Lessons 1 to 5

Lesson 1: Hebben, to have: present tense

1. 1
   Ik heb een hond.

   I have a dog.

   IkI

   hebto have

   eena

   hond.the dog, dogs
2. 2
   Heb jij een hond?

   Do you have a dog?

3. 3
   Hebt u een hond?

   Do you have a dog? (polite)

Hebben, to have: present tense

Present tense
ik heb         I have
jij hebt       you have (familiar)
u hebt         you have (polite)
hij heeft      he has
zij heeft      she has
het heeft      it has
men heeft      one has
wij hebben     we have
jullie hebben  you have (familiar plural)
zij hebben     they have

As a question
heb ik?         have I?
heb jij?        have you?
hebt u?         have you?
heeft hij?      has he?
heeft zij?      has she?
heeft het?      has it?
heeft men?      has one?
hebben wij?     have we?
hebben jullie?  have you?
hebben zij?     have they?

In a question the verb stands first and the subject follows it. The verb drops its -t when jij follows it: jij hebt, but heb jij?

You: jij, u and jullie

Dutch has three words for you. Jij (unstressed je) is the familiar singular, for a friend, a child, a colleague on first-name terms. Jullie is the familiar plural. U is the polite form, for one person or several, and takes the verb in the second or third person singular: u hebt or u heeft. The old pronoun gij, which this book's first readers still met in print, is now archaic in the Netherlands and survives in Flemish speech and in the Bible.

Gender

Every Dutch noun has a gender, and the gender decides its article. In practice there are two classes: de-words and het-words. Names of persons are de-words and are masculine or feminine as in English; names of animals and things may be de-words (masculine or feminine) or het-words (neuter). Dictionaries still mark m., f. and n., because the gender decides which pronoun refers back to the noun; for the article only de or het matters. This book's word lists give each noun with its article.

The article: het lidwoord

There are in Dutch as in English two articles: the definite (het bepaald lidwoord) and the indefinite article (het onbepaald lidwoord).

The definite article has two forms in the singular: de for masculine and feminine nouns, het for neuter nouns. The plural for all genders is de. Examples: de vader the father, de moeder the mother, het kind the child; plural de vaders, de moeders, de kinderen. In speech and informal writing het is often shortened to 't.

The article is not declined

The article does not change its form for the function of the noun in the sentence. De vader is de vader whether he is the subject, the object, or follows a preposition: de vader komt, ik zie de vader, het huis van de vader. Possession is expressed with van (het huis van de vader, the house of the father) or, for persons, with -s (vaders huis).

Written Dutch until 1947 declined the article: des vaders (of the father), den vader (to the father, the father as object), der moeder (of or to the mother). You will meet these forms on every page of Multatuli and of any Dutch book printed before the war. They survive today only in fixed expressions: 's morgens (des morgens) in the morning, in den beginne in the beginning, ter harte to heart, ten dienste van for the use of, ten dele partly, ter inzage for perusal, ten huize van at the house of.

The indefinite article

The indefinite article has one form for all genders: een. Een vader a father, een moeder a mother, een kind a child. It is pronounced with a weak vowel, like English a; the numeral één (one) is written with accents when the two could be confused.

The indefinite article is not declined, and neither are the possessive pronouns: mijn my, jouw (unstressed je) your, zijn his, haar her, zijn its, ons (before a het-word) or onze (before a de-word and in the plural) our, uw your (polite), jullie your (familiar plural), hun their. Only ons/onze changes: ons huis our house, onze vader our father, onze kinderen our children.

Prepositions

A preposition is followed by the noun in its plain form, with the ordinary article: van het jaar of the year, tot de dood until death, op haar mond on her mouth, met zijn vinger with his finger.

Verbs of this lesson, with their principal parts

zeggen      to say            ik zeg, ik zei, ik heb gezegd
zijn        to be             ik ben, ik was, ik ben geweest
hebben      to have           ik heb, ik had, ik heb gehad
vergeten    to forget         ik vergeet, ik vergat, ik ben (heb) vergeten
antwoorden  to answer         ik antwoord, ik antwoordde, ik heb geantwoord
leggen      to lay            ik leg, ik legde, ik heb gelegd
moeten      to have to, must  ik moet, ik moest, ik heb gemoeten
maken       to make           ik maak, ik maakte, ik heb gemaakt

1. 4
   Wij hebben een huis.

   We have a house.

2. 5
   Hebben zij geantwoord?

   Have they answered?

Lesson 1: You: jij, u and jullie

1. 6
   Heb je een hond?

   Do you have a dog? (to a friend)

2. 7
   Hebt u een hond?

   Do you have a dog? (politely)

3. 8
   Hebben jullie een hond?

   Do you have a dog? (to several friends)

Lesson 1: Gender

1. 9
   de vader

   the father

2. 10
   de moeder

   the mother

3. 11
   het kind

   the child

1. 12
   de hond

   the dog

2. 13
   het jaar

   the year

Lesson 1: The article: het lidwoord

1. 14
   de vader

   the father

2. 15
   de moeder

   the mother

3. 16
   het kind

   the child

4. 17
   de vaders, de moeders, de kinderen

   the fathers, the mothers, the children

Lesson 1: The article is not declined

1. 18
   het huis van de vader

   the house of the father

2. 19
   het boek van het kind

   the book of the child

3. 20
   's morgens

   in the morning

4. 21
   ter harte

   to heart

5. 22
   ten huize van haar moeder

   at the house of her mother

Lesson 1: The indefinite article

1. 23
   een vader, een moeder, een kind

   a father, a mother, a child

2. 24
   mijn hond

   my dog

3. 25
   haar mond

   her mouth

4. 26
   ons huis, onze vader

   our house, our father

Lesson 1: Prepositions

1. 27
   van het jaar

   of the year

2. 28
   tot de dood

   until death

3. 29
   op haar mond

   on her mouth

4. 30
   met zijn vinger

   with his finger

Hoge ouderdom

1. 31
   Hoge ouderdom

   A great age

2. 32
   Een vrouw van negentig jaar zei tegen Fontenelle, die vijfennegentig was: “De dood heeft ons zeker vergeten.”

   A woman of ninety said to Fontenelle, who was ninety-five: “Death has surely forgotten us.”

3. 33
   “Stil!” antwoordde Fontenelle haar, terwijl hij zijn vinger op haar mond legde, “men moet geen slapende honden wakker maken.”

   “Hush!” Fontenelle answered her, laying his finger on her mouth, “one must not wake sleeping dogs.”

ouderdom

age

ouderdom

old age (hoge ouderdom)

vrouw

a woman, a lady

jaar

the year

dood

death

vinger

his finger (zijn vinger)

mond

her mouth (haar mond)

wakker

awake; to wake (someone) up

negentig

ninety

vijfennegentig

ninety-five

zeker

surely, certainly

Stil

hush! quiet!

die

who (relative)

haar

her

ons

us

men

one, people (impersonal)

geen

no, not a

terwijl

while

van

of, from

tegen

to (a person); on, upon

Lesson 1: conversation

1. 34
   Hoe oud was de vrouw?

   How old was the woman?

2. 35
   Hoe oud was Fontenelle?

   How old was Fontenelle?

3. 36
   Wat zei de vrouw tegen Fontenelle?

   What did the woman say to Fontenelle?

4. 37
   Wat antwoordde Fontenelle?

   What did Fontenelle answer?

5. 38
   De vrouw was negentig jaar oud.

   The woman was ninety years old.

6. 39
   Fontenelle was vijfennegentig jaar oud.

   Fontenelle was ninety-five years old.

7. 40
   Zij zei: “De dood heeft ons zeker vergeten.”

   She said: “Death has surely forgotten us.”

8. 41
   Hij antwoordde: “Stil! Men moet geen slapende honden wakker maken.”

   He answered: “Hush! One must not wake sleeping dogs.”

1. 42
   Wat deed Fontenelle toen hij antwoordde?

   What did Fontenelle do as he answered?

2. 43
   Welke honden moet men niet wakker maken?

   Which dogs must one not wake?

3. 44
   Hij legde zijn vinger op haar mond.

   He laid his finger on her mouth.

4. 45
   Men moet geen slapende honden wakker maken.

   One must not wake sleeping dogs.

Lesson 1: exercise 1

1. 46
   De vrouw heeft een hond.

   The woman has a dog.

2. 47
   De dagen van het jaar.

   The days of the year.

3. 48
   Wat hebt u geantwoord?

   What have you answered?

4. 49
   Het huis van de vader.

   The house of the father.

5. 50
   Wat hebt u gemaakt?

   What have you made?

6. 51
   Wij hebben een hart.

   We have a heart.

7. 52
   Hebben zij geantwoord?

   Have they answered?

1. 53
   Kom voor het eten.

   Come before dinner.

2. 54
   Het middagmaal van de vrouw.

   The dinner of the woman.

3. 55
   Zijn moeder heeft een huis.

   His mother has a house.

4. 56
   Een boek ter inzage.

   A book for your perusal.

5. 57
   Heeft zij een hond?

   Has she a dog?

6. 58
   Het boek van het kind.

   The book of the child.

7. 59
   Zij was oud.

   She was old.

1. 60
   U moet antwoorden.

   You must answer.

2. 61
   Zij was ten huize van haar moeder.

   She was at the house of her mother.

3. 62
   Ten gebruike van scholen.

   For the use of schools.

4. 63
   Hij legde zijn vinger op haar mond.

   He laid his finger on her mouth.

Lesson 2: Zijn, to be: present tense

1. 64
   Ik ben in Nederland geweest.

   I have been in the Netherlands.

2. 65
   Ben jij de herbergier?

   Are you the innkeeper?

3. 66
   Bent u hier al eens geweest?

   Have you been here before? (polite)

4. 67
   Wij zijn in Engeland.

   We are in England.

5. 68
   Zijn de eieren zeldzaam?

   Are eggs rare?

Zijn, to be: present tense

Present tense
ik ben         I am
jij bent       you are (familiar)
u bent         you are (polite)
hij is         he is
zij is         she is
het is         it is
men is         one is
wij zijn       we are
jullie zijn    you are (familiar plural)
zij zijn       they are

As a question
ben ik?        am I?
ben jij?       are you?
bent u?        are you?
is hij?        is he?
is zij?        is she?
is het?        is it?
is men?        is one?
zijn wij?      are we?
zijn jullie?   are you?
zijn zij?      are they?

As with hebben, the verb stands first and the subject follows it in a question. Jij bent becomes ben jij: the verb loses its final t.

Het Werkwoord: weak, strong and irregular verbs

Dutch verbs fall into two families. Weak verbs (zwakke werkwoorden) build their past tense and past participle with an ending on the stem and no change of vowel. Strong verbs (sterke werkwoorden) change the stem vowel instead. A verb that follows neither pattern cleanly is irregular (onregelmatig).

Weak verbs: the past participle

Weak verbs have no vowel change; their past participle is formed by adding d or t to the stem.

Strong verbs: the past participle

Strong verbs have a vowel change; their past participle is formed by adding en to the stem.

The infinitive

The infinitive of a Dutch verb is formed by adding en to the stem.

Spelling: doubling and dropping consonants

If the stem ends in a double consonant, both consonants are written only before a following e; everywhere else one consonant is dropped: leggen: ik leg, jij legt / u legt, hij legt, wij leggen, zij leggen; zetten: ik zet, jij zet / u zet, hij zet, wij zetten, zij zetten.

The present tense

The stem gives the first person singular: leg, zet. The second and third person singular add t to the stem, unless it already ends in t: jij legt / u legt, hij legt; jij zet, u zet, hij zet. Jij drops that -t when it follows the verb in a question: leg jij? (not legt jij?). The first and third person plural, and jullie, take the form of the infinitive: wij leggen, jullie leggen, zij leggen; wij zetten, jullie zetten, zij zetten.

An archaic first-person ending in -e appears in a few fixed formulas: zegge, printed on Dutch invoices and cheques to spell out a sum in words (driehonderd euro, zegge driehonderd euro, three hundred euros, say three hundred), and the letter-closing ik verblijve (I remain). Multatuli's prose and the Bible use gij for the second person singular.

Model conjugation: leggen and zetten

Leggen: ik leg (I lay), jij legt / u legt (you lay), hij legt (he lays), wij leggen (we lay), jullie leggen (you lay, plural), zij leggen (they lay).
Zetten: ik zet (I set), jij zet / u zet (you set), hij zet (he sets), wij zetten (we set), jullie zetten (you set, plural), zij zetten (they set).

Verbs of this lesson, with their principal parts

trekken     to travel          ik trek, ik trok, ik heb getrokken
vernachten  to pass the night  ik overnacht, ik overnachtte, ik heb overnacht
wenschen    to wish            ik wens, ik wenste, ik heb gewenst
gebruiken   to eat, to have    ik gebruik, ik gebruikte, ik heb gebruikt
bezorgen    to procure         ik bezorg, ik bezorgde, ik heb bezorgd
zetten      to put, to set     ik zet, ik zette, ik heb gezet
schijnen    to seem            het schijnt, het scheen, het heeft geschenen.

Lesson 2: Het Werkwoord: weak, strong and irregular verbs (and 2 more)

1. 69
   maken

   to make (weak)

2. 70
   trekken

   to travel, to pull (strong)

3. 71
   zijn

   to be (irregular)

4. 72
   maken - gemaakt

   to make - made

1. 73
   antwoorden - geantwoord

   to answer - answered

2. 74
   trekken - getrokken

   to travel, to pull - traveled, pulled

3. 75
   zingen - gezongen

   to sing - sung

Lesson 2: The infinitive (and 1 more)

1. 76
   maak + en = maken

   make + en = to make

2. 77
   zet + en = zetten

   set + en = to set

3. 78
   ik leg, wij leggen

   I lay, we lay

4. 79
   ik zet, wij zetten

   I set, we set

Lesson 2: The present tense (and 1 more)

1. 80
   Leg jij het ei op tafel?

   Are you putting the egg on the table?

2. 81
   Hij zet de guinje op de rekening.

   He puts the guinea on the bill.

3. 82
   Wij trekken naar Hannover.

   We are traveling to Hannover.

1. 83
   zegge driehonderd euro

   say three hundred euros (on an invoice)

2. 84
   Ik leg mijn vinger op de rekening.

   I put my finger on the bill.

3. 85
   Zet jij het ei op tafel?

   Are you putting the egg on the table?

De slimme herbergier

1. 86
   De slimme herbergier

   The sly innkeeper

2. 87
   George II, koning van Engeland, trok eens door Nederland naar Hannover, overnachtte in een dorpsherberg en wenste een enkel ei voor zijn ontbijt te gebruiken.

   George II, king of England, once traveled through the Netherlands to Hannover, spent the night at a country inn, and wished to have a single egg for his breakfast.

3. 88
   De herbergier bezorgde hem het ei en zette een guinje op de rekening.

   The innkeeper brought him the egg and put a guinea on the bill.

4. 89
   De koning zei glimlachend tegen hem: “Het schijnt wel dat de eieren zeldzaam zijn in uw land.”

   The king said, smiling, to him: “It certainly seems that eggs are rare in your country.”

5. 90
   “Dat niet, Sire”, antwoordde de herbergier; “de eieren zijn zo schaars niet, wel de koningen.”

   “Not so, Sire”, answered the innkeeper; “eggs are not so scarce, but kings are.”

herbergier

innkeeper, host

koning

king, kings

Engeland

England

Nederland

the Netherlands

dorpsherberg

a country inn

ei

egg, eggs

ontbijt

his breakfast (zijn ontbijt)

guinje

a guinea

rekening

the bill

land

your country (uw land)

enkel

single

glimlachend

smiling

zeldzaam

rare

schaars

scarce

eens

once, one day

wel

but; so, as

niet

not so (I beg your pardon) (dat niet)

door

through; for

te

to (infinitive marker); to, towards

Lesson 2: conversation

1. 91
   Waarheen trok George II?

   Where was George II traveling to?

2. 92
   Door welk land trok George II?

   Through which country did George II travel?

3. 93
   Waar overnachtte de koning?

   Where did the king spend the night?

4. 94
   Wat wenste hij voor zijn ontbijt te gebruiken?

   What did he wish to have for his breakfast?

5. 95
   George II trok naar Hannover.

   George II was traveling to Hannover.

6. 96
   George II trok door Nederland.

   George II traveled through the Netherlands.

7. 97
   De koning overnachtte in een dorpsherberg.

   The king spent the night at a country inn.

8. 98
   Hij wenste een enkel ei voor zijn ontbijt te gebruiken.

   He wished to have a single egg for his breakfast.

1. 99
   Hoeveel zette de herbergier hem op de rekening?

   How much did the innkeeper put on the bill?

2. 100
   Wat zei de koning glimlachend tegen de herbergier?

   What did the king say, smiling, to the innkeeper?

3. 101
   Wat antwoordde de herbergier?

   What did the innkeeper answer?

4. 102
   De herbergier zette een guinje op de rekening.

   The innkeeper put a guinea on the bill.

5. 103
   Hij zei: “Het schijnt wel dat de eieren zeldzaam zijn in uw land.”

   He said: “It certainly seems that eggs are rare in your country.”

6. 104
   Hij antwoordde: “Dat niet, Sire; de eieren zijn zo schaars niet, wel de koningen.”

   He answered: “Not so, Sire; eggs are not so scarce, but kings are.”

Lesson 2: exercise 2

1. 105

   de herbergier

   the innkeeper

2. 106

   een herbergier

   an innkeeper

3. 107

   de koning

   the king

4. 108

   de dorpsherberg

   the country inn

5. 109

   een dorpsherberg

   a country inn

6. 110

   het ei

   the egg

7. 111

   mijn ei

   my egg

1. 112

   de guinje

   the guinea

2. 113

   een guinje

   a guinea

3. 114

   de rekening

   the bill

4. 115

   hun rekening

   their bill

5. 116

   het land

   the country

6. 117

   ons land

   our country

7. 118

   de honden

   the dogs

1. 119

   mijn honden

   my dogs

2. 120

   de koningen

   the kings

3. 121

   onze koningen

   our kings

4. 122

   de eieren

   the eggs

5. 123

   hun eieren

   their eggs

6. 124

   de Nederlanden

   the Netherlands

Lesson 2: exercise 3

1. 125

   ik zeg

   I say

2. 126

   hij zegt

   he says

3. 127

   wij zeggen

   we say

4. 128

   jij vergeet

   you forget

5. 129

   jullie vergeten

   you (plural) forget

6. 130

   zij vergeten

   they forget

7. 131

   ik antwoord

   I answer

1. 132

   u antwoordt

   you answer

2. 133

   zij antwoorden

   they answer

3. 134

   jij maakt

   you make

4. 135

   hij maakt

   he makes

5. 136

   wij maken

   we make

6. 137

   ik trek

   I travel

7. 138

   hij trekt

   he travels

1. 139

   wij trekken

   we travel

2. 140

   jij overnacht

   you spend the night

3. 141

   jullie overnachten

   you (plural) spend the night

4. 142

   zij overnachten

   they spend the night

5. 143

   ik wens

   I wish

6. 144

   u wenst

   you wish

7. 145

   zij wensen

   they wish

1. 146

   jij gebruikt

   you use

2. 147

   hij gebruikt

   he uses

3. 148

   wij gebruiken

   we use

4. 149

   ik bezorg

   I procure

5. 150

   hij bezorgt

   he procures

6. 151

   wij bezorgen

   we procure

7. 152

   jij zet

   you set

1. 153

   jullie zetten

   you (plural) set

2. 154

   zij zetten

   they set

3. 155

   ik schijn

   I seem

4. 156

   u schijnt

   you seem

5. 157

   zij schijnen

   they seem

Lesson 2: exercise 4

1. 158
   De vrouw is oud.

   The woman is old.

2. 159
   De koning heeft vergeten.

   The king has forgotten.

3. 160
   Hoe oud bent u?

   How old are you?

4. 161
   Wij hebben een hond.

   We have a dog.

5. 162
   Hij heeft een ei.

   He has an egg.

6. 163
   De herbergier is slim.

   The host is sly.

7. 164
   De koning is oud.

   The king is old.

1. 165
   De eieren zijn schaars.

   The eggs are scarce.

2. 166
   Hebben de Nederlanden een koning?

   Have the Netherlands a king?

3. 167
   Is de vrouw oud?

   Is the woman old?

4. 168
   Heeft de herbergier een hond?

   Has the host a dog?

5. 169
   Wij hebben een kwitantie.

   We have a receipt.

6. 170
   Wij bezorgen hem een hond.

   We procure him a dog.

7. 171
   Koningen zijn schaars.

   Kings are scarce.

1. 172
   De vrouw glimlacht.

   The woman smiles.

2. 173
   Hier is een herberg.

   Here (Hier) is an inn.

3. 174
   Hij wenst een ei voor zijn ontbijt.

   He wishes an egg for his breakfast.

4. 175
   Zijn land heeft een koning.

   His country has a king.

5. 176
   Was de herbergier oud?

   Was the host old?

Lesson 3: Hebben, to have: past tense (and 1 more)

1. 177
   Ik had een hond.

   I had a dog.

2. 178
   Had jij honger?

   Were you hungry?

3. 179
   Wij hadden een huis.

   We had a house.

4. 180
   Hadden zij gezongen?

   Had they sung?

Hebben, to have: past tense

Past tense
ik had         I had
jij had        you had (familiar)
u had          you had (polite)
hij (zij       het, men) had, he (she, it, one) had
wij hadden     we had
jullie hadden  you had (familiar plural)
zij hadden     they had

As a question
had ik?         had I?
had jij?        had you?
had u?          had you?
had hij?        had he?
hadden wij?     had we?
hadden jullie?  had you?
hadden zij?     had they?

Jij and je take no ending in the past tense: jij had, not jij hadt; compare the present tense, jij hebt.

Weak verbs: past tense and past participle

All weak verbs form the past tense by adding -de to the stem, and the past participle by adding -d. This -de/-d changes to -te/-t if the stem ends in one of the consonants t, k, f, s, ch, p (the mnemonic is 't kofschip, or soft ketchup). Ik legde, wenste, vernachtte; gelegd, gewenst, vernacht. If the stem already ends in t, the past participle adds no second t: gezet, vernacht.

Stem-final v or z becomes f or s

A stem ending in a simple v or z changes it to f or s: before -de, -d: leven to live, leefde, geleefd; verhuizen to move house, verhuisde, verhuisd; and in every other form of the conjugation where no e immediately follows: leven: ik leef, jij leeft, hij leeft; wij leven, zij leven. Verhuizen: ik verhuis, jij (hij) verhuist; wij (zij) verhuizen.

Weak past tense: plural forms, and leggen, redden, zetten

The third person singular of the past tense has the same form as the first. The first and third person plural add -n to that same singular form: legde becomes legden; wenste becomes wensten. If the stem already ends in dd or tt, these plural forms look the same as the present tense: wij (zij) redden means we (they) save or we (they) saved; zetten wij (zij)? means do we (they) set? or did we (they) set?

Examples.

Weak past tense: plural forms, and leggen, redden, zetten
ik legde                                                   I laid
hij legde                                                  he laid
wij legden                                                 we laid
jij legde                                                  you laid (familiar)
zij legden                                                 they laid

Weak past tense: plural forms, and leggen, redden, zetten
ik redde                                                   I saved
hij redde                                                  he saved
wij redden                                                 we saved
jij redde                                                  you saved (familiar)
zij redden                                                 they saved

Weak past tense: plural forms, and leggen, redden, zetten
ik zette                                                   I set
hij zette                                                  he set
wij zetten                                                 we set
jij zette                                                  you set (familiar)
zij zetten                                                 they set

Verbs of this lesson, with their principal parts

doorbrengen  to pass, to spend (time)                  ik breng door, ik bracht door, ik heb doorgebracht
zingen       to sing                                   ik zing, ik zong, ik heb gezongen
krijgen      to get; honger krijgen: to become hungry  ik krijg, ik kreeg, ik heb gekregen
verzoeken    to beg, to request                        ik verzoek, ik verzocht, ik heb verzocht
eten         to eat                                    ik eet, ik at, ik heb gegeten
geven        to give                                   ik geef, ik gaf, ik heb gegeven
doen         to do                                     ik doe, ik deed, ik heb gedaan
dansen       to dance                                  ik dans, ik danste, ik heb gedanst

1. 181
   ik legde, ik heb gelegd

   I laid, I have laid

2. 182
   ik wenste, ik heb gewenst

   I wished, I have wished

3. 183
   ik zette, ik heb gezet

   I set, I have set

Lesson 3: Stem-final v or z becomes f or s (and 1 more)

1. 184
   ik leef, wij leven

   I live, we live

2. 185
   ik verhuis, wij verhuizen

   I move house, we move house

3. 186
   wij legden, zij legden

   we laid, they laid

4. 187
   wij redden een kind

   we saved a child

5. 188
   zetten wij de tafel?

   did we set the table?

De krekel en de mier

1. 189
   De krekel en de mier

   The cricket and the ant

2. 190
   De krekel had de hele zomer doorgebracht met zingen.

   The cricket had spent the whole summer singing.

3. 191
   Toen het winter geworden was, kreeg hij honger en wendde zich tot de mier, en verzocht haar hem wat te eten te geven.

   When it had become winter, he grew hungry and turned to the ant, and asked her to give him something to eat.

krekel

cricket

mier

ant

zomer

summer

met

with

winter

winter

Toen

as, when

honger

hunger

geworden

it had become ... (Het was ... geworden)

tot

he applied to, he turned to (hij wendde zich tot)

1. 192
   Maar de mier zei: “Wat heb je de hele zomer gedaan?”

   But the ant said: “What have you done all summer?”

2. 193
   “Nacht en dag heb ik gezongen.”

   “Night and day I have sung.”

3. 194
   “Zo, zo, heb je gezongen? Heel goed, dans dan nu.”

   “Indeed, indeed, you have sung? Very well, dance now then.”

goed

very well (heel goed)

je

you (familiar; ge/gij is now archaic)

Maar

but

dag

day

dan

then

Nacht

night

nu

now, at present

Heel

whole

Zo

indeed!

Lesson 3: conversation

1. 195
   Hoe had de krekel de hele zomer doorgebracht?

   How had the cricket spent the whole summer?

2. 196
   Wanneer kreeg hij honger?

   When did he become hungry?

3. 197
   Tot wie wendde hij zich?

   To whom did he turn?

4. 198
   Wat verzocht hij haar?

   What did he ask her?

5. 199
   Hij had de hele zomer doorgebracht met zingen.

   He had spent the whole summer singing.

6. 200
   Hij kreeg honger toen het winter geworden was.

   He became hungry when it had become winter.

7. 201
   Hij wendde zich tot de mier.

   He turned to the ant.

8. 202
   Hij verzocht haar hem wat te eten te geven.

   He asked her to give him something to eat.

1. 203
   Wat zei de mier toen?

   What did the ant say then?

2. 204
   Wat had de krekel nacht en dag gedaan?

   What had the cricket done night and day?

3. 205
   Welke raad kreeg hij?

   What advice did he get?

4. 206
   Zij zei: “Wat heb je de hele zomer gedaan?”

   She said: “What have you done all summer?”

5. 207
   Hij had nacht en dag gezongen.

   He had sung night and day.

6. 208
   Hij kreeg de raad om te dansen.

   He got the advice to dance.

Lesson 3: exercise 5

1. 209

   ik zeg

   I say

2. 210

   ik leg

   I lay

3. 211

   ik vernacht

   I spend the night (dated/formal; overnachten is the everyday word)

4. 212

   ik gebruik

   I use

5. 213

   ik zet

   I set

6. 214

   ik leef

   I live

7. 215

   ik red

   I save

Lesson 3: exercise 6

1. 216
   De herbergier had een hond.

   The host had a dog.

2. 217
   Had de vrouw eieren?

   Had the woman eggs?

3. 218
   Had George II een koninkrijk?

   Had George II. a kingdom?

4. 219
   Wij hadden een kwitantie.

   We had a receipt.

5. 220
   Had u een guinje?

   Had you a guinea?

6. 221
   De krekel had gezongen.

   The cricket had sung.

7. 222
   De vrouw had gedanst en gezongen.

   The woman had danced and sung.

1. 223
   Had hij iets gedaan?

   Had he done anything (iets)?

2. 224
   Zij hadden een herberg.

   They had an inn.

3. 225
   Wij wensten enige eieren voor het ontbijt.

   We wished some (eenige) eggs for [the] breakfast.

4. 226
   Zij wendden zich tot de koning.

   They applied to the king.

5. 227
   Hebben zij gedanst?

   Have they danced?

6. 228
   Wij redden een kind.

   We saved a child.

7. 229
   De koning had enige honden.

   The king had some dogs.

1. 230
   Wat had het kind?

   What had the child?

2. 231
   Het kind had een guinje.

   The child had a guinea.

Lesson 4: Zijn, to be: past tense (and 1 more)

1. 232
   De schat was in de tuin.

   The treasure was in the garden.

2. 233
   Was jij woedend?

   Were you furious?

3. 234
   Wij waren niet rijk.

   We were not rich.

Zijn, to be: past tense

Past tense
ik was        I was
jij was       you were (familiar)
u was         you were (polite)
hij was       he was
zij was       she was
het was       it was
men was       one was
wij waren     we were
jullie waren  you were (familiar plural)
zij waren     they were

As a question
was ik?        was I?
was jij?       were you?
was u?         were you?
was hij?       was he?
was zij?       was she?
was het?       was it?
was men?       was one?
waren wij?     were we?
waren jullie?  were you?
waren zij?     were they?

In a question the verb stands first and the subject follows it.

The Present Subjunctive

For an ordinary statement, use the present indicative: ik leg, hij legt, wij leggen. A handful of fixed, formal or ceremonial phrases keep the old ending in -e for the first and third person singular: leve de koning! (long live the king), God zegene u (God bless you). Multatuli and other nineteenth-century writers used this subjunctive productively, for a wish or a concession (dat hij kome, let him come), where present-day Dutch uses a modal verb instead.

The Imperative

The imperative has one form, the bare stem, for every listener: leg! zet! leef! reis! antwoord! Older Dutch marked a plural listener by adding -t to the stem (legt, leeft, reist, antwoordt); you meet this form in the Bible and in a handful of set phrases such as weest gegroet, hail.

The Present and Past Participle

The present participle is formed with stem + -d: klagend, reizend, stelend, overnachtend; a final -e is the ordinary adjective ending, added when the participle stands before a noun (de klagende vrek). The past participle takes the prefix ge-, unless the verb already carries an inseparable prefix on its stem (ver-, be-, ont-, ge-, her-, er-, ...), in which case no ge- is added: geklaagd, gereisd, gestolen, overnacht.

The compound tenses

The compound tenses (samengestelde tijden) are formed, as in English, with an auxiliary verb (hebben, zijn, zullen) plus a participle or infinitive.

Verbs of this lesson, with their principal parts

stelen    to steal           ik steel, ik stal, ik heb gestolen (ontstelen: to rob)
begraven  to bury            ik begraaf, ik begroef, ik heb begraven
kunnen    to be able (can)   ik kan, ik kon, ik heb gekund (kunnen)
worden    to become, to get  ik word, ik werd, ik ben geworden

1. 235
   Waren zij thuis?

   Were they at home?

2. 236
   Leve de koning!

   Long live the king!

3. 237
   God zegene u.

   God bless you.

Lesson 4: The Imperative (and 2 more)

1. 238
   Leg het boek op tafel.

   Put the book on the table.

2. 239
   Antwoord!

   Answer!

3. 240
   de klagende vrek

   the complaining miser

4. 241
   wij hebben in het hotel overnacht

   we spent the night in the hotel

1. 242
   ik heb gestolen

   I have stolen

2. 243
   ik ben geworden

   I have become

De gierigaard (vrek)

1. 244
   De gierigaard (vrek)

   The miser

2. 245
   “Ik ongelukkige!” zo klaagde een vrek bij zijn buurman.

   “Miserable me!” thus complained a miser to his neighbor.

3. 246
   “Men heeft mij de schat ontstolen die ik in mijn tuin begraven had, en een ellendige steen in de plaats gelegd.”

   “Someone has stolen from me the treasure that I had buried in my garden, and put a miserable stone in its place.”

gierigaard

miser

plaats

place

buurman

neighbor

schat

treasure

tuin

garden

steen

stone

mij

me

die

which, that (relative, object case)

1. 247
   De buurman antwoordde: “U zou uw schat toch niet hebben.”

   The neighbor answered: “You would not have your treasure anyway.”

2. 248
   “Geloof daarom dat de steen uw schat is en u bent niets armer dan tevoren.”

   “Believe therefore that the stone is your treasure and you are no poorer than before.”

3. 249
   “Ben ik ook niet armer”, zei de vrek, “zo is een ander veel rijker.”

   “Am I not poorer either?” said the miser, “then someone else is much richer.”

4. 250
   “Ik zou woedend kunnen worden!”

   “I could become furious!”

woedend

furious

niet

not... after all (toch niet)

daarom

therefore

tevoren

than before (dan tevoren)

ander

another (person)

veel

much

Lesson 4: conversation

1. 251
   Wat zei de vrek klagend tegen zijn buurman?

   What did the miser say, complaining, to his neighbor?

2. 252
   Welke schat had men hem ontstolen?

   What treasure had been stolen from him?

3. 253
   Wat had men in de plaats gelegd?

   What had been put in its place?

4. 254
   Wat antwoordde de buurman op het klagen van de vrek?

   What did the neighbor answer to the miser's complaint?

5. 255
   Hij zei: “Ik ongelukkige! Men heeft mij de schat ontstolen, die ik in mijn tuin begraven had, en een ellendige steen in de plaats gelegd.”

   He said: “Miserable me! Someone has stolen my treasure, which I had buried in my garden, and put a wretched stone in its place.”

6. 256
   Men had hem de schat ontstolen die hij in zijn tuin begraven had.

   The treasure that he had buried in his garden had been stolen from him.

7. 257
   Men had een ellendige steen in de plaats gelegd.

   A miserable stone had been put in its place.

8. 258
   De buurman antwoordde dat de vrek zijn schat toch niet zou hebben, en dat hij moest geloven dat de steen zijn schat was en dat hij niets armer was dan tevoren.

   The neighbor answered that the miser would not have had his treasure anyway, and that he should believe that the stone was his treasure and that he was no poorer than before.

1. 259
   Wat moest de vrek maar geloven?

   What was the miser simply to believe?

2. 260
   Waarom zou de vrek woedend kunnen worden?

   Why might the miser become furious?

3. 261
   Hij moest geloven dat de steen zijn schat was en dat hij niets armer was dan tevoren.

   He was to believe that the stone was his treasure and that he was no poorer than before.

4. 262
   Hij zou woedend kunnen worden, omdat een ander nu veel rijker was dan hij.

   He might become furious, because someone else was now much richer than he was.

Lesson 4: exercise 7

1. 263

   ik antwoord

   I answer

2. 264

   ik klaag

   I complain

3. 265

   ik reis

   I travel

4. 266

   ik weef

   I weave

Lesson 4: exercise 8

1. 267
   De koning was in Hannover en in Nederland.

   The king was in Hanover and in the Netherlands.

2. 268
   Was de herbergier slim?

   Was the inn-keeper sly?

3. 269
   Was u in Engeland?

   Were you in England?

4. 270
   Waren zij woedend?

   Were they furious?

5. 271
   Was de vrouw oud?

   Was the woman old?

6. 272
   Zij had een schat.

   She had a treasure.

7. 273
   De steen was in de tuin.

   The stone was in the garden.

1. 274
   De buurman was veel rijker.

   The neighbour was much richer.

2. 275
   Waren de eieren schaars?

   Were the eggs scarce?

3. 276
   De hond was oud.

   The dog was old.

4. 277
   Was het in de zomer?

   Was it in [the] summer?

5. 278
   De krekel had gezongen.

   The cricket had sung.

6. 279
   Was de krekel hongerig?

   Was the cricket hungry (Had . . . honger)?

Lesson 5: Zijn or wezen, to be (and 1 more)

1. 280
   Ik ben hier.

   I am here.

2. 281
   Was jij thuis?

   Were you at home?

3. 282
   Zij zijn arm geweest.

   They have been poor.

4. 283
   Wij zullen rijk zijn.

   We shall be rich.

Zijn or wezen, to be

Infinitief: zijn (literary: wezen), to be. Voltooid infinitief: geweest zijn, to have been.

Deelwoorden: zijnde, being; geweest, been.

Onvoltooid tegenwoordige tijd (present)
ik ben                                   I am
jij bent                                 you are
hij is                                   he is
wij zijn                                 we are
jullie zijn                              you are
zij zijn                                 they are

Onvoltooid verleden tijd (past)
ik was                           I was
jij was                          you were
hij was                          he was
wij waren                        we were
jullie waren                     you were
zij waren                        they were

Voltooid tegenwoordige tijd (present perfect)
ik ben geweest                                 I have been
jij bent geweest                               you have been
hij is geweest                                 he has been
wij zijn geweest                               we have been
jullie zijn geweest                            you have been
zij zijn geweest                               they have been

Voltooid verleden tijd (pluperfect)
ik was geweest                       I had been
jij was geweest                      you had been
hij was geweest                      he had been
wij waren geweest                    we had been
jullie waren geweest                 you had been
zij waren geweest                    they had been

Onvoltooid toekomende tijd (future)
ik zal zijn                          I shall be
jij zult zijn                        you will be
hij zal zijn                         he will be
wij zullen zijn                      we shall be
jullie zullen zijn                   you will be
zij zullen zijn                      they will be

Voltooid toekomende tijd (future perfect)
ik zal geweest zijn                        I shall have been
jij zult geweest zijn                      you will have been
hij zal geweest zijn                       he will have been
wij zullen geweest zijn                    we shall have been
jullie zullen geweest zijn                 you will have been
zij zullen geweest zijn                    they will have been

Onvoltooid verleden-toekomende tijd (present conditional)
ik zou zijn                                                I should be
jij zou zijn                                               you would be
hij zou zijn                                               he would be
wij zouden zijn                                            we should be
jullie zouden zijn                                         you would be
zij zouden zijn                                            they would be

Voltooid verleden-toekomende tijd (past conditional)
ik zou geweest zijn                                   I should have been
jij zou geweest zijn                                  you would have been
hij zou geweest zijn                                  he would have been
wij zouden geweest zijn                               we should have been
jullie zouden geweest zijn                            you would have been
zij zouden geweest zijn                               they would have been

The imperative of zijn

The imperative of zijn has one form for every listener: wees. Wees stil! Be quiet! The old plural ending in -t, weest, survives only in set phrases, such as weest gegroet, hail.

The past participle stands at the end

In a compound tense the past participle stands at the end of the sentence. Ik heb een boek gehad, I have had a book. Hij is koning geweest, he has been king. Zij hebben een steen gevonden, they have found a stone. Zij waren gelukkig geweest, they had been happy. Zij zijn hier geweest, they have been here.

Adverbs of time

An adverb of time often opens the sentence; when it does, the first (or only) verb comes right after it, before the subject. An adverb of time that does not open the sentence follows immediately after the verb. Gisteren hebben wij een steen in de tuin gevonden, yesterday we found a stone in the garden. Deze morgen zijn wij hier geweest, this morning we have been here. Wij hebben deze morgen een steen gevonden, we have found a stone this morning. Wij zijn deze morgen hier geweest, we have been here this morning.

Word order in a dependent clause

In a dependent clause the verb stands at the end of the clause; in a compound tense the auxiliary comes last of all. Ik geloof, dat hij hier is, I believe he is here. Ik geloof, dat hij hier geweest is, I believe he has been here.

Position of the negation niet

The negation niet follows the direct object. Hij heeft de steen niet gevonden, he has not found the stone. Wij hebben hem niet gezien, we have not seen him.

Verbs of this lesson, with their principal parts

gaan    to go                                  ik ga, ik ging, ik ben gegaan
willen  to want, to wish                       ik wil, ik wilde (or wou), ik heb gewild
zullen  shall, will (modal, forms the future)  ik zal, ik zou

1. 284
   Hij zou gelukkig geweest zijn.

   He would have been happy.

2. 285
   Wees niet bang.

   Don't be afraid.

3. 286
   Wees eerlijk.

   Be honest.

Lesson 5: The past participle stands at the end (and 2 more)

1. 287
   Ik heb een boek gehad.

   I have had a book.

2. 288
   Zij hebben een steen gevonden.

   They have found a stone.

3. 289
   Zij zijn hier geweest.

   They have been here.

4. 290
   Gisteren hebben wij een steen in de tuin gevonden.

   Yesterday we found a stone in the garden.

1. 291
   Wij hebben deze morgen een steen gevonden.

   We have found a stone this morning.

2. 292
   Ik geloof, dat hij hier is.

   I believe he is here.

3. 293
   Ik geloof, dat hij hier geweest is.

   I believe he has been here.

Lesson 5: Position of the negation niet

1. 294
   Hij heeft de steen niet gevonden.

   He has not found the stone.

2. 295
   Wij hebben hem niet gezien.

   We have not seen him.

Vriendelijk aanbod

1. 296
   Vriendelijk aanbod

   A friendly offer

2. 297
   Een burgerman kreeg eens in de schouwburg twist met een jonge en zeer trotse edelman.

   A commoner once got into a quarrel with a young and very haughty nobleman at the theater.

3. 298
   Deze bedreigde hem, dat hij zijn bedienden zou gelasten hem een pak stokslagen toe te dienen.

   The latter threatened him that he would order his servants to give him a good caning.

4. 299
   “Mijnheer”, zei de eerste, “bedienden heb ik niet, maar als u even met mij naar buiten wilt gaan, zal ik de eer hebben ze u zelf te geven.”

   “Sir”, said the former, “servants I have none, but if you will just step outside with me for a moment, I shall have the honor of giving them to you myself.”

aanbod

the offer

burgerman

commoner

schouwburg

theater

twist

quarrel, dispute

stokslagen

a good caning, a beating with a stick (een pak stokslagen)

Mijnheer

sir!; Mr. (as a title before a name)

eer

honor

Vriendelijk

friendly, kind

eerste

the former (the first-mentioned)

zelf

I myself (ik zelf)

Deze

the latter (the most recently mentioned)

ze

they, them (unstressed form of zij) (ze = zij)

zeer

very

als

if

even

a moment, just

buiten

outside, out (naar buiten)

gelasten

to order, to charge (someone to do something)

Lesson 5: conversation

1. 300
   Met wie kreeg de burgerman twist?

   With whom did the commoner get into a quarrel?

2. 301
   Waar kreeg hij twist?

   Where did he get into the quarrel?

3. 302
   Waarmee bedreigde de edelman hem?

   With what did the nobleman threaten him?

4. 303
   Wie zou hij gelasten de stokslagen toe te dienen?

   Whom would he order to administer the blows?

5. 304
   De burgerman kreeg twist met een jonge en zeer trotse edelman.

   The commoner got into a quarrel with a young and very haughty nobleman.

6. 305
   Hij kreeg twist in de schouwburg.

   He got into the quarrel at the theater.

7. 306
   De edelman bedreigde hem ermee dat hij zijn bedienden zou gelasten hem een pak stokslagen toe te dienen.

   The nobleman threatened him that he would order his servants to give him a good caning.

8. 307
   Hij zou zijn bedienden gelasten de stokslagen toe te dienen.

   He would order his servants to administer the blows.