Lessons 22 to 25

Lesson 22: Separable and inseparable compound verbs (and 4 more)

1. 1
   opstaan

   to get up (separable)

   opstaanto get up (separable)
2. 2
   herhalen

   to repeat (inseparable)

3. 3
   ik heb hem gewaarschuwd

   I have warned him

4. 4
   zij heeft het kind geliefkoosd

   she caressed the child

5. 5
   ik heb paardgereden

   I have ridden on horseback

Separable and inseparable compound verbs

A compound verb may be separable or inseparable according to the combination or the meaning.

Inseparable real compounds

Inseparable are the real combinations of a verb with a noun, adjective or adverb, such as: gekscheren to jest, logenstraffen to give the lie, pluimstrijken to flatter, raadplegen to consult, raaskallen to rave, dwarsdrijven to thwart, dwarsbomen to cross, vrijwaren to guarantee, beeldhouwen to sculpture, waarschuwen to warn, doodverven to designate one for (an employment), liefkozen to caress, and all compounds with vol: voldoen to satisfy, volmaken to perfect, and so on. These verbs are all weak, even where the simple verb is strong; they take the syllable ge in the past participle, except those with vol, as: gegekscheerd, gelogenstraft, gepluimstrijkt, geraadpleegd, geraaskald, gedwarsdrijfd, gedwarsboomd, gevrijwaard, gebeeldhouwd, gewaarschuwd, gedoodverfd, geliefkoosd, but voldaan, volmaakt, and so on.

Separable real compounds

Separable are compound verbs of which each part can still be used with its own meaning. The verb keeps its ordinary conjugation, and ge is put before the verb: weldoen to do good, ik doe wel, ik deed wel, ik heb welgedaan; rechtspreken to give a verdict, ik spreek recht, ik sprak recht, ik heb rechtgesproken; paardrijden to ride on horseback, ik rijd paard, ik reed paard, ik heb paardgereden; stuksnijden to cut into pieces, ik snijd stuk, ik sneed stuk, ik heb stukgesneden; gedag zeggen to greet, schaatsenrijden to skate, waarnemen to observe, aderlaten to bleed, gadeslaan to watch, kwijtraken to lose, to get rid of, gelijkstellen to equate, hoogachten to esteem, goedkeuren to approve of, goedvinden to approve, prijsgeven to abandon, goedmaken to repair, gevangennemen to take prisoner, doodslaan to slay, schoonschrijven (schoonschrijver calligrapher), snelschrijven (snelschrijver shorthand writer). Note 1. Schoonschrijven, snelschrijven, hardrijden and harddraven to run a race, hardzeilen to sail before the wind, kroeglopen to frequent public houses, buikspreken (de buikspreker the ventriloquist) and koorddansen to dance on a rope are used in the infinitive only; for the other forms another expression has to be chosen. Note 2. Different from these compound verbs are expressions such as: acht geven and acht slaan to pay attention to, plaats grijpen to take place, prijs stellen to appreciate, hoog schatten to value highly, snel schrijven to write quickly, and so on.

Compound verbs with an adjective or a numeral before the noun

Such expressions can easily be told apart from real compound verbs, because an adjective or a numeral can be put before the noun, and the adjective or adverb takes the degrees of comparison: geen acht geven or slaan, een hoge prijs stellen, hoger schatten, sneller schrijven; but we cannot say geen wel doen or beter keuren.

Compound verbs with prefixes

Of the compound verbs with prefixes, some are always inseparable, others are always separable; a few are separable or inseparable according to their meaning.

Inseparable prefixes: be-, er-, ge-, her-, ont-, ver-

Inseparable compound verbs with prefixes take the accent on the verb; the past participle never has ge. Such are verbs with be- (originally bij): bewenen to mourn over, behandelen to treat, bespotten to mock at, bevriezen to freeze; er-: erlangen to get, erkennen to acknowledge, ervaren to experience, erbarmen over (= ontfermen) to have pity on; ge-: gevoelen to feel, gebruiken to use, zich getroosten to put up with, gelukken to succeed, geraken to attain, to arrive; her-: herroepen to recall, herkrijgen to recover, herleven to revive, hernieuwen to renew, herzien to revise; ont-: ontmoeten to meet, ontkomen to escape, ontgaan to escape one's notice, ontknopen to unravel, ontleden to analyse, ontspannen to unbend, zich ontspannen to relax; ver-: verdrijven to drive away, verjagen to expel, verdragen to bear, verbedden to change beds, verzetten to remove, verlenen to grant, verschenken to pour out, vertellen to tell, verdwalen to lose one's way, vergaan to perish.

Separable prefixes

Separable compound verbs take ge between the prefix and the verb in the past participle; the main stress is on the separable prefix, a lighter stress on the root vowel of the verb. Separable prefixes are: aan at, to; achter behind; af off; bij by; door through; heen away; in in; mee with; om on, about; onder under; op on, upon; over over; samen together; tegen against; terug back; toe to, up; uit out; voor before; weer again; weg away, and so on.

Prefixes that are sometimes separable, sometimes inseparable: door, om, onder, voor, mis

Compound verbs with the prefixes door, om, onder, voor and mis are either separable or inseparable. When the prefix and the simple verb are used with their full, original meaning, the compound is separable; when the prefix has lost its original meaning (and with it its stress), the compound is inseparable. Examples: doorreizen to travel through: de vorst reist hier door, doorreizen to travel all over: de vorst doorreist het land; doorsteken to cut open: de vijand stak de dijken door, doorsteken to pierce: de soldaat doorstak zijn vijand; omspannen to change horses: de koetsier spande de paarden om, omspannen to span: de jongens konden de boom niet omspannen; ondergaan to set: de zon gaat onder, ondergaan to undergo, to suffer: straf ondergaan; onderhouden to hold under: hij hield de hond onder water, onderhouden to support: de koning heeft die arme familie onderhouden; voorspellen to spell first: de onderwijzer spelt voor, de kinderen spellen na, voorspellen to predict: de sterrenwichelaar (de astroloog) voorspelt de toekomst uit de sterren; voorzeggen to prompt: deze leerling heeft zijn vriend alles voorgezegd, voorzeggen to foretell: niemand kan voorzeggen wat de toekomst brengen zal; misdoen to do wrong: wij hebben dit misgedaan, misdoen to offend: wat heeft die man misdaan? Misrekenen to miscount: hij heeft misgerekend, misrekenen to miscalculate: hij heeft zich misrekend. Note. Aan in aanbidden to adore may be separated or not, though today aanbidden is usually treated as inseparable: ik aanbid, ik aanbad, ik heb aanbeden.

Verbs of this lesson, with their principal parts

aanspreken     to address                            ik spreek aan, ik sprak aan, ik heb aangesproken
aanstoten      to push                               ik stoot aan, ik stootte aan, ik heb aangestoten
aantonen       to show                               ik toon aan, ik toonde aan, ik heb aangetoond
achterblijven  to remain behind                      ik blijf achter, ik bleef achter, ik ben achtergebleven
achterhouden   to keep back                          ik houd achter, ik hield achter, ik heb achtergehouden
achterstaan    to be inferior                        ik sta achter, ik stond achter, ik heb achtergestaan
afdoen         to settle                             ik doe af, ik deed af, ik heb afgedaan
afdanken       to dismiss                            ik dank af, ik dankte af, ik heb afgedankt
afkeren        to turn off                           ik keer af, ik keerde af, ik heb afgekeerd
bijdragen      to contribute                         ik draag bij, ik droeg bij, ik heb bijgedragen
bijmengen      to mix in                             ik meng bij, ik mengde bij, ik heb bijgemengd
bijspringen    to assist                             ik spring bij, ik sprong bij, ik heb bijgesprongen
doorbrengen    to pass (time)                        ik breng door, ik bracht door, ik heb doorgebracht
doorscheuren   to tear                               ik scheur door, ik scheurde door, ik heb doorgescheurd
doorspringen   to leap through                       ik spring door, ik sprong door, ik ben doorgesprongen
heengaan       to go away                            ik ga heen, ik ging heen, ik ben heengegaan
inbinden       to bind                               ik bind in, ik bond in, ik heb ingebonden
indienen       to submit                             ik dien in, ik diende in, ik heb ingediend
innemen        to take in                            ik neem in, ik nam in, ik heb ingenomen
meelopen       to walk along with                    ik loop mee, ik liep mee, ik ben meegelopen
meepraten      to have one's say                     ik praat mee, ik praatte mee, ik heb meegepraat
meewerken      to cooperate                          ik werk mee, ik werkte mee, ik heb meegewerkt
ombrengen      to kill                               ik breng om, ik bracht om, ik heb omgebracht
omkomen        to perish                             ik kom om, ik kwam om, ik ben omgekomen
omlopen        to run about                          ik loop om, ik liep om, ik ben omgelopen
onderliggen    to be defeated                        ik lig onder, ik lag onder, ik heb ondergelegen
onderregenen   to be rained on                       het regent onder, het regende onder, het heeft ondergeregend
ondersneeuwen  to be snowed under                    het sneeuwt onder, het sneeuwde onder, het is ondergesneeuwd
opdagen        to appear                             ik daag op, ik daagde op, ik ben opgedaagd
opeisen        to demand, to claim                   ik eis op, ik eiste op, ik heb opgeëist
opgaren        to lay up, to save                    ik gaar op, ik gaarde op, ik heb opgegaard
overblijven    to remain                             ik blijf over, ik bleef over, ik ben overgebleven
overboeken     to enter in another book              ik boek over, ik boekte over, ik heb overgeboekt
overmaken      to transmit                           ik maak over, ik maakte over, ik heb overgemaakt
samengaan      to go together                        ik ga samen, ik ging samen, ik ben samengegaan
tegengaan      to prevent                            ik ga tegen, ik ging tegen, ik heb tegengegaan
tegenhouden    to arrest, to stop                    ik houd tegen, ik hield tegen, ik heb tegengehouden
tegenwerken    to thwart                             ik werk tegen, ik werkte tegen, ik heb tegengewerkt
teruggaan      to go back                            ik ga terug, ik ging terug, ik ben teruggegaan
terugeisen     to claim back                         ik eis terug, ik eiste terug, ik heb teruggeëist
terugwijzen    to refer                              ik wijs terug, ik wees terug, ik heb teruggewezen
toelopen       to run towards                        ik loop toe, ik liep toe, ik ben toegelopen
toespreken     to address                            ik spreek toe, ik sprak toe, ik heb toegesproken
toetreden      to agree to, to join                  ik treed toe, ik trad toe, ik ben toegetreden
uitcijferen    to calculate                          ik cijfer uit, ik cijferde uit, ik heb uitgecijferd
uitdelen       to distribute                         ik deel uit, ik deelde uit, ik heb uitgedeeld
uitlachen      to laugh at                           ik lach uit, ik lachte uit, ik heb uitgelachen
voorbidden     to say grace                          ik bid voor, ik bad voor, ik heb voorgebeden
voorgaan       to go in front, to lead               ik ga voor, ik ging voor, ik ben voorgegaan
voorlezen      to read aloud                         ik lees voor, ik las voor, ik heb voorgelezen
weerkomen      to return                             ik kom weer, ik kwam weer, ik ben weergekomen
weervinden     to find again                         ik vind weer, ik vond weer, ik heb weergevonden
weerzien       to see again                          ik zie weer, ik zag weer, ik heb weergezien
wegblijven     to stay away                          ik blijf weg, ik bleef weg, ik ben weggebleven
wegjagen       to drive away                         ik jaag weg, ik joeg weg, ik heb weggejaagd
wegwaaien      to be blown away                      ik waai weg, ik woei weg, ik ben weggewaaid
gekscheren     to jest                               ik gekscheer, ik gekscheerde, ik heb gegekscheerd
logenstraffen  to give the lie to                    ik logenstraf, ik logenstrafte, ik heb gelogenstraft
pluimstrijken  to flatter                            ik pluimstrijk, ik pluimstrijkte, ik heb gepluimstrijkt
raadplegen     to consult                            ik raadpleeg, ik raadpleegde, ik heb geraadpleegd
raaskallen     to rave                               ik raaskal, ik raaskalde, ik heb geraaskald
dwarsdrijven   to thwart                             ik dwarsdrijf, ik dwarsdrijfde, ik heb gedwarsdrijfd
dwarsbomen     to cross, to thwart                   ik dwarsboom, ik dwarsboomde, ik heb gedwarsboomd
vrijwaren      to guarantee                          ik vrijwaar, ik vrijwaarde, ik heb gevrijwaard
beeldhouwen    to sculpture                          ik beeldhouw, ik beeldhouwde, ik heb gebeeldhouwd
waarschuwen    to warn                               ik waarschuw, ik waarschuwde, ik heb gewaarschuwd
doodverven     to designate one for (an employment)  ik doodverf, ik doodverfde, ik heb gedoodverfd
liefkozen      to caress                             ik liefkoos, ik liefkoosde, ik heb geliefkoosd
voldoen        to satisfy                            ik voldoe, ik voldeed, ik heb voldaan
volmaken       to perfect                            ik volmaak, ik volmaakte, ik heb volmaakt

1. 6
   hij heeft de gevangene gevangengenomen

   he took the prisoner captive

2. 7
   hij stelt een hoge prijs op stilte

   he sets a high value on silence

Lesson 22: Inseparable prefixes: be-, er-, ge-, her-, ont-, ver- (and 2 more)

1. 8
   ik ben hem nooit ontkomen

   I have never escaped him

2. 9
   hij heeft zich verdwaald

   he lost his way

3. 10
   ik heb het boek opgezocht

   I have looked up the book

4. 11
   wij zijn teruggegaan

   we went back

5. 12
   de vorst reist hier door

   the ruler is travelling through here (separable)

1. 13
   de vorst doorreist het land

   the ruler travels all over the country (inseparable)

2. 14
   de zon gaat onder

   the sun sets

Fabricius en Pyrrhus

1. 15
   Fabricius en Pyrrhus

   Fabricius and Pyrrhus

2. 16
   Omstreeks 280 v. Chr. (voor Christus) ging uit Epirus, een gewest van Noord-Griekenland, een machtige koning over de zee: hij heette Pyrrhus en wilde de Romeinen de oorlog aandoen.

   About 280 B.C. a mighty king went out from Epirus, a province of North Greece, across the sea: his name was Pyrrhus, and he wanted to make war on the Romans.

3. 17
   In de eerste slag overwon hij hoofdzakelijk met behulp van zekere dieren, die de Romeinen met de hoogste verbazing beschouwden; want nog nooit hadden zij zulke dieren gezien.

   In the first battle he was victorious chiefly with the help of certain animals, which the Romans regarded with the greatest astonishment, for they had never yet seen such animals.

gewest

province

Noord-Griekenland

North Greece

zee

sea

oorlog

war

verbazing

astonishment, surprise

zulke

such

Omstreeks

about, around

hoofdzakelijk

chiefly

van

with the aid of (met behulp van)

van

in spite of (in weerwil van)

nooit

never

aandoen

to make war against (de oorlog aandoen)

(voor

it seems to me (het komt mij voor)

1. 18
   Het waren olifanten.

   They were elephants.

2. 19
   Op de rug van deze monsterachtige dieren waren houten torentjes bevestigd, waaruit 16 soldaten lansen en pijlen schoten.

   On the backs of these monstrous animals wooden turrets were fastened, out of which sixteen soldiers shot lances and arrows.

3. 20
   Ook de olifanten zelf, voornamelijk wanneer zij eerst door wonden getergd waren, pakten met hun slurf vijandelijke soldaten, wierpen ze op de grond en verpletterden ze met hun poten.

   The elephants themselves too, especially when they had first been maddened by wounds, seized enemy soldiers with their trunk, threw them on the ground, and crushed them with their feet.

rug

back

slurf

trunk (of an elephant)

grond

ground, earth

houten

wooden

voornamelijk

especially

1. 21
   In weerwil van het ongewone gezicht en de heimelijke schrik voor deze onbekende vijand, hadden de Romeinen met grote dapperheid tegenstand geboden, en Pyrrhus riep vol bewondering uit: “Met zulke soldaten zou ik de gehele wereld kunnen veroveren.”

   In spite of the unfamiliar sight and the secret fear of this unknown enemy, the Romans had offered resistance with great bravery, and Pyrrhus cried out in admiration: “With such soldiers I could conquer the whole world.”

2. 22
   Met zulk een vijand verlangde hij toch vrede te hebben en knoopte onderhandelingen aan.

   Yet with such an enemy he wished to have peace, and he entered into negotiations.

3. 23
   Maar de Romeinen, ofschoon overwonnen, verlangden vol trots, dat hij Italië zou ontruimen, anders kon er van vrede geen sprake zijn.

   But the Romans, though defeated, demanded proudly that he should evacuate Italy; otherwise there could be no talk of peace.

4. 24
   En toen Pyrrhus zijn gezant vroeg, hoe hij Rome gevonden had, antwoordde deze: “Waarlijk, Rome kwam mij voor als een grote tempel en de senaat als een verzameling van goden!”

   And when Pyrrhus asked his envoy how he had found Rome, the envoy answered: “Truly, Rome seemed to me like a great temple, and the senate like an assembly of gods!”

gezicht

sight

schrik

fright, terror

vijand

enemy

dapperheid

bravery

wereld

world

vrede

peace

trots

pride

Italië

Italy

gezant

his ambassador, the ambassador (zijn gezant)

tempel

temple

verzameling

collection; gathering

senaat

senate

vol

full

ofschoon

though

tegenstand

to resist, to oppose (tegenstand bieden)

veroveren

to conquer

ontruimen

to leave, to evacuate

zijn

there could be no question (er kon geen sprake zijn)

Lesson 22: conversation

1. 25
   Is uw vertrek al bepaald?

   Is your departure already fixed?

2. 26
   Gaat u met een gewone trein of met een sneltrein?

   Are you going by an ordinary train or by an express train?

3. 27
   Ja, ik vertrek aanstaande maandag.

   Yes, I am leaving next Monday.

4. 28
   Met een sneltrein, ik heb geen zin om lang onderweg te blijven.

   By the express train, I have no wish to be a long time on the way.

1. 29
   Hoe lang blijft u weg?

   How long will you stay away?

2. 30
   Wilt u mij een dienst bewijzen?

   Will you do me a favor?

3. 31
   Ongeveer veertien dagen.

   About a fortnight.

4. 32
   Heel graag, als ik daartoe in staat ben.

   Very gladly, if I am able to.

1. 33
   Neem dan dit pakje voor mij mee; het is voor onze vriend N.

   Then take this parcel with you for me; it is for our friend N.

2. 34
   U weet immers in welke straat hij thans woont.

   You know, of course, in which street he now lives.

3. 35
   Vaarwel! Prettige reis.

   Farewell! Pleasant journey.

4. 36
   Heel graag, ik zal tevens uw groeten overbrengen.

   Very gladly, I will also give him your regards.

5. 37
   Ja, in de Kalverstraat, vooraan.

   Yes, in the Kalverstraat, near the beginning.

6. 38
   Ik dank u. Tot weerziens!

   Thank you. Until we meet again!

Lesson 23: Adverbs: what they modify (and 3 more)

1. 39
   zij zingt mooi

   she sings beautifully

2. 40
   hij komt wekelijks

   he comes weekly

3. 41
   dagelijks werk

   daily work (adjective)

4. 42
   hij komt dagelijks

   he comes daily (adverb)

5. 43
   hij spreekt waar

   he speaks the truth

6. 44
   een waarlijk mooi gezegde

   a truly beautiful saying

Adverbs: what they modify

Adverbs are words that modify verbs, adjectives or other adverbs: they denote manner, place, time, order, motion, number, quantity, quality, affirmation, doubt, negation or interrogation.

Qualifying adverbs

Qualifying adverbs are: a) adjectives used as adverbs, compare: zij is mooi, zij zingt mooi; b) forms derived from nouns or adjectives ending in -lijk, -lijks, -lings, -ens, -s, -pjes, -jes, -tjes, -kens. Examples. eigen own, eigenlijk properly; krachtig powerful, krachtiglijk powerfully; open open, openlijk openly; oprecht sincere, oprecht sincerely; strikt strict, strikt strictly; waar true, waarlijk truly; zeker sure, zeker surely; dag day, dagelijks daily; jaar year, jaarlijks yearly; maand month, maandelijks monthly; week week, wekelijks weekly; blind blind, blindelings blindly; kort short, kortelings shortly; mond mouth, mondeling verbally; rug back, ruggelings backwards; zijde side, zijdelings sideways; hoogst highest, hoogstens at (the) most; minst least, minstens at (the) least; recht straight, rechts to the right; links left, links to the left; ander other, anders otherwise; lang long, langs along; warm warm, warmpjes warmly; zoet sweet, gentle, zoetjes gently; stil silent, stilletjes silently; zacht soft, zachtjes softly. Note 1. Adjectives used as qualifying adverbs take degrees of comparison, see Lesson 13. Note 2. Some words ending in -lijk are real adjectives and are used as adverbs without changing their form, such as: eerlijk honest, gevaarlijk dangerous, goddelijk divine, heerlijk delightful, lichamelijk physical, ziekelijk sickly.

-lijks versus -lijksch: a spelling gone

Note 3. An adverb like dagelijks and the matching adjective are written the same way. Dagelijks werk is daily work (adjective), and hij komt dagelijks is he comes daily (adverb).

Strengthening an adverb with -lijk

Note 4. To strengthen the adverbial meaning of a word modifying an adjective, we always use the form ending in -lijk: hij spreekt waar; een waarlijk mooi gezegde.

Word order: the adverb follows the verb

Note 5. Adverbs of manner or of indefinite time are often placed before the verb in English; in Dutch they always follow it: My friend gladly accepted the offer. Mijn vriend nam het aanbod graag aan. He never reads newspapers. Hij leest nooit kranten.

Adverbs of place

Adverbs of place: achter behind, af downwards, beneden below, downstairs, binnen inside, buiten outside, out of doors, boven above, over, daar there, dichtbij near, ergens somewhere, ginder or ginds yonder, heen, henen away, heinde en ver far and near, heen en weer to and fro, hier here, links to the left, na, nabij near, close to, nergens nowhere, omhoog aloft, on high, onder below, under, op upwards, up, overal everywhere, rondom all around, thuis at home, ver far off, waar where, wijd en zijd far and wide.

Adverbs of time

Adverbs of time: aanstonds directly, af en toe now and then, allengs, allengskens gradually, altijd, altoos, steeds always, dadelijk, terstond immediately, dan then, dikwijls, dikwerf, vaak, vaker often, doorgaans generally, eergisteren the day before yesterday, gedurig continually, gisteren yesterday, heden today, immer always, laat, later late(r), lang long, op zijn laatst at the latest, naderhand afterwards, nimmer never, nog still, yet, nooit never, nu, thans now, nu en dan now and then, occasionally, onlangs the other day, ooit ever, overmorgen the day after tomorrow, sedert since, soms, somtijds sometimes, spoedig soon, straks, strakjes by and by, telkens again and again, tegelijk, tevens at the same time, toen, toenmaals then, uiterlijk outwardly, vervolgens further, voorheen, vroeger formerly, voortdurend continually, wanneer? when?, weldra, dra soon, weleer formerly, zelden seldom, zo-even just now.

Adverbs of quantity, comparison, negation

Adverbs of quantity, comparison, negation, and so on: al te too, in het algemeen in general, als, gelijk as, als het ware as it were, althans, ten minste at least, anders else, bijna, bijkans nearly, enigszins somewhat, enkel, louter only, evenzo so, thus, fluks quickly, gaarne willingly, geenszins not at all, geheel en al, helemaal entirely, in het geheel niet not at all, grotelijks greatly, hoe? how?, hoe ... hoe, hoe ... des te the ... the, hoogstens at most, immers, ja indeed, nay, maar, slechts only, misschien perhaps, nauwelijks scarcely, nee no, niet not, om niet, tevergeefs in vain, ronduit plainly, ruggelings backwards, soms perhaps, tamelijk, vrij rather, terloops by the way, verreweg by far, volstrekt absolutely, volstrekt niet by no means, wel is waar it is true, welzeker surely, zeer, ten zeerste much, zelfs even, zo (mogelijk) if (possible), zo (niet) if (not), zodanig so, in such a manner. Hoe langer hoe beter the longer the better. Hoe eer hoe liever the sooner the better. Hoe langer hoe erger worse and worse. Hoe langer hoe meer more and more. Hoe rijker hoe gieriger avarice increases with riches.

Verbs of this lesson, with their principal parts

verwerven  to gain, to acquire  ik verwerf, ik verwierf, ik heb verworven
toestaan   to grant, to allow   ik sta toe, ik stond toe, ik heb toegestaan

Lesson 23: Word order: the adverb follows the verb (and 2 more)

1. 45
   mijn vriend nam het aanbod graag aan

   my friend gladly accepted the offer

2. 46
   hij leest nooit kranten

   he never reads newspapers

3. 47
   hij is thuis

   he is at home

4. 48
   wij zoeken overal

   we are looking everywhere

5. 49
   hij komt overmorgen

   he is coming the day after tomorrow

6. 50
   wij zien hem soms

   we sometimes see him

Lesson 23: Adverbs of quantity, comparison, negation

1. 51
   hij zal volstrekt niet slagen

   he will by no means succeed

2. 52
   hoe eer hoe liever

   the sooner the better

Fabricius en Pyrrhus (vervolg)

1. 53
   Fabricius en Pyrrhus (vervolg)

   Fabricius and Pyrrhus (continued)

2. 54
   Bij deze onderhandelingen kwam ook een Romein als afgezant in het leger van Pyrrhus, met name Fabricius, die zich door zijn rechtschapenheid de algemene achting had verworven.

   In these negotiations there also came a Roman as envoy into Pyrrhus's camp, Fabricius by name, who had won general esteem by his honesty.

3. 55
   Daar de koning wist, welk aanzien hij in Rome genoot, zocht hij hem te winnen, om door hem de verlangde vrede te bewerken.

   Since the king knew what respect he enjoyed in Rome, he sought to win him over, so as to bring about the desired peace through him.

rechtschapenheid

honesty

achting

esteem

aanzien

respect, standing

bewerken

to effect, to bring about

aanzien

to be highly respected (aanzien genieten)

1. 56
   Hij liet hem daarom alleen tot zich komen en sprak tot hem: “Ik weet, waarde Fabricius, dat u een in de krijg ervaren en deugdzaam man en nochtans arm bent; dat spijt mij.

   He therefore had him come to him alone and said to him: “I know, dear Fabricius, that you are a man experienced in war and virtuous, and yet poor; that grieves me.

2. 57
   Sta mij daarom toe, dat ik u van mijn schatten zoveel geef, dat u rijker bent dan de andere senatoren.

   Allow me therefore to give you so much of my treasures that you will be richer than the other senators.

3. 58
   Want dat is het beste gebruik, dat vorsten van hun rijkdommen kunnen maken, dat zij grote mannen daarmee te hulp komen.

   For that is the best use that princes can make of their riches, that they come to the aid of great men with them.

krijg

war (= oorlog)

hulp

help

daarom

therefore

mij

I am sorry (het spijt mij)

komen

to assist, to come to the aid of (te hulp komen)

1. 59
   Ik verlang van u daarvoor niets onterends, maar alleen, dat u uw volk tot de vrede raadt.

   I ask nothing dishonorable of you for it, but only that you advise your people toward peace.

2. 60
   Ik heb een deugdzame en trouwe vriend nodig, en u een koning, die u door zijn mildheid in staat stelt, meer goeds dan tot nu toe te stichten.”

   I need a virtuous and faithful friend, and you need a king who, by his generosity, enables you to do more good than you have done up to now.”

3. 61
   Was dat niet keurig gezegd, en aangenaam om te horen?

   Was that not nicely said, and pleasant to hear?

mildheid

generosity, liberality

aangenaam

agreeable, pleasant

keurig

nice, exquisite

nodig

to need, to want (nodig hebben)

staat

to enable (in staat stellen)

stichten

to cause; to do good

1. 62
   En had de koning zijn doel, om Fabricius om te kopen, niet goed verborgen?

   And had the king not well hidden his purpose of bribing Fabricius?

2. 63
   En wat zei Fabricius daarop?

   And what did Fabricius say to that?

3. 64
   Hij antwoordde: “Ik dank u, waarde koning, voor de goede mening, die u van mij hebt, maar ik wens ook, dat u ze behoudt.

   He answered: “I thank you, dear king, for the good opinion you hold of me, but I also wish that you keep it.

4. 65
   Neem daarom uw geld terug.

   Take your money back for that reason.

5. 66
   U hebt volkomen gelijk dat ik arm ben.”

   You are quite right that I am poor.”

doel

aim, purpose

mening

opinion

Lesson 23: conversation

1. 67
   Hier zijn wij te Amsterdam.

   Here we are in Amsterdam.

2. 68
   Neen, Mijnheer. Zullen wij samen een hotel opzoeken?

   No, Sir. Shall we look for a hotel together?

3. 69
   Is het een duur hotel?

   Is it an expensive hotel?

4. 70
   Bent u hier bekend?

   Are you familiar with it here?

5. 71
   Zeer gaarne. Men heeft mij het hotel X. aanbevolen.

   Very gladly. I have been recommended hotel X.

6. 72
   Dat geloof ik niet.

   I don't think so.

1. 73
   Hebt u koffers bij u?

   Do you have trunks with you?

2. 74
   Zeer goed, ik zal een rijtuig bestellen.

   Very good, I will order a carriage.

3. 75
   Koetsier, breng ons naar het hotel X.

   Coachman, take us to hotel X.

4. 76
   Ja, als u het goedvindt, zullen wij een rijtuig nemen.

   Yes, if you don't mind, we'll take a carriage.

5. 77
   Intussen zal ik voor de koffers zorgen.

   Meanwhile I will see to the trunks.

6. 78
   Zeer goed, meneer!

   Very good, Sir!

1. 79
   Flink doorrijden! Is het ver, waar wij moeten zijn?

   Drive on briskly! Is it far, where we have to be?

2. 80
   Koetsier, zet die koffers op het rijtuig!

   Coachman, put those trunks on the carriage!

3. 81
   Is dit het hotel?

   Is this the hotel?

4. 82
   Hoeveel moeten wij betalen?

   How much do we have to pay?

5. 83
   Nee, meneer, het is geen tien minuten rijden.

   No, Sir, it is not ten minutes' drive.

6. 84
   Wilt u de kleine koffer bij u houden?

   Do you want to keep the small trunk with you?

7. 85
   Ja, heren.

   Yes, gentlemen.

8. 86
   Een gulden, alstublieft.

   One guilder, please.

Lesson 23: exercise 49

1. 87
   Wij komen morgen.

   We come tomorrow.

2. 88
   U bent altijd welkom.

   You are always welcome.

3. 89
   Kom alstublieft naar beneden.

   Come down, please!

4. 90
   Waar is onze hond?

   Where is our dog?

5. 91
   Hij is buiten; ik kan hem nergens vinden.

   It is outside; I can find it nowhere.

6. 92
   Deze brief is fraai geschreven.

   This letter is beautifully written.

7. 93
   Ik ga nooit uit.

   I never go out.

1. 94
   Het paard loopt langzaam.

   The horse goes slowly.

2. 95
   Ik was niet thuis.

   I was not at home.

3. 96
   Hebt u overal gezocht?

   Have you searched everywhere?

4. 97
   Doe alsof u thuis was.

   Make yourself at home.

5. 98
   Kende u hem vroeger?

   Did you know him before?

6. 99
   Ja, ik heb hem lang gekend.

   Yes, I have known him long.

7. 100
   Mijn broer zal aanstonds hier zijn.

   My brother will be here directly.

1. 101
   Hij was dikwijls in Nederland.

   He was often in the Netherlands.

2. 102
   Zij zijn eerder aangekomen dan ik.

   They have arrived sooner than I.

3. 103
   Mijn zus is vandaag beter dan gisteren.

   My sister is today better than yesterday.

4. 104
   Ga onmiddellijk weg!

   Go away directly!

5. 105
   Het zal mijn oom altijd veel genoegen doen u te zien.

   My uncle will always be glad to see you.

6. 106
   Kon u niet eerder komen?

   Could you not come earlier?

7. 107
   Nee, de trein was te laat.

   No, the train was too late.

1. 108
   Een volgende keer zal ik hier op tijd zijn.

   Next time I shall be here in time.

2. 109
   Hebt u onlangs onze vriend gezien?

   Have you seen our friend lately?

3. 110
   Ja, ik zag hem onlangs.

   Yes, I saw him the other day.

4. 111
   Ik hoop hem spoedig weer te zien.

   I hope I shall see him again very soon.

5. 112
   Ik zie hem nu en dan.

   I see him now and then.

6. 113
   Hoe eerder u komt, hoe beter voor de kinderen.

   The sooner you come the better it is for the children.

7. 114
   Hoe langer u bij ons blijft, hoe beter voor onze zaken.

   The longer you stay with us the better it will be for our affairs.

1. 115
   Van dag tot dag wordt hij minder.

   He gets worse and worse every day.

2. 116
   Hoe langer hier, hoe later ginds.

   The longer here, the later there.

3. 117
   Loop zachtjes in de slaapkamer.

   Go softly into the bedroom.

4. 118
   Spreek zachtjes, iedereen kan ons horen.

   Speak low, every one can hear us.

1. 119
   Klop zachtjes aan de deur, want hij slaapt licht.

   Knock gently at his door, for he sleeps lightly.

2. 120
   Ik ga ieder jaar naar Duitsland.

   I go to Germany every year.

3. 121
   Hij bezoekt ons dagelijks.

   He visits us every day.

4. 122
   Hij tekent zijn dagelijkse uitgaven aan.

   He notes the daily expenses.

Lesson 23: exercise 50

1. 123
   Gaat u al naar boven?

   Are you going upstairs already?

2. 124
   Mijn broer komt naar beneden.

   My brother comes downstairs.

3. 125
   In de winter komt de zon laat op en gaat vroeg onder.

   In winter the sun rises late and sets early.

4. 126
   Mijn brief is beter geschreven dan de uwe.

   My letter is written better than yours.

5. 127
   Waar is mijn stok?

   Where is my stick?

6. 128
   Ik kan hem nergens vinden.

   I can find it nowhere.

7. 129
   U zult hem daar ginds vinden in de hoek.

   You will find it there, in the corner.

1. 130
   Hij komt overmorgen.

   He comes the day after tomorrow.

2. 131
   Ik speel graag.

   I like playing.

3. 132
   Houdt u meer van dansen?

   Do you like dancing better?

4. 133
   Ik houd het meest van wandelen.

   I like walking best.

5. 134
   Wanneer bent u van plan te komen?

   When will you come?

6. 135
   Vandaag of morgen.

   Today or tomorrow.

7. 136
   Hij is ten minste driemaal hier geweest.

   He has been here at least three times.

1. 137
   Dit huis is inderdaad fraai.

   This house is beautiful indeed.

2. 138
   Hij zal volstrekt niet slagen.

   He will by no means succeed.

3. 139
   Hoeveel vraagt u daarvoor?

   How much do you charge for it?

4. 140
   Het zal u ten hoogste op vijftig gulden komen te staan.

   It will cost you fifty guilders at the utmost.

5. 141
   Het volgende dorp is ongeveer tien mijlen ver.

   The next village is about ten miles off.

6. 142
   Het is niet anders.

   It is not otherwise.

7. 143
   Hebt u iets anders nodig?

   Do you want anything else?

1. 144
   Nee, meneer, ik dank u, voor het ogenblik heb ik niets anders nodig.

   No, Sir, I thank you, at present I want nothing else.

2. 145
   Eerst dacht ik dat ik hem kende.

   At first I thought I knew him.

3. 146
   Ik denk niet, dat hij het graag zal doen.

   I think he will not like to do it.

4. 147
   Wellicht deed u er beter aan zijn voorstel niet te verwerpen.

   Perhaps you had better not reject his proposal.

5. 148
   Hij schrijft minder nauwkeurig dan zijn neef.

   He writes less correctly than his cousin.

6. 149
   Het is heel vergeefs met zo'n gek te spreken.

   It is quite in vain to talk to such a fool.

1. 150
   Wij waren nauwelijks de deur uit, of het begon te regenen.

   We were scarcely out of doors when it began to rain.

2. 151
   Hij vertelde mij terloops, dat hij zijn portemonnee verloren had.

   He told me by the way that he had lost his purse.

3. 152
   Hij verklaarde ronduit, dat hij daarvan niets afwist.

   He declared plainly that he knew nothing about it.

Lesson 24: Prepositions: the most usual ones

1. 153
   Hij stond aan de deur, aan het raam.

   he stood at the door, at the window

2. 154
   Beneden de twintig jaar zijn.

   to be under twenty

3. 155
   Binnen een jaar.

   within a year

4. 156
   Wij wandelden door de stad.

   we walked through the town

5. 157
   Ga in de kamer.

   go into the room

Prepositions: the most usual ones

The most usual prepositions are: aan at, on, close to, to; achter behind; behalve except, besides; beneden under; benevens together with; bij near, with, by; binnen within; boven over, above, across; buiten except, without, outside; door through, by; gedurende during; in in, into; ingevolge on account of; jegens towards, against, to; krachtens in virtue of; langs along; met with; na after; naar to, according to; naast near, by the side of; om at, for, about, round, since; omstreeks about; omtrent about; onder under, among; op on, upon; over over, above, across; rondom round about; sedert or sinds since; tegen against; te to, at, on; tot till, to; tijdens during; trots or ondanks, in weerwil van in spite of; tussen between; uit out of, from; van of; volgens according to; voor for, vóór before; wegens on account of; zonder without.

A few from the list
Hij stond aan de deur, aan het raam.  he stood at the door, at the window
De jongen stond achter een boom.      the boy stood behind a tree
Ik heb alle boeken behalve dit.       I have all the books except this one
Beneden de twintig jaar zijn.         to be under twenty
De vader benevens zijn kinderen.      the father together with his children
Hij stond bij u.                      he stood near you
Binnen een jaar.                      within a year
Boven het huis.                       over the house
Het is koud buiten de kamer.          it is cold outside the room
Wij wandelden door de stad.           we walked through the town

Prepositions used as adverbs

Almost all original prepositions are used in the same form as adverbs. Met, naar, te or tot, and van correspond to the adverbs mee, nader, toe and af.

Prepositions govern the accusative, except te

A preposition is followed by the noun in its plain form, without case endings, with the one exception of te, which is still followed by a handful of fixed dative expressions.

Verbs of this lesson, with their principal parts

bijstaan      to help         ik sta bij, ik stond bij, ik heb bijgestaan
zich omkeren  to turn around  ik keer mij om, ik keerde mij om, ik heb mij omgekeerd

1. 158
   Krachtens de nieuwe wetten.

   in virtue of the new laws

2. 159
   Na tafel gaan wij uit.

   after dinner we go out

3. 160
   Allen zaten al om de tafel.

   all were already seated round the table

4. 161
   Wij stonden onder een boom.

   we stood under a tree

5. 162
   De legers stonden rondom de vesting.

   the armies were round about the fortress

1. 163
   Hij is niet thuis.

   he is not at home

2. 164
   Ten huize van.

   at the house of

3. 165
   Tijdens de opstand.

   during the revolt

4. 166
   Uit een glas drinken.

   to drink out of a glass

Lesson 24: Prepositions used as adverbs (and 1 more)

1. 167
   ter zee

   at sea

2. 168
   ten huize van

   at the house of

Fabricius en Pyrrhus (vervolg)

1. 169
   Fabricius en Pyrrhus (vervolg)

   Fabricius and Pyrrhus (continued)

2. 170
   “Ik heb een kleine akker en een huisje en leef niet van renten en slavenarbeid; maar toch ben ik gelukkig, want ik word door mijn medeburgers geacht en ga met de rijksten en aanzienlijksten als mijn gelijken om.

   “I have a small field and a cottage and do not live on rents and the labor of slaves; but still I am happy, for I am esteemed by my fellow citizens and associate with the richest and most distinguished as my equals.

3. 171
   Mijn akker geeft mij het noodzakelijke.

   My field gives me what is necessary.

akker

field

slavenarbeid

the labor of slaves

medeburgers

fellow citizens

1. 172
   Iedere spijs smaakt mij, omdat de honger haar gekruid heeft, en na de arbeid beloont mij een geruste slaap.

   Every dish tastes good to me, because hunger has seasoned it, and after work a peaceful sleep rewards me.

2. 173
   Wel is waar kan ik geen behoeftigen bijstaan; maar ik geef van het weinige dat ik heb, graag zoveel als ik vermag.

   It is true I cannot help the needy; but I gladly give as much as I am able of the little that I have.

3. 174
   Ik heb dikwijls gelegenheid gehad, als consul rijkdommen te verzamelen, zonder misdadig te handelen; maar ik maakte liever mijn soldaten rijk en bleef zelf arm, omdat ik mij dan gelukkig voelde.

   I have often had the opportunity, as consul, to gather riches without acting criminally; but I preferred to make my soldiers rich and to remain poor myself, because that made me feel happy.

spijs

food, dish

slaap

sleep

gelegenheid

opportunity

consul

consul

misdadig

criminal

bijstaan

to help

verzamelen

to gather, to collect

1. 175
   Behoud dus uw geld, en ik wil mijn armoede en mijn goede naam behouden.”

   Keep your money, then, and I wish to keep my poverty and my good name.”

2. 176
   De koning hoorde niet zonder stille ergernis, maar toch ook niet zonder bewondering het manhaftige en trotse antwoord.

   The king heard the manly and proud answer not without quiet annoyance, yet also not without admiration.

3. 177
   Hij besloot te proberen of vrees even weinig macht over dit Romeinse karakter had als de prikkel van het goud.

   He decided to try whether fear had as little power over this Roman character as the lure of gold.

armoede

poverty

ergernis

vexation, annoyance

vrees

fear

karakter

character

prikkel

stimulus, lure

behouden

to keep, to preserve

proberen

to try

1. 178
   De volgende dag liet hij daarom zijn grootste olifant achter een gordijn plaatsen en zorgde dat Fabricius vlak daarvoor zijn plaats kreeg.

   The next day he therefore had his largest elephant placed behind a curtain and arranged for Fabricius to have his seat just in front of it.

2. 179
   Pyrrhus sprak luid en wrevelig; toen ging snel het gordijn op, en brullend stak de olifant zijn verbazende kop met de grote slurf over Fabricius been.

   Pyrrhus spoke loudly and peevishly; then the curtain quickly went up, and roaring, the elephant thrust its enormous head with its great trunk over Fabricius's leg.

3. 180
   Maar Fabricius keerde zich onverschrokken om, keek het dier van boven tot beneden aan en sprak toen bedaard: “Evenzo weinig als uw geld mij gisteren heeft verleid, schrikt uw olifant mij vandaag af.”

   But Fabricius turned around undaunted, looked the animal up and down, and then said calmly: “Just as little as your money tempted me yesterday, does your elephant frighten me today.”

gordijn

curtain

slurf

trunk

vlak

just (in front of it)

luid

loud(ly)

wrevelig

peevish(ly)

onverschrokken

undaunted

zich

to feel (zich voelen)

zich

to turn around (zich omkeren)

Lesson 24: conversation

1. 181
   Laten we thans de stad eens bekijken!

   Let us now have a look at the city!

2. 182
   Volgens mij moeten we eerst naar het Rijksmuseum gaan.

   I think we should go to the Rijksmuseum first.

3. 183
   Waar wilt u het eerst naartoe?

   Where do you want to go first?

4. 184
   Zeer goed, als u er maar niet al te lang blijft.

   Very good, as long as you don't stay too long there.

1. 185
   Niet langer dan u zelf goedvindt, het moet altijd een ontspanning blijven.

   Not longer than you think fit yourself, it must always remain a recreation.

2. 186
   Waar zullen we later naartoe gaan?

   Where shall we go afterwards?

3. 187
   Wij moeten zorgen voor een uur terug te zijn.

   We must see that we are back within an hour.

4. 188
   Hebt u dan onze afspraak van gisteren al vergeten?

   Have you then already forgotten our agreement of yesterday?

5. 189
   Zo denk ik er ook over, en ik vind niets zo vermoeiend als het bezoeken van musea.

   That's how I see it too, and I find nothing so tiring as visiting museums.

6. 190
   Het liefst naar de dierentuin, daar is het koel.

   Preferably to the zoo, it's cool there.

7. 191
   Ik wist niet, dat wij aan enige tijd gebonden waren.

   I did not know we were tied to any particular time.

8. 192
   O ja, nu herinner ik het mij. N. zou om een uur aan ons hotel zijn.

   Oh yes, now I remember. N. was to be at our hotel at one o'clock.

Lesson 24: exercise 51

1. 193
   Hij legde zijn vinger op haar mond.

   He laid his finger upon her mouth.

2. 194
   De koning reisde door de Nederlanden naar Hanover.

   The king travelled through the Netherlands to Hanover.

3. 195
   Hij wenste een ei voor zijn ontbijt.

   He wished an egg for his breakfast.

4. 196
   Hij zette alles op één rekening.

   He put all upon one bill.

5. 197
   De krekel wendde zich tot de mier.

   The cricket applied to the ant.

6. 198
   Wat hebt u gedurende de zomer gedaan?

   What have you done during the summer?

7. 199
   De gierigaard vond een steen in plaats van zijn schat.

   The miser found a stone instead of his treasure.

1. 200
   Zij twistten met een jonge edelman.

   They quarrelled with a young nobleman.

2. 201
   Ga met mij het huis uit.

   Go with me out of the house.

3. 202
   De hond zwom over de rivier.

   The dog swam across a river.

4. 203
   Hij zag de andere hond zonder het vlees.

   He saw the other dog without the meat.

5. 204
   Dit boek is voor uw broer.

   This book is for your brother.

6. 205
   Zwem niet tegen de stroom in.

   Do not swim against the stream.

7. 206
   Wie heeft mijn portemonnee uit mijn zak genomen?

   Who has taken my purse out of my pocket?

1. 207
   Ik zou graag naar Frankrijk gaan.

   I should like to go to France.

2. 208
   Hij zal binnen de volgende week vertrekken.

   He will depart within the next week.

3. 209
   Neem uw paraplu in plaats van uw stok.

   Take your umbrella instead of your stick.

4. 210
   Ik ging naar Duitsland wegens mijn gezondheid.

   I went to Germany on account of my health.

5. 211
   De plantentuin ligt buiten de stad.

   The Botanical gardens are outside the town.

6. 212
   Wij verkregen het verlof door de invloed van een generaal.

   We obtained the permission by means of the influence of a general.

7. 213
   Hij maakt een wandeling ondanks het slechte weer.

   He takes a walk notwithstanding the bad weather.

1. 214
   Hij is nog altijd rijk ondanks zijn grote verlies.

   He is still rich in spite of his great loss.

2. 215
   Wie klopt er aan de deur?

   Who knocks at the door?

3. 216
   Zet de bloempot vóór mijn raam.

   Put the flower-pot before my window.

4. 217
   Aan wie schreef u een brief?

   To whom did you write a letter?

5. 218
   Wie legde dit boek op mijn tafel?

   Who laid this book on my table?

6. 219
   De jongens stonden aan de deur van de school en keken naar de vogels.

   The boys stood at the door of the school and looked after the birds.

7. 220
   Deze oude man is boven de tachtig jaar oud.

   This old man is above eighty years old.