a question
heb ik?         have I?
heb jij?        have you?
hebt u?         have you?
heeft hij?      has he?
heeft zij?      has she?
heeft het?      has it?
heeft men?      has one?
hebben wij?     have we?
hebben jullie?  have you?
hebben zij?     have they?

In a question the verb stands first and the subject follows it. The verb drops its -t when jij follows it: jij hebt, but heb jij?
```

```
You: jij, u and jullie

Dutch has three words for you. Jij (unstressed je) is the familiar singular, for a friend, a child, a colleague on first-name terms. Jullie is the familiar plural. U is the polite form, for one person or several, and takes the verb in the second or third person singular: u hebt or u heeft. The old pronoun gij, which this book's first readers still met in print, is now archaic in the Netherlands and survives in Flemish speech and in the Bible.
```

```
Gender

Every Dutch noun has a gender, and the gender decides its article. In practice there are two classes: de-words and het-words. Names of persons are de-words and are masculine or feminine as in English; names of animals and things may be de-words (masculine or feminine) or het-words (neuter). Dictionaries still mark m., f. and n., because the gender decides which pronoun refers back to the noun; for the article only de or het matters. This book's word lists give each noun with its article.
```

```
The article: het lidwoord

There are in Dutch as in English two articles: the definite (het bepaald lidwoord) and the indefinite article (het onbepaald lidwoord).

The definite article has two forms in the singular: de for masculine and feminine nouns, het for neuter nouns. The plural for all genders is de. Examples: de vader the father, de moeder the mother, het kind the child; plural de vaders, de moeders, de kinderen. In speech and informal writing het is often shortened to 't.
```

```
The article is not declined

The article does not change its form for the function of the noun in the sentence. De vader is de vader whether he is the subject, the object, or follows a preposition: de vader komt, ik zie de vader, het huis van de vader. Possession is expressed with van (het huis van de vader, the house of the father) or, for persons, with -s (vaders huis).

Written Dutch until 1947 declined the article: des vaders (of the father), den vader (to the father, the father as object), der moeder (of or to the mother). You will meet these forms on every page of Multatuli and of any Dutch book printed before the war. They survive today only in fixed expressions: 's morgens (des morgens) in the morning, in den beginne in the beginning, ter harte to heart, ten dienste van for the use of, ten dele partly, ter inzage for perusal, ten huize van at the house of.
```

```
The indefinite article

The indefinite article has one form for all genders: een. Een vader a father, een moeder a mother, een kind a child. It is pronounced with a weak vowel, like English a; the numeral één (one) is written with accents when the two could be confused.

The indefinite article is not declined, and neither are the possessive pronouns: mijn my, jouw (unstressed je) your, zijn his, haar her, zijn its, ons (before a het-word) or onze (before a de-word and in the plural) our, uw your (polite), jullie your (familiar plural), hun their. Only ons/onze changes: ons huis our house, onze vader our father, onze kinderen our children.
```

```
Prepositions

A preposition is followed by the noun in its plain form, with the ordinary article: van het jaar of the year, tot de dood until death, op haar mond on her mouth, met zijn vinger with his finger.
```

```
Verbs of this lesson, with their principal parts

zeggen      to say            ik zeg, ik zei, ik heb gezegd
zijn        to be             ik ben, ik was, ik ben geweest
hebben      to have           ik heb, ik had, ik heb gehad
vergeten    to forget         ik vergeet, ik vergat, ik ben (heb) vergeten
antwoorden  to answer         ik antwoord, ik antwoordde, ik heb geantwoord
leggen      to lay            ik leg, ik legde, ik heb gelegd
moeten      to have to, must  ik moet, ik moest, ik heb gemoeten
maken       to make           ik maak, ik maakte, ik heb gemaakt
```

## Lesson 1: You: jij, u and jullie

### Three words for you

A pronoun is a short word that stands for a person: I, you, he. Dutch has three words for you.

Jij is for one person you know well: a friend, a child, a colleague on first names. Without stress it becomes je.

Jullie is for more than one friend at once.

U is the polite word. It is the same word for one person or several. The verb after u takes the form of jij or of hij: u hebt or u heeft. Both are right.

**6** Heb je een hond?  
Do you have a dog? (to a friend)

**7** Hebt u een hond?  
Do you have a dog? (politely)

**8** Hebben jullie een hond?  
Do you have a dog? (to several friends)

## Lesson 1: Gender

### Every noun has a gender

A noun is a word for a person, a thing or an idea: father, house, age. An article is the small word before a noun: the, a.

Gender is the class a noun belongs to. Every Dutch noun has one, and it decides the word for the. De-words take de. Het-words take het.

Most names of persons are de-words: de vader, de moeder. A few are het-words, such as het kind, the child. Animals and things can be either. The word lists give each noun with its article.

Dictionaries still mark each noun m., f. or n., because gender decides the pronoun that refers back to it. For the article only de or het matters.

**9** de vader  
the father

**10** de moeder  
the mother

**11** het kind  
the child

**12** de hond  
the dog

**13** het jaar  
the year

## Lesson 1: The article: het lidwoord

### De, het and een

Dutch has two words for the and one word for a.

The plural is the form for more than one. De is the for a de-word, and for every noun in the plural. Het is the for a het-word in the singular.

De vader, de moeder, het kind. In the plural: de vaders, de moeders, de kinderen.

Een is a or an, for any noun. In speech het is often shortened to 't.

**14** de vader  
the father

**15** de moeder  
the mother

**16** het kind  
the child

**17** de vaders, de moeders, de kinderen  
the fathers, the mothers, the children

## Lesson 1: The article is not declined

### One form of the article

In some languages the article changes with the noun's job in the sentence. Dutch does not do this.

De vader keeps one form in every place in the sentence: de vader komt, ik zie de vader, het huis van de vader.

To show who owns a thing, Dutch uses van: het huis van de vader. For persons it can also add s: vaders huis.

Dutch printed before 1947 changed the article: des vaders, den vader, der moeder. Today these forms live only in fixed phrases: 's morgens, ter harte.

**18** het huis van de vader  
the house of the father

**19** het boek van het kind  
the book of the child

**20** 's morgens  
in the morning

**21** ter harte  
to heart

**22** ten huize van haar moeder  
at the house of her mother

## Lesson 1: The indefinite article

### Een means a

Een is a or an. It has one form for every noun: een vader, een moeder, een kind.

Say it with a weak vowel, like the a in about. The number one is spelled the same, so the number is written één when the two could be confused.

The words for my, your, his, her and their also keep one form. Only our changes: ons before a het-word, onze before a de-word and in the plural. Ons huis, onze vader, onze kinderen.

**23** een vader, een moeder, een kind  
a father, a mother, a child

**24** mijn hond  
my dog

**25** haar mond  
her mouth

**26** ons huis, onze vader  
our house, our father

## Lesson 1: Prepositions

### Words of place and relation

A preposition is a small word that links a noun to the rest of the sentence: of, on, with, until.

Van is of. Op is on. Met is with. Tot is until.

The preposition comes before its noun, as in English. The noun keeps its plain form and its ordinary article: van het jaar, tot de dood, op haar mond, met zijn vinger.

### Verbs of this lesson, with their principal parts

**27** van het jaar  
of the year

**28** tot de dood  
until death

**29** op haar mond  
on her mouth

**30** met zijn vinger  
with his finger

## Hoge ouderdom

**31** Hoge ouderdom  
A great age

**32** Een vrouw van negentig jaar zei tegen Fontenelle, die vijfennegentig was: “De dood heeft ons zeker vergeten.”  
A woman of ninety said to Fontenelle, who was ninety-five: “Death has surely forgotten us.”

**33** “Stil!” antwoordde Fontenelle haar, terwijl hij zijn vinger op haar mond legde, “men moet geen slapende honden wakker maken.”  
“Hush!” Fontenelle answered her, laying his finger on her mouth, “one must not wake sleeping dogs.”

| word | gloss |
|---|---|
| ouderdom | age |
| ouderdom | old age (hoge ouderdom) |
| vrouw | a woman, a lady |
| jaar | the year |
| dood | death |
| vinger | his finger (zijn vinger) |
| mond | her mouth (haar mond) |
| wakker | awake; to wake (someone) up |
| negentig | ninety |
| vijfennegentig | ninety-five |
| zeker | surely, certainly |
| Stil | hush! quiet! |
| die | who (relative) |
| haar | her |
| ons | us |
| men | one, people (impersonal) |
| geen | no, not a |
| terwijl | while |
| van | of, from |
| tegen | to (a person); on, upon |

## Lesson 1: conversation

**34** Hoe oud was de vrouw?  
How old was the woman?

**35** Hoe oud was Fontenelle?  
How old was Fontenelle?

**36** Wat zei de vrouw tegen Fontenelle?  
What did the woman say to Fontenelle?

**37** Wat antwoordde Fontenelle?  
What did Fontenelle answer?

**38** De vrouw was negentig jaar oud.  
The woman was ninety years old.

**39** Fontenelle was vijfennegentig jaar oud.  
Fontenelle was ninety-five years old.

**40** Zij zei: “De dood heeft ons zeker vergeten.”  
She said: “Death has surely forgotten us.”

**41** Hij antwoordde: “Stil! Men moet geen slapende honden wakker maken.”  
He answered: “Hush! One must not wake sleeping dogs.”

**42** Wat deed Fontenelle toen hij antwoordde?  
What did Fontenelle do as he answered?

**43** Welke honden moet men niet wakker maken?  
Which dogs must one not wake?

**44** Hij legde zijn vinger op haar mond.  
He laid his finger on her mouth.

**45** Men moet geen slapende honden wakker maken.  
One must not wake sleeping dogs.

## Lesson 1: exercise 1

**46** De vrouw heeft een hond.  
The woman has a dog.

**47** De dagen van het jaar.  
The days of the year.

**48** Wat hebt u geantwoord?  
What have you answered?

**49** Het huis van de vader.  
The house of the father.

**50** Wat hebt u gemaakt?  
What have you made?

**51** Wij hebben een hart.  
We have a heart.

**52** Hebben zij geantwoord?  
Have they answered?

**53** Kom voor het eten.  
Come before dinner.

**54** Het middagmaal van de vrouw.  
The dinner of the woman.

**55** Zijn moeder heeft een huis.  
His mother has a house.

**56** Een boek ter inzage.  
A book for your perusal.

**57** Heeft zij een hond?  
Has she a dog?

**58** Het boek van het kind.  
The book of the child.

**59** Zij was oud.  
She was old.

**60** U moet antwoorden.  
You must answer.

**61** Zij was ten huize van haar moeder.  
She was at the house of her mother.

**62** Ten gebruike van scholen.  
For the use of schools.

**63** Hij legde zijn vinger op haar mond.  
He laid his finger on her mouth.

## Lesson 2: Zijn, to be: present tense

### Zijn, to be

Zijn means to be. Like hebben, it changes with the person, and its forms differ more from each other.

Ik ben. Jij bent. Hij is. Wij zijn. Jullie zijn. Zij zijn. Is serves for he, she, it and men, one.

U takes bent. The older u is is still met in print, but say u bent.

### Questions with zijn

A question puts the verb first and the subject after it, as with hebben. Ben ik? Is hij? Zijn wij?

Jij bent becomes ben jij? The verb has no t when jij follows it. Bent u? keeps its t.

**64** Ik ben in Nederland geweest.  
I have been in the Netherlands.

**65** Ben jij de herbergier?  
Are you the innkeeper?

**66** Bent u hier al eens geweest?  
Have you been here before? (polite)

**67** Wij zijn in Engeland.  
We are in England.

**68** Zijn de eieren zeldzaam?  
Are eggs rare?

```
Zijn, to be: present tense

Present tense
ik ben         I am
jij bent       you are (familiar)
u bent         you are (polite)
hij is         he is
zij is         she is
het is         it is
men is         one is
wij zijn       we are
jullie zijn    you are (familiar plural)
zij zijn       they are

As a question
ben ik?        am I?
ben jij?       are you?
bent u?        are you?
is hij?        is he?
is zij?        is she?
is het?        is it?
is men?        is one?
zijn wij?      are we?
zijn jullie?   are you?
zijn zij?      are they?

As with hebben, the verb stands first and the subject follows it in a question. Jij bent becomes ben jij: the verb loses its final t.
```

```
Het Werkwoord: weak, strong and irregular verbs

Dutch verbs fall into two families. Weak verbs (zwakke werkwoorden) build their past tense and past participle with an ending on the stem and no change of vowel. Strong verbs (sterke werkwoorden) change the stem vowel instead. A verb that follows neither pattern cleanly is irregular (onregelmatig).
```

```
Weak verbs: the past participle

Weak verbs have no vowel change; their past participle is formed by adding d or t to the stem.
```

```
Strong verbs: the past participle

Strong verbs have a vowel change; their past participle is formed by adding en to the stem.
```

```
The infinitive

The infinitive of a Dutch verb is formed by adding en to the stem.
```

```
Spelling: doubling and dropping consonants

If the stem ends in a double consonant, both consonants are written only before a following e; everywhere else one consonant is dropped: leggen: ik leg, jij legt / u legt, hij legt, wij leggen, zij leggen; zetten: ik zet, jij zet / u zet, hij zet, wij zetten, zij zetten.
```

```
The present tense

The stem gives the first person singular: leg, zet. The second and third person singular add t to the stem, unless it already ends in t: jij legt / u legt, hij legt; jij zet, u zet, hij zet. Jij drops that -t when it follows the verb in a question: leg jij? (not legt jij?). The first and third person plural, and jullie, take the form of the infinitive: wij leggen, jullie leggen, zij leggen; wij zetten, jullie zetten, zij zetten.

An archaic first-person ending in -e appears in a few fixed formulas: zegge, printed on Dutch invoices and cheques to spell out a sum in words (driehonderd euro, zegge driehonderd euro, three hundred euros, say three hundred), and the letter-closing ik verblijve (I remain). Multatuli's prose and the Bible use gij for the second person singular.
```

```
Model conjugation: leggen and zetten

Leggen: ik leg (I lay), jij legt / u legt (you lay), hij legt (he lays), wij leggen (we lay), jullie leggen (you lay, plural), zij leggen (they lay).
Zetten: ik zet (I set), jij zet / u zet (you set), hij zet (he sets), wij zetten (we set), jullie zetten (you set, plural), zij zetten (they set).
```

```
Verbs of this lesson, with their principal parts

trekken     to travel          ik trek, ik trok, ik heb getrokken
vernachten  to pass the night  ik overnacht, ik overnachtte, ik heb overnacht
wenschen    to wish            ik wens, ik wenste, ik heb gewenst
gebruiken   to eat, to have    ik gebruik, ik gebruikte, ik heb gebruikt
bezorgen    to procure         ik bezorg, ik bezorgde, ik heb bezorgd
zetten      to put, to set     ik zet, ik zette, ik heb gezet
schijnen    to seem            het schijnt, het scheen, het heeft geschenen.
```

## Lesson 2: Het Werkwoord: weak, strong and irregular verbs (and 2 more)

### Three kinds of verb

Dutch verbs fall into two families. The family decides how a verb talks about the past.

The stem is the verb without its ending: the stem of maken is maak. The past tense says what happened: I made. The past participle is the form after have: I have made.

Weak verbs add an ending to the stem and keep its vowel. Maken is weak. Strong verbs change the stem vowel instead. Trekken is strong.

An irregular verb follows neither pattern cleanly. Zijn is irregular.

### The weak past participle

A weak verb keeps its vowel. Its past participle adds d or t to the stem.

Maken becomes gemaakt. The stem maak keeps its vowel and takes a t. Antwoorden becomes geantwoord.

In both examples ge also comes before the stem.

### The strong past participle

A strong verb changes its vowel. Its past participle adds en to the stem.

Trekken becomes getrokken. The e of the stem turns into o. Zingen becomes gezongen. The i turns into o.

**69** maken  
to make (weak)

**70** trekken  
to travel, to pull (strong)

**71** zijn  
to be (irregular)

**72** maken - gemaakt  
to make - made

**73** antwoorden - geantwoord  
to answer - answered

**74** trekken - getrokken  
to travel, to pull - traveled, pulled

**75** zingen - gezongen  
to sing - sung

## Lesson 2: The infinitive (and 1 more)

### The whole verb

The infinitive is the form that names the verb. In English it is to make or to set.

A Dutch infinitive is the stem plus en. Maak plus en is maken. Zet plus en is zetten.

### Double letters

Some verbs write a double letter in some forms and a single letter in others. The spelling follows one rule.

In leggen and zetten the stem ends in a double letter: the g and the t are doubled. Both letters are written only when an e follows: wij leggen, wij zetten.

Everywhere else one letter is dropped: ik leg, hij legt, ik zet.

**76** maak + en = maken  
make + en = to make

**77** zet + en = zetten  
set + en = to set

**78** ik leg, wij leggen  
I lay, we lay

**79** ik zet, wij zetten  
I set, we set

## Lesson 2: The present tense (and 1 more)

### Building the present tense

Person is the word for who does the verb. First person is I or we. Second person is you. Third person is he, she, it or they.

The stem is the form for I: leg, zet. Jij, u and hij add t to the stem: jij legt, hij legt. A stem that already ends in t adds nothing: jij zet, hij zet.

Wij, jullie and zij take the infinitive form: wij leggen, jullie leggen, zij zetten.

In a question jij drops that t. Leg jij? is correct. Legt jij? is not.

### Old forms in fixed phrases

An old first person ending in e survives in a few fixed phrases.

Zegge is printed on invoices and cheques to spell out a sum in words: zegge driehonderd euro. It means say three hundred euros. Ik verblijve closes a letter and means I remain.

Gij is an old word for you, one person. Some old prose and the Bible use it.

### Two verbs as models

A model shows one verb in every person. Leggen and zetten are the two models.

Ik leg and ik zet are the stems. Wij leggen and wij zetten are the infinitive forms.

Jij legt and u legt are the same form. Jij zet and u zet are also the same form. Zetten adds no t, because its stem already ends in t.

**80** Leg jij het ei op tafel?  
Are you putting the egg on the table?

**81** Hij zet de guinje op de rekening.  
He puts the guinea on the bill.

**82** Wij trekken naar Hannover.  
We are traveling to Hannover.

**83** zegge driehonderd euro  
say three hundred euros (on an invoice)

**84** Ik leg mijn vinger op de rekening.  
I put my finger on the bill.

**85** Zet jij het ei op tafel?  
Are you putting the egg on the table?

## De slimme herbergier

**86** De slimme herbergier  
The sly innkeeper

**87** George II, koning van Engeland, trok eens door Nederland naar Hannover, overnachtte in een dorpsherberg en wenste een enkel ei voor zijn ontbijt te gebruiken.  
George II, king of England, once traveled through the Netherlands to Hannover, spent the night at a country inn, and wished to have a single egg for his breakfast.

**88** De herbergier bezorgde hem het ei en zette een guinje op de rekening.  
The innkeeper brought him the egg and put a guinea on the bill.

**89** De koning zei glimlachend tegen hem: “Het schijnt wel dat de eieren zeldzaam zijn in uw land.”  
The king said, smiling, to him: “It certainly seems that eggs are rare in your country.”

**90** “Dat niet, Sire”, antwoordde de herbergier; “de eieren zijn zo schaars niet, wel de koningen.”  
“Not so, Sire”, answered the innkeeper; “eggs are not so scarce, but kings are.”

| word | gloss |
|---|---|
| herbergier | innkeeper, host |
| koning | king, kings |
| Engeland | England |
| Nederland | the Netherlands |
| dorpsherberg | a country inn |
| ei | egg, eggs |
| ontbijt | his breakfast (zijn ontbijt) |
| guinje | a guinea |
| rekening | the bill |
| land | your country (uw land) |
| enkel | single |
| glimlachend | smiling |
| zeldzaam | rare |
| schaars | scarce |
| eens | once, one day |
| wel | but; so, as |
| niet | not so (I beg your pardon) (dat niet) |
| door | through; for |
| te | to (infinitive marker); to, towards |

## Lesson 2: conversation

**91** Waarheen trok George II?  
Where was George II traveling to?

**92** Door welk land trok George II?  
Through which country did George II travel?

**93** Waar overnachtte de koning?  
Where did the king spend the night?

**94** Wat wenste hij voor zijn ontbijt te gebruiken?  
What did he wish to have for his breakfast?

**95** George II trok naar Hannover.  
George II was traveling to Hannover.

**96** George II trok door Nederland.  
George II traveled through the Netherlands.

**97** De koning overnachtte in een dorpsherberg.  
The king spent the night at a country inn.

**98** Hij wenste een enkel ei voor zijn ontbijt te gebruiken.  
He wished to have a single egg for his breakfast.

**99** Hoeveel zette de herbergier hem op de rekening?  
How much did the innkeeper put on the bill?

**100** Wat zei de koning glimlachend tegen de herbergier?  
What did the king say, smiling, to the innkeeper?

**101** Wat antwoordde de herbergier?  
What did the innkeeper answer?

**102** De herbergier zette een guinje op de rekening.  
The innkeeper put a guinea on the bill.

**103** Hij zei: “Het schijnt wel dat de eieren zeldzaam zijn in uw land.”  
He said: “It certainly seems that eggs are rare in your country.”

**104** Hij antwoordde: “Dat niet, Sire; de eieren zijn zo schaars niet, wel de koningen.”  
He answered: “Not so, Sire; eggs are not so scarce, but kings are.”

## Lesson 2: exercise 2

**105** de herbergier  
the innkeeper

**106** een herbergier  
an innkeeper

**107** de koning  
the king

**108** de dorpsherberg  
the country inn

**109** een dorpsherberg  
a country inn

**110** het ei  
the egg

**111** mijn ei  
my egg

**112** de guinje  
the guinea

**113** een guinje  
a guinea

**114** de rekening  
the bill

**115** hun rekening  
their bill

**116** het land  
the country

**117** ons land  
our country

**118** de honden  
the dogs

**119** mijn honden  
my dogs

**120** de koningen  
the kings

**121** onze koningen  
our kings

**122** de eieren  
the eggs

**123** hun eieren  
their eggs

**124** de Nederlanden  
the Netherlands

## Lesson 2: exercise 3

**125** ik zeg  
I say

**126** hij zegt  
he says

**127** wij zeggen  
we say

**128** jij vergeet  
you forget

**129** jullie vergeten  
you (plural) forget

**130** zij vergeten  
they forget

**131** ik antwoord  
I answer

**132** u antwoordt  
you answer

**133** zij antwoorden  
they answer

**134** jij maakt  
you make

**135** hij maakt  
he makes

**136** wij maken  
we make

**137** ik trek  
I travel

**138** hij trekt  
he travels

**139** wij trekken  
we travel

**140** jij overnacht  
you spend the night

**141** jullie overnachten  
you (plural) spend the night

**142** zij overnachten  
they spend the night

**143** ik wens  
I wish

**144** u wenst  
you wish

**145** zij wensen  
they wish

**146** jij gebruikt  
you use

**147** hij gebruikt  
he uses

**148** wij gebruiken  
we use

**149** ik bezorg  
I procure

**150** hij bezorgt  
he procures

**151** wij bezorgen  
we procure

**152** jij zet  
you set

**153** jullie zetten  
you (plural) set

**154** zij zetten  
they set

**155** ik schijn  
I seem

**156** u schijnt  
you seem

**157** zij schijnen  
they seem

## Lesson 2: exercise 4

**158** De vrouw is oud.  
The woman is old.

**159** De koning heeft vergeten.  
The king has forgotten.

**160** Hoe oud bent u?  
How old are you?

**161** Wij hebben een hond.  
We have a dog.

**162** Hij heeft een ei.  
He has an egg.

**163** De herbergier is slim.  
The host is sly.

**164** De koning is oud.  
The king is old.

**165** De eieren zijn schaars.  
The eggs are scarce.

**166** Hebben de Nederlanden een koning?  
Have the Netherlands a king?

**167** Is de vrouw oud?  
Is the woman old?

**168** Heeft de herbergier een hond?  
Has the host a dog?

**169** Wij hebben een kwitantie.  
We have a receipt.

**170** Wij bezorgen hem een hond.  
We procure him a dog.

**171** Koningen zijn schaars.  
Kings are scarce.

**172** De vrouw glimlacht.  
The woman smiles.

**173** Hier is een herberg.  
Here (Hier) is an inn.

**174** Hij wenst een ei voor zijn ontbijt.  
He wishes an egg for his breakfast.

**175** Zijn land heeft een koning.  
His country has a king.

**176** Was de herbergier oud?  
Was the host old?

## Lesson 3: Hebben, to have: past tense (and 1 more)

### Two past forms of hebben

The past tense of hebben has only two forms. Ik heb is I have. Ik had is I had.

Had is for one person: ik had, jij had, hij had. Hadden is for more than one: wij hadden, jullie hadden, zij hadden.

U takes had or hadt. Both are right.

### No t after jij in the past

In the present tense, jij hebt ends in t. In the past tense, jij had takes no ending.

A question puts the verb first and the subject after it. Had ik? Had jij? Hadden wij? The verb keeps the same form.

### The weak past endings

A weak verb makes its past tense and past participle with an ending on the stem. Every weak verb does this the same way.

Add -de to the stem for the past tense. Add -d for the past participle.

Ik legde is I laid. Ik heb gelegd is I have laid.

### Endings -te and -t

A consonant is any letter that is not a vowel. If the stem ends in the consonant t, k, f, s, ch or p, the endings are -te and -t.

Ik wenste, ik heb gewenst. Ik vernachtte, ik heb vernacht.

If the stem already ends in t, the past participle adds no second t. Ik zette, ik heb gezet.

**177** Ik had een hond.  
I had a dog.

**178** Had jij honger?  
Were you hungry?

**179** Wij hadden een huis.  
We had a house.

**180** Hadden zij gezongen?  
Had they sung?

**181** ik legde, ik heb gelegd  
I laid, I have laid

**182** ik wenste, ik heb gewenst  
I wished, I have wished

**183** ik zette, ik heb gezet  
I set, I have set

```
Hebben, to have: past tense

Past tense
ik had         I had
jij had        you had (familiar)
u had          you had (polite)
hij (zij       het, men) had, he (she, it, one) had
wij hadden     we had
jullie hadden  you had (familiar plural)
zij hadden     they had

As a question
had ik?         had I?
had jij?        had you?
had u?          had you?
had hij?        had he?
hadden wij?     had we?
hadden jullie?  had you?
hadden zij?     had they?

Jij and je take no ending in the past tense: jij had, not jij hadt; compare the present tense, jij hebt.
```

```
Weak verbs: past tense and past participle

All weak verbs form the past tense by adding -de to the stem, and the past participle by adding -d. This -de/-d changes to -te/-t if the stem ends in one of the consonants t, k, f, s, ch, p (the mnemonic is 't kofschip, or soft ketchup). Ik legde, wenste, vernachtte; gelegd, gewenst, vernacht. If the stem already ends in t, the past participle adds no second t: gezet, vernacht.
```

```
Stem-final v or z becomes f or s

A stem ending in a simple v or z changes it to f or s: before -de, -d: leven to live, leefde, geleefd; verhuizen to move house, verhuisde, verhuisd; and in every other form of the conjugation where no e immediately follows: leven: ik leef, jij leeft, hij leeft; wij leven, zij leven. Verhuizen: ik verhuis, jij (hij) verhuist; wij (zij) verhuizen.
```

```
Weak past tense: plural forms, and leggen, redden, zetten

The third person singular of the past tense has the same form as the first. The first and third person plural add -n to that same singular form: legde becomes legden; wenste becomes wensten. If the stem already ends in dd or tt, these plural forms look the same as the present tense: wij (zij) redden means we (they) save or we (they) saved; zetten wij (zij)? means do we (they) set? or did we (they) set?

Examples.

Weak past tense: plural forms, and leggen, redden, zetten
ik legde                                                   I laid
hij legde                                                  he laid
wij legden                                                 we laid
jij legde                                                  you laid (familiar)
zij legden                                                 they laid

Weak past tense: plural forms, and leggen, redden, zetten
ik redde                                                   I saved
hij redde                                                  he saved
wij redden                                                 we saved
jij redde                                                  you saved (familiar)
zij redden                                                 they saved

Weak past tense: plural forms, and leggen, redden, zetten
ik zette                                                   I set
hij zette                                                  he set
wij zetten                                                 we set
jij zette                                                  you set (familiar)
zij zetten                                                 they set
```

```
Verbs of this lesson, with their principal parts

doorbrengen  to pass, to spend (time)                  ik breng door, ik bracht door, ik heb doorgebracht
zingen       to sing                                   ik zing, ik zong, ik heb gezongen
krijgen      to get; honger krijgen: to become hungry  ik krijg, ik kreeg, ik heb gekregen
verzoeken    to beg, to request                        ik verzoek, ik verzocht, ik heb verzocht
eten         to eat                                    ik eet, ik at, ik heb gegeten
geven        to give                                   ik geef, ik gaf, ik heb gegeven
doen         to do                                     ik doe, ik deed, ik heb gedaan
dansen       to dance                                  ik dans, ik danste, ik heb gedanst
```

## Lesson 3: Stem-final v or z becomes f or s (and 1 more)

### V and z written as f and s

Some stems end in v or z. Where no e follows that letter, v is written f and z is written s.

This happens before -de and -d. Leven gives leefde and geleefd. Verhuizen gives verhuisde and verhuisd.

It also happens in the present tense. Ik leef, jij leeft, hij leeft. Wij leven keeps the v, because an e follows it.

Verhuizen works the same way: ik verhuis, jij verhuist, wij verhuizen.

### One singular form, one plural form

The weak past tense has one form for a single person and one for more than one.

Ik, jij and hij take the same form. Ik legde, jij legde, hij legde.

For wij and zij, add -n to that form. Legde becomes legden. Wenste becomes wensten.

### Plural past forms that match the present

If the stem ends in dd or tt, the plural past looks the same as the present tense.

Wij redden means we save or we saved. Zetten wij? means do we set or did we set.

The singular past forms are ik redde and ik zette.

### Weak past tense: plural forms, and leggen, redden, zetten

The third person singular of the past tense has the same form as the first. The first and third person plural add -n to that same singular form: legde becomes legden; wenste becomes wensten. If the stem already ends in dd or tt, these plural forms look the same as the present tense: wij (zij) redden means we (they) save or we (they) saved; zetten wij (zij)? means do we (they) set? or did we (they) set?

Examples.

**184** ik leef, wij leven  
I live, we live

**185** ik verhuis, wij verhuizen  
I move house, we move house

**186** wij legden, zij legden  
we laid, they laid

**187** wij redden een kind  
we saved a child

**188** zetten wij de tafel?  
did we set the table?

## De krekel en de mier

**189** De krekel en de mier  
The cricket and the ant

**190** De krekel had de hele zomer doorgebracht met zingen.  
The cricket had spent the whole summer singing.

**191** Toen het winter geworden was, kreeg hij honger en wendde zich tot de mier, en verzocht haar hem wat te eten te geven.  
When it had become winter, he grew hungry and turned to the ant, and asked her to give him something to eat.

**192** Maar de mier zei: “Wat heb je de hele zomer gedaan?”  
But the ant said: “What have you done all summer?”

**193** “Nacht en dag heb ik gezongen.”  
“Night and day I have sung.”

**194** “Zo, zo, heb je gezongen? Heel goed, dans dan nu.”  
“Indeed, indeed, you have sung? Very well, dance now then.”

| word | gloss |
|---|---|
| krekel | cricket |
| mier | ant |
| zomer | summer |
| met | with |
| winter | winter |
| Toen | as, when |
| honger | hunger |
| geworden | it had become ... (Het was ... geworden) |
| tot | he applied to, he turned to (hij wendde zich tot) |
| goed | very well (heel goed) |
| je | you (familiar; ge/gij is now archaic) |
| Maar | but |
| dag | day |
| dan | then |
| Nacht | night |
| nu | now, at present |
| Heel | whole |
| Zo | indeed! |

## Lesson 3: conversation

**195** Hoe had de krekel de hele zomer doorgebracht?  
How had the cricket spent the whole summer?

**196** Wanneer kreeg hij honger?  
When did he become hungry?

**197** Tot wie wendde hij zich?  
To whom did he turn?

**198** Wat verzocht hij haar?  
What did he ask her?

**199** Hij had de hele zomer doorgebracht met zingen.  
He had spent the whole summer singing.

**200** Hij kreeg honger toen het winter geworden was.  
He became hungry when it had become winter.

**201** Hij wendde zich tot de mier.  
He turned to the ant.

**202** Hij verzocht haar hem wat te eten te geven.  
He asked her to give him something to eat.

**203** Wat zei de mier toen?  
What did the ant say then?

**204** Wat had de krekel nacht en dag gedaan?  
What had the cricket done night and day?

**205** Welke raad kreeg hij?  
What advice did he get?

**206** Zij zei: “Wat heb je de hele zomer gedaan?”  
She said: “What have you done all summer?”

**207** Hij had nacht en dag gezongen.  
He had sung night and day.

**208** Hij kreeg de raad om te dansen.  
He got the advice to dance.

## Lesson 3: exercise 5

**209** ik zeg  
I say

**210** ik leg  
I lay

**211** ik vernacht  
I spend the night (dated/formal; overnachten is the everyday word)

**212** ik gebruik  
I use

**213** ik zet  
I set

**214** ik leef  
I live

**215** ik red  
I save

## Lesson 3: exercise 6

**216** De herbergier had een hond.  
The host had a dog.

**217** Had de vrouw eieren?  
Had the woman eggs?

**218** Had George II een koninkrijk?  
Had George II. a kingdom?

**219** Wij hadden een kwitantie.  
We had a receipt.

**220** Had u een guinje?  
Had you a guinea?

**221** De krekel had gezongen.  
The cricket had sung.

**222** De vrouw had gedanst en gezongen.  
The woman had danced and sung.

**223** Had hij iets gedaan?  
Had he done anything (iets)?

**224** Zij hadden een herberg.  
They had an inn.

**225** Wij wensten enige eieren voor het ontbijt.  
We wished some (eenige) eggs for [the] breakfast.

**226** Zij wendden zich tot de koning.  
They applied to the king.

**227** Hebben zij gedanst?  
Have they danced?

**228** Wij redden een kind.  
We saved a child.

**229** De koning had enige honden.  
The king had some dogs.

**230** Wat had het kind?  
What had the child?

**231** Het kind had een guinje.  
The child had a guinea.

## Lesson 4: Zijn, to be: past tense (and 1 more)

### Was and waren

Zijn means to be. Its past tense has two forms, as English has was and were.

Was goes with one person. Waren goes with more than one. Ik was. Jij was. Hij was. Wij waren. Jullie waren.

Zij waren means they were. The word zij also means she, and then the verb is was: zij was.

U takes was for one person: u was. Het was and men was also take was. Men means one, as in one was.

### The question keeps the verb form

A question puts the verb first and the subject after it. Was ik? Was jij? Waren wij? Waren zij?

The verb does not change in the turn. Wij waren becomes waren wij. Ik was becomes was ik.

### An old ending in fixed phrases

A statement of fact uses the ordinary present tense: ik leg, hij legt, wij leggen.

The subjunctive is an older form of the verb. It ends in e for I, he, she and it. Leve de koning! means long live the king.

Today only a few fixed, formal phrases keep it. God zegene u means God bless you.

Writers of the nineteenth century used it more freely, for a wish: dat hij kome, let him come. Today's Dutch says this with another verb.

**232** De schat was in de tuin.  
The treasure was in the garden.

**233** Was jij woedend?  
Were you furious?

**234** Wij waren niet rijk.  
We were not rich.

**235** Waren zij thuis?  
Were they at home?

**236** Leve de koning!  
Long live the king!

**237** God zegene u.  
God bless you.

```
Zijn, to be: past tense

Past tense
ik was        I was
jij was       you were (familiar)
u was         you were (polite)
hij was       he was
zij was       she was
het was       it was
men was       one was
wij waren     we were
jullie waren  you were (familiar plural)
zij waren     they were

As a question
was ik?        was I?
was jij?       were you?
was u?         were you?
was hij?       was he?
was zij?       was she?
was het?       was it?
was men?       was one?
waren wij?     were we?
waren jullie?  were you?
waren zij?     were they?

In a question the verb stands first and the subject follows it.
```

```
The Present Subjunctive

For an ordinary statement, use the present indicative: ik leg, hij legt, wij leggen. A handful of fixed, formal or ceremonial phrases keep the old ending in -e for the first and third person singular: leve de koning! (long live the king), God zegene u (God bless you). Multatuli and other nineteenth-century writers used this subjunctive productively, for a wish or a concession (dat hij kome, let him come), where present-day Dutch uses a modal verb instead.
```

```
The Imperative

The imperative has one form, the bare stem, for every listener: leg! zet! leef! reis! antwoord! Older Dutch marked a plural listener by adding -t to the stem (legt, leeft, reist, antwoordt); you meet this form in the Bible and in a handful of set phrases such as weest gegroet, hail.
```

```
The Present and Past Participle

The present participle is formed with stem + -d: klagend, reizend, stelend, overnachtend; a final -e is the ordinary adjective ending, added when the participle stands before a noun (de klagende vrek). The past participle takes the prefix ge-, unless the verb already carries an inseparable prefix on its stem (ver-, be-, ont-, ge-, her-, er-, ...), in which case no ge- is added: geklaagd, gereisd, gestolen, overnacht.
```

```
The compound tenses

The compound tenses (samengestelde tijden) are formed, as in English, with an auxiliary verb (hebben, zijn, zullen) plus a participle or infinitive.
```

```
Verbs of this lesson, with their principal parts

stelen    to steal           ik steel, ik stal, ik heb gestolen (ontstelen: to rob)
begraven  to bury            ik begraaf, ik begroef, ik heb begraven
kunnen    to be able (can)   ik kan, ik kon, ik heb gekund (kunnen)
worden    to become, to get  ik word, ik werd, ik ben geworden
```

## Lesson 4: The Imperative (and 2 more)

### One form to give an order

The imperative is the form of a verb that gives an order. It is the bare stem: leg! zet! leef! reis! antwoord!

The same form speaks to one person or to many.

Older Dutch added a t to speak to several people: legt, leeft, reist, antwoordt. That form remains in the Bible and in a few set phrases. Weest gegroet means hail.

### The present participle

A participle is a form made from a verb. Dutch has two: the present participle and the past participle.

The present participle is the stem plus d: klagend, reizend, stelend, overnachtend. It matches English words in ing: complaining, travelling.

Before a noun it adds a final e: de klagende vrek, the complaining miser.

### The past participle and ge

The past participle puts ge in front of the verb: geklaagd, gereisd, gestolen.

A verb whose stem already begins with ver, be, ont, ge, her or er adds no ge. Begraven is the participle of begraven. Ontstolen is the participle of ontstelen.

Overnacht also takes no ge: wij hebben in het hotel overnacht, we spent the night in the hotel.

### Two verbs make one tense

An auxiliary verb is a verb that helps another verb. The auxiliary verbs here are hebben, zijn and zullen.

A compound tense is an auxiliary plus a participle or an infinitive. English makes the same kind of tense: I have stolen.

Ik heb gestolen means I have stolen. Ik ben geworden means I have become.

Stelen takes hebben. Worden takes zijn. The list of verbs shows the auxiliary in each one's last form: ik heb gestolen, ik ben geworden.

**238** Leg het boek op tafel.  
Put the book on the table.

**239** Antwoord!  
Answer!

**240** de klagende vrek  
the complaining miser

**241** wij hebben in het hotel overnacht  
we spent the night in the hotel

**242** ik heb gestolen  
I have stolen

**243** ik ben geworden  
I have become

## De gierigaard (vrek)

**244** De gierigaard (vrek)  
The miser

**245** “Ik ongelukkige!” zo klaagde een vrek bij zijn buurman.  
“Miserable me!” thus complained a miser to his neighbor.

**246** “Men heeft mij de schat ontstolen die ik in mijn tuin begraven had, en een ellendige steen in de plaats gelegd.”  
“Someone has stolen from me the treasure that I had buried in my garden, and put a miserable stone in its place.”

**247** De buurman antwoordde: “U zou uw schat toch niet hebben.”  
The neighbor answered: “You would not have your treasure anyway.”

**248** “Geloof daarom dat de steen uw schat is en u bent niets armer dan tevoren.”  
“Believe therefore that the stone is your treasure and you are no poorer than before.”

**249** “Ben ik ook niet armer”, zei de vrek, “zo is een ander veel rijker.”  
“Am I not poorer either?” said the miser, “then someone else is much richer.”

**250** “Ik zou woedend kunnen worden!”  
“I could become furious!”

| word | gloss |
|---|---|
| gierigaard | miser |
| plaats | place |
| buurman | neighbor |
| schat | treasure |
| tuin | garden |
| steen | stone |
| mij | me |
| die | which, that (relative, object case) |
| woedend | furious |
| niet | not... after all (toch niet) |
| daarom | therefore |
| tevoren | than before (dan tevoren) |
| ander | another (person) |
| veel | much |

## Lesson 4: conversation

**251** Wat zei de vrek klagend tegen zijn buurman?  
What did the miser say, complaining, to his neighbor?

**252** Welke schat had men hem ontstolen?  
What treasure had been stolen from him?

**253** Wat had men in de plaats gelegd?  
What had been put in its place?

**254** Wat antwoordde de buurman op het klagen van de vrek?  
What did the neighbor answer to the miser's complaint?

**255** Hij zei: “Ik ongelukkige! Men heeft mij de schat ontstolen, die ik in mijn tuin begraven had, en een ellendige steen in de plaats gelegd.”  
He said: “Miserable me! Someone has stolen my treasure, which I had buried in my garden, and put a wretched stone in its place.”

**256** Men had hem de schat ontstolen die hij in zijn tuin begraven had.  
The treasure that he had buried in his garden had been stolen from him.

**257** Men had een ellendige steen in de plaats gelegd.  
A miserable stone had been put in its place.

**258** De buurman antwoordde dat de vrek zijn schat toch niet zou hebben, en dat hij moest geloven dat de steen zijn schat was en dat hij niets armer was dan tevoren.  
The neighbor answered that the miser would not have had his treasure anyway, and that he should believe that the stone was his treasure and that he was no poorer than before.

**259** Wat moest de vrek maar geloven?  
What was the miser simply to believe?

**260** Waarom zou de vrek woedend kunnen worden?  
Why might the miser become furious?

**261** Hij moest geloven dat de steen zijn schat was en dat hij niets armer was dan tevoren.  
He was to believe that the stone was his treasure and that he was no poorer than before.

**262** Hij zou woedend kunnen worden, omdat een ander nu veel rijker was dan hij.  
He might become furious, because someone else was now much richer than he was.

## Lesson 4: exercise 7

**263** ik antwoord  
I answer

**264** ik klaag  
I complain

**265** ik reis  
I travel

**266** ik weef  
I weave

## Lesson 4: exercise 8

**267** De koning was in Hannover en in Nederland.  
The king was in Hanover and in the Netherlands.

**268** Was de herbergier slim?  
Was the inn-keeper sly?

**269** Was u in Engeland?  
Were you in England?

**270** Waren zij woedend?  
Were they furious?

**271** Was de vrouw oud?  
Was the woman old?

**272** Zij had een schat.  
She had a treasure.

**273** De steen was in de tuin.  
The stone was in the garden.

**274** De buurman was veel rijker.  
The neighbour was much richer.

**275** Waren de eieren schaars?  
Were the eggs scarce?

**276** De hond was oud.  
The dog was old.

**277** Was het in de zomer?  
Was it in [the] summer?

**278** De krekel had gezongen.  
The cricket had sung.

**279** Was de krekel hongerig?  
Was the cricket hungry (Had . . . honger)?

## Lesson 5: Zijn or wezen, to be (and 1 more)

### Zijn in the present and the past

Zijn means to be. Wezen is the literary form of the same verb. A tense is a form of the verb that places the action in time.

The present has a different form for most persons. Ik ben. Jij bent. Hij is. Wij zijn. Jullie and zij also take zijn.

The past has two forms. Was goes with one person: ik was, jij was, hij was. Waren goes with more than one: wij waren, jullie waren, zij waren.

U takes the same form as jij: u bent, u was.

### Every other tense has two parts

The other tenses of zijn are built from two words. The first is a form of zijn, or zal, zult, zou. The last is geweest or zijn.

Geweest means been. Ik ben geweest is I have been. Ik was geweest is I had been.

Zal and zult place the action in the future. Ik zal zijn is I shall be. Jij zult zijn is you will be.

Zou and zouden say what would happen. Ik zou zijn is I should be. Hij zou geweest zijn is he would have been.

### Zijn or wezen, to be

Infinitief: zijn (literary: wezen), to be. Voltooid infinitief: geweest zijn, to have been.

Deelwoorden: zijnde, being; geweest, been.

### One command form

A command with zijn uses one form for one listener or many: wees. Wees stil means be quiet.

Wees eerlijk. Wees niet bang.

Weest is an old plural form. It survives only in set phrases, such as weest gegroet, which means hail.

**280** Ik ben hier.  
I am here.

**281** Was jij thuis?  
Were you at home?

**282** Zij zijn arm geweest.  
They have been poor.

**283** Wij zullen rijk zijn.  
We shall be rich.

**284** Hij zou gelukkig geweest zijn.  
He would have been happy.

**285** Wees niet bang.  
Don't be afraid.

**286** Wees eerlijk.  
Be honest.

```
Zijn or wezen, to be

Infinitief: zijn (literary: wezen), to be. Voltooid infinitief: geweest zijn, to have been.

Deelwoorden: zijnde, being; geweest, been.

Onvoltooid tegenwoordige tijd (present)
ik ben                                   I am
jij bent                                 you are
hij is                                   he is
wij zijn                                 we are
jullie zijn                              you are
zij zijn                                 they are

Onvoltooid verleden tijd (past)
ik was                           I was
jij was                          you were
hij was                          he was
wij waren                        we were
jullie waren                     you were
zij waren                        they were

Voltooid tegenwoordige tijd (present perfect)
ik ben geweest                                 I have been
jij bent geweest                               you have been
hij is geweest                                 he has been
wij zijn geweest                               we have been
jullie zijn geweest                            you have been
zij zijn geweest                               they have been

Voltooid verleden tijd (pluperfect)
ik was geweest                       I had been
jij was geweest                      you had been
hij was geweest                      he had been
wij waren geweest                    we had been
jullie waren geweest                 you had been
zij waren geweest                    they had been

Onvoltooid toekomende tijd (future)
ik zal zijn                          I shall be
jij zult zijn                        you will be
hij zal zijn                         he will be
wij zullen zijn                      we shall be
jullie zullen zijn                   you will be
zij zullen zijn                      they will be

Voltooid toekomende tijd (future perfect)
ik zal geweest zijn                        I shall have been
jij zult geweest zijn                      you will have been
hij zal geweest zijn                       he will have been
wij zullen geweest zijn                    we shall have been
jullie zullen geweest zijn                 you will have been
zij zullen geweest zijn                    they will have been

Onvoltooid verleden-toekomende tijd (present conditional)
ik zou zijn                                                I should be
jij zou zijn                                               you would be
hij zou zijn                                               he would be
wij zouden zijn                                            we should be
jullie zouden zijn                                         you would be
zij zouden zijn                                            they would be

Voltooid verleden-toekomende tijd (past conditional)
ik zou geweest zijn                                   I should have been
jij zou geweest zijn                                  you would have been
hij zou geweest zijn                                  he would have been
wij zouden geweest zijn                               we should have been
jullie zouden geweest zijn                            you would have been
zij zouden geweest zijn                               they would have been
```

```
The imperative of zijn

The imperative of zijn has one form for every listener: wees. Wees stil! Be quiet! The old plural ending in -t, weest, survives only in set phrases, such as weest gegroet, hail.
```

```
The past participle stands at the end

In a compound tense the past participle stands at the end of the sentence. Ik heb een boek gehad, I have had a book. Hij is koning geweest, he has been king. Zij hebben een steen gevonden, they have found a stone. Zij waren gelukkig geweest, they had been happy. Zij zijn hier geweest, they have been here.
```

```
Adverbs of time

An adverb of time often opens the sentence; when it does, the first (or only) verb comes right after it, before the subject. An adverb of time that does not open the sentence follows immediately after the verb. Gisteren hebben wij een steen in de tuin gevonden, yesterday we found a stone in the garden. Deze morgen zijn wij hier geweest, this morning we have been here. Wij hebben deze morgen een steen gevonden, we have found a stone this morning. Wij zijn deze morgen hier geweest, we have been here this morning.
```

```
Word order in a dependent clause

In a dependent clause the verb stands at the end of the clause; in a compound tense the auxiliary comes last of all. Ik geloof, dat hij hier is, I believe he is here. Ik geloof, dat hij hier geweest is, I believe he has been here.
```

```
Position of the negation niet

The negation niet follows the direct object. Hij heeft de steen niet gevonden, he has not found the stone. Wij hebben hem niet gezien, we have not seen him.
```

```
Verbs of this lesson, with their principal parts

gaan    to go                                  ik ga, ik ging, ik ben gegaan
willen  to want, to wish                       ik wil, ik wilde (or wou), ik heb gewild
zullen  shall, will (modal, forms the future)  ik zal, ik zou
```

## Lesson 5: The past participle stands at the end (and 2 more)

### The participle goes last

In Dutch the past participle waits until the end of the sentence. English keeps it next to the helper verb.

A compound tense has two parts. The first is an auxiliary, a helper verb such as hebben or zijn. The second is the past participle.

Zij hebben een steen gevonden means they have found a stone. The object een steen comes between hebben and gevonden.

Ik heb een boek gehad. Hij is koning geweest. Zij zijn hier geweest. In each one the participle is the last word.

### A time word at the start

An adverb of time says when something happens. Gisteren means yesterday. Deze morgen means this morning.

When the adverb opens the sentence, the first verb comes right after it. The subject follows that verb.

Wij hebben becomes gisteren hebben wij. The sentence is Gisteren hebben wij een steen in de tuin gevonden.

The participle still stands at the end.

### A time word in the middle

When the adverb does not open the sentence, it follows immediately after the verb. The subject stays first.

Wij hebben deze morgen een steen gevonden. The adverb deze morgen follows hebben.

Wij zijn deze morgen hier geweest. The adverb deze morgen follows zijn, and hier comes after it.

### The verb goes to the end

A dependent clause is a part of a sentence that depends on another part. In Ik geloof, dat hij hier is, the clause is dat hij hier is.

In a dependent clause the verb stands at the end of the clause. Compare hij is hier with dat hij hier is.

A compound tense has two verbs to place. The participle comes first and the auxiliary comes last of all. Ik geloof, dat hij hier geweest is.

Compare the main sentence, hij is hier geweest. The two verbs swap places in the clause.

**287** Ik heb een boek gehad.  
I have had a book.

**288** Zij hebben een steen gevonden.  
They have found a stone.

**289** Zij zijn hier geweest.  
They have been here.

**290** Gisteren hebben wij een steen in de tuin gevonden.  
Yesterday we found a stone in the garden.

**291** Wij hebben deze morgen een steen gevonden.  
We have found a stone this morning.

**292** Ik geloof, dat hij hier is.  
I believe he is here.

**293** Ik geloof, dat hij hier geweest is.  
I believe he has been here.

## Lesson 5: Position of the negation niet

### Niet follows the object

A negation is a word that says no. In Dutch it is niet. The direct object is the person or thing that the verb acts on.

Niet follows the direct object. In Hij heeft de steen niet gevonden, de steen is the object. Niet comes right after it.

The participle gevonden stays at the end. Wij hebben hem niet gezien. Here hem is the object, and niet follows it.

**294** Hij heeft de steen niet gevonden.  
He has not found the stone.

**295** Wij hebben hem niet gezien.  
We have not seen him.

## Vriendelijk aanbod

**296** Vriendelijk aanbod  
A friendly offer

**297** Een burgerman kreeg eens in de schouwburg twist met een jonge en zeer trotse edelman.  
A commoner once got into a quarrel with a young and very haughty nobleman at the theater.

**298** Deze bedreigde hem, dat hij zijn bedienden zou gelasten hem een pak stokslagen toe te dienen.  
The latter threatened him that he would order his servants to give him a good caning.

**299** “Mijnheer”, zei de eerste, “bedienden heb ik niet, maar als u even met mij naar buiten wilt gaan, zal ik de eer hebben ze u zelf te geven.”  
“Sir”, said the former, “servants I have none, but if you will just step outside with me for a moment, I shall have the honor of giving them to you myself.”

| word | gloss |
|---|---|
| aanbod | the offer |
| burgerman | commoner |
| schouwburg | theater |
| twist | quarrel, dispute |
| stokslagen | a good caning, a beating with a stick (een pak stokslagen) |
| Mijnheer | sir!; Mr. (as a title before a name) |
| eer | honor |
| Vriendelijk | friendly, kind |
| eerste | the former (the first-mentioned) |
| zelf | I myself (ik zelf) |
| Deze | the latter (the most recently mentioned) |
| ze | they, them (unstressed form of zij) (ze = zij) |
| zeer | very |
| als | if |
| even | a moment, just |
| buiten | outside, out (naar buiten) |
| gelasten | to order, to charge (someone to do something) |

## Lesson 5: conversation

**300** Met wie kreeg de burgerman twist?  
With whom did the commoner get into a quarrel?

**301** Waar kreeg hij twist?  
Where did he get into the quarrel?

**302** Waarmee bedreigde de edelman hem?  
With what did the nobleman threaten him?

**303** Wie zou hij gelasten de stokslagen toe te dienen?  
Whom would he order to administer the blows?

**304** De burgerman kreeg twist met een jonge en zeer trotse edelman.  
The commoner got into a quarrel with a young and very haughty nobleman.

**305** Hij kreeg twist in de schouwburg.  
He got into the quarrel at the theater.

**306** De edelman bedreigde hem ermee dat hij zijn bedienden zou gelasten hem een pak stokslagen toe te dienen.  
The nobleman threatened him that he would order his servants to give him a good caning.

**307** Hij zou zijn bedienden gelasten de stokslagen toe te dienen.  
He would order his servants to administer the blows.

**308** Wat antwoordde de burgerman?  
What did the commoner answer?

**309** Welke eer wilde hij hebben?  
What honor did he wish to have?

**310** De burgerman antwoordde: “Bedienden heb ik niet, maar als u even met mij naar buiten wilt gaan, zal ik de eer hebben ze u zelf te geven.”  
The commoner answered: “Servants I have none, but if you will just step outside with me for a moment, I shall have the honor of giving them to you myself.”

**311** Hij wilde de eer hebben de stokslagen zelf aan de edelman te geven.  
He wished to have the honor of giving the blows to the nobleman himself.

## Lesson 5: exercise 9

**312** De vrouw was negentig jaar oud.  
The woman was ninety years old.

**313** De honden waren wakker.  
The dogs were awake.

**314** De koning is in Engeland.  
The king is in England.

**315** De eieren zullen schaars zijn.  
The eggs will be scarce.

**316** De koning is in Hannover geweest.  
The king has been in Hanover.

**317** De herbergier zou slim geweest zijn.  
The inn-keeper would have been sly.

**318** De krekel was lui geweest.  
The cricket had been lazy (lui).

**319** Het is in orde.  
It is all right.

**320** De vrek zal zeer ongelukkig zijn.  
The miser will be very unhappy.

**321** U bent niet armer dan tevoren.  
You are not poorer than before.

**322** Wees stil!  
Be quiet (S. and Pl.)!

**323** Hij zou woedend geweest zijn.  
He would have been furious.

**324** Wees niet lui!  
Do not be (translate: be not, S. and Pl.) lazy!

**325** Wij zouden rijker geweest zijn.  
We should have been richer.

**326** De koning is hier geweest.  
The king has been here.

**327** De schat is nog in de tuin.  
The treasure is still (nog) in the garden.

**328** Waren zij gelukkig?  
Were they happy?

**329** Wij zijn arm.  
We are poor.

**330** Zij waren rijk.  
They were rich.

**331** Waren zij oud?  
Were they old?

**332** U bent lui geweest.  
You have been lazy.

**333** De burgerman was niet slim.  
The commoner was not sly.

**334** Hij is vriendelijk geweest.  
He has been friendly.

**335** Ik geloof, dat hij rijk is.  
I believe that he is rich.

**336** Was de edelman trots?  
Was the noble-man haughty?

**337** Zou hij gelukkig geweest zijn?  
Would he have been happy?