χ

χάζω

will rob twice

κεκαδήσει

Nearly identical to l153 — a repeated formulaic line-half typical of oral epic composition.

• πολλοὺς γὰρ τόδε τόξον ἀριστῆας κεκαδήσει
• εἰ δὴ τοῦτό γε τόξον ἀριστῆας κεκαδήσει

χάλκειος

bronze; of bronze 3 times

χαλκήια, χάλκειον, χαλκείην

accusative plural neuter adjective; accusative singular neuter adjective; accusative singular feminine adjective

χαλκείην, material adjective agreeing with κληῗδ' 'key' from the line before

• ὅπλʼ ἐν χερσὶν ἔχων χαλκήια, πείρατα τέχνης,
• καί οἱ ἐγὼ χάλκειον ἄορ καὶ δίπλακα δῶκα
• καλὴν χαλκείην· κώπη δʼ ἐλέφαντος ἐπῆεν.

χάλκεος

bronze; of bronze 14 times

χάλκεον, χάλκεοι, χαλκέῳ

accusative singular neuter adjective; accusative singular masculine adjective; nominative singular neuter adjective

• οὐδοῦ ἐπʼ αὐλείου· παλάμῃ δʼ ἔχε χάλκεον ἔγχος,
• χεῖρʼ ἕλε δεξιτερὴν καὶ ἐδέξατο χάλκεον ἔγχος,
• βῆ ῥʼ ἴμεν εἰς ἀγορήν, παλάμῃ δʼ ἔχε χάλκεον ἔγχος,

χάρις

grace; gratitude; favor 12 times

χάριν, χάρις, χάρισι

accusative singular feminine noun; nominative singular feminine noun; dative plural feminine noun

Athena bestowing physical 'grace/charm' on a hero is a recurring divine-favor motif in Homer.

• θεσπεσίην δʼ ἄρα τῷ γε χάριν κατέχευεν Ἀθήνη.
• φαίνεται, οὐδέ τίς ἐστι χάρις μετόπισθʼ ἐυεργέων.
• Τροίῃ ἐν εὐρείῃ χάριν Ἀτρεΐδῃσι φέροντες.

Χάρις

of the Graces; Graces 3 times

Χαρίτων, Χάριτες

genitive plural feminine noun; nominative plural feminine noun

• πὰρ δὲ δύʼ ἀμφίπολοι, Χαρίτων ἄπο κάλλος ἔχουσαι,
• ἔνθα δέ μιν Χάριτες λοῦσαν καὶ χρῖσαν ἐλαίῳ
• χρίεται, εὖτʼ ἂν ἴῃ Χαρίτων χορὸν ἱμερόεντα·

Χάρυβδις

Charybdis; of Charybdis 9 times

Χάρυβδιν, Χάρυβδις, Χαρύβδιος

accusative singular feminine noun; nominative singular feminine noun; genitive singular feminine noun

• τῷ δʼ ὑπὸ δῖα Χάρυβδις ἀναρροιβδεῖ μέλαν ὕδωρ.
• εἴ πως τὴν ὀλοὴν μὲν ὑπεκπροφύγοιμι Χάρυβδιν,
• ἔνθεν μὲν Σκύλλη, ἑτέρωθι δὲ δῖα Χάρυβδις

χάσκω

gaping once

χανὼν

χανὼν 'gaping/gasping' — vivid image of mouth open swallowing water while drowning.

• βούλομʼ ἅπαξ πρὸς κῦμα χανὼν ἀπὸ θυμὸν ὀλέσσαι,

χαίρω

rejoiced; rejoicing; rejoice 62 times

χαῖρε, χαίρων, κεχάροιτο, χαίρετον, χαῖρ, κεχάροντο, χαίρουσιν, χαῖρέ and 15 more

present active participle, nominative singular masculine; present active imperative, 2nd singular verb; imperfect active indicative, 3rd singular verb

κεχάροιτο is a reduplicated aorist optative of χαίρω (not a perfect form), expressing potential mood with οὔ κεν, 'she would (not) rejoice'.

• χαῖρε, ξεῖνε, παρʼ ἄμμι φιλήσεαι· αὐτὰρ ἔπειτα
• δῶρον ἔχων ἐπὶ νῆα κίῃς, χαίρων ἐνὶ θυμῷ,
• ὣς φάτο, χαῖρε δὲ φήμῃ Ὀδυσσῆος φίλος υἱός,

χαίτη

hair 3 times

χαίτας, χαῖται

accusative plural feminine noun; nominative plural feminine noun

cutting hair was a Greek mourning ritual, offered to the dead

• ὀφθαλμῶν τε βολαὶ κεφαλή τʼ ἐφύπερθέ τε χαῖται.
• ἑζόμενοι δὲ κατʼ αὖθι γόων τίλλοντό τε χαίτας·
• δάκρυα θερμὰ χέον Δαναοὶ κείροντό τε χαίτας.

χαλεπαίνω

turn harsh; should be angry; to be harsh 9 times

χαλεπήνῃ, χαλεπαίνοι, χαλεπαίνειν, χαλεπαίνει

aorist active subjunctive, 3rd singular verb; present active optative, 3rd singular verb; present active infinitive

optative χαλεπαίνοι in a concessive εἰ clause, 'however harsh it might be'

• παρφάμενος ἐπέεσσιν ἐποτρύνῃς χαλεπαίνειν,
• μή πώς τοι μετόπισθε κοτεσσάμενος χαλεπήνῃ.
• ὥρῃ χειμερίῃ, εἰ καὶ μάλα περ χαλεπαίνοι.

χαλεπός

harsh; hard; cruel 33 times

χαλεπὸν, χαλεποῖσιν, χαλεπός, χαλεπόν, χαλεποί, χαλεπὴ, χαλεπὸς, χαλεποὶ and 9 more

nominative singular neuter adjective; nominative singular masculine adjective; nominative plural masculine adjective

• νήσῳ ἐν ἀμφιρύτῃ, χαλεποὶ δέ μιν ἄνδρες ἔχουσιν
• Τηλέμαχον μύθοισιν ἀμείψασθαι χαλεποῖσιν·
• τίνων ἀσχάλλῃς· χαλεπὸν δέ τοι ἔσσεται ἄλγος.

χαλκήρης

bronze-tipped; bronze-fitted 9 times

χαλκήρεας, χαλκήρεϊ, χαλκήρεσιν, χαλκήρεα

dative plural feminine adjective; dative singular neuter adjective; accusative plural feminine adjective

χαλκήρης, compound epithet 'fitted with bronze' — formulaic weapon description.

• ἰοὺς χρίεσθαι χαλκήρεας· ἀλλʼ ὁ μὲν οὔ οἱ
• ἤματι τῷ ὅτε μοι πλεῖστοι χαλκήρεα δοῦρα
• βάλλον δʼ ἀλλήλους χαλκήρεσιν ἐγχείῃσιν.

Χαλκίς

fair-flowing once

Χαλκίδα

καλλιρέεθρος, epithet for rivers/waters with beautiful streams, here of the place Chalcis.

• βὰν δὲ παρὰ Κρουνοὺς καὶ Χαλκίδα καλλιρέεθρον.

χαλκός

bronze; with bronze; of bronze 49 times

χαλκῷ, χαλκόν, χαλκός, χαλκοῦ, χαλκὸν, χαλκὸς

dative singular masculine noun; accusative singular masculine noun; nominative singular masculine noun

'pitiless bronze' — χαλκός standing metonymically for the sword/weapon that kills, epic formula.

• ἐς Τεμέσην μετὰ χαλκόν, ἄγω δʼ αἴθωνα σίδηρον.
• εὐρύν, ὅθι νητὸς χρυσὸς καὶ χαλκὸς ἔκειτο
• χαλκοῦ τε στεροπὴν κὰδ δώματα ἠχήεντα

χαλκοβαρής

bronze-heavy; bronze-weighted 4 times

χαλκοβάρεια, χαλκοβαρές, χαλκοβαρής

nominative singular feminine noun; accusative singular neuter adjective; nominative singular masculine adjective

compound epithet χαλκοβαρής, 'heavy with bronze,' vivid Homeric weapon description

• καὶ δόρυ χαλκοβαρές, κακὰ δὲ Τρώεσσι μενοίνα.
• ἰὸς χαλκοβαρής· ὁ δὲ Τηλέμαχον προσέειπε·
• ἄλλου δʼ ἐν τοίχῳ μελίη πέσε χαλκοβάρεια.

χαλκοβατής

bronze-floored twice

χαλκοβατὲς

χαλκοβατές, an epic compound epithet for divine dwellings — 'bronze-paved.'

• ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἀγέροντο θεοὶ ποτὶ χαλκοβατὲς δῶ·
• ὦ Ὀδυσεῦ, ἐπεὶ ἵκευ ἐμὸν ποτὶ χαλκοβατὲς δῶ,

χαλκοπάρῃος

bronze-cheeked once

χαλκοπαρῄου

χαλκοπαρῄου, compound epithet 'bronze-cheeked' describing the helmet's metal cheek-pieces.

• καὶ βάλεν Εὐπείθεα κόρυθος διὰ χαλκοπαρῄου.

χαλκοῦς

with bronze; bronze; in bronze 9 times

χαλκῷ

χαλκός, 'bronze,' stands metonymically for a sword/weapon, common epic usage.

• εἵλετο δʼ ἄλκιμον ἔγχος, ἀκαχμένον ὀξέι χαλκῷ,
• ἔνθʼ ἡμέων πολλοὺς μὲν ἀπέκτανον ὀξέϊ χαλκῷ,
• ὣς ἄρα φωνήσας κέασε ξύλα νηλέϊ χαλκῷ,

χαλκοχίτων

bronze-clad twice

χαλκοχιτώνων

genitive plural masculine adjective; genitive plural masculine noun

χαλκοχίτων 'bronze-tunicked,' a Homeric compound epithet for Greek warriors, evoking their armor in formula.

• ὃς γὰρ δεύτατος ἦλθεν Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων.
• ἀρχοὶ δʼ αὖ δύο μοῦνοι Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων

χαμάδις

to the ground; on the ground 4 times

χαμάδις

χαμάδις 'to the ground' is a rare directional adverb in -δις, vividly marking the tear's fall.

• δάκρυ δʼ ἀπὸ βλεφάρων χαμάδις βάλε πατρὸς ἀκούσας,
• κόπτʼ· ἐκ δʼ ἐγκέφαλος χαμάδις ῥέε, δεῦε δὲ γαῖαν.
• πῦρ δʼ ἀπὸ λαμπτήρων χαμάδις βάλον, ἄλλα δʼ ἐπʼ αὐτῶν

χαμᾶζε

to the ground; on the ground 5 times

χαμᾶζε

• δάκρυον ἧκε χαμᾶζε· πάρος δʼ ἔχε νωλεμὲς αἰεί.
• ὣς εἰπὼν τόξον μὲν ἀπὸ ἕο θῆκε χαμᾶζε,
• φάσγανον ἧκε χαμᾶζε, περιρρηδὴς δὲ τραπέζῃ

χαμαί

to the ground; on the ground 5 times

χαμαὶ

• ξεῖνον μὲν χαμαὶ ἧσθαι ἐπʼ ἐσχάρῃ ἐν κονίῃσιν,
• βλημένου, οὐδʼ ἄρα δάκρυ χαμαὶ βάλεν ἐκ βλεφάροιϊν,
• κόπτων ἀμφοτέρῃσι, χαμαὶ δέ κε πάντας ὀδόντας

χαμαιεύνης

ground-sleeping once

χαμαιευνάδες

χαμαιεύνης, a compound epithet ('bed-on-earth') describing the sows' pen habits.

• πεντήκοντα σύες χαμαιευνάδες ἐρχατόωντο,

χανδάνω

holding; could hold; will hold 3 times

κεχανδότα, ἐχάνδανον, χείσεται

perfect active participle, accusative singular masculine; imperfect active indicative, 3rd plural verb; future middle indicative, 3rd singular verb

κεχανδότα is a perfect participle 'having held/contained' — perfect aspect stresses the house's lasting stock of goods.

• εὖ μάλα ναιετάοντα, κεχανδότα πολλὰ καὶ ἐσθλά.
• καὶ κρέας, ὥς οἱ χεῖρες ἐχάνδανον ἀμφιβαλόντι·
• οὐδὸς δʼ ἀμφοτέρους ὅδε χείσεται, οὐδέ τί σε χρὴ

χαρίεις

graceful; gracious; pleasing things 8 times

χαρίεντα, χαρίεσσαν, χαριέστερον, χαριεστάτη

accusative plural neuter adjective; accusative singular feminine adjective; accusative singular neuter adjective

Comparative of χαρίεις 'graceful, pleasing' — Odysseus praising communal feasting.

• αὐτὰρ ἔπειτʼ ἄλλοισι δίδου χαρίεσσαν ἀμοιβὴν
• τέχνην παντοίην, χαρίεντα δὲ ἔργα τελείει,
• οὕτως οὐ πάντεσσι θεοὶ χαρίεντα διδοῦσιν

χαρίζομαι

giving freely; pleasing; freely giving 20 times

χαριζομένη, χαριζόμενος, κεχαρισμένα, χαρίσασθαι, χαρίζεο, χαρίζετο, κεχαρισμένος, κεχαρισμένε and 1 more

present medio-passive participle, nominative singular feminine; present medio-passive participle, nominative singular masculine; perfect medio-passive participle, accusative plural neuter

χαριζομένη 'giving graciously/generously' underscores the housekeeper's warm hospitality, echoing the poem's larger theme of guest-welcome (xenia).

• Ἀργείων παρὰ νηυσὶ χαρίζετο ἱερὰ ῥέζων
• εἴδατα πόλλʼ ἐπιθεῖσα, χαριζομένη παρεόντων·
• δοίη δʼ ᾧ κʼ ἐθέλοι καί οἱ κεχαρισμένος ἔλθοι·

χατέω

longing; have need; needing, craving 4 times

χατέουσιν, χατέουσα, χατέουσ

present active indicative, 3rd plural verb; present active participle, nominative singular feminine; present active participle, dative plural masculine

• οὔ κέν οἱ κεχάροιτο γυνή, μάλα περ χατέουσα,
• εὔχεσθαι· πάντες δὲ θεῶν χατέουσʼ ἄνθρωποι.
• δόρπου μνῆστις ἔην, μάλα περ χατέουσιν ἑλέσθαι,

χατίζω

longing; wanting 4 times

χατίζων

χατίζων 'lacking, in need of' — the bard denies he came out of greed for pay.

• νῦν δὲ μεθʼ ὑμετέρῃ ἀγορῇ νόστοιο χατίζων
• ξεῖνος δὲ τλήτω μάλα περ νόστοιο χατίζων
• οὔ τι γάμου τόσσον κεχρημένος οὐδὲ χατίζων,

χέρνιψ

water for washing; washing-water; water 8 times

χέρνιβα, χέρνιβά

χέρνιψ, ritual hand-washing water before a meal—stock hospitality-scene item.

• χέρνιβα δʼ ἀμφίπολος προχόῳ ἐπέχευε φέρουσα
• χέρνιβα δέ σφʼ Ἄρητος ἐν ἀνθεμόεντι λέβητι
• χέρνιβά τʼ οὐλοχύτας τε κατήρχετο, πολλὰ δʼ Ἀθήνῃ

χέρσος

dry land; the land; shore 12 times

χέρσου, χέρσον

genitive singular feminine noun; accusative singular feminine noun

• λάιγγας ποτὶ χέρσον ἀποπλύνεσκε θάλασσα.
• ἔνθα κέ μʼ ἐκβαίνοντα βιήσατο κῦμʼ ἐπὶ χέρσου,
• οὔτʼ οὖν κύματα μακρὰ κυλινδόμενα προτὶ χέρσον

χέω

poured; shedding; pouring 72 times

χεῦεν, ἔχευεν, ἔχευαν, χέοντες, χέων, χεῦε, χεῦ, χεούσῃ and 30 more

imperfect active indicative, 3rd singular verb; aorist active indicative, 3rd plural verb; present active participle, nominative plural masculine

χέω 'pour' used metaphorically for sleep/mist descending, a common Homeric image.

• τοῖσι δὲ κήρυκες μὲν ὕδωρ ἐπὶ χεῖρας ἔχευαν,
• σῆμά τέ οἱ χεῦαι καὶ ἐπὶ κτέρεα κτερεΐξαι
• τοῦ ὅ γε δάκρυ χέων ἀγορήσατο καὶ μετέειπε·

χείρ

hands; hand; with hands 250 times

χεῖρας, χερσὶν, χερσὶ, χειρὶ, χερσίν, χειρῶν, χεῖράς, χειρί and 15 more

dative plural feminine noun; accusative plural feminine noun; dative singular feminine noun

Genitive of separation with ἐκβάλλω: 'threw out from the hands'.

• χεῖρʼ ἕλε δεξιτερὴν καὶ ἐδέξατο χάλκεον ἔγχος,
• τοῖσι δὲ κήρυκες μὲν ὕδωρ ἐπὶ χεῖρας ἔχευαν,
• οἱ δʼ ἐπʼ ὀνείαθʼ ἑτοῖμα προκείμενα χεῖρας ἴαλλον.

χείρων

meaner; worse; worse things 6 times

χείρονι, χεῖρον, χέρεια, χείρονος, χείρονα, χείρονες

dative singular comparative adjective; nominative singular neuter comparative adjective; accusative plural neuter adjective

Comparative χεῖρον serves as predicate: 'it would be worse.'

• εἶχον ἀπειρεσίην· μάλα γὰρ πολὺ χείρονι φωτὶ
• χεῖρον, ἐπεί τοι ἐγὼ μὲν ἀπέσσομαι, οὐδέ σε μήτηρ
• ἐσθλά τε καὶ τὰ χέρεια· πάρος δʼ ἔτι νήπιος ἦα.

χεῖλος

rims; lips; their lips 7 times

χείλεα, χείλεσι

dative plural neuter noun; nominative plural neuter noun; accusative plural neuter noun

• ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ὀδὰξ ἐν χείλεσι φύντες
• ἀργύρεον, χρυσῷ δʼ ἐπὶ χείλεα κεκράαντο.
• ἔστιν ἅπας, χρυσῷ δʼ ἐπὶ χείλεα κεκράανται,

χεῖμα

in winter; the winter cold 3 times

χεῖμα, χείματος

genitive singular neuter noun; accusative singular neuter noun; nominative singular neuter noun

• χείματος οὐδὲ θέρευς, ἐπετήσιος· ἀλλὰ μάλʼ αἰεὶ
• ἀλλʼ ὅ γε χεῖμα μὲν εὕδει ὅθι δμῶες ἐνὶ οἴκῳ,
• οὔ τοι ἔτι ζωοῖσι μετέσσομαι, ἀλλά με χεῖμα

χελιδών

swallow; to a swallow twice

χελιδόνι

famous simile: the plucked bowstring's twang compared to a swallow's song, praising Odysseus's mastery.

• ἡ δʼ ὑπὸ καλὸν ἄεισε, χελιδόνι εἰκέλη αὐδήν.
• ἕζετʼ ἀναΐξασα, χελιδόνι εἰκέλη ἄντην.

χερείων

worse; worse things; inferior 8 times

χερείων, χέρηα, χέρηες, χερείονα, χερείονι, χέρειον

nominative singular feminine noun; nominative singular masculine noun; accusative singular masculine noun

χερείων, irregular comparative "worse" (no positive-degree adjective) — Calypso's rivalry claim vs. Penelope.

• οὐ μέν θην κείνης γε χερείων εὔχομαι εἶναι,
• ἐσθλός; ἐπεὶ οὐ μέν τι κασιγνήτοιο χερείων
• καί μιν ἔφην ἔσσεσθαι ἐν ἀνδράσιν οὔ τι χέρηα

χήν

geese; goose 6 times

χῆνας, χῆνα, χῆν, χῆνές, χῆνες

accusative singular feminine noun; nominative plural feminine noun; accusative plural feminine noun

χήν treated as feminine noun here though masc./fem. common gender

• αἰετὸς ἀργὴν χῆνα φέρων ὀνύχεσσι πέλωρον,
• ὡς ὅδε χῆνʼ ἥρπαξʼ ἀτιταλλομένην ἐνὶ οἴκῳ
• χῆνές μοι κατὰ οἶκον ἐείκοσι πυρὸν ἔδουσιν

χηλός

chest; chests 6 times

χηλὸν, χηλοῖσιν, χηλῷ, χηλοὶ

accusative singular feminine noun; dative plural feminine noun; dative singular feminine noun

χηλός, a storage chest for valuables - concrete domestic detail grounding the gift-giving scene.

• ἐσθής τʼ ἐν χηλοῖσιν ἅλις τʼ ἐυῶδες ἔλαιον·
• δεῦρο, γύναι, φέρε χηλὸν ἀριπρεπέʼ, ἥ τις ἀρίστη·
• τόφρα δʼ ἄρʼ Ἀρήτη ξείνῳ περικαλλέα χηλὸν

χθαμαλός

low-lying; low; lower 4 times

χθαμαλὴ, χθαμαλαὶ, χθαμαλώτερον

nominative singular feminine adjective; nominative plural feminine adjective; accusative singular masculine comparative adjective

χθαμαλή 'low' famously contrasted by ancient scholars with 'highest' — a crux of Ithaca's identification.

• αὐτὴ δὲ χθαμαλὴ πανυπερτάτη εἰν ἁλὶ κεῖται
• αὐτὴ δὲ χθαμαλὴ κεῖται· καπνὸν δʼ ἐνὶ μέσσῃ
• φύλλων κεκλιμένων χθαμαλαὶ βεβλήαται εὐναί.

χθιζός

yesterday; yesterday's 5 times

χθιζὸς, χθιζὸν

nominative singular masculine adjective; accusative singular masculine adjective

χθιζός 'of yesterday' recalls Athena's earlier visit disguised as Mentes in Book 1.

• κλῦθί μευ, ὃ χθιζὸς θεὸς ἤλυθες ἡμέτερον δῶ
• χθιζὸν ὑπηοῖον, τότε δʼ ἔμβη νηὶ Πύλονδε.
• χθιζὸς ἐεικοστῷ φύγον ἤματι οἴνοπα πόντον·

χθών

earth; the earth; ground 24 times

χθονὶ, χθονὸς, χθόνα, χθών

dative singular feminine noun; genitive singular feminine noun; accusative singular feminine noun

χθόνα, accusative of χθών ‘earth, ground’ — object of ἐπί, ‘over the earth.’

• οὐ γάρ πω τέθνηκεν ἐπὶ χθονὶ δῖος Ὀδυσσεύς,
• οἱ μὲν ἔπειτʼ ἀνελόντες ἀπὸ χθονὸς εὐρυοδείης
• εἰ δέ τίς ἐσσι βροτῶν, τοὶ ἐπὶ χθονὶ ναιετάουσιν,

χιτών

tunic; tunics; a tunic 44 times

χιτῶνα, χιτῶνά, χιτῶνας, χιτῶνες, χιτῶν

accusative singular masculine noun; accusative plural masculine noun; nominative plural masculine noun

line nearly repeats l131's command verbatim, now fulfilled in narrated action

• ἕζετο δʼ ἐν λέκτρῳ, μαλακὸν δʼ ἔκδυνε χιτῶνα·
• ἡ μὲν τὸν πτύξασα καὶ ἀσκήσασα χιτῶνα,
• ἀμφὶ δέ μιν φᾶρος καλὸν βάλεν ἠδὲ χιτῶνα,

χιών

snow 3 times

χιὼν

• δεύεται οὔτε χιὼν ἐπιπίλναται, ἀλλὰ μάλʼ αἴθρη
• πηγυλίς· αὐτὰρ ὕπερθε χιὼν γένετʼ ἠΰτε πάχνη,
• ὡς δὲ χιὼν κατατήκετʼ ἐν ἀκροπόλοισιν ὄρεσσιν,

χλαῖνα

cloak; cloaks; a cloak 50 times

χλαῖναν, χλαῖνάν, χλαίνας, χλαῖναι

accusative singular feminine noun; accusative plural feminine noun; nominative plural feminine noun

• ᾧ οὔ τι χλαῖναι καὶ ῥήγεα πόλλʼ ἐνὶ οἴκῳ,
• αὐτὰρ ἐμοὶ πάρα μὲν χλαῖναι καὶ ῥήγεα καλά.
• ἀμφὶ δʼ ἄρα χλαίνας οὔλας βάλον ἠδὲ χιτῶνας,

χλωρός

pale; green; pale, sickly 10 times

χλωρὸν, χλωρός, χλωρὰς

nominative singular neuter adjective; nominative singular masculine adjective; accusative singular neuter adjective

χλωρός περ ἐών = concessive 'though (still) green' — περ marking concession.

• χλωρὸν ἐλαΐνεον· τὸ μὲν ἔκταμεν, ὄφρα φοροίη
• ἅψεσθαι, χλωρός περ ἐών, διεφαίνετο δʼ αἰνῶς,
• ἐν δέ σφιν τυρόν τε καὶ ἄλφιτα καὶ μέλι χλωρὸν

χόλος

anger 8 times

χόλον, χόλος, χόλου, χόλοιο

accusative singular masculine noun; genitive singular masculine noun; nominative singular masculine noun

genitive object of μέθιεν, 'let go of anger'

• ὃν χόλον· οὐ μὲν γάρ τι δυνήσεται ἀντία πάντων
• εὐνῇ δʼ οὔ ποτʼ ἔμικτο, χόλον δʼ ἀλέεινε γυναικός·
• ὡς τὸν Ἀθηναίης δεινὸν χόλον ἐξακέσαιτο,

χοῖνιξ

grain-ration once

χοίνικος

χοῖνιξ was a standard daily grain measure; touching it means eating another's food without earning it.

• χοίνικος ἅπτηται, καὶ τηλόθεν εἰληλουθώς.

χολόω

angered; enraged; grew angry 25 times

κεχολωμένος, κεχολῶσθαι, χολωσάμενος, χολώσατο, κεχολώατο, κεχολώσεται, ἐχολώσατο, κεχόλωται and 7 more

perfect medio-passive participle, nominative singular masculine; aorist middle indicative, 3rd singular verb; perfect medio-passive infinitive

Perfect κεχόλωται expresses a present, ongoing state of anger resulting from a past act — 'stands enraged.'

• Κύκλωπος κεχόλωται, ὃν ὀφθαλμοῦ ἀλάωσεν,
• οὐδέ κε Τηλέμαχον κεχολωμένον ὧδʼ ἀνιείης,
• μή οἱ γοῦνα λαβόντι χολώσαιτο φρένα κούρη.

χορός

dance; the dance floor; dances 8 times

χορὸν, χοροί, χορόν, χοροὶ

accusative singular masculine noun; nominative plural masculine noun

τε...τε...τε: triple correlative listing beloved Phaeacian pastimes, a rhetorical catalog

• ἐς χορὸν ἔρχεσθαι· τὰ δʼ ἐμῇ φρενὶ πάντα μέμηλεν.
• λευσσόντων τοιόνδε θάλος χορὸν εἰσοιχνεῦσαν.
• αἰεὶ δʼ ἡμῖν δαίς τε φίλη κίθαρις τε χοροί τε

χράω

to consult; assailed; in need of 18 times

κέχρητ, κεχρημένον, ἔχραε, χρησόμενος, χρησομένους, κεχρημένος, χρείων, χρησόμενον and 3 more

perfect medio-passive participle, accusative singular masculine; pluperfect medio-passive indicative, 3rd singular verb; imperfect active indicative, 3rd singular verb

κεχρημένον + genitive (νόστου, γυναικὸς): perfect participle of χράω/χράομαι, 'yearning,' governs the genitive of the thing longed for.

• τὸν δʼ οἶον νόστου κεχρημένον ἠδὲ γυναικὸς
• δῖα Κλυταιμνήστρη· φρεσὶ γὰρ κέχρητʼ ἀγαθῇσι·
• δηρὸν τηκόμενος, στυγερὸς δέ οἱ ἔχραε δαίμων,

χρέος

debt; need; need, matter 7 times

χρεῖος, χρέος, χρεῖός

accusative singular neuter noun; nominative singular neuter noun

χρεῖος, 'a need/business (of one's own)' — Telemachus contrasts private trouble with public affairs.

• ἦ ἑὸν αὐτοῦ χρεῖος ἐελδόμενος τόδʼ ἱκάνει;
• ἀλλʼ ἐμὸν αὐτοῦ χρεῖος, ὅ μοι κακὰ ἔμπεσεν οἴκῳ
• εἶμʼ ἔνθα χρεῖός μοι ὀφέλλεται, οὔ τι νέον γε

χρεώ

need; there is need 10 times

χρειὼ, χρεὼ, χρεώ, χρειώ

nominative singular feminine noun; nominative singular neuter noun

χρεώ: personified abstract noun 'need' as grammatical subject of γίγνεται — idiomatic 'need comes upon me.'

• τίς δαίς, τίς δὲ ὅμιλος ὅδʼ ἔπλετο; τίπτε δέ σε χρεώ;
• νῦν δὲ τίς ὧδʼ ἤγειρε; τίνα χρειὼ τόσον ἵκει
• τίπτε δέ σε χρειὼ δεῦρʼ ἤγαγε, Τηλέμαχʼ ἥρως,

χρή

it is necessary; need; it is right 27 times

χρὴ, χρή

impersonal χρή + acc.+inf. = 'you must/need not'

• δείπνου πασσάμενος μυθήσεαι ὅττεό σε χρή.
• κτείνῃς ἠὲ δόλῳ ἢ ἀμφαδόν· οὐδέ τί σε χρὴ
• ἀλλὰ μένʼ αὖθʼ ἐπὶ σοῖσι καθήμενος· οὐδέ τί σε χρὴ

χρῄζω

being in need; needing, wanting; you need 3 times

χρηίζοντι, χρηΐζων, χρηΐζεις

present active participle, dative singular masculine; present active participle, nominative singular masculine; present active indicative, 2nd singular verb

χρῄζεις governs a genitive of the thing needed (τῶν = 'of which')

• οὕτω χρηίζοντι κολούετε· πολλὰ γὰρ ὑμῖν
• ὅττευ χρηΐζων ἱκόμην Λακεδαίμονα δῖαν·
• χρηΐζεις· σῖτον δὲ καὶ αἰτίζων κατὰ δῆμον

χρῆμα

goods; with goods; wealth 14 times

χρήματ, χρήματα, χρήμασι, χρήματά

accusative plural neuter noun; nominative plural neuter noun; dative plural neuter noun

• χρήματʼ ἀπαιτίζοντες, ἕως κʼ ἀπὸ πάντα δοθείη·
• χρήματα δʼ αὖτε κακῶς βεβρώσεται, οὐδέ ποτʼ ἶσα
• πῇ δὴ χρήματα πολλὰ φέρω τάδε; πῇ τε καὶ αὐτὸς

χρίμπτω

drawing near once

χριμφθεὶς

Aorist passive participle χριμφθείς 'having approached' describes Odysseus nearing the spot before digging.

• ἔνθα δʼ ἔπειθʼ, ἥρως, χριμφθεὶς πέλας, ὥς σε κελεύω,

χρίω

anointed; to smear; was anointing 15 times

χρῖσαν, ἔχρισεν, χρῖσεν, χρίεσθαι, χρῖον, χρισάμεναι, χρίσομαι, χρίεται and 1 more

aorist active indicative, 3rd singular verb; aorist active indicative, 3rd plural verb; present medio-passive infinitive

Middle voice: to anoint for one's own use.

• ἰοὺς χρίεσθαι χαλκήρεας· ἀλλʼ ὁ μὲν οὔ οἱ
• αὐτὰρ ἐπεὶ λοῦσέν τε καὶ ἔχρισεν λίπʼ ἐλαίῳ,
• τοὺς δʼ ἐπεὶ οὖν δμῳαὶ λοῦσαν καὶ χρῖσαν ἐλαίῳ,

χρόνος

time; (long) time; a while 19 times

χρόνον

Accusative of duration: 'for a long time,' answering how long, not a direct object.

• εἰ δʼ ἔτʼ ἀνιήσει γε πολὺν χρόνον υἷας Ἀχαιῶν,
• μηκέτι, Ἀτρέος υἱέ, πολὺν χρόνον ἀσκελὲς οὕτω
• Ἀτρεΐδη, μὴ δή με πολὺν χρόνον ἐνθάδʼ ἔρυκε.

χρύσεος

golden 50 times

χρυσείῃ, χρύσεον, χρύσεια, χρυσέῃ, χρυσέῳ, χρύσειον, χρυσείην, χρύσειαι and 9 more

dative singular feminine adjective; accusative singular neuter adjective; accusative plural neuter adjective

Hermes's magic winged sandals, ἀμβρόσια χρύσεια, described with divine epithets.

• ἀμβρόσια χρύσεια, τά μιν φέρον ἠμὲν ἐφʼ ὑγρὴν
• καλῇ χρυσείῃ, ὑπὲρ ἀργυρέοιο λέβητος,
• παντοίων, παρὰ δέ σφι τίθει χρύσεια κύπελλα·

χρυσήνιος

golden-reined once

χρυσήνιος

epithet χρυσήνιος 'with golden reins', a formulaic epithet for Ares as a charioteer god.

• οὐδʼ ἀλαοσκοπιὴν εἶχε χρυσήνιος Ἄρης,

χρυσηλάκατος

golden-distaffed once

χρυσηλακάτῳ

epithet χρυσηλάκατος, 'of the golden distaff', describing Artemis (not Helen) — part of the simile likening Helen to the goddess

• ἤλυθεν Ἀρτέμιδι χρυσηλακάτῳ ἐικυῖα.

χρυσόθρονος

golden-throned; gold-throned 11 times

χρυσόθρονος, χρυσόθρονον

nominative singular feminine adjective; accusative singular feminine adjective

Compound epithet χρυσόθρονος marks Artemis' divine splendor, epic formulaic style.

• ἧος ἐν Ὀρτυγίῃ χρυσόθρονος Ἄρτεμις ἁγνὴ
• ὣς ἔφατʼ, αὐτίκα δὲ χρυσόθρονος ἤλυθεν Ἠώς.
• ὣς ἔφατʼ, αὐτίκα δὲ χρυσόθρονος ἤλυθεν Ἠώς.

χρυσόραπις

of the golden wand once

χρυσόρραπις

χρυσόρραπις, a fixed epithet for Hermes — the god's identifying formula in epic

• ἔνθα μοι Ἑρμείας χρυσόρραπις ἀντεβόλησεν

χρυσόρραπις

golden-wanded twice

χρυσόρραπι, χρυσόρραπις

vocative singular masculine noun; nominative singular masculine adjective

χρυσόρραπις 'of the golden wand' — a standing epithet unique to Hermes.

• τίπτε μοι, Ἑρμεία χρυσόρραπι, εἰλήλουθας
• φάσκεν ἐλεύσεσθαι χρυσόρραπις ἀργεϊφόντης,

χρυσός

gold; of gold; with gold 37 times

χρυσόν, χρυσὸν, χρυσοῦ, χρυσῷ, χρυσοῖο, χρυσὸς, χρυσός, χρυσοῖό

accusative singular masculine noun; genitive singular masculine noun; nominative singular masculine noun

• ἢ ἀφνειότεροι χρυσοῖό τε ἐσθῆτός τε.
• εὐρύν, ὅθι νητὸς χρυσὸς καὶ χαλκὸς ἔκειτο
• πολλὰ δʼ ἀγάλματʼ ἀνῆψεν, ὑφάσματά τε χρυσόν τε,

χρυσοπέδιλος

golden-sandaled once

χρυσοπεδίλου

χρυσοπέδιλος, a fixed epithet for Hera marking divine splendor, formulaic in epic diction

• παῖδα Διὸς μεγάλοιο καὶ Ἥρης χρυσοπεδίλου.

χρώς

skin; body; on my body 41 times

χροῒ, χρόα, χροΐ, χρώς, χρὼς, χρῶτ, χροός

dative singular masculine noun; accusative singular masculine noun; nominative singular masculine noun

χρόα, epic accusative of χρώς 'skin/flesh' — 'mar the skin' idiom for weeping till the face is marked.

• ὡς ἂν μὴ κλαίουσα κατὰ χρόα καλὸν ἰάπτῃ.
• ὡς ἂν μὴ κλαίουσα κατὰ χρόα καλὸν ἰάπτῃς.
• ἀλλʼ ὑδρηναμένη, καθαρὰ χροῒ εἵμαθʼ ἑλοῦσα,

χύσις

drift, heap; a drift/heap 3 times

χύσις, χύσιν

nominative singular feminine noun; accusative singular feminine noun

• εὐρεῖαν· φύλλων γὰρ ἔην χύσις ἤλιθα πολλή,
• ἐν δʼ ἄρα μέσσῃ λέκτο, χύσιν δʼ ἐπεχεύατο φύλλων.
• ἦεν, ἀτὰρ φύλλων ἐνέην χύσις ἤλιθα πολλή.

χυτλόω

might anoint herself once

χυτλώσαιτο

aorist optative after ἧος 'until', purpose/expectation clause

• ἧος χυτλώσαιτο σὺν ἀμφιπόλοισι γυναιξίν.

χώομαι

be angry; in anger; grew angry 8 times

χωόμενος, χώεο, ἐχώσατο

present medio-passive participle, nominative singular masculine; present medio-passive imperative, 2nd singular verb; aorist middle indicative, 3rd singular verb

χώεο, present imperative of χώομαι "be angry" — negative command μή + imperative, softened diplomacy.

• ὣς φάτο χωόμενος, ποτὶ δὲ σκῆπτρον βάλε γαίῃ
• πότνα θεά, μή μοι τόδε χώεο· οἶδα καὶ αὐτὸς
• πόντον ἐπιπλώων. ὁ δʼ ἐχώσατο κηρόθι μᾶλλον,

χώρα

lands; his seat, spot; spot 4 times

χώρῃ, χώρας, χώρης

dative singular feminine noun; accusative plural feminine noun; genitive singular feminine noun

• ὅππῃ ἀπεπλάγχθης τε καὶ ἅς τινας ἵκεο χώρας
• στρεφθεὶς ἐκ χώρης, λιμένος πολυβενθέος ἐντός,
• ὣς φάσαν, αὐτὰρ, ὁ θῆκε φέρων αὐτῇ ἐνὶ χώρῃ,

χῶρος

place; a place; spot, place 17 times

χώρῳ, χῶρον, χῶρος, χώρου

dative singular masculine noun; accusative singular masculine noun; nominative singular masculine noun

• ὑψηλὸς δέδμητο περισκέπτῳ ἐνὶ χώρῳ,
• ἷξε νέων, τῇ δή οἱ ἐείσατο χῶρος ἄριστος,
• τῆς ἕτερον μὲν θειλόπεδον λευρῷ ἐνὶ χώρῳ

χωλός

lame twice

χωλὸν, χωλὸς

accusative singular masculine adjective; nominative singular masculine adjective

χωλὸς, Hephaestus's defining trait, set in pointed contrast with Ares's swiftness in the surrounding lines.

• ὡς ἐμὲ χωλὸν ἐόντα Διὸς θυγάτηρ Ἀφροδίτη
• χωλὸς ἐὼν τέχνῃσι· τὸ καὶ μοιχάγριʼ ὀφέλλει.

χωρίς

apart; separately; apart, separately 6 times

χωρὶς

• χωρὶς δʼ αὖθʼ Ἑλένῃ ἄλοχος πόρε κάλλιμα δῶρα·
• ἔρχατο, χωρὶς μὲν πρόγονοι, χωρὶς δὲ μέτασσαι,
• χωρὶς δʼ αὖθʼ ἕρσαι. ναῖον δʼ ὀρῷ ἄγγεα πάντα,