j

ja

yes; Yes; indeed 126 times

Ja, ja

interjection; adverb; discourse adverb

• Ja, dat tooneel bederft velen, meer nog dan de romans. Het is zoo aanschouwelyk!
• Die konnexie dateert van 't kontinentaal stelsel, toen wy dekoloniale waren insmokkelden van Helgoland. Ja, wie weet wat 'n ander al zoo zou geschreven hebben.
• Ik houd er van, het goede optemerken, en wie dit niet doen, zyn ontevreden menschen die ik niet lyden kan. Ja, ja, hy was het, die my uit de handen van den Griek had verlost!

jaar

years; year; years old 107 times

jaren, jaar, jaars, Jaren

noun, plural; noun, neuter, plural; noun, neuter, singular

• Sedert jaren vraag ik my af, waartoe zulke dingen dienen, en ik sta verbaasd over de onbeschaamdheid, waarmede een dichter of romanverteller u iets op de mouw durft spelden, dat nooit gebeurd is, en meestal niet gebeuren kan.
• Ik ben drie en veertig jaren oud, bezoek sedert twintig jaren de beurs, en kan dus voor den dag treden, als men iemand roept die ondervinding heeft.
• En zou myn huwelyk nu minder gelukkig wezen, dan van de menschen die zich uit liefde de tering op den hals haalden, of de haren uit het hoofd? Of denkt ge dat myn huishouden iets minder wel geregeld is, dan het wezen zou als ik voor zeventien jaar myn meisjen in verzen gezegd had dat ik haar trouwen wilde?

jaarlijks

annual once

jaarlyksche

Historical spelling of jaarlijks.

• Het was dan ook geen geringe zaak voor iemand die zóó uitmuntte in "schipperen" en jaarlyksche rustverslagen, zoo op-eenmaal brieven te ontvangen waarin geen spoor was, noch van 't gebruikelyk officieel optimismus, noch van kunstige omwending der zaak, noch van vrees voor ontevredenheid van de Regeering over 't "bemoeielyken" met ongunstige berichten.

jacht

hunt; chasing; a hunting 3 times

jacht

• Duclari nam zyn weitasch, haalde daaruit een paar boschduiven, en die vogels betastende als sprak hy over de jacht, deelde hy Verbrugge mede dat hy zoo-even in 't veld was nageloopen door een Javaan, die hem gevraagd had of hy niet iets doen kon tot verligting van den druk waaronder de bevolking zuchtte? --En, ging hy voort, dit is zeer sterk, Verbrugge!
• Ook zou 't me stuiten in myn boek bladzyden intevoegen die 't ernstig doel van dit werk zouden blootstellen aan de verdenking van jacht op schandaal. Ik ga dus nu de byzonderheden die bepaalde personen zouden raken voorby maar als algemeene ziektegeschiedenis van de Gouverneurs-generaal, meen ik te mogen opgeven: eerste stadium.
• "Het boek is bont ... er is geen geleidelykheid in ... jacht op effekt ... de styl is slecht ... de schryver is onbedreven ... geen talent ... geen methode ...

Jacquerie

Jacquerie once

Jacquerie

A Jacquerie is a peasant uprising, named after the French revolt of 1358.

• Ligt er niet een Jacquerie op 't eind van dezen weg?

jaksa

Djaksa; prosecutor twice

Djaksa

noun, common gender, singular; title noun, singular

Djaksa is the historical spelling of jaksa, a Javanese judicial official.

• ...en de afspraak werd gemaakt, dat men daartoe over een half uur in de groote voorgalery der woning van den Regent zou by-eenkomen. Verbrugge, hierop voorbereid, had reeds voor vele dagen aan de Distriktshoofden, den Patteh, den Kliwon, den Djaksa den belasting-kollekteur, eenige mantries, en voorts aan alle inlandsche beambten die deze plechtigheid moesten bywonen, last gegeven zich op de hoofdplaats te verzamelen.
• Mynheer de Radhen Adhipatti, Regent van Bantan-Kidoel, en gy, Radhens Dhemang die Hoofden zyt der distrikten in deze Afdeeling, en gy, Radhen Djaksa die de justitie tot uw ambt hebt, en ook gy, Radhen Kliwon die gezag voert op de hoofdplaats, en gy Radhens, Mantries, en allen die Hoofden zyt in de afdeeling Bantan-Kidoel, ik groet u!

Jang

Jang; who 24 times

Jang, JANG

proper noun; proper noun, part of a title; proper noun, title

• En wat voorts het gedeeltelyk ontblooten van andere plaatsen aanging, voornamelyk in 't Mandhélingsche, meende hy genoeg te kunnen rekenen op de trouw en de aanhankelykheid van Jang di Pertoean, 't voornaamste hoofd in de Battahlanden, om hierin geen bezwaar te zien.
• Met weerzin gaf de Regeeringskommissaris toe, en wel op de herhaalde betuigingen van den generaal dat hy persoonlijk zich tot borg stelde voor Jang di Pertoean's trouw.
• Nu was de kontroleur die vóór my de afdeeling Natal bestuurde, de schoonzoon van den adsistent-resident in de Battahlanden, welke ambtenaar met Jang di Pertoean in onmin leefde.

Japans

Japanese 3 times

Japansche, Japanschen

• In het Tydschrift van Nederlandsch Indie had ik kort tevoren een verhaal gelezen van Jeronimus: de Japansche Steenhouwer ...
• Ik dan had pas de Japansche Steenhouwer gelezen.
• Toen ik door 't ondergaan der zon eenigszins genas--want ontevredenheid is een ziekte--bracht juist die ziekte my den Japanschen Steenhouwer voor den geest, en misschien dacht ik alleen dáárom die geschiedenis overluid, om, mezelf wysmakende dat ik het deed uit welwillendheid voor dat kind, ter-sluik den laatsten druppel intenemen van het drankje dat ik voelde noodig te hebben.

jas

coat; little jacket 6 times

jas, jasje

noun, common gender, singular; noun, neuter, singular, diminutive

• Toen keek hy me heel gek aan, en zuchtte, en vatte opeens een knoop van myn jas ...
• Ik dacht er over, myn kinderen van school te nemen, want het is lastig, nog twintig, dertig jaren later te worden nagezeten door een schoolkameraad die een sjaal draagt in plaats van een jas, en die niet weet hoe laat het is. Ook heb ik Frits verboden naar de Westermarkt te gaan, als er kramen staan.
• Een makelaar is toch geen kruier, dunkt me, en ik beweer dat ik er fatsoenlyk uitzie. Ik had mijn jas met bont aan, en toch zat ze daar zoo eenvoudig, en praatte zoo kalm met haar kinderen, alsof ze alleen was.

Java

Java; Java coffee 40 times

Java

proper noun; proper noun, neuter, singular; proper noun, singular

• Voor eenigen tyd kom ik 's avends door de Kalverstraat, en bleef staan kyken naar den winkel van een kruienier, die zich bezighield met het sorteeren van een partytje Java, ordinair, mooi-geel, Cheribonaard, iets gebroken, met veegsel, dat me zeer interesseerde, want ik let altyd op alles. Daar viel my op-eenmaal een heer in 't oog, die daarnaast voor een boekwinkel stond en me bekend voorkwam.
• Over landbouwkontrakten op Java. Over het zuigvermogen van een nieuw-modelpomp.
• Over de opiumpacht op Java.

Javaan

Javanese; Javanese man; Javanese people 46 times

Javaan, Javanen, javaan, javanen, JAVAAN

noun, common gender, singular; noun, plural; noun, common gender, plural

• Over den afkeer der Maleiers van den Javaan. Over de onwaarde van het onderwys op de zoogenaamde hoogescholen.
• Over de Spreuken, den Prediker, het Hooglied, en de PANTOENS der Javanen. Over het JUS PRIMI OCCUPANTIS.
• De Javaan is nederlandsch onderdaan.

Javaans

Javanese; Java 25 times

javaansch, javaansche, javasche, Javasche, Javaansche, javaanschen, javaschen

adjective, inflected; adjective; noun, neuter, language name

Javaansch is the historical spelling of modern Javaans.

• Over legitimiteit van dynastien. Over de volksletterkunde in Javaansche rhapsoden.
• Over de aanspraken van den mensch op geluk. Over het recht van opstand by onderdrukking. (Dit was in 't javaansch.
• Over eenige punten in de krimineele rechtsvordering. Over het recht van een volk, te eischen dat de opgebrachte belasting ten-zynen-behoeve worde aangewend. (Dat was weer in 't javaansch.)

jawel

oh yes indeed once

jawel

Here jawel is ironic: the comrades did not live up to their admiration of Scaevola.

• De Griek hield me by den arm, en schopte my. Ik zocht naar myn makkers--we hadden juist dien morgen veel over Scaevola te doen gehad, die zyn hand in 't vuur stak, en in hun latynsche opstellen hadden ze dit zoo heel mooi gevonden--jawel!

je

you; your; yourself 302 times

je, Je

pronoun, nominative; possessive determiner; pronoun, accusative

Dank je is an idiomatic refusal here: 'no thank you.'

• De meisjes hadden piano gespeeld en gezongen, en by 't dessert plaagden ze elkaar met iets dat in de voorkamer scheen gebeurd te zyn, terwyl wy achter aan 't gentsch whisten waren, iets waarin Frits betrokken scheen. "Ja, ja, Louise, riep Betsy Rosemeyer, geschreid heb je!
• "Denk je dat ik van plan ben vyftien stuivers daags aan jou weg te gooien?" had die heer gezegd.
• "Kom je om papa te spreken?" vroeg hy op-eens, en ik begreep terstond dat de opvoeding van dat knaapje veel te wenschen overliet, anders had hy: "komt u" gezegd. Maar omdat ik met myn houding verlegen was, en wel wat praten wilde, antwoordde ik:

jegens

toward; of 4 times

jegens

• Wanneer hy my voor die zaken had laten terechtstaan als schuldig aan oneerbiedigheid jegens den Gouverneur van Sumatra's Westkust, hetgeen in die dagen met een beetje goeden wil had kunnen worden uitgelegd als "pooging, tot ondermyning van 't nederlandsch gezag, en aanhitsing, tot opstand" of aan "diefstal op den publieken weg" zou hy getoond hebben een goedhartig mensch te zyn.
• Men zegt dat een geheim artikel in het traktaat van 1824, ons jegens de Engelschen de verplichting oplegt, de rivier van Singkel niet te overschryden.
• Verder: dat het vonnis tegen den ongelukkigen Si Pamaga was geslagen onder de pressie van den voorzitter--myn voorganger--en van 't Raadslid Soetan Salim, welke personen de voorgewende misdaad van Si Pamaga hadden verzonnen om aan den gesuspendeerden adsistent-resident van Mandhéling een wapen ter zyner verdediging in de hand te stellen, en om lucht te geven aan hun haat jegens Jang di Pertoean.

jeugd

youth; young; childhood 14 times

jeugd

• En gewoonlyk, wanneer ik de oorzaken naging, kwam het me voor, dat die moesten gezocht worden in de verkeerde richting die aan de meesten gegeven was in hun jeugd.
• En niet alleen die verzen lokken de jeugd tot onwaarheid. Ga eens in den schouwburg, en luister dáár wat er voor leugens aan den man worden gebracht.
• ...by de toenemende ligtzinnigheid en onzedelykheid onder de jeugd, by het dagelyks aangroeien van het getal fortuinzoekers, en met het oog op de noodzakelykheid om soliditeit van gedrag, hand-aan-hand te doen gaan met soliditeit in de uitvoering, van de gegeven orders ... 't Is, waarachtig, alles de zuivere waarheid!

jezelf

yourself 4 times

jezelf

reflexive pronoun; reflexive pronoun, object; reflexive pronoun, second person singular, predicative

Uit jezelf means on your own initiative, without prompting.

• Die ingesluimerd waren door den vervloekten officieelen slender die zyn styl zoekt in "ik heb de eer" en de rust van zyn geweten in "de hooge tevredenheid van de Regeering." Neen, Verbrugge! laster jezelf niet!
• Vraag hem--zoo-eens uit jezelf, weetje?--of hy gelooft dat zyn vader by Busselinck & Waterman gaan zal, en zeg hem dat het knoeiers zyn.
• Maak dus geen geheim van wat ik je zeg, schryf 't gerust aan je vader dat je hier in een soliede familie bent, en dat ik je zoo op 't goede wys. En vraag jezelf eens af, wat er van je zou geworden zyn, als je by Busselinck & Waterman waart gekomen?

Jezus

Jesus 3 times

Jezus

proper noun; proper noun, common gender, singular

• Over het standhouden van aziatische gewoonten (Hy beweert dat Jezus een tulband droeg.)
• Of beter nog: men denke aan Jezus, waar hy zoo treurig staart op Jeruzalem, en zich beklaagt "dat het niet gewild heeft."
• Want ik houd me aan Jezus Christus, en dien gekruist, en dit zal elk fatsoenlyk lezer ook wel doen. Zoowel omdat ik uit Wawelaars redevoering myn meening heb geput omtrent het ongeoorloofde der intrekking van de koffikultuur te Lebak, waarop ik straks zal terugkomen, als omdat ik als eerlyk man niet wil, dat de lezer volstrekt niets ontvange voor zyn geld, zal ik hier eenige brokstukken uit de preek meedeelen, die al byzonder treffend waren.

jij

you; You 21 times

jy, je, Jy, ge

pronoun, nominative; pronoun, accusative, second-person singular; personal pronoun, nominative, second person singular

Jy is the historical spelling of jij.

• --Neen, jy hebt dat niet gezegd, maar ik zeg het na al wat je my van hem verteld hebt.
• --En wat heb je geantwoord, Duclari?
• De vlugheid van zyn geest deed hem in gesprekken meermalen eenige schakels der redeneering overslaan, en hoe geleidelyk ook deze overgang plaats vond in zyn gedachten, was het toch iemand die minder vlug was, of niet gewoon aan zyn vlugheid, niet euvel te duiden wanneer men by zulk een gelegenheid hem aanstaarde met de onuitgesproken vraag op de lippen: ben je gek ... of hoe is het?

Job

Job 3 times

Job, JOB

proper noun, singular; proper noun, common gender, singular; proper noun

• Over de kansrekening. Over het boek van JOB. (Ik vond nog iets over Job, maar dat waren verzen.)
• Vooral 't boek van Job scheen hy yverig bestudeerd te hebben, want daar gaapten de bladen.

jobsbode

bearer of evil tidings once

Jobsbode

A Jobsbode is a bearer of disastrous news, after the messengers in the Book of Job.

• Wie verstoord mocht zyn over dit onbewimpeld uiten myner meening, bedenke hoeveel millioenen schats en hoeveel menschenlevens er zouden gespaard zyn aan Engeland, indien men dáár tydig de oogen der natie voor de ware toedracht der zaken in Britsch-Indie geopend had, en hoe groote dankbaarheid men zou schuldig geweest zyn aan den man die den moed had getoond de Jobsbode te wezen, voor het te laat ware geweest om 't verkeerde te herstellen op minder bloedige wyze dan nu wel noodzakelyk geworden was.

jong

young; younger; son 51 times

jong, jonge, jonger, jongen, jongeren, jongere, jongste

adjective; adjective, inflected; adjective, predicative

• Hy is nu oud en jichtig, en kan niet meer dienen. Nu heeft hy niets, want er gaat veel by ons om, en we hebben jong volk noodig.
• Ik kan hem niet helpen--want we hebben jong volk noodig, omdat er zooveel by ons omgaat--maar al kon ik, waar bleef zyn verdienste, als hy nu op zyn ouden dag een gemakkelyk leven leiden kon?
• Dit alles is de zuivere waarheid, lezer! Weet ge wel, dat de jonge Duitscher, die op de beurs by pilaar 17 stond, weggeloopen is met de dochter van Busselinck & Waterman?

jongelieden

young people; young men 4 times

jongelieden

• Dat vooral zich de behoefte deed gevoelen aan fatsoenlyke, welopgevoede jongelieden, voor de korrespondentie in het duitsch.
• Met jongens sprong hy "haasjen-over" en hy teekende heel gaarne een patroon voor 't borduurwerk van de meisjes. Zelfs nam hy dezen meermalen de naald uit de hand, en vermaakte zich met dat werk, ofschoon hy dikwyls zei dat ze wel wat beters konden dan dat "machinale steken tellen." By jongelieden van achttien jaren was hy een jong student, die gaarne zyn Patriam canimus zong, of Gaudeamus igitur ... ja, ik ben niet geheel zeker, dat hy niet nog zeer kort geleden, toen hy met verlof te Amsterdam was, een uithangbord heeft afgebroken, dat hem niet behaagde omdat er een neger op geschilderd was, geboeid aan de voeten van een Europeaan met een lange pyp in den mond, en waaronder natuurlyk te lezen stond: de rookende jonge koopman.
• Zou men in al dat geschryf van Stern--en Frits doet ook mee, dit is zeker!--jongelieden herkennen, die opgebracht worden in een deftig huis?

jongeling

young men; youth; youths 4 times

jongelingen, jongeling

noun, plural; noun, common gender, singular; noun, masculine, plural

• Dat wel-is-waar veel duitsche jongelingen, in Amsterdam aanwezig, hiertoe de vereischte bekwaamheden bezaten, maar dat een huis dat zich respekteert ... 't Is de zuivere waarheid!
• Aandoenlyk was het, de brieven te lezen van haar vader--toen een jongeling van achttien jaren, die als luitenant by dat korps in dezelfde charge een sabelhouw op 't hoofd bekwam, aan welks gevolgen hy acht jaren later krankzinnig sterven zou--brieven aan zyn moeder, waarin hy zich beklaagde hoe hy vruchteloos op het slagveld naar 't lyk zyns vaders had gezocht.
• En wat zullen wy antwoorden, als er na onzen dood een stem spreekt tot onze ziel, en vraagt: "waarom is er geween in de velden, en waarom verbergen zich de jongelingen?

jongen

boy; boys; little boy 28 times

jongen, jongens, jongetje

noun, common gender, singular; noun, plural; noun, masculine plural

• Dit zou my ook weinig gebaat hebben, want meisjes van achttien jaren beschouwen een jongen van zestien, als een kind. En hierin hebben ze groot gelyk.
• Toch kwamen wy, jongens van quarta, altyd 's avends op de Westermarkt om dat meisje te zien. Nu was hy die daar voor me stond met zyn sjaal, eens daarby, schoon hy een paar jaren jonger was dan de anderen, en dus nog te kinderachtig om naar de Griekin te kyken.
• Dat was: de godenbruiloft, de boeken van het Oude-Testament op rym, en een epizode uit de bruiloft van Kamacho, dat de jongens altyd zoo aardig vinden, omdat er iets van een "brillekiek" in komt.

juffrouw

madam; young woman; Mrs. 12 times

juffrouw

noun, common gender, singular; noun, feminine, singular

• --Is u juffrouw Sjaalman? vroeg ik.
• --Wel juffrouw, vroeg ik, verwacht u spoedig uw man?
• --M'nheer, waarom zeg je tegen mama: juffrouw?

juist

precisely; exactly; just 89 times

juist, Juist, juister

adverb; adjective; interjection

• Maar als 't kwartier voor drieën is, kan ik, die myn woorden niet in 't gelid zet, zeggen: "de lucht is guur, en 't is kwartier voor drieën." De verzenmaker is door de guurheid van den eersten regel aan een vol uur gebonden. Het moet voor hem juist een, twee uur, enz. wezen, of de lucht mag niet guur zyn.
• Hier herhaalde ik weer al die onzedelykheid, en vertelde de geschiedenis der dochter van Busselinck & Waterman. Niet om iemand zwart te maken ... neen, bekladden ligt nu juist heelemaal niet in myn manier!
• Ze verkochten allerlei reukgoed. Ik was juist oud genoeg om het meisje mooi te vinden, zonder evenwel den moed te hebben haar aantespreken.

juistheid

precision; accuracy; correctness 7 times

juistheid

• NEGENDE HOOFDSTUK Ik gaf er veel voor, met juistheid te weten, lezer, hoe lang ik nu een heldin in de lucht zou kunnen laten zweven, voor ge, by de beschryving van een kasteel, myn boek moedeloos uit de hand zoudt leggen, zonder te wachten tot het mensch op den grond kwam?
• En ze boog het hoofd, en blank als zilver was de hals die afstak by 't zwart fluweel. En daar stond een man met een groot zwaard, en hy hield het hoog, en zyn blik staarde op dien blanken hals, en hy zocht den boog dien zyn zwaard beschryven zou, om dáár ... dáár, tusschen die wervels heen, te worden doorgedreven met juistheid en kracht ... en toen viel je, Duclari. je viel omdat je dat alles zag, en dáárom riep je: o god!
• De beschuldiging die zoo vaak wordt ingebracht tegen den grooten meester die den Waverley schreef, dat hy dikwyls van 't geduld zyner lezers misbruik maakt door te veel bladzyden aan plaatsbeschryving te wyden, komt me ongegrond voor, en ik geloof dat men zich tot het beoordeelen van de juistheid eener zoodanige aanmerking, eenvoudig de vraag hebbe voorteleggen: was deze beschryving noodig tot juist opvatten van den indruk dien de schryver u wilde meedeelen?

juk

yoke 5 times

juk

• Dáár kruipen zy rond in de walgelyke slangenholen van heidensche onkunde, daar buigen zy het zwarte kroesharige hoofd onder het juk van eigenbelangzuchtige priesters!
• O, hoe heeft Wawelaar gelyk, als hy Gods juk zacht noemt!
• Hoe dit zy, de nieuwe buffel was wel niet zoo sterk als de vorige ... wel was 't oude juk te ruim voor zyn schoft ... maar 't arme dier was gewillig als zyn voorganger die geslacht was, en al kon dan Saïdjah niet meer roemen op de kracht van zyn buffel by 't ontmoeten van Adinda's broertjes aan de grens, hy beweerde toch dat geen ander den zynen overtrof in goeden wil. En wanneer de vore niet zoo rechtlynig liep als voorheen, of als er aardklonten ondoorgesneden waren omgegaan, werkte hy dat gaarne by met zyn patjol, zooveel hy kon.

justitie

Justice; justice 5 times

justitie, Justitie

noun, common gender, singular; noun, feminine, singular

• Hy ontving de geschreven maandelyksche berichten over landbouw, veestapel, politie, en justitie, en legde die tot nader onderzoek ter-zyde.
• Mynheer de Radhen Adhipatti, Regent van Bantan-Kidoel, en gy, Radhens Dhemang die Hoofden zyt der distrikten in deze Afdeeling, en gy, Radhen Djaksa die de justitie tot uw ambt hebt, en ook gy, Radhen Kliwon die gezag voert op de hoofdplaats, en gy Radhens, Mantries, en allen die Hoofden zyt in de afdeeling Bantan-Kidoel, ik groet u!
• Ik zal u de ontvangen berichten over Landbouw, Veeteelt, Politie en justitie met myn beschikkingen doen teruggeworden.